Làm
Thế Nào Để Phật Giáo
Phát
Triển ở Phương Tây
Ngày 10, 11,
12 và 13 tháng 04 vừa qua tại Dharamsala, miền Bắc Ấn Độ,
đã diễn ra cuộc hội nghị của các hội đoàn Phật Giáo
phương tây trực thuộc dưới quyền lãnh đạo của Đức
Đạt Lai Lạt Ma, người lãnh đạo thế và giáo quyền của
nước Tây Tạng. Cư sĩ Sylivia Wetzel, một thành viên trong Hội
Phật Giáo Đức quốc, lược ghi một số nét chính của Hội
nghị.
Chư
Tôn Đức và Phật tử người Tây phương
Sau 07 giờ
bay từ Đức, phái đoàn chúng tôi đến Tân Đề Li vào chiều
tối, chúng tôi phải nghỉ tạm ở một khách sạn tại Connaught
Phace. Sáng hôm sau, chuyến xe lửa đầu tiên đưa chúng tôi
đến Pathankot đón taxi đề đến Mcleod Ganj, nơi đầu tiên
tổ chức hội nghị. Thật vui mừng và hân hoan biết bao để
gặp lại bè bạn cũ và biết thêm nhiều thiện hữu tri thức
mới.
Vai Trò
Của Người Thầy
Hội nghị
đã nhất trí thảo luận một cách cởi mở và thẳng thắn
vào vấn đề tế nhị này. Những câu hỏi được đặt ra
như thế nào là vai trò thích hợp của người thầy, khi vị
ấy phải sống và làm việc ởphương tây và sẽ làm gì nếu
có sự xung đột của lòng tin nảy sinh với người thầy Á-đông
chưa hiểu rõ những đặc tính tâm lý và nhu cầu tín ngưỡng
của người đệ tử phương tây. Đại đức Thubten Pende đã
giới thiệu hai mô hình khác nhau của một bậc mô phạm ở
phương tây đang được huấn luyện cho các nhà truyền bá
Phật giáo tại Tu viện Nalanda ở Pháp quốc. Cư sĩ Jack Kornfield,
thành viên của Hội Thiền Định ở Bỉ, phát biểu một số
vấn đề về tâm lý học ứng dụng.
Đức Đạt
Lai Lạt Ma lắng nghe và vui vẻ thảo luận với hội nghị.
Phần kế là tập trung chính vào quyền hạn của người thầy.
Ngài phát biểu một cách ân cần: "Quyền hạn thật sự của
một người thầy có được là từ phía người học trò,
thật khó mà trao cho một người khác cái quyền hạn của
bậc thầy tinh thần. Vì rất khó biết được mức độ nhận
thức về tâm linh của người ấy".
Buổi chiều,
cư sĩ Bodhi Kjolhede, một giáo viên dạy thiền, người kế
thừa ông Roshi Kapleau, mô tả một số trường hợp lạm dụng
tình dục và quyền hạn, sử dụng rượu, ma túy cũng như
cắt xén ngân quỹ và các tệ nạn khác đã xảy ra ở một
số cộng đồng tu học tại Hoa Kỳ. Sư cô Tenzil Palmo, người
Anh, nói đến hành vi ứng xử và tư cách đạo đức của
một số người thầy tinh thần (cả tu sĩ lẫn cư sĩ) đã
và đang đầu đề bàn tán không ngừng trong quần chúng và
họ được xem như những người "uyên bác quá đỗi" trong
Phật Giáo. Thượng tọa Ajahn Amaro, trụ trì Chùa Amaravati ở
Anh Quốc, mô tả phương hướng đào tạo và thụ phong cho
tăng sĩ và một số cư sĩ có năng lực để ra lãnh đạo
theo truyền thống Theravada. Ni sư Martine Batchelor, thọ giới
theo Phật giáo Triều Tiên, yêu cầu hội nghị nên có một
đường hướng rõ ràng và phương pháp giáo dục Phật giáo
cụ thể để áp dụng ở xã hội phương tây.
Tính
Kinh Viện Và Vấn Đề Hội Nhập
Ngày thứ
hai hội nghị tiếp tục thảo luận về vấn đề làm thế
nào để Phật giáo hòa nhập và thích ứng trong mọi lãnh
vực sinh hoạt ở xã hội phương tây, trong khi vẫn giữ được
tính xác thực và sự trong sáng trong lời Phật dạy. Cư sĩ
Stephen Batchelor, dịch giả và tác giả của nhiều sách và
báo về Phật giáo, đã nói đến sự truyền bá và hội nhập
Phật giáo một cách nhanh chóng ở các nước Châu Á. Đại
đức Olande Ananda, vị sư Nam tông người Hòa Lan, từng sống
và tu học ở Miến Điện, đề cập đến việc tôn trọng
truyền thống văn hóa của các nhà sư châu Á. Cư sĩ Dharmachari
Kulananda, giới thiệu Hội Liên Hữu Phật Giáo Thế Giới (The
World Fellowship of Buddhist) là một điển hình cụ thể cho việc
hội nhập văn hóa Phật giáo ở phương tây.
Buổi chiều,
cư sĩ Alex Berzin, giải thích một số vấn đề khó trong việc
giảng thuyết, viết lách và phiên dịch kinh điển Phật giáo.
Cư sĩ Fred Von Allmen nói về sự hiện hữu của sự hội nhập
có giá trị hơn là cứ ôm giữ truyền thống, điều đó làm
cho các nhà truyền bá Phật giáo châu Á không ủng hộ, thậm
chí có lúc chống đối ra mặt. Cư sĩ Edie Irwin, người Scotland,
phản đối việc phương tiện thái quá trong lý do để thích
hợp với xã hội hỗn loạn ở phương tây có thể làm phương
hại đến chánh pháp.
Lời phê
bình của Đức Đạt Lai Lạt Ma về ngày hôm đó là khá tốt,
tuy nhiên hội nghị không phản ảnh được những vấn đề
cần thiết hoặc đưa ra một hướng giải quyết nào cụ thể.
Chúng tôi cũng cảm nhận như vậy và quyế định ngày kế
tiếp làm việc thẳng thắn và có hiệu quả hơn. Theo những
nghi vấn về việc đi "quá đà" trong khi tryền giáo, thì Ngài
nói: "không có thiệt hại chút nào trong việc sử dụng lời
Phật dạy ngoài phạm vi của Phật giáo. Lòng từ bi không
phải là tài sản riêng của Đạo Phật. Tuy nhiên, thật sai
lầm và không thể tha thứ cho những ai lạm dụng chân lý
để mưu cầu lợi dưỡng cho cá nhân hoặc đưa những phương
pháp, phong tục tập quán, những văn hóa mê tín mang tính phi
Phật giáo vào trong Chánh pháp. Đây là một điều đau buồn
cho Phật giáo Tây Tạng nói riêng và cả các nước ở châu
Á nói chung, đã vướng phải những sai lầm trầm trọng này
mà trong tương lai đòi hỏi chúng ta phải làm việc thật nhiều
để loại bỏ chúng".
Tâm
Lý Và Định Kiến Giới Tính Trong Phật Giáo
Ngày thứ
ba, hội nghị bàn đến những lĩnh vực tâm lý biến đổi
trong lúc tu tập. Cư sĩ Junpo Sensei hỏi về những phương pháp
loại trừ những ý nghĩ vụn vặt của tâm lý trong lúc ngồi
thiền và làm thế nào để tiếp xúc và phát triển nhiều
hơn những phút giây thanh thản và an bình có được trong một
ngày. "Nhận thức có được là nhờ vượt qua được những
xung đột của cảm giác và đớn đau. Yếu tố quan trọng
đối với việc phát triển tâm linh trước hết là sự ân
cần và quan tâm đến những người khác cũng như biết hổ
thẹn và khắc phục với những hành vi sai trái của mình".
Đức Đạt Lai Lạt Ma ân cần nhắc nhở hội nghị
Buổi chiều
chúng tôi tiếp tục nói đến những nền tảng cơ bản của
chủ nghĩa giới tính trong Phật giáo, đó là âm thầm ám chỉ
đến một định kiến nặng nề về nữ giới. Cư sĩ Sylvia
Wetzel, đã trình bày những khó khăn và những mặc cảm tự
ti của phụ nữ Tây phương khi đối đầu với vần đề này.
Cô ta đặt ra một giả thiết rằng, nếu một người đàn
ông sống và tu học trong một thế giới Phật giáo do nữ
giới lãnh đạo, thì y có thể ngoan ngoãn cúi đầu làm theo
và tinh tấn trong tu học mà không có một chút tự ti nào về
vị trí của mình hay chỉ sống gượng ép một đời với
kỳ vọng kiếp sau sẽ trở thành người nữ để có những
ưu đãi hơn trong cái thế giới mà người nữ là những bậc
thầy tinh thần ấy. Sylvia Wetzel còn nói đến những kết quả
không may, hoặc những phiền toái về định kiến giới tính
một cách vô ý thức và phản khoa học đối với phụ nữ
nói chung và riêng cho hàng nữ tu. Điều đó đã phản ánh
trên mức độ ngôn ngữ của từng dân tộc, chẳng hạn một
từ dành để gọi phụ nữ Tây Tạng là Kye Men, nghĩa là tái
sinh trong đẳng cấp thấp hèn!!! Sự lầm lẫn giữa nam và
nữ trong nhiều ngôn ngữ, trong nhiều truyền thống văn hóa
như vậy là yếu tố mạnh mẽ trong việc xem nam giới là một
kiểu mẫu tâm lý phù hợp duy nhất đối với đời sống
chính trị, tâm lý, triết học và tôn giáo. Trong thế giới
Phật giáo ít nhiều đã ảnh hưởng về định kiến đó và
kết quả là xem rẻ phụ nữ, không quan tâm hoặc giúp đỡ
ni giới, nói chung là quên đi những nhu cầu cần thiết để
phát triển tâm linh, tâm lý và những điều kiện vật chất
cho người phụ nữ.
Đức Đạt
Lai Lạt Ma, nói "Hiện thời tôi đang có nhiều việc phải
làm, tôi chưa bao giờ nhìn nữ giới theo cách đó. Tuy nhiên,
theo tôi thì vấn đề chính là người phụ nữ phải biết
nỗ lực và phát triển những tiềm năng của mình để minh
chứng rằng mình cũng như nam giới. Mặt khác, nếu có vấn
đề khó khăn gì thì phải nói lên, để cùng nhau tìm biện
pháp khắc phục. Vấn đề khinh nữ trọng nam, có thể người
ta căn cứ trên nền tảng thể chất của người phụ nữ
và truyền thống văn hóa. Nếu tập quán và văn hóa thay đổi
thì cục diện hoàn toàn khác hẳn".
Vấn
Đề Tông Phái Và Điều Kiện Văn Hóa
Cư sĩ Fred
Von Allmen, tổng kết những hậu quả xấu bắt nguồn từ chỗ
phân biệt và bảo thủ của những tông phái Phật giáo (Buddhist
sects) khác nhau ở phương tây, và Đức Đạt Lai Lạt Ma hoàn
toàn đồng ý cũng như hy vọng sẽ có nhiều cuộc tiếp xúc
hơn trong tương lai giữa các giáo phái Thiền, Tịnh và Mật
của Namvà Bắc Tông. "Thật hy hữu và tốt biết bao nếu tất
cả tăng sĩ Phật giáo có thể thấu triệt và truyền dạy
những văn hóa khác nhau", Ngài nói "Nhưng làm sao để thực
hiện mô hình đó thì tôi chưa biết". Cư sĩ Martine Batchelor
cho rằng tầm nhận thức sâu sắc và kết quả của sự khám
phá về tâm linh sẽ giúp cho người thầy vượt qua những
điều kiện văn hóa khắc nghiệt khi truyền giáo.
Vấn
Đề Đời Sống Tu Học Của Người Phương Tây
Buổi sáng
cuối cùng dành hết thời giờ để thảo luận và giải quyết
những khó khăn cho Giáo hội Tăng Già Phương Tây. Thượng
tọa Tenzil Rinpoche, mô tả những tình cảnh khó khăn của Tăng
đoàn và đặc biệt là Ni giới gặp không ít rắc rối ở
xã hội phương tây. "Nếu không khéo" Ngài nói "viên ngọc
Tăng bảo (Jewel of Sangha) Phương tây sẽ bị ném vào vũng bùn
của sự dửng dưng và khinh rẻ". Đức Đạt Lai Lạt Ma đã
xúc động thật sự trước bài báo cáo này và Ngài đã khóc
công khai.
Đại Đức
Thubten Chodron, đến từ Seattle (Hoa Kỳ), nói lên một đề
nghị chi tiết về việc tuyển chọn và đào tạo một cách
cẩn thận cho thế hệ trẻ tăng ni phương tây. Đức Đạt
Lai Lạt Ma cũng nhìn nhận việc thụ phong cho tăng ni phương
tây là quá nhanh trong khi chưa có một nơi để huấn luyện
trước đó, và Ngài hứa sẽ mở một trung tâm đào tạo cho
tăng ni và đặc biệt chuẩn bị tốt hơn cho lễ truyền giới.
Sau đó, Đại đức Thubten Pende thỉnh cầu Đức Đạt Lai Lạt
Ma sửa đổi và bỏ bớt một số nghi thức trong lễ truyền
giới. Vì buổi lễ kéo quá dài và hầu hết người phương
tây đều phản ảnh việc một ni cô nói những lời tùng phục
và cung kính với hàng Tỳ kheo suốt đời, trong lễ thọ Cụ
túc giới.
Đức Đạt
Lai Lạt Ma : "tôi cảm thấy hơi bối rối về vấn đề này,
một mình tôi không có đủ thẩm quyền để sửa đổi những
nghi thức và những quy định trong Đàn giới, chúng tôi cần
phải có ý kiến của Hội đồng Tăng già (Sangha Council)".
Ngài hứa sẽ triệu tập một cuộc họp với các nhà lãnh
đạo Phật giáo của các tông phái khác trong vòng 06 tháng
tới để giải quyết vấn đề này và hy vọng sẽ có những
thay đổi cần thiết.
Buổi chiều,
hội nghị nghe đọc bản dự thảo về chương trình hoạt
động trong thời gian tới. Năm mươi đại biểu của hội
nghị đều đồng nhất trí và cung thỉnh Đức Đạt Lai Lạt
Ma ban đạo từ để kết thúc hội nghị. "... Thế là hội
nghị của chúng ta đã thành công tốt đẹp, Ngài nói, những
gì cần nói, chúng ta đã nói đủ. Vấn đề thành công hay
thất bại, hạnh phúc hay đau khổ luôn bao quanh chúng ta, đó
là việc bình thường của cuộc đời, thì công tác Phật
sự của chúng ta cũng như thế. Nên nhớ, quá khứ là quá
khứ, tương lai trong tay của chúng ta. Xã hội phương tây đang
hướng về Phật giáo để tìm sự an lạc cho tâm hồn, nhưng
họ có thành công hay không là còn tùy vào sự tu học và làm
việc của Quý vị....". Hội nghị bế mạc sau một lễ cầu
nguyện ngắn và các đại biểu được trao tặng cho khăn trắng
katag để lưu niệm.
Hội nghị
cũng nhất trí lấy Dharamsara làm nơi tổ chức hội nghị hàng
năm, còn các đại hội địa phương thì tổ chức ở Châu
Âu và Hoa Kỳ. Muốn thỉnh băng ghi âm và video của hội nghị
xin liên hệ ở địa chỉ: 4725 E. Sunrise Drive, Suite 137, Tuscon,
Arizona 85718, USA.
Theo
MANDALA Journal 04/1994
