Lại
có thêm một bản dịch
tiếng
Pháp về Kinh Pháp Hoa
Tháng chín
vừa qua, Nhà xuất bản Fayard, thủ đô Paris,Pháp quốc, đã
cho ấn hành bộ Kinh Pháp Hoa (Le Sutra Du Lotus).Đây là bộ Kinh
Pháp Hoa (KPH) bằng tiếng Pháp thứ hai được giáo sư người
Pháp Jean - Noel Robert chuyển ngữ từ bộ KPH chữ Hán của
ngài Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập. Mặc dù, vào năm 1840,
nhà ngôn ngữ học người Pháp Eugène Burnouf đã phiên dịch
Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Le Lotus De La Bonne Loi/The Lotus of the
Good Law) này ra tiếng Pháp từ bản Kinh Sankrit được tìm thấy
ở Tây Tạng.Tuy nhiên, bản dịch đầu tiên đó không được
phổ biến vì lối văn cổ khó đọc, nên hành giả Pháp Hoa
phần đông tại Pháp khó lòng lĩnh hội được ý nghĩa của
Kinh.
Đứng
trên tinh thần đó, GS Jean Noel Robert (hiện là hiệu trưởng
một Trường Cao Đẳng. Trước đây, từng là tác giả quyển
sách "Giáo lý của tông phái Thiên Thai Nhật Bản vào đầu
thế kỷ thứ 19" (Les Doctrines de Iecole Japonaise Tendai au début
du IXe siècle) đã phát tâm chuyển ngữ bộ kinh này ra một
loại tiếng Pháp hiện đại để đáp ứng nhu cầu trên.Tạp
chí PG Dharma World (Nhật Bản) đã phỏng vấn dịch giả bộ
KPH mới này để tìm hiểu về công tác dịch thuật của ông.
GS Jean
Noel Robert
Ông biết
Phật giáo khi nào và điều gì khiến cho ông làm công tác
nghiên cứu và dịch thuật kinh điển PG ?
-
Tôi biết PG
từ lúc còn là sinh viên đại học. Nhờ người thầy của
tôi, giáo sư Bernard Frank (1927-1996) mà tôi để tâm đến việc
học ngoại ngữ và nghiên cứu kinh điển PG. Trong thời gian
đó tôi đọc được quyển sách "Con mắt thứ ba" (The Third
Eyes) của Lobrang Rampa, một tăng sĩ nổi tiếng PG Tây Tạng.
Cuốn sách nói rõ chi tiết về cách khai mở con mắt thứ ba,
con mắt trí tuệ , giúp cho hành giả thấy rõ được túc nghiệp
quá khứ và vị lai. Từ lúc ấy, trở đi tôi muốn đọc và
muốn biết rõ về giáo lý của Đạo Phật càng sớm càng
tốt. Như là một thanh niên,tôi bị quyến rũ bởi ngôn ngữ
và muốn học nhiều thứ tiếng khác nhau trong cùng một lúc.
Tuy nhiên, giờ đây tôi khuyên học trò của tôi nên học chuyên
sâu vào một ngôn ngữ nào đó mà mình có kế hoạch nghiên
cứu sau này. Để biết thực sự một ngôn ngữ, điều chính
yếu là biết rõ nền văn hóa của ngôn ngữ đó. Điều này
buộc tôi nghĩ rằng hai hay ba ngôn ngữ là tối đa để một
người có thể học và thực sự hiểu rõ về chúng. Từ đó
tôi bắt đầu học tiếng Trung Hoa và Nhật Bản, đồng thời,
ôi cũng nghiên cứu giáo lý của tông phái Thiên Thai Nhật
Bản. Và trong quá trình nghiên cứu ,tôi nhận ra rằng KPH là
một bộ kinh giá trị của PG Đại Thừa. Cho nên tôi quyết
định bắt tay thực hiện công việc phiên dịch bộ kinh này
ra Pháp ngữ để đem lại sự lợi lạc cho dân chúng Pháp.
* Bây giờ
cảm giác của ông như thế nào khi bản dịch Kinh Pháp Hoa
đã hoàn thành?
-
Khi tôi bắt
đầu dịch bài kệ đầu tiên của Kinh, tôi có cảm giác rất
sung sướng từ công việc này và điều đó làm cho tôi có
cảm giác rằng mình đã từng thâm nhập vào thế giới của
Pháp Hoa. Bước đầu tôi dịch nhiều phần khác nhau, sau đó
tôi mới tập hợp lại. Tuy nhiên, tôi luôn luôn cảm thấy
có một cái gì đó không bằng lòng, và tôi nghĩ rằng tôi
phải giải quyết toàn bộ bản dịch vào một ngày nào đó.
Giờ đây, tôi có cảm thấy rất hạnh phúc là tôi đã hoàn
thành bản dịch mà tôi có thể được đánh giá cao là một
bản dịch chính xác và gần gũi với lời Phật dạy. Tôi
cũng chú ý đến lối văn tao nhã chữ Hán của Ngài Cưu Ma
La Thập và cố gắng chuyển ngữ làm sao cho khớp với âm
vận của bản kinh gốc.
-
Ông đặc
biệt quan tâm đến điều gì khi hoàn tất xong bản dịch Kinh
Pháp Hoa ?
-
Người Pháp
rất ghét sự sao chép. Như những học sinh, chúng ta được
dạy rằng không được lập đi lập lại những từ giống
nhau trong một đoạn văn. Trong khi đó, nhiều từ giống nhau
lại xuất hiện thường xuyên trong KPH đã tạo ra một số
vấn đề cho tôi. Cố nhiên, tôi đã chuyển ngữ những đoạn
giống nhau như vậy theo lối cũ, nhưng tôi cố gắng tránh
dùng những từ trùng lập trong những đoạn trên. Tôi đặc
biệt quan tâm đến lối dùng từ bình dân trong tiếng Pháp
để cho người đọc dễ dàng lĩnh hội được ý nghĩa của
Kinh. Tôi nghĩ rằng mọi người đều có thể đọc và hiểu
được Kinh Pháp Hoa mà trước đó người đọc không hẳn
là những nhà nghiên cứu Phật Học.
* Xin ông
cho biết ý nghĩa về lần in ấn bộ Kinh Pháp Hoa này được
chuyển ngữ từ tiếng Trung Hoa của Ngài Cưu Ma La Thập ?
- Bản dịch
Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Sankrit của ông Burnouf là một tác
phẩm có giá trị hàn lâm, nhưng vì một số lượng lớn từ
ngữ chuyên môn và phức tạp khiến cho việc đọc và học
khó hiểu cho những ai chưa có kiến thức về Phật Học. Có
nhiều học trò và bạn bè của tôi ở Pháp tu theo Kinh Pháp
Hoa, họ muốn hiểu sâu sắc về tinh nghĩa của KPH, nhưng đã
gặp khó khăn về mặt ngôn ngữ. Vì thế, điều này đã thúc
giục tôi phải thực hiện cho kỳ được một bản dịch KPH
trong tiếng Pháp hiện đại hoàn hảo để đáp ứng lại nhu
cầu trên. Tôi cho rằng, ý nghĩa quan trọng nhất đối với
tôi trong lần in ấn này là mong muốn của tôi đã được
mãn nguyện thông qua việc hoàn thành bản dịch của tôi.
Ý nghĩa thứ
hai là về mặt văn hóa, tôi biết rằng đây có thể là lần
đầu tiên người Pháp tiếp xúc với một bộ kinh mà phần
lớn người châu Á tụng đọc một cách rộng rãi và có sự
ảnh hưởng rất sâu đậm trong đời sống tinh thần ở nơi
đó. Ý nghĩa cuối cùng, tôi cho rằng cũng là một điều thú
vị, bởi vì phần lớn dân chúng Pháp điều học và tu theo
Phật Giáo Tây Tạng mọi người chỉ biết rõ về hình thức
cũng như nội dung về một Phật Giáo Tây Tạng mà thôi. Tôi
rất sung sướng để nói rằng dịch phẩm KPH này sẽ cho phép
mọi người biết rõ rằng có một thế giới Phật Giáo khác
rất phong phú ngoài Phật Giáo Tây Tạng.
-
Xin chân thành
cảm ơn ông
Theo tạp
chí DHARMA WORLD, tháng 11 & 12 năm 1997
