Một
người Mỹ làm luận án tiến sĩ về
"Phật
Giáo Việt Nam"
Robert
Topmiller và tác giả
Ông Robert
Topmiller, 49 tuổi, một giảng viên khoa sử thuộc đại học
kentucky, hoa kỳ. ông cũng là người từng phục vụ trong quân
đội Mỹ tại Việt Nam (đóng tại Khe Sanh, Huế từ tháng
4 đến tháng 8 năm 1968). Trong chuyến sang thăm Việt Nam lần
này, ông thu thập tư liệu để hoàn tất luận án tiến sĩ
sử học của mình về đề tài "cuộc tranh đấu Phật Giáo
Vn từ 1961 đến 1966" chúng tôi đã có dịp tiếp xúc và có
cuộc trao đổi ngắn về công việc nghiên cứu của ông.
* Xin
ông cho biết mục đích của ông đến VN lần này ?
-
Tôi đến
VN lần này để thu nhập tư liệu cho luận án tiến sĩ sử
học về đề tài "Cuộc tranh đấu PGVN từ 1961 đến 1966".
Tại Hoa Kỳ tôi có tiếp xúc với một vị hòa thượng, thượng
tọa để lấy tư liệu nhưng chưa đủ. Vì thế tôi phải
sang đây. Tôi hy vọng sẽ tìm được nhiều thông tin hơn.
Như bạn biết, có quá ít sách báo tiếng Anh viết về PG ở
VN, do đó công tác nghiên cứu gặp rất nhiều khó khăn.
* Tại
sao ông chọn viết về PGVN ? Đặc biệt là giai đoạn của
những năm sáu mươi ?
-
Vì để thực
hiện một tâm niệm, một lời hứa trước kia mà tôi đã
chọn đề tài này. Đó là vụ tự thiêu của hòa thượng
Thích Quảng Đức vào năm 1963, đã làm chấn động cả thế
giới và tôi biết rõ vụ này hơn trong thời gian tôi phục
vụ trong quân đội Mỹ tại miền Trung VN (suýt chết trong
hai lần bị thương nặng và sau đó được đưa về Mỹ).
Lúc đó tôi thực sự bị sốc về cái chết của HT Quảng
Đức và tôi hứa với lòng là sẽ viết một cái gì đó về
vụ này. Ngày nay, "ngọn đuốc sống" của ngài vẫn được
nhiều người Mỹ quan tâm và nghiên cứu. Đó là một đề
tài bất tận đối với giới khoa học phương Tây.
* Được
biết ông chỉ lưu lại VN trong ba tuần lễ, một thời gian
ngắn như thế làm sao có thể thu thập được những tài liệu
cần thiết ?
- Đó là
cái khó khăn của tôi. Tuy nhiên lần này qua sự giúp đỡ
và hướng dẫn của Đại Đức Thích Tịnh Tuệ (Chùa Pháp
Vân, Gia Định) và ĐĐ Thích Tâm Thiện (Báo Giác Ngộ), tôi
đã đến thăm một số vị như hòa thượng Thích Minh Châu,
HT. Quảng Liên; HT. Thích Thanh Kiểm; TT. Thích Trí Quảng, đặc
biệt là làm việc với giáo sư Minh Chi (Phụ trách môn lịch
sử PGVN ở Trường CCPH) và cô PTS Trần Hồng Liên (Viện Khoa
Học Xã Hội).
Qua các
cuộc tiếp xúc trên tôi đã thu thập được nhiều tư liệu
quý báu cho luận án của tôi, và qua đó tôi đã có một cái
nhìn thật chính xác về bối cảnh lịch sử của PGVN trong
những năm sáu mươi. Giờ đây tôi nhận ra rằng Đạo Phật
VN là một chất liệu thiết yếu góp phần vào nền văn minh
và văn hóa VN. Đạo Phật VN còn là một trong những nguyên
nhân chính của cuộc cách mạng tự chủ tự do của VN vào
thế kỷ thứ 9 và 10. Đặc biệt là những biến động lịch
sử trong thập niên sáu mươi.
Theo tôi,
Phật giáo VN và sự nỗ lực của nó nhằm chấm dứt chiến
tranh và xoa dịu nỗi đau chiến tranh của con người. Cuộc
đấu tranh chống kỳ thị tôn giáo của PGVN ở những năm
sáu mươi có thể xem là một trong những cuộc tranh đấu cho
nhân quyền lớn nhất của thế kỷ 20 này.
* Ai
là người hướng dẫn ông thực hiện luận án tiến sĩ (Doctoral
Dissertation) này ?
-
Tôi may mắn
được sự giúp đỡ và hướng dẫn của hai vị giáo sư tiến
sĩ, đó là GSTS Daniel Ramsdell (Đại Học Washington), một chuyên
gia về lịch sử các quốc gia Đông Nam Á, người từng hướng
dẫn tôi thực hiện văn sử học năm 1990; và GSTS Jeorge Hening
(Đại Học Kentucky), một người được xem là có uy tín trong
giới nghiên cứu về lịch sử chiến tranh của VN tại Hoa
Kỳ.
* Đạo
Phật đã giúp gì cho bản thân ông ?
-
Qua học hỏi,
nghiên cứu và thực hành giáo lý nhà Phật, tôi từng bước
khắc phục và loại bỏ hẳn cái tự ti mặc cảm về thân
phận của cựu chiến binh VN của mình. Trước kia những cơn
ác mộng vẫn thường xuyên đến với tôi. Nhưng nay thì không
còn nữa. Tôi có nhiều người bạn cũng là cựu chiến binh,
hiện nay họ sống an lạc và hạnh phúc là nhờ sự trở về
với Đạo Phật. Nói chung, Đạo Phật đã chuyển hóa và làm
thay đổi cuộc sống của tôi. Hiện nay tôi vẫn thường xuyên
tham gia các khóa tu ngắn ngày được tổ chức tại quê nhà
của tôi.
* Câu hỏi
cuối cùng, xin ông cho biết tình hình Phật giáo hiện nay tại
Hoa Kỳ như thế nào ?
- Nhìn
chung, Phật giáo hiện nay đang phát triển mạnh mẽ ở Hoa
Kỳ, đặc biệt là tập trung ở các miền duyên hải của
đất nước này, vì nơi đó có nhiều cư dân đến từ châu
Á. Theo thống kê của đài truyền hình Mỹ (SBS và NBC) cho
biết hiện tại có trên hai triệu người Mỹ theo Đạo Phật
hoặc chịu ảnh hưởng Đạo Phật. Ở bang California có gần
300 trung tâm Phật Giáo (TTPG), bang Boston có 50 TTPG và ở bang
Seattle cũng có khoảng 50 TTPG ... Lại có các nhà xuất bản
Phật giáo thuộc người Mỹ, người Việt, người Tây Tạng
... chuyên ấn hành sách báo để cung ứng cho phật tử Mỹ.
Phật giáo cũng đã có mặt trong các Đại học Mỹ để đáp
ứng nhu cầu học hỏi và nghiên cứu của mọi giới, nhất
là sinh viên Mỹ. Nói chung, Phật giáo đang phát triển tại
Mỹ ./.
