Pháp
Sư Hui Shen và
Phái
Đoàn truyền bá Phật giáo đến Châu Mỹ
Những thế
kỷ đầu của Tây lịch đã được đánh dấu bằng hoạt
động truyền bá Phật Giáo mạnh mẽ vượt quá biên giới
Ấn Độ. Tiếp tục truyền thống hoằng pháp của thời vua
A-Dục, các nhà sư Phật Giáo từ Tích Lan, Nam Ấn, đặc biệt
là Kanchipuram, miền Trung và Bắc Ấn đã tham gia từ thiên
niên kỷ đầu Tây lịch vào việc truyền bá lời Phật dạy
đến những miền đất xa xôi như Trung Quốc, Nhật Bản, Tây
Tạng, Mông Cổ, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt
nam và một số quốc gia khác. Những vị sư này mang theo họ
những hình tượng, ngọc xá lợi và một vài bản kinh chép
tay.
Trong nhiều
trường hợp, các vị này thông thạo những ngôn ngữ của
những quốc gia họ đến lưu trú và chuyển dịch nhiều kinh
Phật từ tiếng Pali và Sanskrit ra những tiếng ấy. Những
kỳ tích, những thử thách và gian truân của các nhà truyền
giáo tiên phong này đã được ghi nhận trong những bia ký và
văn học của các quốc gia mà họ truyền bá. Sứ mệnh của
họ ở nước ngoài đã để lại dấu ấn trên nền văn hóa
của những nước họ đã từng sống.
Dù Ấn Độ
là nơi phát sinh ra Phật Giáo và chúng ta đã có một nền
văn học Phật Giáo vĩ đại được tích lũy qua nhiều thế
kỷ và đã lưu truyền đến ngày nay, chúng ta vẫn không tìm
thấy trong đó bất cứ lời ám chỉ nào về những hoạt động
truyền bá Phật Giáo ở ngoài vùng Đại Tây Dương và Thái
Bình Dương. Nhưng kỳ thực, dường như những nhà sư Phật
Giáo đã đến những hòn đảo Thái Bình Dương và Châu Mỹ.
Chaman Lan
và một số học giả Hoa Kỳ cho rằng không phải ông Columbus
đầu tiên tìm ra Châu Mỹ mà chính những người di dân Hindu
từ Ấn Độ. Lý luận mới lạ này được dựa vào một số
truyền thống thịnh hành ở Trung Mỹ và Mexico. Nhưng giả
thiết này thiếu sự ủng hộ của bằng chứng văn học. Tuy
nhiên chúng ta cũng có ít nhất là một điểm được ghi lại
trong lịch sử Trung Hoa nói đến một đoàn tu sĩ Phật Giáo
đến Châu Mỹ vào thế kỷ thứ 5 sau Tây lịch và đã đưa
Phật Giáo vào dạy cho những người dân ở đó.
-
PHÁI ĐOÀN
CỦA PHÁP SƯ HUI SHEN (Huệ Thần, Hội Thần ?) :
Mặt khác, hai
học giả Mỹ và học giả người Canada đưa ra ánh sáng những
hoạt động của phái đoàn Phật Giáo đến Trung Mỹ và Mexico
khoảng thế kỷ thứ 5 sau Tây lịch. Những khám phá của các
học giả này không chỉ được dựa vào biên niên sử của
Trung Hoa mà còn căn cứ theo những truyền thống và tập quán
tôn giáo đang hiện hữu ở Trung Mỹ và Mexico. Đó là một
câu chuyện gây chấn động: nó thêm một chương mới vào
lịch sử Phật Giáo và những mối quan hệ văn hoá Ấn-Mỹ
cổ đại.
Theo giáo
sư John Fryer thuộc Đại Học đường California, một nhà sư
Phật Giáo tên là Hui Shen trong tiếng Trung Hoa và bốn vị khác
người gốc Kabul ở Afganistan đã viếng thăm Trung Mỹ và Mexico
vào năm 458 sau Tây lịch với mục đích truyền dạy giáo lý
của Đức Phật. Phái đoàn tách ra làm hai chi bộ riêng biệt
đến Trung Mỹ tiến hành công việc hoằng pháp trên 40 năm.
Sau khoảng thời gian 40 năm, Pháp sư Hui Shen, vị trưởng đoàn
và cũng là một thành viên của giáo đoàn ấy, đã đơn độc
trở về Trung Quốc năm 499 (sau Tây lịch).
Người ta
không biết phái đoàn khởi hành từ Kabul vượt đất liền
đến Trung Hoa và từ đó đến Trung Mỹ bằng đường biển
hay là đến một trong những hải cảng Ấn độ từ Kabul và
rồi sau đó giong buồm đi đến bờ biển Thái Bình Dương.
Người ta đặt giả thuyết rằng đoàn trước tiên đến Trung
Quốc, từ đó họ giong buồm để tới Trung Mỹ. Vào thời
điểm đó Trung Hoa là trung tâm nổi tiếng về những hoạt
động truyền bá Phật giáo ở châu Á. Cho dù thời ấy phái
đoàn đã theo lộ trình nào đi nữa, thì Pháp sư Hui Shen trong
chuyến trở về cũng đã đến Kinh Châu, thủ đô nhà Tề
nằm trên bờ sông Dương Tử. Ngài phải chờ đến ba năm
để xin yết kiến vị Hoàng Đế và tâu trình về những hoạt
động của mình ở Trung Mỹ, nhưng Ngài không thể nào diện
kiến với vua được, vì nội chiến đang lan tràn ở đất
nước này. Mãi đến năm 502 sau Tây lịch, Pháp sư Hui Shen
mới được yết kiến vua Võ Đế của tân triều đại nhà
Lương và trình lên nhà vua tất cả những Phật sự của giáo
đoàn đã thực hiện ở Trung Mỹ.
-
CÁC CÂU
CHUYỆN ĐƯỢC GHI LẠI TRONG LỊCH SỬ:
Theo sử ký
Trung Quốc, hình như Pháp sư Hui Shen không phải người Trung
Hoa nên không nói được tiếng Hoa thông thạo, và vua Võ Đế
đã tiếp ngài như một vị sứ thần từ Trung Mỹ đến, vì
rõ ràng quốc tịch của ngài là ở nước ngoài. Pháp sư Hui
Shen đã dâng lên Hoàng Đế những món hàng lạ kỳ, những
thứ ngài đã mang về từ Trung Mỹ và xứ Mexico. Vua Võ Đế
là một người mộ đạo Phật, lại là một thí chủ hộ
pháp, đã quan tâm đặc biệt đến chuyến hành trình của
Pháp sư Hui Shen và đề cử vị thân vương Du Kỳ thẩm vấn
Pháp sư Hui Shen chi tiết về phái đoàn của ngài đến châu
Mỹ, rồi sau đó tường trình đầy đủ về những hoạt động
của ngài ở xứ lạ kia. Vì thế bản tường trình của Pháp
sư Hui Shen đã được thực hiện và đưa vào văn khố của
nhà Lương rồi lưu truyền đến ngày nay, được sự xác nhận
đầy đủ của sử gia Trung Hoa lừng danh là Mã Đoan Lâm (sử
gia đời Tống, viết "Văn Hiến Thông Khảo" TNT).
Trong khi tiếp
chuyện với vị thân vương Du Kỳ. Pháp sư Hui Shen trình rằng
giáo đoàn gồm năm tăng sĩ Phật giáo trong đó có ngài, đã
đến châu Mỹ dưới thời vua Minh Đế của triều đại nhà
Tống (420 - 589) trong khoảng 458 sau TL. Các nhà sư mang theo hình
tượng, ngọc xá-lợi và kinh sách. Thời ấy đất Mỹ chưa
biết đến đạo Phật, phái đoàn đã thành công và họ đã
có thể truyền cụ túc giới cho các Tăng sĩ trong số người
dân ở đó. Phái đoàn đi dọc theo quần đảo Kurile và đảo
Aleutian đến Alaska. Họ khởi hành từ vùng Kamchatka, vùng này
đã được người Trung Hoa thời ấy biết đến. Pháp sư Hui
Shen miêu tả rất sinh động cái xứ sở đã được vùng Viễn
Đông biết đến với tên Fusan ấy, những tập quán và phong
cách của người bản xứ và nói rằng xứ ấy cách khoảng
2000 dặm đến 6500 dặm về miền đông Kamchatka và cũng là
phía đông của Trung Hoa, rõ ràng nhóm người ấy đã thực
hiện một chuyến hải trình trên một chiếc thuyền không
mui hoặc một chiếc xuồng nhỏ.
Sau khoảng
40 năm, không biết vì lý do nào đó, Pháp sư Hui Shen đã bị
người thổ dân ngược đãi và khi cuộc sống của ngài bị
đe dọa, ngài biến mất khỏi đất nước này. Nhưng ngài
đã để lại vài dòng chữ khắc trên vách đá. Ở Magdalana
thuộc Mexico, có một pho tượng được dựng lên để tưởng
nhớ ngài với tên tuổi được khắc vào đó. Ở Trung Mỹ
có bằng cớ về truyền thống lẫn khảo cổ chứng tỏ rằng
những thành viên kia của phái đoàn đã đi theo một tuyến
đường khác đến Trung Mỹ và tiến hành việc hoằng pháp
ở đó. Pháp sư Hui Shen quay lại Trung Hoa một mình và không
ai biết gì về những thành viên còn lại của phái đoàn ấy
nữa.
Bằng chứng
này từ văn học Phật Giáo Trung Hoa được hỗ trợ với những
phong tục tập quán, những nghi lễ, những cổ vật được
tìm thấy ở Trung Mỹ mở rộng suốt hướng đi xuống tận
những bờ biển Thái Bình Dương từ Alaska đến Mexico và cả
những địa phương khác nằm trên đất liền, để lộ những
ảnh hưởng của Phật Giáo tại đó.
* NHỮNG
TẬP QUÁN TÔN GIÁO
Khi nói về
tầm ảnh hưởng lan rộng của văn hóa Ấn Độ đến tận
Trung Mỹ và Mexico, giáo sư John Fryer nói: "Những tập quán
tôn giáo và tín ngưỡng của xứ Mexico, Yucatan và Trung Mỹ,
cùng với lối kiến trúc niên lịch, nghệ thuật và nhiều
thứ khác được người Tây Ban Nha khám phá khi họ chinh phục
Châu Mỹ, chứng tỏ cho thấy có sự trùng hợp hết sức kỳ
lạ về những nét đặc biệt giữa phong tục tín ngưỡng
Châu Mỹ với phong tục tín ngưỡng Châu Á, khiến người
ta ngạc nhiên và nghĩ rằng ảnh hưởng Đạo Phật đã lan
đến Châu Mỹ thời ấy. Những sự trùng hợp như vậy nhiều
đến nỗi những nhà nghiên cứu độc lập chưa từng biết
gì đến câu chuyện Pháp sư Hui Shen cũng tin rằng ắt hẳn
đã có mối liên hệ nào đó giữa Mỹ và Châu Á từ đầu
kỷ nguyên Tây lịch.
Giáo sư Edward
P. Vining ở San Francisco, người nghiên cứu về vấn đề này
đã nêu ra ba mươi lăm sự trùng hợp nổi bật để chứng
tỏ sự hiện diện của Phật Giáo và văn hoá Ấn ở Trung
Mỹ và Mexico trong những thế kỷ đầu của Tây lịch. Theo
ông những sự trùng hợp rõ ràng như vậy cho thấy cả Phật
Giáo và Ấn Độ giáo đã được truyền vào Trung Mỹ trong
một thời gian dài trước khi người Tây Ban Nha đến đó.
(Do nhà hàng hải Columbus dẫn đầu chuyến công du cho triều
đình Tây Ban Nha đã khám phá ra Châu Mỹ vào tháng 10 năm 1492.)
Một nguồn
thông tin giá trị nữa liên quan đến việc Pháp sư Hui Shen
và đoàn truyền giáo của ngài đến châu Mỹ, đó là hai học
giả Canada, giáo sư John Murray Gibbon và Tom Mac Innes đã công
nhận việc khám phá Châu Mỹ của Pháp sư Hui Shen. Theo họ
thì pháp sư Hui Shen đã băng qua Thái Bình Dương trong một
chiếc thuyền Trung Hoa. Ngài đến Vancouver (Canada) khoảng năm
499 sau Tây lịch. Giáo sư Gibbon trích lời của một nhà Địa
Lý thời đại Geogre III, người nghiên cứu vấn đề đóng
góp của Trung Hoa đối với hải trình xuyên Thái Bình Dương.
Giáo sư Mac Innes nói rằng pháp sư Hui Shen đã trải qua mùa
đông ở đảo Nootka, Canada, nơi ngài để lại ba tăng sĩ truyền
giáo. Những đồng tiền Trung Hoa thuộc triều đại nhà Tấn
được tìm thấy ở đó vào năm 1876. Tàn tích những ngôi
chùa Phật Giáo được khám phá ở Mexico, trong tiểu bang Somara
nằm trên bờ biển Thái Bình Dương và gần thành phố Ures,
cũng trong tiểu bang ấy, cùng với một pho tượng Phật có
khắc những hàng chữ Trung Hoa.
Sự kiện
Pháp sư Hui Shen và đoàn truyền giáo của ngài đến từ Kabul
và việc ngài không thông thạo tiếng Trung Hoa, cho ta giả thuyết
rằng ngài có thể là tu sĩ người Ấn Độ hoặc người gốc
Kabul, vốn là một phần của Ấn Độ vào thời đó. Kabul
cũng được gọi là Cophen Kiplin, Kandahar hay Balk trong vùng Gandhara
bây giờ được sát nhập với Afghanistan và thời ấy đã
là một trung tâm truyền bá Phật giáo. Một tăng sĩ nổi tiếng
của Kabul, người đến Trung Hoa trong khoảng thế kỷ thứ
tư sau Tây lịch và phiên dịch nhiều kinh Phật ra tiếng Trung
Hoa là ngài Chúng Thiên (Sanghadeva). Mặc dù ngày nay Pháp sư
Hui-Shen được biết với cái tên Trung Hoa, rất có thể ngài
đã là người Ấn gốc Ấn Độ hay Kabul đến vậy.
*
Theo tài liệu : V. G. NAIR, Realist Buddhist, Malaysia, 1992
