B.
NGỘ NHẬP
PHẦN
THỨ HAI
TIẾN
TỚI
CHƯƠNG
BA
BƯỚC
CHÂN THỨ BA LÊN ÐƯỜNG THỰC HIỆN VIỆC TRỞ VỀ SỰ IM LẶNG:
SỰ
CHUYỂN ÐỘNG TOÀN DIỆN CỦA TÂM THỨC
LÊN
ĐƯỜNG VIỄN LY
I.
Thành phố Los AnGeles Và Những Thị Tứ Ngày Xưa Của Ấn Ðộ.
II.
Hình Ảnh Về “Dáng Dấp Một Kẻ Lên Ðường” Của Thi
Hào Ðức Rainer Maria Rilke Và Hình Bóng “Kẻ Lữ Hành Thiên
Thu” Của Thi Hào Nhật Basho
“Tàn
canh đêm, đức Phật thức dậy ngồi im lặng và dương mắt
lên nhìn chăm chăm vào cả vũ trụ thế gian”
(Buddhaghosa,
Sumangala Vilàsinì. 1-45)
I.
THÀNH PHỐ LOS ANGELES VÀ NHỮNG THỊ TỨ NGÀY XƯA CỦA ẤN ÐỘ.
Năm
tàn tháng tận những ngày cuối cùng trong năm, trời lạnh
se sẽ và ánh nắng vùng thị tứ Los Angeles ràng rạng vàng
tươi trong suốt như cách đây trên hai ngàn năm trăm năm khi
Người Ðến Như Thế (Như Lai - Tathàgata) đang ngồi một mình
lặng lẽ trong phòng trong vùng thị tứ Vaisàlì hay trong những
thành phố khác như Sràvasti hoặc Ràgagriha ở tận bên kia
đất trời Ấn Ðộ; thị tứ Los Angeles hiển nhiên không thể
nào làm cho mình mường tượng được chút gì về thị tứ
Vaisàlì tuyệt đẹp ngày xưa của Ấn Ðộ, một thị tứ
mà trước kia ra đi, đứng trên đỉnh đồi ngó lại, Ðức
Phật đã nói lời giã biệt đầy xúc động thầm kín: “Ôi
Vaisàlì, đây là lần cuối cùng ta nhìn mi”, đứng trên đỉnh
đồi ngó lại, Vaisàlì lần cuối trước khi đi về Kusinagara
để nhập Niết Bàn, đứng ngó nhìn ánh nắng vàng ửng sáng
trên vùng thị tứ Vaisàlì, Ðức Phật nói với Ànanda: “Ðất
trời Ấn Ðộ thật là lung linh màu sắc và sum suê rậm rạp
trù phú, đời sống dân cư ở đây thực là dịu dàng dễ
thương” (citram jambudvìpam, manoramam jivitam manusyà-nàm).
Thị
tứ Los Angeles không phải là Vaisàlì hay Sràvasti, nhưng ánh
sáng chiếu lên thành phố vùng Califomia ngày hôm nay cũng là
ánh nắng vàng chiếu lên thành phố Vaisàlì cách đây trên
hai ngàn năm trăm năm, cũng một thứ ánh sáng vàng rực không
giống như xưa mà cũng không khác như xưa, lúc Người Ðến
Như Thế và Người Ði Như Thế (Tathàgata).
Buổi
sáng hôm nay không khác buổi sáng khi xưa, mặt trời hôm nay
cũng như mặt trời khi xưa, mặc dù mặt trời vẫn mới lạ
mỗi ngày (Heraclitus), nhưng mỗi lần mặt trời vừa mọc lên
thì “ánh sáng chiếu rực sáng lên toàn thể thế gian, giống
như một vị Bồ Tát khi thành Phật thì đều dẫn vô số
chúng sinh đến Niết Bàn” (Ðại Bộ Bát Nhã Pancavimsati sàhasrikà).
Nếu
chúng ta xoay chuyển cái nhìn của chúng ta vào tráì tim của
vũ trụ theo nhịp thở của Kinh Hoa Nghiêm (Avatamsaka) thì tất
cả mọi sự đều dung thông, dung nhiếp, viên dung tự tại
vô ngại; thời gian là không gian, một thời gian là tất cả
không gian, một không gian là tất cả không gian, tất cả thời
gian là một không gian, tất cả không gian là một thời gian,
Los Angeles là Vaisàlì, một buổi sáng cách đây trên hai ngàn
năm trăm năm vẫn là buổi sáng hôm nay, và hiện nay Ðức
Phật vẫn còn đứng trên đỉnh đồi giả từ thị tứ một
lần cuối: “Ôi Vaisàli, thôi ta nhìn mi lần cuối..."
II.
HÌNH ẢNH VỀ “DÁNG DẤP MỘT KẺ LÊN ÐƯỜNG” của THI
HÀO ÐỨC RAINER MARIA RILKE và HÌNH BÓNG “KẺ LỮ HÀNH THIÊN
THU” của THI HÀO NHẬT BASHO
Hình
ảnh Ðức Phật đứng trên đồi cao quay nhìn lại Vaisàlì
một lần cuối cũng giống như hình ảnh của đời người.
Mỗi cái nhìn là thiên thu vĩnh biệt, mỗi bước chân là trùng
khơi vạn lý, mỗi một giây phút trôi qua là tất cả thời
gian không gian biến mất. Hình ảnh của người đi và lân
la đứng trên đồi nhìn lại cũng là hình ảnh bất hủ của
thi sĩ Ðức Rilke: “dù mình có làm gì đi nữa trên cõi đời
này thì mình vẫn có dáng dấp của một kẻ lên đường ?”
(... “dass wir, was wir auch tun, in jener Haltung sind / von einem,
welcher forgeht ?”). Mặc dù tất cả ngày tháng đều kéo nhau
đi mất, nhưng như thi sĩ Nhật Basho thì “những ngày và những
tháng đều là những kẻ lữ hành của Thiên Thu, và những
năm tháng trôi qua thì cũng thế”. Tất cả đều đi mất,
nhưng không hẳn là mất biệt luôn, vì sự lên đường bỏ
đi ở đây là đi về Thiên Thu vạn đại, vì thế sự trôi
chảy liên tục và sự giã biệt liên tiếp kia chỉ là sự
trở về “Nhất Pháp Giới Ðại Tổng Tướng Pháp Môn Thể”
(Ðại Thừa Khởi Tín Luận). Tiếng kêu của bầy ngựa vào
thời Bồ Tát Mã Minh cách đây hai ngàn năm cũng là tiếng
kêu của bầy ngựa ngày hôm nay trên những cánh đồng hoang
khắp thế giới.
Mặt
trời mọc, rồi mặt trời lặn rồi mặt trời vẫn còn đó;
dù mai kia toàn cả thái dương hệ có tiêu diệt đi nữa thì
rồi tỷ triệu thái dương hệ lại ra đời, rồi cứ thế
tiếp tục những vòng tròn tròn ốc, và những núi đồi lại
mọc lên, rồi những thành phố ra đời, và Ðức Phật vẫn
đứng trên đỉnh đồi quay nhìn lại: “ôi Vaisàlì, ta nhìn
mi đây lần cuối...”
Trước
khi lên đường ra đi lìa bỏ thế gian này Ðức Phật chỉ
nói đôi lời nhẹ nhàng như trên, nhưng đôi lời ấy đã
làm chúng ta mơ mộng triền miên và tương tư không dứt; đôi
lời ấy nói lên những gì thơ mộng cao đẹp nhất trần gian
này và chiếu một luồng ánh sáng lộng lẫy rực ngời xuống
cả mặt đất. Cái nhìn cuối cùng của Đức Phật, cái nhìn
bao dung đầy thương yêu, đã biến đổi thành phố tục lụy
Vaisàlì thành ra một cái gì khác hẳn vượt ra ngoài một
địa danh tầm thường trên mặt đất; Vaisàlì đã chuyển
hóa và trở thành bất cứ nơi nào ta sống trên thế giới
này, tất cả những thị tứ thành phố trên mặt đất này
đều là một Vaisàlì tâm linh mà Ðức Phật đã đi qua ba
lần trong Hóa Thân, và ngày hôm nay Báo Thân vẫn đứng trên,
đứng trên đỉnh đồi giã biệt trước khi trở về Pháp
Thân bất sinh bất diệt.
Khi
mỗi một thành phố là một Vaisàlì tâm linh thì bất cứ
thành phố nào chúng ta đang sống cũng chính là nơi để chúng
ta tự chứng thành Phật, và bất cứ ngáy nào cũng là ngày
cuối cùng để chúng ta giã biệt Vaisàlì. Chúng ta chỉ thành
Phật được khi chúng ta là con người ở giữa thị tứ, không
có cảnh Bồng lai thiên thai địa đàng nào là thuận cảnh
để ta giải thoát được; chính tất cả Nghịch Cảnh của
nơi ta đang sinh sống mới là nơi ta tự chuyển hóa tâm thức
để nhập vào “Tự Chứng Thánh Trí” (Cảnh Giới Thánh
Trí Tự Chứng, Kinh Lăng Già: “Svapratyàtmà ryainànatigocara”).
Nắng
chiều bắt đầu lay động những hàng cây thốt nốt cao vút
của thành phố, chiều nay Los Angeles không còn là một thành
phố tạp nhạp của Mỹ quốc; Los Angeles đang chuyển hóa thành
một cảnh giới khác, nơi cuối cùng của một kẻ lên đường
trở về mây trắng.
Los
Angeles, ngày 1-2-85 những ngày cuối năm Giáp Tý
