Thu Vien Hoa Sen

Có rất nhiều người bị xấu hổ khi nói về những tính xấu của họ, nhưng họ lại chẳng xấu hổ gì khi nói về tính xấu của những người khác. Có rất ít người sẵn sàng báo cáo về bệnh tình của họ -- sự nhiễm ô của họ -- một cách thẳng thắn. Kết quả, thói xấu được bưng bít, và giữ bí mật, để chúng ta không biết rằng thói xấu ấy nguy hiểm và sẽ có cơ hội lan nhanh như thế nào. Tất cả chúng ta đều khổ sở về nó, nhưng không ai chịu cởi mở về điều nầy. Không một ai cảm thấy thích thú khi phải chẩn đoán các thói xấu của chính mình…
Chúng ta phải tìm một cách khéo léo để có thể tiêu diệt thói xấu nầy, và có thể cởi mở về điều nầy, công nhận tật xấu của chúng ta từ thô thiển đến tinh tế, mổ xẻ nó thành từng phần nhỏ nhặt nhất. Chỉ có như vậy, chúng ta mới thành công phần nào trong thực tập. Nếu chúng ta nhìn lại chính mình một cách hời hợt, chúng ta sẽ cho rằng chúng ta như vậy là tốt lắm rồi, biết vậy là đủ quá rồi. Nhưng mà khi tật xấu không bị kềm chế, nó có thể biến thành một căn bệnh ngầm, rất là khó chẩn đoán, và khó trị ….
Chúng ta phải mạnh mẽ để chiến đấu với tất cả những thói xấu, ham muốn, si mê. Chúng ta phải thử sức mạnh của mình, bằng cách chiến đấu với nhiễm ô và khắc phục các thói xấu nầy. Một khi chúng ta có thể hàng phục được các thói xấu rồi, chúng ta có thể cỡi lên lưng thói xấu. Nếu không, các thói xấu sẽ cỡi lên lưng chúng ta, bắt chúng ta phải làm việc theo ý của nó, nó xỏ mũi chúng ta, và làm cho chúng ta ham muốn, làm cho chúng ta mệt mỏi bằng đủ mọi cách.
Thế chúng ta có phải là thân trâu ngựa không ? Chúng ta là thân trâu ngựa bởi vì thói xấu và ham muốn đang cỡi trên lưng chúng ta ? Có phải thói xấu và ham muốn đã xỏ mũi chúng ta ? Khi mà anh thấy rằng đã quá đủ, anh phải dừng lại – hãy dừng lại và theo dõi các thói xấu để thấy nó từ đâu đến, nó muốn gì, nó ăn gì và thích gì. Hãy xem đây là một môn thể thao anh yêu thích – theo dõi các thói xấu và bỏ đói nó, giống như một người từ bỏ thứ mà họ đang nghiện…. Để xem các thói xấu có bực mình khi không được chìu ý hay không. Xem nó có đói khát đến độ chảy nước dãi hay không ? Kế tiếp, không cho nó ăn. Bằng bất cứ giá nào, không để nó ăn bất cứ thứ gì mà nó say mê. Xét cho cùng, còn có những thứ khác để ăn. Chúng ta phải kiên quyết đối với các thói hư tật xấu – nghiêm khắc với chính « bản ngã » của chúng ta – thí dụ …. « Đói à ? Cứ tự nhiên đói đi ! Muốn chết ? Tốt thôi ! Cứ tự nhiên chết ! » Nếu anh thực hành với thái độ nầy, anh sẽ thắng tất cả những thú đam mê, nghiện ngập – bởi vì anh đã không thoả mãn những ham muốn đó, anh không tiếp tục nuôi dưỡng cái ham muốn ấy chỉ để tìm chút hương vị vật chất. Đã đến lúc anh phải ngừng lại, đã đến lúc anh phải từ bỏ không nuôi dưỡng những ham muốn nầy. Nếu nó đói khát và chết đi, thì cứ để cho nó chết. Xét cho cùng, tại sao anh lại phải nuôi dưỡng các tật xấu, tại sao phải cho nó ăn no, tại sao phải nuôi nó mập mạp ?
Bằng bất cứ giá nào, anh phải để nhiệt độ mạnh lên trên các ham muốn và tật xấu cho đến khi nó khô héo, và hao mòn đi. Đừng để nó ngóc đầu dậy. Hãy kềm giữ nó dưới tay anh. Đây là cách thực tập không rắc rối mà anh nên noi theo. Nếu anh kiên định, nếu anh chiến đấu kiên trì cho đến khi thói xấu bị đốt cháy, thì không có một chiến thắng nào có thể so sánh với chiến thắng nầy, không có một chiến thắng nào oai hùng bằng chiến thắng những ham muốn, tật xấu trong tâm anh.
Vì thế đức Phật đã dạy trong tất cả các sinh hoạt của chúng ta – đi, đứng, ngồi, nằm, chúng ta phải để sức nóng thiêu huỷ các tật xấu ấy. Nếu chúng ta không làm thế, chúng sẽ thiêu huỷ chúng ta trong sinh hoạt hàng ngày….
Nếu anh suy nghĩ kỹ, anh sẽ thấy những lời dạy của đức Phật hoàn toàn đúng, ngài bảo chúng ta phải quan sát các thói hư, tật xấu và cho chúng ta biết làm thế nào để buông bỏ, tiêu diệt, và loại trừ thói xấu. Tất cả các bước chỉ dẫn đều có sẵn, vì thế chúng ta không cần phải tìm nơi khác để học. Mỗi điểm quan trọng trong kinh điển, đệ tử của ngài đã chỉ dẫn cho chúng ta con đường, vì thế chúng ta không cần lo lắng, chỉ cần theo lời chỉ dẫn để quan sát và dẹp bỏ những bệnh tật nầy. Thông thường người ta không thích nói về tật xấu của chính mình, và như vậy họ hoàn toàn sống trong sự si mê. Họ sống già và chết đi mà không biết chút gì về tật xấu của chính mình.
Khi chúng ta bắt đầu thực tập, chúng ta sẽ hiểu vì sao các thói xấu đốt cháy tim chúng ta, khi chúng ta dần hiểu được chính bản thân chúng ta. Để hiểu được sự đau khổ và sự nhiễm ô, chúng ta học phương cách dập tắt lửa nhiễm ô, để chúng ta có một không gian thoải mái hơn…
Khi chúng ta biết cách dập tắt ngọn lửa nhiễm ô, tiêu diệt thói xấu, nghĩa là chúng ta đã có dụng cụ cần thiết. Chúng ta có thể tự tin – không còn nghi ngờ gì, không lạc lối trong các lối thực tập khác nhau, bởi vì chúng ta thấy rõ một cách chắn chắn phải thực tập cách nầy, luôn luôn suy ngẫm về sự mâu thuẫn, căng thẳng, và vô ngã, và thật sự muốn tự giải thoát khỏi các nhiễm ô.
Đức hạnh, sự tập trung tư tưởng, và sự sáng suốt là dụng cụ của chúng ta -- và chúng ta cần nguyên một bộ. Chúng ta cần sự sáng suốt với Chính Kiến, và đức hạnh với kỷ luật cá nhân. Đức hạnh rất là quan trọng. Đức hạnh và sự sáng suốt giống như đôi cánh tay phải, trái của chúng ta. Nếu một tay dơ, thì nó không thể tự rửa sạch. Chúng ta cần cả hai tay để rửa tay và giữ tay sạch sẽ. Như vậy, ở đâu có đức hạnh, ở đó có sự sáng suốt. Ở đâu có sự sáng suốt, ở đó có đức hạnh. Sự sáng suốt giúp cho anh hiểu rõ ; đức hạnh giúp cho anh buông bỏ, tiêu diệt các sự nghiện ngập. Anh hiểu đức hạnh không chỉ là ngũ giới hay bát giới. Nó bao gồm những chi tiết rất tinh tế. Khi anh nhận thấy nguyên nhân của đau khổ một cách sáng suốt, anh phải ngừng lại, và anh phải buông bỏ.
Đức hạnh rất tinh tế và chính xác. Buông xả, từ bỏ, tiết chế, cắt bớt, và tiêu diệt : Tất cả mọi thứ nầy là việc làm của đức hạnh. Và như vậy đức hạnh và nhận thức sáng suốt luôn đi đôi với nhau, giống như hai cánh tay phải, trái luôn giúp đỡ lẫn nhau. Chúng giúp đỡ nhau để rửa sạch cấu uế. Khi ấy, tâm thức của anh có thể trở nên tập trung, sáng ngời và trong sạch. Chỉ nơi tâm thức mới nhận thấy những lợi ích của các đức tính nầy. Nếu chúng ta không có những dụng cụ nầy, cũng giống như chúng ta không có chân tay : Chúng ta không thể đi đâu hết. Chúng ta cần phải sử dụng những dụng cụ mà chúng ta có – đức hạnh và nhận thức sáng suốt – để tiêu diệt nhiễm ô. Khi ấy, tâm thức của chúng ta mới được nhiều lợi ích…
Vì lý do đó, đức Phật đã dạy chúng ta phải thường xuyên trau dồi đức hạnh, sự tập trung tư tưởng, và nhận thức sáng suốt. Chúng ta cần phải mạnh khỏe để trau dồi những phẩm chất nầy. Nếu chúng ta không tiếp tục trau dồi, dụng cụ dập tắt đau khổ và tiêu diệt nhiễm ô sẽ không được bén nhạy, và sẽ khó xử dụng khi cần dùng. Các dụng cụ sẽ không phải là đối thủ của nhiễm ô. Nhiễm ô có những năng lực quái dị để đốt cháy tâm thức chỉ trong nháy mắt. Nếu nói tâm thức là yên tịnh và trung tính : Sự va chạm nhẹ nhất của cảm giác cũng có thể đốt cháy mọi thứ trong tích tắc, làm cho chúng ta cảm thấy hài lòng hoặc bực mình. Tại sao ?
Sự tiếp xúc của cảm giác là thước đo cho thấy chính niệm của chúng ta cứng rắn hay mềm yếu. Thông thường tâm thức của chúng ta dễ bị dao động mạnh mẽ. Một khi có sự va chạm bằng tai hay mắt, nhiễm ô rất nhanh nhẹn để phản ứng. Khi xảy ra trường hợp nầy, chúng ta có thể làm gì để có thể kềm chế lấy nhiễm ô ? Làm thế nào để chúng ta có thể kềm chế lấy đôi mắt của chúng ta ? Làm thế nào để chúng ta có thể kềm chế lấy đôi tay, mũi, lưỡi, thân và tâm ? Làm thế nào để chúng ta có thể để cho chính niệm và nhận thức sáng suốt kềm chế những thứ nầy ? Đây là vấn đề của sự thực tập, việc của chúng ta …. trong sáng và giản dị, một thứ mà chúng ta có thể thử thách chính mình, để thấy rõ tại sao khi có sự va chạm của giác quan xuất hiện thì các nhiễm ô toé lửa nhanh chóng quá.
Thí dụ, chúng ta nghe một người phê bình một người khác. Chúng ta nghe và không bực bội. Nhưng nếu như một ý nghĩ thoáng qua đầu, « Cô ta thật ra đang phê bình tôi ». Một khi chúng ta gợi lên cái « tôi », tức thời chúng ta nổi giận và bực mình. Nếu chúng ta pha chế thêm chút xíu nữa về cái « tôi » nầy, chúng ta có thể rất là bực tức. Chỉ điểm nầy thôi cũng đủ cho chúng ta quan sát - một khi có cái « ngã » tham dự vào, chúng ta tức thời đau khổ. Nó luôn xảy ra như vậy. Nếu không có ý niệm về bản ngã tham dự vào một việc nào đó, chúng ta có thể rất bình tĩnh và thờ ơ. Khi người ta phê bình những người khác, chúng ta có thể không quan tâm ; nhưng một khi chúng ta cho rằng họ đang phê bình chúng ta, tức thời cái « ngã » của chúng ta xuất hiện và bắt đầu dính líu vào việc ấy – và chúng ta tức thời bị đốt cháy cùng với nhiễm ô. Tại sao ?
Anh phải để ý về điểm nầy. Một khi cái « tôi » của anh xuất hiện, đau khổ sẽ hiện hữu ngay liền lúc ấy. Điều nầy cũng xảy ra khi anh chỉ cần nghĩ về « cái tôi ». Bản « ngã » mà anh nghĩ đến, nó sẽ lan tràn với đủ loại vấn đề. Tâm thức bị phân tán các nơi vì nhiễm ô, vì ham muốn, và tham đắm. Không có chính niệm hay nhận thức sáng suốt để trông coi tâm thức, và như vậy tâm thức bị lôi kéo theo chiều hướng của nhiễm ô và ham muốn. Nhưng mà chúng ta không biết. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta tốt lắm rồi. Có ai trong chúng ta thấy rõ điều gì đang xảy ra hay không ? Chúng ta ai ai cũng nặng trĩu với những ảo giác về chính mình. Không cần thiết tâm thức bị bít kín bao nhiêu trong nhiễm ô, si mê, chúng ta hoàn toàn không hay biết, vì chúng ta đã bị nhiễm ô làm cho mù, làm cho điếc….
Không có dụng cụ vật chất nào anh có thể sử dụng để khám phá và trị liệu căn bệnh nhiễm ô, bởi vì nó chỉ xuất hiện khi có sự va chạm của giác quan. Nó không có thực thể. Giống như một que diêm trong hộp quẹt. Một khi que diêm không đụng đến miếng ma-xát ở bên hông hộp quẹt, nó sẽ không phát ra lửa. Nhưng mà khi chúng ta dùng que diêm quẹt ngang miếng ma-xát ấy, tức thời lửa loé lên. Nếu que diêm bị tắt, chỉ là đầu que diêm bị cháy. Nếu đầu que diêm không cháy, thì cả que diêm sẽ bị cháy. Nếu như que diêm cháy hết rồi, mà lửa không tắt và gặp bất cứ vật gì bắt lửa, thì nó có thể tạo nên một ngọn lửa lớn hơn.
Khi nhiễm ô xuất hiện ở tâm thức, nó bắt đầu với sự va chạm nhẹ nhất. Nếu chúng ta nhanh nhẹn dập tắt nó liền, giống như một que diêm vừa bật cháy – phù – thổi một cái, vào đầu que diêm ngay lúc ấy. Nhiễm ô giải tán ngay lúc nầy. Nếu như chúng ta không dập tắt kịp, thì nó sẽ pha chế ra vấn đề, và rồi chẳng khác nào như xăng đổ thêm vào ngọn lửa.
Chúng ta phải quan sát các căn bệnh của nhiễm ô trong tâm thức chúng ta, để thấy rõ triệu chứng của nó, và hiểu tại sao nó toé lửa nhanh như thế. Nó không chịu nổi khi bị làm rộn. Giây phút mà anh làm rộn nó, nó sẽ toé lửa ngay. Trong trường hợp nầy, chúng ta phải làm thế nào để sửa soạn trước ? Làm thế nào để chúng ta trang bị đầy đủ với chính niệm trước những va chạm của giác quan ?
Cách thức để trang bị đầy đủ là thực hành thiền định, khi chúng ta giữ hơi thở trong tâm thức. Đây là cách giúp chúng ta luôn giữ lấy chánh niệm, để sẵn sàng đối phó với nhiễm ô, và như vậy chúng ta có thể hàng phục được nhiễm ô trước khi nó xuất hiện, chỉ cần chúng ta luôn ghi nhớ đề mục thiền quán trong tâm thức nội tại.
Căn nhà của tâm thức là thân thể, được cấu tạo bằng những yếu tố vật chất, nhưng bên trong căn nhà ấy có chủ đề của thiền định, mà chúng ta luyện tập để tập trung tư tưởng và gìn giữ chính niệm. Bất cứ chủ đề nào chúng ta sử dụng, căn nhà nội tại của tâm thức luôn đi lang thang, luôn pha chế những ý nghĩ và tưởng tượng. Do đó chúng ta cần một chủ đề để thiền định. Đừng để tâm thức ta chạy theo những ưu tư thường lệ của người đời không biết thiền định là gì. Một khi chúng ta có chủ đề cho việc thiền định thì việc bắt con khỉ tâm thức bớt ngoan cố sẽ dần dà có kết quả, và ngày lại ngày, con khỉ tâm thức sẽ từ từ bình tĩnh, yên tịnh cho đến khi nó có thể đứng yên vững vàng trong một thời gian dài hay ngắn hạn, tuỳ thuộc vào sự luyện tập chú tâm của chúng ta.
Bây giờ, làm thế nào để chúng ta thực hành thiền về hơi thở : Sách vở nói rằng hít vào thở ra một hơi dài – hơi thở sâu hoặc ngắn -- và rồi hít vào thở ra một hơi ngắn – dài hoặc sâu. Đấy là những bước thực tập đầu tiên. Sau đó, chúng ta không còn chú ý vào hơi thở dài, ngắn hay sâu nữa. Thay vào đó, chúng ta chỉ việc chú tâm vào một điểm của hơi thở và tiếp tục giữ chính niệm cho đến khi tâm thức lắng xuống và yên tịnh. Khi tâm thức đã yên tịnh rồi, kế đó anh có thể chú tâm vào sự yên tịnh của tâm thức và đồng thời có chính niệm rõ ràng về hơi thở.
Ở điểm nầy, anh không chú tâm trực tiếp vào hơi thở. Anh chú tâm vào tâm thức yên tịnh và bình thường. Anh tiếp tục chú tâm vào trạng thái bình thường của tâm thức, đồng thời cũng giữ chánh niệm về hơi thở đang ra vào, dù không có sự chú tâm đặc biệt nào về hơi thở. Anh chỉ dừng lại nơi tâm thức, nhưng anh trông chừng nó với mỗi hơi thở ra vào. Thông thường khi anh làm việc bằng tay chân và tâm thức ở trạng thái thường, anh có thể biết anh đang làm gì, vậy tại sao anh không có chính niệm đối với hơi thở ? Xét cho cùng, hơi thở là một phần của thân thể mà.
Trong số các anh, có vài vị thấy việc nầy thật mới lạ, bởi thế họ không biết làm sao để chú tâm vào tâm thức trong trạng thái thường với mỗi hơi thở ra vào, mà không cần có sự chú tâm trực tiếp về hơi thở. Cái mà chúng ta đang thực hành ở đây là luyện tập để giữ chính niệm bên trong cũng như bên ngoài, của thân và tâm -- đơn giản và thanh tịnh.
Hãy bắt đầu bằng cách chú tâm vào hơi thở từ 5, 10, hoặc 20 phút. Hít vào thật sâu, và thở ra thật sâu, hoặc hít vào thở ra một hơi ngắn. Cùng lúc, hãy để ý những giai đoạn mà tâm thức cảm nhận được, tâm thức như thế nào khi nó bắt đầu lắng dịu xuống, khi anh có chính niệm về hơi thở. Anh cần phải theo dõi điểm nầy cho kỹ, bởi vì thông thường anh chỉ thở theo thói quen, không có chút chú tâm nào. Anh không chú tâm vào hơi thở ; anh không biết là hơi thở có mặt. Điều nầy làm cho anh cảm thấy chú tâm vào hơi thở thật là một việc làm khó khăn, nhưng thật ra nó rất là đơn giản. Rốt cuộc, hơi thở ra vào theo tính cách tự nhiên của nó. Không có gì khó khăn về hít thở. Hít thở không giống những đề tài thiền định khác. Thí dụ, nếu như anh thực tập bằng cách nhớ về đức Phật, hoặc buddho, anh phải luôn lặp đi lặp lại buddho, buddho, buddho.
Quả thật, nếu anh muốn, anh có thể lặp đi lặp lại buddho trong tâm thức với mỗi hơi thở ra vào, nhưng đó chỉ là những giai đoạn đầu. Anh tiếp tục lặp đi lặp lại buddho để cho tâm thức khỏi chế biến những ý nghĩ hoặc ý tưởng gì khác. Chỉ đơn giản lặp đi lặp lại để làm yếu dần sự lang thang của tâm thức, để tâm thức mỗi lần chỉ tập trung vào một đề tài. Đó là việc mà anh cần phải quan sát. Sự lặp đi lặp lại một câu chú, một câu niệm ngăn ngừa tâm thức khỏi lang thang với những suy nghĩ lộn xộn.
Sau khi luyện tập sự nhắc đi nhắc lại một câu niệm, câu chú – anh không cần phải đếm bao nhiêu lần, bao nhiêu câu – tâm thức sẽ lắng xuống để chú tâm vào mỗi hơi thở ra vào. Tâm thức sẽ bắt đầu yên tịnh, trung dung, và bình thường.
Đây là lúc anh chú tâm vào tâm thức thay vì hơi thở. Hãy buông bỏ hơi thở và chú tâm vào tâm thức – nhưng bên cạnh vẫn biết rõ ràng về sự hiện diện của hơi thở. Anh không cần phải ghi nhớ hơi thở dài hay ngắn. Chỉ cần ghi nhớ tâm thức ở trạng thái bình thường của nó với mỗi hơi thở ra vào. Hãy nhớ kỹ càng việc nầy để anh có thể áp dụng trong lúc thực hành thiền.
Tư thế : Để chú tâm vào hơi thở, tư thế ngồi tốt hơn là đứng, đi, hoặc nằm, bởi vì với những tư thế khác, các cảm xúc xuất hiện có thể áp đảo các cảm xúc về hơi thở. Đi thì cơ thể lắc lư nhiều quá, đứng lâu làm mệt mỏi, và nếu tâm thức lắng dịu xuống khi anh nằm, thì anh sẽ buồn ngủ. Với tư thế ngồi, anh có thể giữ yên tư thế đó và giữ cho tâm thức vững vàng trong một thời gian lâu dài. Anh có thể quan sát một cách tự nhiên những tinh tế của hơi thở và tâm thức.
Ở đây, tôi muốn tóm tắt lại những bước của quán niệm hơi thở, để trình bày làm thế nào để bộ bốn có thể luyện tập cùng lúc như trong kinh đã nói qua. Nghĩa là, có thể nào chú tâm cùng lúc về thân thể, cảm giác, tâm thức và Phật pháp trong mỗi lần ngồi thiền? Đây là một câu hỏi quan trọng cho tất cả chúng ta. Nếu muốn, anh có thể thực hành chính xác theo những bước đã trình bày trong kinh sách để phát triển mạnh những khả năng thiền định (jhana), nhưng mất nhiều thời gian. Cách nầy không thích hợp cho những ai lớn tuổi và không có nhiều thời gian để thực tập.
Cái mà chúng ta cần là phương thức để gom sự chú tâm lâu dài vào hơi thở, làm cho tâm thức trở nên vững chãi, và rồi thẳng đó xem xét tất cả những hình thành đều mau thay đổi, dễ bị căng thẳng, và vô ngã, như vậy chúng ta có thể nhận biết sự thật của tất cả hình thành với mỗi hơi thở ra vào. Nếu chúng ta có thể chú tâm về những điều nầy một cách liên tục, không gián đoạn, tâm thức sẽ trở nên vững chãi và khít khao để anh có được một nhận thức rõ ràng giúp cho anh đạt được trí tuệ và có nhận thức sáng suốt.
Kế đó, là một bảng chỉ dẫn súc tích về những bước trong việc quán niệm hơi thở…. Hãy sử dụng bài chỉ dẫn cho đến khi anh đạt được sự hiểu biết nội tại. Chính anh cũng cũng sẽ tìm thấy sự sáng suốt rốt ráo nơi tự thân.
Việc đầu tiên anh làm khi bắt đầu quán niệm hơi thở là ngồi thật thẳng và giữ tâm thức vững chãi. Hít vào. Thở ra. Hãy để hơi thở phóng khoáng và thanh thản. Đừng gồng tay, chân, hay thân thể. Hãy giữ thân thể trong tư thế thích hợp với hơi thở. Lúc đầu, hơi thở ra vào sẽ dài, sâu, và dần dà sẽ trở nên ngắn hơn – đôi lúc hơi thở sẽ sâu hoặc nhẹ. Khi hơi thở ra vào ngắn chừng khoảng 10 hoặc 15 phút và rồi sẽ thay đổi.
Sau một lúc, khi anh chú tâm vào hơi thở, hơi thở sẽ dần dà thay đổi. Hãy tuỳ ý thích của anh và chú tâm trong thời gian mấy phút vào hơi thở, kế đó nhận biết rõ ràng về nguyên hơi thở ấy, tất cả những cảm xúc tinh tế của nó. Đây là bước thứ ba, bước thứ ba của bộ bốn đầu tiên : sabba-kaya-patisamvedi – chú tâm vào hơi thở có ảnh hưởng đến thân thể bằng cách quan sát các cảm xúc của hơi thở trong những phần khác nhau của thân thể, nhất là những cảm giác liên quan đến hơi thở ra vào.
Từ đó, anh chú tâm vào cảm xúc của hơi thở ở bất cứ điểm nào. Khi anh thực tập một cách đúng đắn trong vòng một thời gian khá dài, thân thể -- hơi thở -- bắt đầu trở nên yên tịnh. Tâm thức dần dà yên bình. Nghĩa là, hơi thở và chánh niệm về hơi thở phát triển cùng lúc. Khi các tinh tế của hơi thở trở nên yên tịnh đồng thời chính niệm cũng lắng dịu, hơi thở trở nên yên bình. Tất cả các cảm xúc của thân thể sẽ bắt đầu dần dần yên tịnh. Đây là bước thứ tư, sự yên tịnh của các hình thành thuộc về thân thể.
Đến lúc nầy, anh bắt đầu có chính niệm về các cảm giác xuất hiện cùng với thân tâm yên tịnh. Bất cứ là các cảm xúc ấy dễ chịu hoặc sung sướng hoặc bất cứ như thế nào, các cảm xúc xuất hiện một cách rõ ràng cho anh chiêm nghiệm.
Những giai đoạn anh phải vượt qua – quan sát hơi thở ra vào, dài hay ngắn – cũng đủ để cho anh nhận biết – mặc dù anh không thể chú tâm vào ý đó – hơi thở hay thay đổi. Nó tiếp tục thay đổi, từ hơi thở ra vào dài, hoặc hơi thở ra vào ngắn, từ hơi thở sâu hay nhẹ v..v… Chừng đây cũng đủ giúp cho anh thấy rõ phần nào về hơi thở, để hiểu là không có gì bất biến ở đây cả. Nó tự thay đổi từ phút giây nầy đến phút giây kế tiếp.
Một khi anh nhận biết sự hay thay đổi của thân thể -- nghĩa là, với hơi thở -- anh có thể nhận thấy các cảm xúc tinh tế, dễ chịu hay đau đớn nằm trong thế giới của cảm giác. Bây giờ, anh quan sát các cảm giác, ngay đây, lúc nầy, anh đang chú tâm vào hơi thở. Cho dù đó là những cảm giác xuất hiện từ thân thể và tâm thức không dao động. Chúng vẫn thay đổi. Như vậy, những cảm xúc trong thế giới của cảm giác biểu lộ sự thay đổi ngay chính nơi bản thân nó, cũng giống như hơi thở vậy.
Khi anh nhận thấy sự thay đổi nơi thân thể, thay đổi nơi cảm giác, và thay đổi nơi tâm thức, cái đó gọi là thấy Pháp (seeing the Dhamma), thí dụ, nhận biết sự thay đổi. Anh cần phải hiểu điều nầy một cách đúng đắn. Thực tập bộ bốn đầu tiên của quán niệm hơi thở chứa đựng tất cả bốn bộ bốn quán niệm hơi thở. Nghĩa là anh nhận thấy sự thay đổi về thân thể và chiêm nghiệm về cảm giác. Anh nhận thấy sự thay đổi nơi cảm giác và rồi chiêm nghiệm về tâm thức. Tâm thức, cũng vậy, hay thay đổi. Sự hay thay đổi của tâm thức là Pháp. Để nhận biết Pháp là nhận biết sự hay thay đổi.
Khi anh nhận biết tính chất thật sự của tất cả mọi vật hay thay đổi, anh hãy luôn luôn giữ sự hiểu biết về thay đổi, với mỗi hơi thở ra vào. Hãy luôn luôn ghi nhớ điều nầy trong tất cả sinh hoạt hàng ngày của anh và rồi xem việc gì sẽ xảy ra sau đó.
Sự bình tĩnh thay thế đam mê sẽ xảy ra. Và rồi có sự buông bỏ. Đây là cái mà anh phải tự hiểu lấy.
Bài súc tích về quán niệm hơi thở là như vậy đó. Tôi gọi nó súc tích bởi vì nó chứa đựng tất cả các bước trong cùng một bài thực tập. Anh không cần phải thực tập mỗi lần một bước. Chỉ cần chú tâm vào một điểm, thân thể, và anh sẽ nhận thấy sự thay đổi của thân thể. Khi anh nhận thấy sự thay đổi của thân, anh sẽ nhận biết cảm giác. Cảm giác cũng sẽ biểu lộ sự thay đổi. Sự nhạy cảm của tâm thức đối với cảm giác, hoặc những suy nghĩ, tưởng tượng, cũng đều hay thay đổi. Tất cả mọi thứ tiếp tục thay đổi. Nhờ vậy anh sẽ hiểu thế nào là sự đổi thay …
Nếu anh có thể trở nên tinh xảo trong việc quan sát và hiểu bằng cách nầy, anh sẽ ngạc nhiên với sự thay đổi, căng thẳng, và vô ngã của cái mà anh cho là « cái tôi , và anh sẽ giáp mặt với bài Pháp chân thật. Phật pháp cũng liên tục thay đổi như ngọn lửa đang cháy – cháy với thay đổi, căng thẳng, và vô ngã – Pháp của sự vô thường về các sự hình thành. Xa hơn, trong tâm thức hoặc trong ý thức, có một cái gì đó đặc biệt, khác xa hơn bất cứ loại lửa nào. Ở đó, không có đau khổ hay căng thẳng hoặc bất cứ gì khác. Vật nầy nằm « bên trong » : Anh có thể nói nó nằm trong tâm thức, nhưng nó không phải nằm bên trong tâm thức. Chỉ là với tâm thức ta cảm nhận được nó. Anh không thể trình bày nó bằng bất cứ phương thức nào. Chỉ là sự dập tắt của tất cả nhiễm ô sẽ giúp anh nhận biết được nó.
Cái « vật đặc biệt » tự nó đã hiện hữu trong tính chất tự nhiên của nó, nhưng bị các nhiễm ô bao bọc chung quanh nó. Tất cả những vật giả mạo – nhiễm ô – cản trở và nắm giữ mọi thứ, làm cho tính chất đặc biệt nầy luôn bị che đậy và cầm giữ lại bên trong. Quả thật, không có gì trong khung thời gian có thể so sánh với nó. Anh không thể đặt tên cho nó, nhưng anh phải đâm thủng màn nhiễm ô để thấy nó – thí dụ, phải đâm thủng tâm thức đầy nhiễm ô, ham muốn, bám víu để thấy rằng tâm thức thật trong sạch, sáng suốt, và yên tịnh. Chỉ có việc nầy là quan trọng nhất.
Nhưng nó không phải chỉ có một mức độ. Có rất nhiều mức độ, từ vỏ bên ngoài đến vỏ bên trong, và từ nhựa cây, trước khi anh đụng đến ruột cây. Pháp chân thật giống như ruột cây, nhưng còn có nhiều thứ nơi tâm thức không phải là ruột cây : Rễ cây, cành cây và rất nhiều lá cây, nhưng chỉ có một ít ruột cây. Tất cả mọi phần không phải ruột cây sẽ dần dà hư hoại và tan rã, nhưng ruột cây thì không hư. Đây là một cách mà chúng ta có thể so sánh. Giống như một cái cây chết chưa ngã. Các lá cây đã rụng, các cành cây đã mục, vỏ và nhựa cây đã hư hoại, chẳng còn gì ngoài trừ ruột cây. Một thí dụ chúng ta có thể so sánh vật nầy là sự bất tử, nơi đây không có sanh, không có tử, không có thay đổi. Chúng ta có thể gọi đó là Niết Bàn (Nibbana) hoặc Không Duyên Khởi (Unconditioned). Cũng giống nhau thôi.
Bây giờ đây. Việc nầy có đáng cho chúng ta bỏ công để thực tập và tự nhận biết hay không ?

**BÊN CẠNH NGƯỜI GÌA SẮP CHẾT**
Lama Surya Das - Dịch Việt : Mỹ Thanh

Làm thế nào để cho việc thực tập của chúng ta có lợi ích đối với người đang bệnh nặng ?
Anh có thể hiểu rằng sự thực tập tự nó đã hiện hữu, chỉ cần chỉ bày – không phải để trục lợi trong việc nầy, mà chỉ cần có mặt ở nơi đó cùng với người ấy.
Theo tâm linh, chúng ta có mặt ở đây, giống như đây là điểm cuối cùng. Chỉ cần chú tâm, hoàn toàn ở nơi nầy, hoàn toàn tỉnh thức – bao gồm mọi thứ. Giống như đức Phật đã nói, « Khi ta giác ngộ, tất cả chúng sinh đều giác ngộ. » Vì vậy, đây là phận sự của chúng ta, chúng ta cần phải tỉnh thức và giác ngộ trong khả năng tốt nhất của mình.
Tất cả đều có liên quan đến nhau, tỉ dụ như chúng ta là một kẻ nói láo trắng trợn hoặc là tên say rượu hoặc sát nhân, tất cả đều có liên quan đến mọi thứ xung quanh chúng ta. Cũng như vậy, là một vị thánh nhân hoặc chỉ là một người đạo đức, từ bi, rộng lượng cũng có ảnh hưởng đến tất cả mọi thứ khác. Và trong những giây phút nghiêm trọng – mỗi giây đều là quan trọng, nhưng quan trọng nhất vẫn là sự có mặt của chúng ta ở nơi đó, đối với người đang hấp hối hoặc đang tái sanh, có đúng thế không ?
Thật là thích đáng khi chúng ta có mặt ngay vào lúc ấy, bởi vì họ cảm giác được điều đó hơn mọi thứ khác đang xảy ra xung quanh. Nơi đó, họ có thể đang rất chú tâm. Đời sống sắp sửa chấm dứt ngay phút ấy. Đây là giây phút quan trọng nhất.
Khi bà nội tôi vào khoảng tám mươi mấy tuổi, bà đã ở trong viện dưỡng lão. Bà đã không còn tỉnh táo. Bà không còn nhớ chút gì về quá khứ. Nhưng ở cùng với bà trong phút giây đó thật là tuyệt vời.
Tôi để ý những người trong gia đình rất phiền lòng vì bà không nhớ tôi từng sống ở đâu, và làm gì. Họ cứ cố gắng nhắc nhở bà, « Đây là Jeffrey. Bà nhớ Jeffrey chứ. Anh ấy sống ở Pháp và đã đến đây thăm bà. » Bà nội tôi không cần biết đến nước Pháp, và không cần nhớ đến cuộc sống riêng tư của tôi. Nhưng ngay lúc ấy, tôi và bà nội đã cùng nhau ở một nơi. Chúng tôi cùng nhau có những giờ phút thú vị. Bà biết tôi là đứa cháu bà thương, và chỉ như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh tước bỏ hết mọi biếm hoạ, niềm tin cũng như những tưởng tượng kỳ quặc, chỉ cần như vậy cũng đủ tóm tắt lại cuộc sống của hai bà cháu chúng tôi. Chúng tôi đang ở cạnh nhau, ngay lúc nầy. Ngay tại đây. Hoàn toàn tỉnh thức.
Đối diện với cái chết (hoặc sanh, hay bất cứ gì – sự tái sinh cũng chỉ là một dạng thay đổi thôi), sự hiện diện hoàn toàn của anh nơi đó có thể giúp cho họ nhiều hơn. Anh không cần phải mang nguyên quyển nhật ký công tác của anh theo. Việc nầy rất giản dị và sâu sắc hơn nhiều. Nếu như anh không biết họ, thì anh không thể có mặt một cách hoàn hảo đối với họ. Bởi vì đấy là tình thương. Dĩ nhiên nếu anh yêu một người, tình thương đó là cách sâu xa nhất để mà có mặt cùng bên nhau. Thật ra chỉ đơn giản là : Nơi đây, chúng ta đang ở cùng vũ trụ ; thời gian, không gian vô tận đã đưa chúng ta đến bên nhau, ngay lúc nầy, ngay tại nơi đây.
Tất cả đều ở ngay tại nơi nầy. Chúng ta đang ở nơi nầy. Không cần chương trình gì sau khi đám trẻ vào đại học. Không cần thêm những câu chuyện về quá khứ hay tương lai. Chỉ là ngay tại đây, lúc nầy. Chỉ có vậy. Thật là không thể tin nổi. Tôi nghĩ rằng, điều quan trọng là sự hiện diện đơn giản, thành thật từ nơi sâu thẳm của tâm hồn, trạng thái. Không phải đến từ những chương trình, thiết kế tâm linh, sách kinh đặc biệt. Đừng chứng minh gì về chính anh hết. Hãy có mặt ngay lúc ấy một cách sâu xa nhất. Đấy là sự thay đổi. Sau đó là thời gian hồi phục ; tôi gọi là hồi phục. Họ dĩ nhiên sẽ chết, nhưng mà anh đang chữa trị tâm hồn họ, và cả tâm hồn của chính anh. Có thể sẽ có sự khuây khoả và hồng ân sâu xa từ việc nầy. Hãy giúp họ ra đi dễ dàng để họ có thể đến nơi họ cần đến. Hãy làm một nhân chứng thực cho họ, bằng cách tôn trọng và tin tưởng họ như anh đã từng tin tưởng.
Nghĩa là chúng ta phải chấp nhận bất cứ gì đang xảy ra ; không được đánh trả hay chống lại. Tôi cho rằng làm việc với người già, sắp chết là một trong những thực tập tốt nhất cho việc phát triển tâm linh – nếu nói một cách ích kỷ. Đây cũng là một cơ hội và là một đặc ân. Nó giống như darshan : một cái nhìn về thực tại, của đời sống và cái chết, sự gặp gỡ tối hậu. Chúng ta cần phải chuẩn bị sẵn cho việc nầy.

**HẠNH PHÚC, NGHIỆP VÀ TÂM THỨC**
Đức Dalai Lama thứ 14 - Dịch Việt : Mỹ Thanh

Với sự đồng ý của Đức Dalai Lama, Dharamsala.
Trích từ Tán Dương Nhị Pháp, ngày 5 – 8 tháng 11, năm 1982, New Delhi, Ấn độ.
Do Alex Berzin chuyển dịch, Lama Zopa rinpoche gạn lọc lại, và Nicholas Ribush hiệu đính. Lần đầu do Trung Tâm Thiền Tushita Mahayana xuất bản,
New Delhi, 1982 (Tushita Mahayana Meditation Centre).
Đã bao tỷ năm trôi qua từ khi thế giới nầy bắt đầu với sự xuất hiện của nhiều chúng sinh trên mặt đất. Sau đó, cần một thời gian rất lâu để các chúng sinh nầy trưởng thành về mặt tư tưởng – sự phát triển và hoàn hảo các năng lực tri thức ; và từ lúc con người trưởng thành cho đến hiện nay cũng đã trải qua mấy ngàn năm rồi. Xuyên qua tất cả những thời kỳ nầy, thế giới cũng đã chịu nhiều thay đổi liên tục, và đang trong tình trạng tiếp tục đổi thay. Kể cả ngay bây giờ, có những việc vừa xảy ra trong một lúc tưởng chừng như bất động, nhưng chúng cũng đang trên đà thay đổi trong từng phút giây. Một người có thể tự hỏi cái gì sẽ không bị thay đổi, khi mọi thứ vật chất và hiện tượng tinh thần đều nằm trong quá trình biến đổi, không cố định. Tất cả mọi thứ đều không ngừng xuất hiện, phát triển và rồi hoại diệt.
Trong cơn lốc của tất cả những đổi thay nầy, duy chỉ có Chân Lý là không thay đổi hay bị biến thể -- nói một cách khác, đạo đức chân chính (Dharma) sẽ mang lại những kết quả lợi lạc, và những hành động xấu ác sẽ mang lại những kết quả đau khổ, tổn hại. Một nguyên nhân tốt sẽ tạo ra một kết quả tốt, và một nhân xấu đưa đến quả xấu. Tốt hoặc xấu, lợi lạc hay tổn hại, mỗi kết quả đều có nguyên nhân. Chỉ duy nhất nguyên lý nầy là tồn tại, không thay đổi và bất biến. Nguyên lý nầy đã có trước khi con người bước vào thế giới nầy. Nguyên lý nầy hiện hữu trong những thời kỳ đầu, trước và sau khi loài người xuất hiện, cho đến bây giờ, và nó sẽ vẫn hiện hữu trong những thời đại ở tương lai.
Tất cả chúng ta đều muốn hạnh phúc và tránh đau khổ cũng như tránh những điều bất như ý. Như chúng ta đã biết, sự sung sướng và nỗi đau đều bắt nguồn từ một nguyên nhân. Cho dù có những hậu quả nhất định, hình thành từ một hay nhiều nguyên nhân, đã được định nghĩa ngay từ chính bản chất của các hậu quả nầy.
Trong vài trường hợp, ngay cả những yếu tố của nguyên nhân, không nhiều, hay mạnh mẽ, các yếu tố ảnh hưởng vẫn có khả năng để xuất hiện. Đặc tính yếu tố của kết quả không quan trọng, chỉ là kết quả tốt hay xấu, tầm quan trọng và cường độ tương ứng trực tiếp với số lượng và sức mạnh của các yếu tố nguyên nhân. Như vậy, để thành công trong việc tránh gặp phải những niềm đau và để được sung sướng, việc nầy không phải là việc nhỏ, muốn vậy, cần phải từ bỏ một số lớn các yếu tố nguyên nhân tập thể.
Trong lúc phân tách bản chất và trạng thái của hạnh phúc, thấy rõ ràng là hạnh phúc có hai khái niệm. Một là sự vui sướng tức thời (tạm bợ) ; sự vui sướng trong tương lai (tối hậu). Những vui thú tạm thời bao gồm những tiện nghi và hưởng thụ mà con người thèm khát, như nơi ăn chốn ở tốt, đồ đạc trong nhà đẹp đẽ, thức ăn thơm ngon, người bạn đường lý tưởng, những cuộc trò chuyện vui thích v…v… và v... v… Nói một cách khác, những vui sướng tạm thời là những thứ mà con người đang hưởng thụ trong cuộc sống nầy. Câu hỏi là, sự hưởng thụ về những vui sướng và hài lòng nầy bắt nguồn hoàn toàn từ những yếu tố bên ngoài, nó cần được nghiên cứu trong ánh sáng lý luận rõ ràng. Nếu chỉ những yếu tố bên ngoài đưa đến những vui sướng nầy, một người phải sung sướng lắm khi những thứ nầy có mặt, và như vậy, khi những thứ nầy vắng mặt con người sẽ đau khổ.
Tuy nhiên, không phải vậy. Bởi vì, kể cả khi những trạng thái hưởng thụ vật chất kể trên vắng mặt, con người vẫn có thể sung sướng và an lạc. Điều nầy chứng tỏ rằng những yếu tố bên ngoài không nhất thiết mang đến sự sung sướng cho con người. Ngược lại, có những việc xảy ra chứng minh rằng sự an lạc nội tâm và hạnh phúc không nhất thiết là sự hưởng thụ - do những yếu tố bên ngoài đưa đến, và dù những yếu tố nầy có mặt, niềm vui cũng thường không xuất hiện, chứng tỏ rõ ràng là nguyên nhân của hạnh phúc dựa vào những yếu tố khác hơn.
Nếu ai đó hiểu sai lạc lời bình luận về những yếu tố kể trên và cho rằng nó là nguyên nhân duy nhất tạo nên hạnh phúc, và loại bỏ những nguyên nhân khác, và kết luận rằng kết quả của hạnh phúc bị lệ thuộc vào những yếu tố bên ngoài ; sự hiện diện hay vắng mặt của hạnh phúc đều bị các yếu tố nói trên chi phối. Sự thật không hẳn là vậy, bởi vì một số yếu tố bên ngoài không nhất thiết hoặc hoàn toàn chịu trách nhiệm về ảnh hưởng của hạnh phúc.
Vậy một số nguyên nhân bên trong là gì ? Làm sao có thể giải thích chúng ?
Là Phật tử, tất cả chúng ta đều tin vào Luật Nhân Quả (Law of Karma) – luật thiên nhiên của nguyên nhân và kết quả. Bất cứ tình trạng bên ngoài thể hiện ra sao, trong những kiếp sống liên tục nối đuôi nhau, chúng sanh luôn chịu ảnh hưởng về những hành động họ đã tạo ra trong các kiếp quá khứ. Một khi sức mạnh của nghiệp quá khứ chín muồi, một người sẽ trải nghiệm những trạng thái tinh thần sướng vui hay đau khổ. Tất cả đều là kết quả tự nhiên từ các hành động trong quá khứ.
Điều quan trọng nhất là hiểu rằng, một khi các nhân duyên phối hợp đầy đủ thì nghiệp xuất hiện, đó chỉ là kết quả của tổng số hành động đã tạo tác trong quá khứ mà ra, những yếu tố bên ngoài có thể xem như điều kiện thuận lợi để kết quả hiện hành. Nhân duyên thuận lợi tốt để kết quả tốt hiện hành từ nghiệp tốt của quá khứ sẽ mang lại một trạng thái tinh thần sung sướng vui vẻ. Nếu nhân duyên hoặc những điều kiện bên ngoài thiếu sót thì một người không thể có được niềm vui nội tại; cho dù điều kiện bên ngoài rất thích hợp nhưng nếu duyên tốt không đủ, thì người ấy không thể hưởng được kết quả sung sướng. Điều nầy chứng tỏ rằng nhân duyên nội tại là điều kiện tiên quyết rất cần thiết cho sự sung sướng ( và ngược lại ). Vì vậy, để đạt được kết quả vui như mong muốn, điều thiết yếu là chúng ta cùng một lúc phải hội đủ các điều kiện cần thiết về mặt bên ngoài ( những điều kiện hiện tại thích hợp) và những yếu tố cần có về mặt bên trong (nghiệp tốt quá khứ).
Nói về vấn đề nầy bằng những từ đơn giản, tỉ dụ nói về những điều kiện tốt nội tại (nghiệp quá khứ) được tích lũy, những phẩm chất cần có như không ham muốn quá nhiều, tự hài lòng, khiêm cung, đơn thuần và những phẩm chất cao cả khác. Thực tập để đạt được những điều kiện nội tại thích hợp có thể cải thiện được những yếu tố bên ngoài và chuyển đổi chúng thành những ưu điểm lợi ích mang lại hạnh phúc. Sự vắng mặt của những điều kiện nội tại thích hợp, như ít ham muốn, kiên nhẫn, tha thứ, v…v…, sẽ làm cản trở sự thụ hưởng hạnh phúc của một người cho dù họ hội đủ những điều kiện bên ngoài. Ngoài ra, một người cần phải trau dồi công đức, và phẩm hạnh trong các đời quá khứ. Nếu không, các hạt giống hạnh phúc không thể nào đơm hoa kết trái.
Việc nầy có thể giải thích bằng một cách khác. Lạc thú và chán chường, sung sướng và đau khổ là những kết quả không tránh khỏi của mỗi cá nhân, tùy vào hành động thiện ác mà họ tích lũy. Nếu như hiện tại, trong một khoảng thời gian đặc biệt nào đó, các quả lành chín muồi thì người ấy sẽ nhận biết ngay tức thời, nếu đó là một người sáng suốt, thì họ biết ngay là kết quả lành của công đức từ quá khứ. Cũng như vậy, khi một người chịu đựng đau khổ và sự bất như ý, anh ta phải an nhiên chịu đựng, và tự nhủ dù muốn hay không, vẫn phải chịu đau khổ và chịu đựng kết quả của nghiệp xấu đã gieo, mặc dù thông thường thì anh ta cảm thấy chán chường cực độ và không thể chịu nổi. Lại nữa, nhận thức rằng sự đau khổ và việc bất như ý đang xảy ra là kết quả của những hành động xấu ác trong quá khứ, nếu anh ta đủ sáng suốt để bắt đầu từ đây buông bỏ những hành động sai quấy. Cũng như hài lòng với ý nghĩ rằng nghiệp xấu quá khứ đã chín muồi, và anh đang phải trả cái nghiệp xấu ác ấy ngay lúc nầy, như vậy anh ta coi như đã trả bớt được một số ác nghiệp, nghĩ vậy anh ta sẽ thanh thản hơn.
Trí tuệ có được sự khích lệ đúng đắn sẽ mang lại sự bình an thiết thực cho thân và tâm. Thí dụ, một người đang chịu đựng sự đau khổ về thân do những nguyên nhân bên ngoài. Nếu như ý chí anh ta mạnh mẽ (dựa vào niềm tin anh ta là người phải chịu trách nhiệm cho sự đau đớn và khổ sở nầy), ngay đây anh ta có thể làm cho nỗi đau phần nào giảm bớt và tinh thần anh nhờ đó cũng an lành và cảm thấy được an ủi.
Bây giờ để tôi giải thích việc nầy ở một trình độ cao hơn. Điều nầy có liên quan đến sự phấn đấu và gắng sức, để thành công cần phải hủy diệt hệ thống bất như ý cũng như nguyên nhân của nó.
Như đã nói trước đó, sung sướng và đau khổ, hạnh phúc và bất như ý là những ảnh hưởng của các hành động tốt và xấu, khéo léo hay không. Những hành động khéo léo và không khéo (nghiệp) không phải là các hiện tượng bên ngoài. Chúng thuộc về thế giới tinh thần. Cố gắng thật nhiều để vun bồi nghiệp tốt và làm giảm nghiệp xấu, đó là con đường để tạo hạnh phúc và tránh đau khổ. Thật là một điều hiển nhiên, bởi vì một kết quả hạnh phúc thường theo sau một nguyên nhân tốt đẹp và những hậu quả của nghiệp xấu là sự đau khổ.
Như vậy, việc quan trọng nhất là chúng ta cố gắng bằng mọi cách để gia tăng những hành động tốt có phẩm chất, và trừ bớt đi những hành động xấu.
Làm thế nào để làm được điều nầy ? Những nguyên nhân đáng được khen thưởng và đáng bị chê trách là kết quả của sung sướng và đau khổ, không giống những đối tượng bên ngoài. Thí dụ, trong cơ thể con người, với những phần khác nhau như phổi, tim, và những bộ phận khác có thể được thay thế bằng những bộ phận mới. Tuy vậy, điều nầy không đúng với nghiệp quả, bởi vì nghiệp quả hoàn toàn phụ thuộc về thế giới tâm thức. Việc làm xứng đáng và từ bỏ nguyên nhân xấu ác hoàn toàn là tiến trình của tâm thức. Chúng ta không thể đạt được với bất cứ sự giúp đỡ nào đến từ bên ngoài. Cách duy nhất có thể đạt được là điều khiển và huấn luyện tâm thức chưa thuần hóa. Việc nầy đòi hỏi chúng ta phải có sự hiểu biết hoàn toàn về cái mà chúng ta gọi là tâm thức.
Xuyên qua các cửa giác quan, một người thấy, nghe, ngửi, nếm và xúc chạm với một đối tượng, các tĩnh vật và những cảm nhận. Hãy đóng cửa các giác quan để các trường hợp có liên quan đến hình dáng, âm thanh, mùi vị, xúc chạm về vật chất hay tinh thần không có cơ hội làm chao đảo chúng ta. Khi đóng cửa các giác quan, tâm thức sẽ không thể hồi tưởng về quá khứ, và dòng chảy của ký ức sẽ bị gián đoạn. Cũng như vậy, những dự định cho tương lai và suy ngẫm về những hành động trong tương lai cũng không thể xuất hiện. Thiết lập một khoảng trống trong những tiến trình của suy nghĩ là việc rất cần thiết. Giải thoát khỏi những tiến trình nói trên sẽ giúp tâm thức luôn ở trạng thái trong sạch, không ô nhiễm, rõ ràng và yên lặng.
Bây giờ, hãy để chúng ta xét nghiệm những đặc tính nào đã tạo thành tâm thức khi tâm thức đạt được đến trạng thái nầy. Chúng ta chắc chắn đang sỡ hữu một thứ gọi là tâm thức, nhưng làm sao để chúng ta có thể nhận biết sự hiện hữu của nó ? Tâm thức quan trọng và chân thật sẽ được tìm thấy khi tất cả gánh nặng của những chướng ngại thô và sự lầm lạc (thí dụ, cảm nhận qua giác quan, hồi ức, v.v.) được tiêu trừ. Phân biệt khái niệm về tâm thức chân thật, chúng ta khám phá ra rằng, nó không giống đối tượng bên ngoài, bản chất chân thật của tâm thức là không có hình dáng hay màu sắc ; chúng ta cũng không tìm thấy căn bản của chân lý hay ý niệm sai lầm về tâm thức là nó bắt nguồn từ cái nầy hoặc cái kia, hoặc nó di chuyển từ nơi nầy đến nơi khác, hoặc nó nằm ở một chỗ nào đó. Khi tâm thức không gặp gỡ đối tượng nào, tâm thức giống như khoảng trống rộng lớn vô biên, hoặc giống như biển sâu vô tận, yên bình.
Khi tâm thức gặp gỡ đối tượng, tức thời tâm thức nhận biết vật ấy, giống như tấm gương soi tức thì phản chiếu hình ảnh người đứng trước gương. Bản chất chân thật của tâm thức không chỉ bao gồm sự nhận thức về đối tượng, mà còn là nhận thức sự trải nghiệm cụ thể của vật ấy, và người đang trải nghiệm nó.* Thông thường, các giác quan nhận biết về âm sắc, như ý thức của mắt, ý thức của tai, v.v., trình bày chức năng của nó dựa vào các hiện tượng bên ngoài bằng cách thô kệch, méo mó. Khi sự kích thích kiểu thô thiển nầy bị đóng lại, khi các trải nghiệm cụ thể và nhận thức rõ ràng xuất hiện từ nội tâm, tâm thức thừa nhận các đặc điểm của khoảng trống vô tận tương đương với sự vô tận của không gian.
Tuy nhiên, khoảng trống nầy không thể được xem như bản chất chân thật của tâm thức. Ý thức về hình dáng và màu sắc của các đối tượng thô đối với chúng ta trở nên quá quen thuộc, khi chúng ta chú tâm duyệt xét bên trong của bản chất tâm thức, như tôi có nói, nó là một khoảng trống rộng lớn, vô tận, xa rời bất cứ bóng đen hay chướng ngại thô thiển nào. Tuy thế, điều nầy không có nghĩa là chúng ta biết phân biệt bản chất chân thật tinh tế của tâm thức. Những gì được giải thích ở trên liên quan đến trạng thái tâm thức trong sự trải nghiệm cụ thể, và được nhận thức rõ ràng bởi tâm và chức năng của nó, nhưng nó chỉ là sự trình bày tương đối về bản chất của tâm thức.
Thêm vào đó, có vô số khái niệm và các trạng thái khác của tâm thức. Có nghĩa là, xem tâm thức như là nền tảng cao tột, có rất nhiều đặc tính liên quan tới tâm thức. Như một củ hành có nhiều lớp, lớp nầy chồng lên lớp khác, và có thể bị lột ra từng lớp, giống như mỗi loại đối tượng có nhiều lớp ; và như giải thích ở đây, bản chất của tâm thức cũng tương tự như vậy ; tâm thức có nhiều lớp, lớp nầy bị lớp khác bao bọc.
Tất cả mọi thứ đa hợp đều bị tan rã. Sự trải nghiệm và hiểu biết đều là vô thường và sẽ bị phân hủy, chức năng của nó dựa vào tâm thức, và tâm thức không phải là thứ tồn tại vĩnh viễn, hay thường hằng. Từng giây từng phút, tâm thức bị chi phối bởi sự thay đổi và phân hủy. Khái niệm về bản chất của tâm thức là tính chất ngắn ngủi của nó.
Tuy vậy, như chúng ta đã từng quan sát, bản chất chân thật của tâm thức có vô số khái niệm, bao gồm ý thức của sự trải nghiệm cụ thể và nhận thức đối tượng. Bây giờ hãy để chúng ta xét nghiệm sâu hơn để hiểu rõ ý nghĩa bản chất tinh tế của tâm thức. Tâm thức trở nên hiện hữu bởi vì nguyên nhân của chính nó. Chối bỏ nguồn gốc tâm thức đến từ một nguyên nhân nào đó, hoặc cho rằng đó là cách để nhận thức bản chất đa hợp của tâm thức là sai lầm.
Với sự quan sát phiến diện của chúng ta, tâm thức, có trải nghiệm cụ thể và nhận thức rõ bản chất của nó, xuất hiện như một thực thể mạnh mẽ, độc lập, chủ quan, và hoàn toàn chiếm ưu thế. Tuy vậy, một phân tách sâu xa sẽ cho thấy tâm thức nầy, mặc dù có chức năng nhận biết và trải nghiệm, cũng không phải là một thực thể « bản ngã », nhưng nó dựa vào nhiều yếu tố khác để hiện hữu. Và như vậy, nó dựa vào một cái gì đó hơn là chính nó. Phẩm chất không độc lập của bản thể tâm thức là bản chất thật của nó, và đó là thực tại tột cùng của bản ngã.
Với hai khái niệm nầy, bản chất chân thật cao tột của tâm thức và sự hiểu biết về bản chất chân thật ấy, khái niệm đầu là nền tảng, khái niệm sau là thuộc tính. Tâm thức (bản ngã) là căn bản và những trạng thái khác đều là thuộc tính. Tuy nhiên, căn bản và thuộc tính đều sỡ hữu cùng một bản chất. Thực thể của tâm thức (căn bản) không có bản ngã (nó dựa vào một nguyên nhân khác hơn là chính nó) và bản chất của nó, vô ngã (sunyata), không ngừng hiện hữu như là một, từ vô thỉ bản chất đó giống nhau và không thể tách rời. Bản chất của vô ngã (sunyata) thâm nhập tất cả mọi thứ. Như chúng ta hiện tại, vì chúng ta không thể nắm bắt hoặc thông hiểu được thực tại cao tột (sunyata) của tâm thức, do đó, chúng ta tiếp tục phạm lỗi lầm và tật xấu của chúng ta vẫn còn.
Hãy xem tâm thức như một chủ đề và thực tại cao tột của tâm thức cũng là đối tượng của nó, một người có thể sẽ hiểu đúng đắn về bản chất chân thật của tâm thức, cũng như thực tại cao tột của nó. Và sau một buổi tọa thiền dài nhiều kiên nhẫn, một người có thể nhận thấy và nắm bắt được sự hiểu biết về thực tại cao tột của tâm thức, nơi đó không có những đặc tính đối lập, một người sẽ dần dần có thể làm kiệt quệ các ảo tưởng và khuyết điểm của tâm thức như sự giận dữ, sự phô trương, ganh tỵ, ghen ghét, v…v…
Sự thất bại để nhận định về bản chất chân thật của tâm thức sẽ bị khắc phục xuyên qua việc đạt được năng lực để hiểu rõ về thực tại cao tột. Nó sẽ diệt bỏ ham muốn, giận dữ, những ảo giác khác bắt nguồn từ tham, sân, si. Cũng như vậy, sẽ không còn cơ hội để tích lũy nghiệp xấu ác. Bằng cách nầy, việc tạo nghiệp (xấu ác) có ảnh hưởng đến tương lại sẽ bị tiêu trừ ; một người có thể gia tăng lượng và phẩm của những nghiệp tốt lành, và trừ tiệt nghiệp xấu ác có thể ảnh hưởng đến các kiếp sống trong tương lai – ngoại trừ nghiệp xấu ác đã tích lũy từ lâu lắm.
Thực tập để có sự hiểu biết hoàn chỉnh về bản chất thật của tâm thức, đòi hỏi sự gắng sức, tập trung cao độ về tinh thần. Trong trạng thái hiện tại của chúng ta , khi tâm thức chúng ta đối diện với bất cứ vật gì, tâm thức tức thời bị vật ấy lôi cuốn. Việc nầy làm cản trở sự hiểu biết. Như vậy, để đạt được năng lực tinh thần vĩ đại, điều kiện tiên quyết là cần phải có sự nỗ lực. Thí dụ, một con sông lớn chảy qua một dải đất rộng lớn nông cạn thì nước chảy ít mạnh, nhưng khi nước chảy qua đèo dốc thì tất cả nước tập trung nơi chỗ hẹp và như vậy nước sẽ chảy mạnh hơn. Cũng tương tự như vậy, để tâm thức được tập trung, cần tránh tất cả những giải trí, những sao lãng, vì nó lôi kéo tâm thức khỏi đối tượng tập trung. Nếu không làm như vậy, việc thực tập để đạt sự hiểu biết về bản chất thật của tâm thức sẽ hoàn toàn bị thất bại.
Để dễ sai khiến tâm thức, cần nhất chúng ta phải điều khiển và huấn luyện nó. Không nên để những hoạt động về thân, khẩu, ý, chạy tán loạn, lung tung. Giống như một người nài huấn luyện và làm đằm con ngựa hoang bất trị bằng cách hướng dẫn dạy dỗ nó một cách khéo léo, lâu dài ; cũng như vậy, các hoạt động của thân, khẩu, cần được huấn luyện để làm cho nó trở nên dễ sai khiến, chính đáng và hoàn chỉnh. Do đó, những Bài giảng của Đức Phật bao gồm ba loại, đó là sila (giới luật), samadhi (thiền định) và prajna (trí tuệ), tất cả để huấn luyện tâm thức.
Bằng cách học hỏi, thiền định và thực tập vào Tam Học (trisiksa), một người sẽ thăng tiến để đạt được sự tỉnh thức. Một người thực tập miên mật với phẩm chất tốt đẹp có thể chịu đựng một cách kiên nhẫn những nỗi đau khổ, kết quả của nghiệp xấu trong quá khứ. Anh ta sẽ xem sự xui rủi như là sự may mắn trá hình, bởi vì nó giúp cho anh ta tỉnh thức về ý nghĩa của sự báo ứng (nghiệp) và thuyết phục anh ta cố gắng chú trọng vào những việc làm phước thiện. Nếu như nghiệp xấu ác (evil) của quá khứ chưa chính muồi, anh ta vẫn có khả năng để xóa sạch nghiệp chưa trổ quả bằng cách sử dụng sức mạnh của bốn năng lực, như sau : quyết tâm đạt thành quả vị Phật ; quyết tâm kiêng cữ những hành động bất thiện kể cả dám hy sinh thân mạng; làm việc phước thiện, và sám hối.
Đó là con đường để đạt đến hạnh phúc tức thời, dọn sẵn đường cho sự giác ngộ trong tương lai và để tránh tích lũy thêm những nghiệp bất thiện.

**MỖI NGƯỜI TRONG CHÚNG TA LÀ MỘT VỊ Y SĨ**
**Đức Phật Dược Sư và Nghiệp chữa bệnh**
Dịch sang tiếng Việt : Mỹ Thanh

Một nhà cố vấn về thời trang thẩm mỹ bị bệnh ung thư.
Đây là cách mà bà ta sử dụng để làm giảm nỗi đau :
Bà ta gửi một tin nhắn đến người bạn đang là học viên ở Viện Vajrapani ở California, để hỏi về cách thực tập chữa bệnh. Bà được người bạn chỉ dẫn nên mua lại các sinh vật sắp sửa bị giết và phóng sanh chúng ở một nơi an toàn, giúp cho chúng có thể sống lâu hơn.
Người phụ nữ dễ thương nầy đã cứu rất nhiều súc vật sắp sửa bị giết. Bà đã phóng sanh hai hoặc ba ngàn con vật, đa số là gà, cá, và giun trùng. Bà đem gà đến một nông trại gia súc, và thả cá xuống sông. Bà mua hai ngàn con trùng vì chúng rẻ và dễ tìm, và bà thả trùng trong khu vườn của bà. Phóng sanh trùng là một ý rất hay vì trùng khi được thả ra sẽ lẹ làng chui xuống đất. Chúng sống trong khu vườn nhà thì không bị sát hại bởi các sinh vật khác và như vậy chúng sẽ sống lâu hơn. Các con vật khác được phóng sanh trong rừng, hồ, hoặc biển không chắc sẽ sống lâu hơn vì chúng luôn có những kẻ thù trong thiên nhiên.
Nghe nói rằng sau khi đã thực tập phóng sanh, bà ấy vào nhà thương để chẩn đoán lại, và các bác sĩ đã không tìm thấy dấu vết nào của căn bệnh ung thư .
Thật hay giả, chuyện nầy cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên đối với những ai tin tưởng thuyết nghiệp quả. Đây là những lời của ông Deepak Chopra :
« Không có món nợ nào trong vũ trụ mà không phải trả. Vũ trụ có một hệ thống tính toán sổ sách rất hoàn hảo, và tất cả mọi thứ là sự trao đổi tới lui. »
Như vậy, nhờ giúp đỡ sinh mạng các con vật yếu đuối, người phụ nữ đã xác định niềm tin của bà trong tính xác thật của luật nhân quả, gọi là « nghiệp vừa là hành động vừa là kết quả của hành động đó. » Hành động của bà không phải là ảo thuật hay phép lạ mà là gieo trồng những hạt giống thích hợp để chúng đơm hoa kết trái thành sức khỏe và niềm hạnh phúc. Thật vậy, nếu chúng ta muốn tạo dựng hạnh phúc trong cuộc sống, chúng ta phải học gieo trồng các hạt giống hạnh phúc cho người khác. Cũng như với các thực tập của người Phật tử thông thường, kết quả mà một người đang nhận lãnh là nghiệp của quá khứ. Tất cả mọi thứ đang xảy ra vào lúc nầy là kết quả của những hành động mà ta đã làm trước đó. Đây là một minh họa cho thành ngữ « gieo nhân nào gặt quả nấy » . Nếu chúng ta có lòng từ bi và tử tế, chúng ta sẽ luôn luôn không có ý gây tổn hại đến người khác, và việc nầy chính nó đã là một phương pháp chữa bệnh. Theo niềm tin Phật giáo, một người có từ tâm là vị thầy chữa bệnh thần kỳ nhất, không những chỉ chữa lành bệnh hay giải quyết được các nan đề cho chính họ, mà còn là vị thầy chữa bệnh cho những người khác. Đa số chúng ta đều xác nhận rằng trong nhà thương, nơi căn bệnh đang hoành hành và bệnh nhân đang chịu đựng nỗi đau, với nụ cười thân thiện và lời khích lệ của vị y sĩ, bệnh nhân sẽ đỡ đau và mau khỏe hơn. Thật ra chính là do tình thương mà bệnh được chữa lành. Một khi tình thương được lan tỏa ra từ nơi sâu thẳm của một người, chính tình thương yêu đã tạo nên sức khỏe tốt.
Trong truyền thống Phật giáo, vị thầy chữa bệnh nguyên thủy và đầu tiên là đức Phật. Thường được gọi là Đức Phật Dược Sư, chính đức Phật Dược Sư đã tiết lộ các bài pháp thiêng liêng được gói ghém trong những bài kinh được gọi là Tứ Mật Y Kinh (Four Medical Tantras). Tất cả y thuật của Phật giáo đều bắt nguồn từ bộ kinh thiêng liêng nầy. Như đã giải thích trong bài đầu tiên của các bài kinh nầy, đức Phật Dược Sư một lần đã ngồi thiền định, và xung quanh các vị đệ tử gồm có các vị y sĩ, các vị thông thái, thiên vương và các vị Bố Tát, tất cả đều ước muốn học hỏi về phương pháp chữa bệnh. Tất cả đều lặng người bởi hào quang sáng rỡ trang nghiêm của đức Phật, mà không dám mở lời. Biết được nguyện vọng của họ, đức Phật Dược Sư đã phát ra hai ánh hào quang, ánh hào quang thứ nhất là lời thỉnh cầu học pháp, và ánh hào quang thứ hai giảng giải về pháp nầy. Nhờ vậy, bài kinh nầy được nói ra, và đức Phật Dược Sư giải thích những chứng bệnh khác nhau về thân cũng như tâm, giảng về nguyên nhân của chúng, sự chẩn đoán bệnh tình, và cách chữa trị.
Mặt khác, đức Phật hiểu rõ nguyện vọng của các đệ tử mà không cần họ phải nói ra, việc nầy cho thấy lòng từ bi vô hạn của đức Phật đối với các đệ tử. Thật vậy, các thầy chữa bệnh như đức Phật được gọi là những vị đại y sĩ không những chỉ vì khả năng chữa lành bệnh – mà còn là vì lòng từ bi và trí tuệ để chẩn đoán và chữa trị tận gốc rễ của căn bệnh, dù là thân bệnh hay tâm bệnh.
Trong nghệ thuật tranh ảnh, hình đức Phật Dược Sư được vẽ với màu vàng hoàng kim, dù các đặc điểm khác vẫn là màu xanh dương.
Trong bất cứ hình ảnh nào, bàn tay trái của đức Phật Dược Sư đều để trên đùi trong tư thế bắt ấn của thiền định, với một cái bát bằng sắt. Tay phải ngửa lên, như đang ban phát, một cử chỉ thể hiện sự rộng lượng, một nhánh myrobalan (một loại thảo dược trong y học Tây Tạng). Đây là một loại trái cây có thể chữa bệnh rất phổ biến trong y học Tây Tạng và ở đây là biểu tượng của sự phục hồi mạnh mẽ của thế giới thực vật, nhắc nhở chúng ta là trái đất cung cấp miễn phí cho chúng ta, và không đòi hỏi gì hơn là gìn giữ sự mầu mỡ của nó với sự chăm sóc nhẹ nhàng, nâng niu.
Tuy nhiên, y học Phật giáo chỉ áp dụng thuốc men một cách có giới hạn. Việc sử dụng thuốc chỉ được áp dụng vừa phải để chữa các triệu chứng ngoại tại của căn bệnh. Việc chữa trị căn bệnh cho con người tận gốc rễ cần phải nương vào sự chứng ngộ tâm linh, mỗi người chúng ta đều có thể tự chữa trị bằng cách nầy. Đức Phật Dược sư thường được vẽ với đủ loại dược thảo thơm tho bao quanh, trong y dược Tây Tạng, với vô số thiên vương, và Bố Tát. Hình vẽ như thế nầy được gọi là « Thiên đàng của đức Dược Sư » .
Thiên đàng nầy tượng trưng cho một vũ trụ lý tưởng, nơi tất cả các thuốc giải cho mỗi chứng bệnh đều hiện hữu. Đức Phật Dược Sư cũng đã nói như sau, « Bao nhiêu chúng sinh hiện hữu trong hệ thống thế giới, đều có một con đường giải thoát. »
Theo lời Romio Shrestha « « Đức Phật Dược Sư là nhà bào chế thuốc tâm linh. Để khám phá ra sức mạnh chữa bệnh tiềm tàng ngay trong con người chúng ta, là lối vào thiên đàng của « Bậc thầy về thuốc giải. » . Cũng có nghĩa là thiên đàng nầy nằm ngay trong lòng mỗi chúng ta, chỉ cần tâm thức sáng suốt để nhận diện và sử dụng nó. Romio Shrestha còn nói thêm, « Thân thể chúng ta có khả năng tự chữa bất cứ căn bệnh nào. Mỗi một cây, mỗi một dược thảo, mỗi thuốc giải đều có vật bổ sung của nó nằm trong cốt lõi tinh tế của thân thể con người. »
Chúng ta không những có khả năng chữa trị cho chính bản thân, mà còn có thể chữa bệnh cho những người xung quanh chúng ta như câu chuyện sau đây :
Ngày xưa đó, có một tăng sĩ sống trong một làng nhỏ ở Tây Tạng. Ông ta rất là tầm thường, và hằng ngày chăm lo nhiệm vụ tu sĩ của mình. Năm đó làng xảy ra một cơn dịch đậu mùa, giết chết vô số người trong vùng, vị tăng sĩ cũng bị đậu mùa và chết đi. Đó là vào giữa mùa đông, mặt đất bị đóng băng và củi thì khan hiếm, vì vậy xác của vị ấy được khiêng thả xuống một cái hồ đang đóng băng. Một thời gian sau đó, cơn dịch đậu mùa chấm dứt. Vào mùa xuân, mặt băng tan đi, và người ta nhận thấy một cầu vòng phía trên mặt hồ nơi mà họ đã thả xuống xác của vị tu sĩ.
Người ta liền đến nơi đó và thấy xác của vị tu sĩ đang nổi lên, hoàn toàn nguyên vẹn. Xác của ông được đưa về tu viện và được làm lễ hỏa táng theo nghi thức tăng sĩ. Khi xác thân của ông biến mất trong ngọn lửa, nơi dàn hỏa xuất hiện nhiều cầu vồng bay thẳng lên bầu trời, sau đó người ta tìm được các xá lợi trong đống tro tàn. Lúc ấy, mọi người đồng công nhận vị tăng sĩ là một người xuất chúng trong cái vỏ ngoài rất « tầm thường », và người ta khen tặng ông đã nhận lãnh căn bệnh hiểm nguy để thanh tịnh hóa các nghiệp xấu tạo nên cơn dịch. Trong Phật giáo Tây Tạng, bệnh hoạn có thể là một biểu hiện của sự thành công về mặt tâm linh, và sự hy sinh chính mình để cứu những người khác.
Một người mẹ có thể hiểu được điều nầy, bà mẹ có thể cho đi sự sống của mình để nuôi nấng các con. Thật như vậy có thể chứng minh sự ép xác, khổ hạnh là đúng, xem bệnh hoạn như một cây chổi quét sạch hết nghiệp xấu, và như vậy chứng tỏ con đường tâm linh cao nhất để thanh tịnh hóa bản thân là sự chịu đựng khổ hạnh.
Một người tầm thường có khả năng trị bệnh xuất phàm. Khả năng nầy chỉ đạt được khi chúng ta chấp nhận về mình sự đau khổ của kẻ khác, chịu đau khổ như kẻ khác, bằng cảm nhận lấy nỗi khổ của họ. Trau dồi những cảm giác tương thông nầy sẽ làm tăng trưởng lòng từ bi, sự xót thương. Chỉ có như vậy mới có thể huy động được năng lực chữa bệnh không giới hạn đã tìm tàng sâu thẳm trong tâm thức vô biên của chúng ta.
Thật sự bệnh tật và đau khổ được xem là cách giải thoát đặc thù, cho ta cơ hội để trải nghiệm sự liên hệ chặt chẽ giữa ta và những chúng sinh khác, và cho ta thấy rõ bản chất tử vong của kiếp con người. Có một câu chuyện về một vị trụ trì thiền viện đã đạt được năng lực chữa bệnh bằng lòng từ bi. Một ngày trong khi ông ta đang dạy dỗ đệ tử, bất thần ông ta la đau. Khi các đại sư hỏi ông bị gì, ông nói rằng có một con chó đang bị đánh đập bên ngoài. Khi họ ra ngoài, họ nhìn thấy một người đàn ông đang giận dữ và dùng gậy để đánh một con chó. Khi người đàn ông được gọi vào bên trong thiền viện, vị trù trì kéo áo xuống cho ông ta thấy những vết bầm và cắt trên lưng đúng ngay chỗ con chó bị đánh đập. Đây là tính chất hợp nhất mà một vị thầy chữa bệnh lý tưởng cần phải có.
Truyền thống Phật giáo nhận diện Đức Dược Sư là vị thầy chữa bệnh lý tưởng, và nhấn mạnh rằng năng lực chữa bệnh mạnh mẽ nhất nằm trong lòng chúng ta. Theo ông Deepak Chopra "Chúng ta có một dược phòng nội tại thật sự thanh nhã. Dược phòng nầy chế tạo thuốc có hiệu quả trong thời gian với mục tiêu chính xác về bộ phận được chữa trị, và không bị ảnh hưởng phụ của thuốc.."
Như vậy, chúng ta hiểu rằng đức Phật Dược Sư đang ở trong lòng mỗi chúng ta. Con đường đi đến giải thoát phải xuyên qua việc thiền định, đặc biệt là thiền định mường tượng. Bằng cách thiền về đức Dược Sư và mường tượng về Ngài trước mặt chúng ta, chúng ta có thể đối diện với đức Phật Dược Sư, và trông thấy được nụ cười từ bi sáng rỡ đối với vũ trụ, và cặp mắt hiền dịu đầy ắp tình thương yêu đối với tất cả chúng sinh.
Kế đó, từ nơi trái tim đức Phật phóng ra một luồng hào quang sáng chói và làn ánh sáng nầy ngấm dần vào trái tim của chúng ta một cách dịu dàng. (Trái tim ở đây có nghĩa là « trung tâm » - cốt lõi của bản chất nằm ngay trọng tâm ngực của chúng ta, không phải chỉ là một cơ cấu máy móc vật chất chỉ để bơm máu). Trọng tâm nầy được định nghĩa như sau :
"Ngay trong bản thân anh, đã có sự tĩnh lặng và một ngôi đền thiêng liêng mà anh có thể lui vào bất cứ lúc nào để nghỉ ngơi và yên tịnh một mình. Ngôi đền thiêng liêng nầy chính là nhận thức đơn giản về sự tiện nghi không bị bất cứ rối loạn nào có thể xâm phạm được. Nơi đây không có sự sợ hãi và không có đau thương. Một thiền sinh cần phải tìm ra không gian tâm thức nầy để có thể chữa được các bệnh." Deepak Chopra
Chứng nghiệm nầy đến với chúng ta như một ánh chớp sáng suốt, và đây không phải bằng lời nói, hoặc bằng ngôn ngữ học. Đây là cảm giác thật bất ngờ, một sự hiểu biết tự do, khi mà chúng ta trải nghiệm chân lý không cần từ ngữ. Chân lý lọc qua từ ngữ sẽ bị gò bó, bởi vì chúng ta cần một thời gian nhất định để chuyên chú về ý nghĩa của nó. Xuyên qua trải nghiệm biểu tượng và sáng tạo tâm linh mà những chúng sinh « tầm thường » được chuyển hóa để trở thành những vị thầy chữa bệnh xuất chúng. Đây là cách giao tiếp với đức Phật Dược Sư, vị y sĩ chữa bệnh vĩ đại nhất.
Cũng vì vậy các y sĩ tin tưởng vào những lý tưởng nói trên sẽ thực tập thiền định và cầu khẩn đức Phật Dược Sư trước khi ra toa xắt thuốc, và trước khi đưa cho bệnh nhân sử dụng. Khi bắt đầu làm những công việc nầy, họ đọc thần chú của đức Dược Sư. Câu thần chú ấy là OM BEKANDZE BEKHANDZE MAHA BEKANDZE RANDZE SAUNGATE SOHA. Khi đọc thần chú thiêng liêng nầy, họ tưởng tượng đến hình ảnh mật hoa rơi xuống từ những âm tiết của thần chú, rớt vào chén thuốc. Những âm tiết nầy hoàn toàn tan hòa vào chén thuốc và làm cho thuốc ấy trở nên có hiệu lực và có khả năng trị bệnh.
Biểu tượng hành động nầy nhắm vào sự thực hành và các âm tiết thiêng liêng đã tạo nên câu thần chú, làm cho chén thuốc có khả năng trị bệnh, cũng như vậy, do ý thức được việc bước đi trên con đường nghiệp đúng đắn, chúng ta có thể thấm nhuần cuộc sống của chúng ta với mật hoa chảy ra từ những hành động tốt đẹp xuyên qua việc trau dồi phẩm hạnh.

Phụ lục và sách tham khảo :
• Baker, Ian. The Tibetan Art of Healing, New Delhi, 1997.
• Chopra, Deepak. Journey Into Healing (Awakening the Wisdom Within You), London, 1999.
• Chopra, Deepak. The Seven Spiritual laws of Success: New Delhi, 2000.
• Crow, David. In Search of the Medicine Buddha (A Himalayan Journey), New York, 2001.
• Landaw, Jonathan, and Weber, Andy. Images of Enlightenment (Tibetan Art in Practice), New York, 1993.
• Rinpoche, Lama Zopa, Foreword by Lillian Too. Ultimate Healing (The Power of Compassion), Boston, 2001.
• Shrestha, Romio. Celestial Gallery: New York, 2000.
• Vessantara. Meeting the Buddhas (A Guide to Buddhas, Bodhisattvas, and Tantric Deities), Birmingham, 1993.
• Yanagi, The Unknown Craftsman (A Japanese Insight into Beauty), Tokyo, 1989.
Source: http://www.exoticindiaart.com/article/medicinebuddha

**NHỮNG LỢI ÍCH KHI NIỆM OM MANI PADME HUM**
Lama Zopa Rinpoche
Dịch Việt : Mỹ Thanh

Trích dẫn từ lời mời tham dự buổi thuyết giảng ở Tu Viện Chenrezig, buổi thuyết pháp được Lama Zopa Rinpoche hướng dẫn, trong Trung tâm Phật giáo Lộc Uyển ở Madison, Wisconsin, Mỹ quốc vào tháng bảy, năm 2000. Ven. Lhundup Damchö sao chép bản thảo và hiệu đính ; Giáo sư Nick Ribush hiệu đính bài trích dẫn. Ven. Ailsa Cameron chỉnh sửa các pháp thoại của Rinpoche ở khoá tu nầy.

Những lợi ích khi niệm câu chú của đức Phật Từ Bi, thật vô tận như bầu trời vô hạn.
Kể cả khi anh không hiểu nhiều về Phật Pháp, kể cả khi anh chỉ biết có mỗi câu « Om Mani Padme Hum » (Án ma ni bát di hồng) ; cuộc sống hạnh phúc nhất là khi một người đã sống cuộc sống không dính mắc đến tám việc thế gian. Nếu anh sống mà không bị ràng buộc bởi cuộc đời nầy, và chỉ bỏ thời gian niệm Om mani padme hum – câu chú có 6 âm vận là thực chất của tất cả Phật Pháp - Đấy là Phật Pháp thanh khiết nhất.
Câu chú xem ra rất giản dị, và rất dễ nhớ. Tuy nhiên, nếu anh nghĩ đến những lợi ích, nó không giản dị như vậy đâu. Nầy nhé, tôi kể ra đây chỉ những lợi ích của câu chú nầy. Niệm câu chú của Phật Từ Bi để thanh tịnh hoá hoàn toàn bốn lỗi, và việc vi phạm bốn nguyện ước chánh của sự tự giải thoát và hoá giải liên tục năm nghiệp tiêu cực (1).
Trong Mật Tông có kể rằng khi niệm câu chú nầy, bạn sẽ đạt được bốn phẩm chất để sanh ra ở cõi Tịnh Độ của Đức Phật Amitabha (A-Di-Đà), và những tịnh độ khác ; vào lúc sắp chết, sẽ thấy đức Phật và ánh sáng hiện ra trên nền trời, trông thấy các thiên nữ dâng phẩm vật ; và sẽ không bao giờ bị đọa vào địa ngục, ngạ quỷ hoặc cõi súc sanh. Bạn sẽ được tái sanh nơi tịnh độ của Phật hoặc tái sanh ở nơi vui sướng.
Một người niệm mười chuỗi mỗi ngày, khi họ đi bơi lội, ở nơi sông, biển hoặc nơi nào có nước, nước nào chạm vào người đó, là nước ấy được phước lành.
Còn kể rằng trong vòng bảy đời của người ấy sẽ không bị tái sanh vào các cõi thấp. Lý do là vì quyền năng của câu chú, thân thể người niệm chú được phước lành, và hình dung thân thể họ trong thể thánh thiện của Chenrezig (Quán Âm). Do đó, thân thể trở nên mạnh mẽ, được phước lành và điều nầy ảnh hưởng đến ý thức trong vòng bảy đời và cho dù khi họ lâm chung với ý niệm không tốt, họ cũng không bị đoạ vào cõi thấp hơn.
Như vậy, khi một người đã đọc tụng mười chuỗi câu chú Om Mani Padme Hum mỗi ngày, khi họ bước vào con sông hay biển, nước nào chạm vào người ấy coi như được phước lành, và nước nầy sẽ thanh tịnh hoá tỷ tỷ sinh vật trong nước ấy. Vậy đó là lợi ích không thể tưởng tượng nổi ; người nầy cứu giúp những con vật sống trong nước ấy thoát khỏi đau khổ trong những cõi thấp hơn.
Khi một người như vậy bước trên đường và gió chạm vào người ấy, rồi chạm đến các côn trùng, nghiệp tiêu cực của các sinh vật nầy sẽ được thanh tịnh hoá và giúp chúng tái sanh ở nơi tốt hơn. Cũng như vậy, khi họ thoa bóp hoặc đụng vào những người khác, nghiệp xấu của những người nầy cũng được tiêu trừ.
Việc ngắm nhìn một người như vậy mới thật có ý nghĩa ; được nhìn thấy và sự xúc chạm trở nên một phương tiện giải thoát cho chúng sinh. Nghĩa là kể cả khi hơi thở người ấy chạm vào thân thể những chúng sinh khác, cũng có thể giúp các chúng sinh ấy tiêu trừ nghiệp chướng. Ai uống nước nơi ao hồ mà người ấy tắm cũng được phước lành.
Chúng ta thật là may mắn gặp gỡ được Phật Pháp và có cơ hội đọc tụng, và thiền ngẫm về Phật Quán Âm. Đây là cách dễ nhất để thanh tịnh hoá bất cứ nghiệp xấu nào mà chúng ta đã tạo, không những chỉ trong đời nầy mà còn luôn cả những đời trước nữa.
Bởi vì chúng ta đã gặp Phật Pháp, và đặc biệt với phương thức nầy – sự thực tập và niệm chú của đức Phật Từ Bi – việc nầy dễ dàng để thanh tịnh hoá các nghiệp tiêu cực và tạo thêm phước đức rộng rãi, và như vậy dễ đạt đến giải thoát. Chúng ta may mắn không thể tưởng tượng được.
Như vậy, không có gì dại dột hơn khi không chịu nắm lấy cơ hội tốt nầy. Thông thường, chúng ta luôn luôn bị quẩn trí và lãng phí cuộc sống của mình. Không chỉ có vậy, kể cả những hành động chúng ta đã làm vì bản ngã, và với ba độc trong tâm thức, tham, sân và si, tạo nên những nghiệp xấu, nguyên nhân của đau khổ. Trong tất cả sự hiện hữu, không có gì dại dột hơn khi sử dụng thân thể khoẻ mạnh của con người chỉ để tạo ra đau khổ.
Những nơi như Tây Tạng, Nepal, Ấn Độ và Ladakh, có một truyền thống lâu đời về khoá tu Từ bi và đọc tụng 100 triệu câu chú Om Mani Padme Hum. Khoá tu ở Viện Chenrezig là khoá tu đầu tiên được tổ chức ở phương Tây và là lần đầu tiên của Hội FPMT. Nơi đó, khoá tu được tổ chức mỗi năm một lần – và chỉ một lần trong năm !
Nếu trong cuộc sống của bạn, bạn cảm thấy tội lỗi, bạn có thể khắc phục tội lỗi xuyên qua việc thanh tịnh hoá tâm thức ở các khoá tu.
Khoá tu không phải chỉ là đọc tụng thần chú và thiền định, nhưng bao gồm cả việc thọ giới Bát Quan Trai, nếu như không làm được mỗi ngày, thì ít nhất cũng nên thực tập thường xuyên. Mỗi một ngày thọ giới Bát Quan Trai thì phước lành ấy tăng lên 100.000 lần. Phương thức nầy dễ dàng và nhanh chóng trong việc thanh tịnh hoá bản thân, và góp nhặt phước lành, cũng như đạt đến trí tuệ và giải thoát các chúng sinh khỏi đau khổ và giúp họ giác ngộ được nhanh chóng.
Ai được tham dự khoá tu Mani thật là may mắn không thể tưởng. Kể cả khi bạn không thể tham dự suốt khoá tu, bạn có thể tham gia trong vòng hai tháng, một tháng hoặc ít nhất vài tuần lễ. Bạn cũng có thể tham dự khoá tu chỉ một tuần. Riêng tôi ước mong sao một khoá tu như thế nầy có thể được thực hiện ở Mông Cổ, bởi vì thực phẩm chánh của Mông Cổ là thịt, và rất nhiều thú vật đã bị giết mỗi ngày. Thực tập nầy sẽ giúp thanh tịnh hoá việc ấy. Sau khi tu viện ở Mông Cổ được xây xong, tôi hy vọng sẽ có vài ngàn người tham dự khoá tu Mani ở đó. Kế đó, tôi cũng muốn khoá tu được thực hiện ở các nơi khác, như ở phương Tây chẳng hạn.
Khoá tu nầy có thể ban phước lành cho đất nước nơi mà khoá tu được thực hiện, và mang lại nhiều hoà bình, hạnh phúc và thịnh vượng.
Kể cả khi bạn biết các bài giảng về cách thiền ngẫm, về Bố Tát, bạn vẫn cần nhận những ơn phước của vị Phật Từ Bi, bằng cách thiền định và đọc tụng thần chú trong khoá tu Mani. Như vậy, việc niệm chú Om Mani Padme Hum là một phương thức để thực hiện sự Bố Tát – để chuyển hoá tâm thức của bạn thành tâm thức Bố Tát và làm cho việc thiền định về Bố Tát trở nên hiệu quả hơn.
Thông thường, theo kinh nghiệm của riêng tôi, trong nhà tôi ở Solu Khumbu trong dãy Hy Mã Lạp Sơn của Nepal, có những người sống cả đời chỉ niệm Om Mani Padme Hum, và họ không hiểu rõ ba khía cạnh chánh của con đường – sự từ bỏ, bố tát và chánh kiến về Không – họ không biết cả mặt chữ. Mặc dù họ không thể đọc và không biết các mẫu tự, họ vẫn hết lòng tận tâm với lòng từ bi và bồ đề tâm và sống hết đời chỉ niệm Om Mani Padme Hum. Những người như vậy rất là tốt bụng, tử tế, và từ tâm. Đây là bằng chứng từ kinh nghiệm cá nhân, niệm câu chú nầy có ảnh hưởng đến việc chuyển hoá tâm thức trở nên hiền hoà và từ bi.
Không có bồ đề tâm, bạn không thể đem hạnh phúc đến cho mọi loài chúng sinh. Bạn không thể hoàn thành công việc tốt đẹp cho tất cả chúng sinh, và bạn không thể đạt được những phẩm chất về sự chấm dứt cũng như giải thoát, kể cả cho chính bản thân bạn.
Như thế, mỗi người đều được hoan nghinh khi tham gia khoá tu niệm 100 triệu lần Om Mani Padme Hum.
******
Chú thích :
1. Đây là những nghiệp rất nặng, nó chính mùi ngay tức khắc khi nghiệp của đời sống nầy chấm dứt và liền tái sinh ở cõi địa ngục. Năm nghiệp đó là : giết mẹ, giết cha của mình, làm chảy máu thân Phật, giết một vị A-la-hán và gây chia rẽ trong Tăng đoàn.

**NƯỚC PHẢN ẢNH TÂM THỨC CỦA CHÚNG TA**
Dịch Việt : Mỹ Thanh