VUI
THAY PHẬT RA ÐỜI !*
Phật
Ðản Huế - Một giòng thơ an lạc
Huế
có thể nói ngày vui nhất trong năm sau ngày Tết là ngày Phật
Ðản.
Tháng
năm* nắng đã chín muồi trên các cành phượng vĩ và khi chùm
hoa phượng đỏ tươi đầu tiên xuất hiện trên đỉnh cao
của những cây phượng trên lối đi về của con đường học
trò thì trái tim nào ủ dột nhất của Huế qua mấy mùa mưa
buồn rủ cũng phải mỉm cười hớn hở.
Rồi
một sáng tinh sương, cùng một lúc với mặt trời nồng ấm
le lói trên ngọn tre thôn Vỹ, những chùm phượng không chờ
đợi nhau rộn ràng bắn tung những cánh hoa đỏ như chùm pháo
xẹt lửa chớp nhoáng lan nhanh trên những tầng lá xanh rung
động trong gió ban mai. Huế bỗng ngây ngất một màu hồng
cam say nắng và nỗi hân hoan như tiếng pháo không ngừng ròn
rã âm vang trên bầu trời thiên thanh.
Trong
khi hoa phượng tưng bừng trên khắp các nẻo đường thì hoa
sứ tĩnh lặng trong các sân chùa, sân đình, cung, miếu, lăng
tẩm cũng thôi không còn lưu luyến giấc mộng liêu trai hoang
đường, lặng lẽ quay về với màu trắng đơn sơ của cánh
hoa và hương thơm sâu kín bí ẩn của lòng hoa để thâm nhập
những giờ phút quán tưởng về tiền kiếp của Ðức Phật,
chuẩn bị giờ phút đản sanh.
Rồi
như có lời gió nhắn, hoa sen trong các ao hồ Tịnh Tâm, Ðại
Nội, Minh Mạng, Tự Ðức Gia Long, Từ Hiếu và ở nơi mô
xa xôi của thành Huế cũng xôn xao trỗi dậy. Mới chiều hôm
qua đang còn là những bàn tay búp măng thuôn nhỏ đứng trên
những tiền sen xanh lục bạc, thế mà đến sáng sớm hôm
sau, khi trở lại, mặt hồ đã được phủ trang trọng bằng
những đóa sen đẹp nhất thế gian, những đoá sen thánh thiện
như vừa mới bừng nở dưới nghìn vạn gót chân của các
vị Như Lai ở vùng trời Ðâu Suất lướt đến như vậy*
để chào mừng một vị Phật thế gian sẽ ra đời.
Khi
hương sen tẩm quyện sương mù buổi sáng làm nồng ánh mặt
trời và gửi gió mang theo đến từng mây cao hơi ấm thơm
tho của trái đất, ấy là lúc trăng non của tháng tư âm lịch
bắt đầu lơ lửng trên triền núi Kim Phụng đang cùng với
sông Hương chia nhau những khoảng màu đậm nhạt của tím
chiều.
Trăng
thượng tuần tháng tư háo hức từng ngày tròn lại niềm
vui như những em oanh vũ sơn ca náo nức chờ ngày Phật Ðản.
Nhộn
nhịp những giờ thủ công miệt mài tỉ mỉ trong các chùa,
các đình, các xóm gia đình Phật tử. Trên các nẻo đướng
thấp thoáng áo lam mũi chóp quần xanh của anh Huynh Trưởng
đạp xe đi mua tre về chuốc, mua giấy hoa tiên màu cho các
em tập làm lồng đèn đón mừng Phật đản. Trong sân chùa
nghe ròn rã tiếng cười của những em thiếu nữ cùng với
các sư cô ngồi kết hoa sứ thành những vòng hoa ngào ngạt
hương thơm. Trong nhà trong sân trong phường trong xóm rộn tiếng
vui những giờ thủ công kết hoa, cắt giấy, làm khung lồng
đèn, dựng tượng Phật đản sanh đứng trên đài sen, làm
đèn ngôi sao cho đêm Phật Ðản, hư cấu xe hoa rước Phật
vv. Ðâu đây vẳng tiếng đồng ca chào mừng Phật Ðản chuẩn
bị những đêm văn nghệ ngoài trời kể sự tích Phật ra
đời từ các thôn quê cho đến thành thị.
Huế
bừng vui trong không khí lễ hội Phật Ðản. Không gian vang
lừng hương hoa của cả đất trời tháng năm, chan hoà niềm
vui bộc phát từ mỗi trái tim người xứ Huế ! Tất cả đều
sống trong nỗi đợi chờ hoan hỉ : NGÀY PHẬT ÐẢN
Phật
Ðản ! Ðó là ngày mà mọi con đường ở Huế đều dẫn
ta đến một ngôi chùa dù cho ở nơi thâm sơn cùng cốc. Nắng
tháng năm đốt lửa trên những nẻo đường đất, bụi tung
mờ bóng người áo lam lũ lượt đến chùa lễ Phật. Hương
hoa trong các vườn làng và mùi trầm hương dìu dắt người
đi, không bao giờ lạc hướng, rộn ràng chân bước, miệng
cười, tấm lòng rộng mở.
Ðó
là ngày người trẻ cũng như già cùng nhau chung bước hành
hương viếng cảnh chùa xa cho đến tối. Ðến đâu xa xôi
hay gần gũi cũng vẫn là không khí đạo vị hỉ xã, cứ đi
và đến là quen nhau, là thân nhau, là ngồi với nhau, hớp
một ngụm chè xanh ướp gừng, chia nhau một nắm xôi, một
chiếc bánh, một trái cây trong vườn làng nhà đạo hưũ,
rồi lại lên đường. Mời gọi là bóng cây trong vườn chùa,
an lành hoan hỉ là tiếng kinh hoà với tiếng ve !
Phật
Ðản ! Ðó là đêm của ánh sáng và sức sống vừa được
giải thoát vô minh ! đó đã là đêm hiếm hoi để Huế long
đong suốt cả năm trường được những giờ ánh sáng đầy
diễm lệ.
Ðêm
của tục lệ phóng sanh phóng đăng, đêm cho sự sống và ánh
sáng trở về với thiên nhiên và vũ trụ.
Hoa
đăng treo khắp các nhà Phật tử điểm sáng mỗi con đường,
mỗi nẻo xóm thường đêm tối tăm buồn bã. Lồng đèn ngôi
sao, lồng đèn trái ú bằng giấy thủ công, sản phẩm của
nghệ nhân Huế được trang trí nhã nhặn là những bài thơ
nhỏ long lanh trước mỗi cửa nhà. Ánh sáng ấm áp không chói
lói đèn màu tân tiến là niềm vui nhẹ nhàng hoan lạc êm
đềm cho ngõ trúc quanh co. Bởi Huế đơn sơ trầm lặng, người
dân Huế miệt mài tâm thức trong cảnh Huế u nhã thâm sâu
nên không bao giờ nở ra tay phủ phàng bắt Huế phải trần
truồng trong ánh sáng đèn màu giả tạo. Ai có đi trên những
con đường hoa đăng đêm Phật Ðản của Huế mới biết người
dân Huế dù là nông dân hay nhà quê đều là những nghệ sĩ
nắm vững nghệ thuật chơi ánh sáng trong đêm Phật Ðản
cho không gian quen thuộc của chính mình : ánh sáng của đèn
lồng bao giờ cũng khiêm tốn soi rõ ngõ sâu, nhưng vẫn còn
dành một góc mờ cho tàn cây cổ thụ hay vườn cây để sự
tương phản không chát chúa và có thể hoà nhịp với ánh
trăng rằm. Người nghệ sĩ thôn quê pha màu ánh sáng đèn
lồng trái ú gồm nhiều giấy màu khác nhau, đã biết nhận
chìm sự chói lói để tâm thức bình yên trở về với cảm
xúc nội tâm, đồng thời mở ngõ cho thị giác thể nghiệm
được mỗi tia sáng nhỏ nhoi là một cơ hội hòa nhập với
ánh sáng đại ngã bao la của trăng rằm, như ánh chớp của
tia đom đóm trong bóng cây đang ướt đẩm màu trăng sửa mẹ.
Từ đó một cảm giác hoà bình cho người đi thưởng ngoạn
đêm hoa đăng Phật đản từ nhà đến ngõ xa, từ bến nước
hồ ao đến giòng sông Hương, mảnh hồn chung của Huế.
Khi
trăng đã lên quá đỉnh núi Kim Phụng thì sông Hương, như
vừa tỉnh ngộ cơn mê dài, từ cõi rừng sâu vô minh đen thẳm
chuyển mình theo với ánh trăng để trở nên thánh thiện,
chở theo trong lòng những đóa hoa sen phóng đăng rực rỡ thành
một giòng ánh sáng muôn màu long lanh huyền diệu không cùng.
Hoa đăng trẩy hội trên giòng Hương giang ! Xin đừng hiểu
như một cuộc chơi tiêu khiển thả đèn trên sông, mua vui
trong chốc lát hay bán rẻ ánh sáng của tâm hồn cho khách
tìm chơi, hay đổi một chút lãng mạn lứa đôi trong giờ
tình tự ! Mỗi năm một lần - chỉ một lần thôi, chứ không
phung phí xa hoa, một vọng động vừa tác hại môi sinh và
hư nát tâm hồn là điều mà Ðức Phật đã khuyên nên tránh
- người Huế có tục lệ phóng sanh phóng đăng trên sông Hương
như một lời khấn nguyện cùng với đất trời từ nay làm
lành tránh dữ. Từ những vùng bến nước xa xôi vô danh trong
rừng sâu núi thẳm, từ những con sông lau lách đìu hiu trong
bóng chiều sau giờ quán tưởng Ðức Phật đản sanh đã có
những bàn tay mặc niệm âm thầm thả nhẹ những chiếc đèn
hoa sen như gửi lời cầu nguyện của mình theo với sông nước.
Từ muôn nẻo sông hoa đèn không hẹn mà trùng phùng nơi khúc
quành Linh Mụ rồi theo trăng cùng nhau xuôi về biển cả. Con
sông Hương trong đêm rằm tháng tư mang trong lòng ý nguyện
thiêng liêng của con người Huế tâm niệm CHUYỂN nghiệp chướng
nặng nề thành tâm sám hối, mở rộng cõi lòng hướng về
tất cả chúng sinh. Cho nên Huế đã chưa bao giờ dừng lại
bên bờ ngũ uẩn nông sơ để mai một tình người mà Huế
còn thăm thẵm nhìn vào tâm linh vời vợi của bản lai, mà
sông Hương trong đêm Phật Ðản là nét siêu hình đẹp nhất
cho cõi đời hiện sinh của Huế : trao tặng ánh sáng và sự
sống trở lại cho trời đất và chúng sinh, dòng sông là Tâm
thức của Huế đang trên từng cơn sóng nhỏ tụng niệm bài
kinh đại từ bi bất tận, và mỗi ngọn hoa đăng nhấp nhô
trên sóng là lời cầu nguyện giữa trời cao sông dài của
những tâm thành vô danh từ đầu nguồn cho đến nơi cuối
bãi góp ánh sáng trí tuệ và tình thương theo sông chảy hoài
không dứt.
Có
phải đó là một tình cờ mà người trên núi cũng như người
dưới biển đều không hẹn mà gặp nhau trên cầu Trường
Tiền thưởng trăng rằm và ngắm hoa đăng trên sông Hương,
như một nghi lễ không thể thiếu được trong đêm Phật Ðản
?. Không nơi mô khác hơn ở trên chiếc cầu lồng lộng gió,
vời vợi ánh trăng này, sông Hương xuất hiện bí ẩn như
một huyền thoại muôn màu nên thơ thổi vào lòng người một
cảm giác vượt bờ giới hạn tử sinh để hoà nhập với
vũ trụ vô cùng, ở đó đi là dừng lại và đến là đi vào
chốn đồng thành Phật đạo an nhiên tự tại. Ðến trên
cầu có phải là ý nghĩa của NHƯ LAI*, bước chân đến cõi
trần mà mỗi bước là một đoá sen vừa nở ?
Nơi
cõi Huế xa, đêm Phật ra đời, người trẩy hội trên cầu
như nước chảy dưới sông, mỗi bước chân là một nhịp
đi đến với ai, đi đến với người, ta đến với ta, ta
đến với người, chảy trôi cái chấp ngã hàng ngày, chảy
trôi những chi là vị kỷ để người Huế thuở nào dừng
lại cùng nhau nhìn về một dòng sông : TRONG SỰ TĨNH LẶNG
BAO LA CỦA ÁNH TRĂNG PHẬT ÐẢN SỐNG MỘT GIÂY VÔ NIỆM DÒNG
SÔNG TỪ BI VÀ TRÍ TUỆ NHƯ MỘT CHUYỂN MÌNH CỦA VỊ PHẬT
ÐANG THÀNH.
Viết
trong hoài niệm Phật Ðản Huế
Muà
Phật Ðản 2003
Thái
Kim Lan
Dhammapada,
Thích Minh Châu dịch.
Tháng
năm dương lịch là tháng tư âm lịch.
*
Như Lai hay Thatagatha là danh hiệu của Phật Thích Ca, NGƯỜI
ÐẾN NHƯ THẾ nhằm chỉ thể tính chân như của Ðức Phật
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 4-2005
Down
Load " Word Document" (WinZip File 258 KB)
(Hạ Tải Đem Về Nhà Để Xem Sau hay in ra Giấy)
Các
Số Đặc Biệt:
Số
Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số
Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số
Đặc Biệt Vu Lan 2002, 2003
Số
409 Tháng 9 năm 2004 Vu Lan Báo Hiếu
Số
Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số
Đặc Biệt Mừng Xuân