|
PHẬT
PHÁP
|
|
ĐỜI
SỐNG
|
|
TRUYỆN
NGẮN
|
|
TIN
TỨC PHẬT GIÁO
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
MỸ LINH LÊN TIẾNG BẢO VỆ GẤU
Minh Sơn
(VietNamNet) - Dự kiến trong tháng 10/2004, ngôi sao nhạc nhẹ của Việt Nam, ca sỹ Mỹ Linh sẽ xuất hiện trên truyền hình trong một đoạn phim ngắn kêu gọi mọi người không sử dụng mật gấu và các sản phẩm làm từ gấu. Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (Education for Nature VietNam-ENV), với sự tài trợ của các tổ chức quốc tế đã thực hiện đoạn phim ngắn này. Khong chỉ ở VN, gấu đã trở thành một vấn đề mà cả cộng đồng quốc tế đang quan tâm.
Gấu ở VN: trên đà tuyệt chủng!
Chị Nguyễn Phương Dung (Phòng truyền thông - ENV) cho biết, Việt Nam hiện chưa có trung tâm nhân giống gấu. Thế nhưng một số người thường viện cớ nuôi gấu để duy trì nòi giống của chúng. Thực chất động lực của việc nuôi nhốt gấu là lợi nhuận từ mật gấu. Giá mật gấu chất lượng tốt trên thị trường hiện nay dao động từ 160.000-200.000 đồng/cc. Qua khảo sát của ENV, gấu bị săn bắt, buôn bán và được nuôi nhốt trong những chuồng cũi chật hẹp với điều kiện sống không đảm bảo. Thông thường gấu bị lấy mật 4-6 tháng/lần. Song vì mục đích lợi nhuận, nhiều người nuôi hút mật hai tuần một lần. Do vậy, giá mật họ chào bán chỉ chừng 80.000-100.000đồng/cc. Chế độ nuôi và lấy mật không thích hợp đã làm giảm tuổi thọ của gấu. Nhiều con chết do biến chứng trong quá trình lấy mật.
Ảnh chụp một chú gấu đang được nuôi nhốt ở Củ chi (TP.HCM)
Cũng do lợi nhuận cao, nên nghề "chăn nuôi gấu, lấy mật" xem chừng đã khá... "phát triển"! Cục kiểm Lâm đã cho thống kê và nhận thấy, đến năm 2003, số lượng gấu được nuôi nhốt ở Việt Nam lên tới 2.409 con, tăng gấp... 5 lần so với năm 1999! Trong số các loài gấu bị nuôi nhốt ở VN, số phận của gấu ngựa là bi thảm nhất do chiếm tới 96% tổng số gấu bị nuôi nhốt. Hà Nội, Hà Tây, Hải Phòng, Nghệ An, Bình Dương và TP Hồ Chí Minh là những địa phương tập trung nhiều gấu nuôi nhất (76%). Gấu bị săn bắt, buôn bán và được nuôi nhốt trong những chuồng cũi chật hẹp với điều kiện sống không đảm bảo. Thông thường gấu bị lấy mật 4-6 tháng/lần. Song vì mục đích lợi nhuận, nhiều người nuôi hút mật hai tuần một lần. Do vậy, giá mật họ chào bán chỉ chừng 80.000-100.000 đồng/cc. Chế độ nuôi và lấy mật không thích hợp đã làm giảm tuổi thọ của gấu. Nhiều con chết do biến chứng trong quá trình lấy mật.Theo TS Nguyễn Xuân Đặng, Trưởng Phòng Động vật học thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật, Gấu ở Việt Nam sẽ nhanh chóng tuyệt chủng nếu hoạt động săn bắt và khai thác sản phẩm từ gấu không chấm dứt.
Đe dọa tuyệt chủng từ chấu Á đến Nam Mỹ!
Gấu là một trong những loài động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất hiện nay ở Việt Nam. Chúng bị săn bắt và nuôi nhốt để đáp ứng nhu cầu mật rất lớn trên thị trường hiện nay. Công ước quốc tế CITES đã xếp gấu chó và gấu ngựa vào danh sách các loài cấm buôn bán. Nghị định 18/1992 và 48/2003 quy định hai loài trên là động vật quý hiếm, cấm săn bắt, trao đổi và khai thác. Chỉ thị số 359/1996 cấm nuôi nhốt gấu ở Việt Nam.
Mật gấu là chất tiêu hoá do gan tiết ra và được dự trữ trong túi mật. Trước đây, mật gấu được lấy bằng cách giết gấu hoang rồi lấy túi mật của nó. Khi gấu hoang ngày càng khan hiếm trong những thập kỷ gần đây, mật gấu trở nên cực kỳ đắt đối với phần lớn người Trung Quốc. Tuy nhiên, vào những năm 1980, một số nông dân nước này tiếp thu một kỹ thuật từ CHDCND Triều Tiên, trích mật của gấu nhốt mà không giết chúng. Gấu được đặt vào những chiếc lồng có kích cỡ không lớn hơn chúng là bao. Một vết cắt được tạo ra ở bụng gấu và một ống thông (bằng cao su hoặc nhựa) được lồng vào túi mật. Sau đó, mật được hút ra thông qua ống. Thế là có mật đem bán.
Hiệp hội Trung Quốc về khoa học y dược và trái đất đã chỉ ra rằng có 54 loài thảo dược và chất tổng hợp có thể thay thế mật gấu với giá rẻ hơn, hiệu quả và sẵn có hơn.
Theo Liên minh bảo tồn thế giới (IUCN), hiện có tám loài gấu còn tồn tại trên trái đất, sinh sống ở bốn châu lục: gấu trúc (Trung Quốc); gấu ngựa (Đông Nam Á, Nam và Đông Á); gấu chó (Nam châu Á); gấu bốn mắt (vùng Andean của Nam Mỹ), gấu lợn (Đông Nam châu Á), gấu nâu (châu Âu, Trung Á, Nga, Nhật Bản và Bắc Mỹ), gấu đen châu Mỹ (Bắc Mỹ), và gấu Bắc cực.Năm loài đầu tiên bị đe doạ nhiều nhất. Ngoại trừ gấu đen châu Mỹ cũng như gấu nâu ở Alaska, Canada và Nga, các loài còn lại đều suy giảm về số lượng cũng như sự phân bố do tác động của con người. Các hoạt động của con người ảnh hưởng tới gấu là phát quang rừng lấy đất canh tác, sự định cư của con người trong khu vực có gấu sinh sống và khai thác rừng quá mức. Hoạt động giết gấu không có kiểm soát để giải trí, lấy các bộ phận làm thuốc, bảo vệ mùa màng hoặc gia súc đã làm số lượng gấu giảm mạnh. Các mối đe doạ lớn nhất đối với gấu nằm ở châu Á, Trung Đông và Nam Mỹ.
Ngoài việc đối mặt với tất cả những mối đe doạ nói trên, gấu châu Á (gấu trúc, gấu lợn, gấu ngựa và gấu chó) đặc biệt lâm nguy do con người thiếu hiểu biết về tình trạng, sự phân bố, số lượng và những điều kiện cần để chúng sinh tồn trong tự nhiên. Theo IUCN, nhiều nhóm gấu trong khu vực sẽ biến mất trước khi chúng được ghi nhận. Trong số tám loài gấu chỉ có gấu trúc là không bị săn bắt để lấy mật. Tổ chức bảo tồn thiên nhiên hoang dã (WWF) cho biết hiện còn khoảng 1.000 con gấu trúc trong tự nhiên sinh sống ở các dãy núi phía Tây Trung Quốc.
Gấu ngựa.
Ít nhất 18 nước châu Á liên quan tới việc buôn bán các bộ phận của gấu, chủ yếu nhằm phục vụ y học truyền thống. Tại nhiều nước trong khu vực, sử dụng mật gấu là một bộ phận lâu đời của y học truyền thống cổ xưa nhằm làm ''mát'' các căn bệnh ''nóng''. Kết quả là mặc dù việc buôn bán và sở hữu các bộ phận của gấu bị ngăn cấm hoặc hạn chế song luật thường không được thực thi. Do hoạt động buôn bán bị cấm nên giá của chúng thường rất cao, tạo ra lợi nhuận tiềm năng lớn tới mức bọn săn bắt trộm, thương gia cũng như chủ cửa hiệu thuốc truyền thống vẫn liều lĩnh buôn bán, bất chấp có thể bị phạt tù. Tại Việt Nam, một chiếc tay phải của gấu rừng lớn dùng để ngâm rượu được bán với giá trên 10 triệu đồng ở thị trường chợ đen.
1 vốn... 80 lời!
Trong 20-25 năm qua, Trung Quốc đã phát triển ngành nuôi gấu lấy mật. Theo Victor Watkins, giám đốc phụ trách bộ phận động vật hoang dã tại Hiệp hội Bảo vệ Động vật Thế giới, Trung Quốc có hơn 200 trang trại gấu, nuôi nhốt 7.000 con gấu ngựa và chiếm 1/3 tổng số gấu ngựa tại nước này. 40-50% gấu tập trung tại 10 trang trại lớn nhất, mỗi trang trại có chừng 300 con. Về mặt lịch sử, gấu ngựa là nguồn mật phổ biến nhất đối với y học cổ truyền Trung Quốc. Các trang trại cung cấp chừng 6.000kg mật mỗi năm, cao hơn tổng nhu cầu tiêu dùng nội địa, và có giá trị hơn 100 triệu đôla. Nhiều nhà bảo tồn lo ngại nguồn cung mật gấu dồi dào từ các trang trại này đang tạo ra nhiều người tiêu dùng hơn và không bảo vệ gấu. Ngoài ra, nhiều con gấu nuôi nhốt trên các trang trại được bắt trong thiên nhiên.
Mặc dù Trung Quốc ngăn cấm xuất khẩu mật gấu tại các trang trại trên song hoạt động buôn bán bất hợp pháp từ Trung Quốc vẫn tiếp tục diễn ra. Mặc dù có lệnh cấm buôn bán quốc tế các sản phẩm của gấu theo CITES song nhóm của Watkin phát hiện sản phẩm mật gấu vẫn được bán tại Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Mỹ, Canada, Australia, Indonesi và nói chung là nhiều cộng đồng châu Á trên khắp thế giới. Tại một số nước, hơn 70% cửa hàng được điều tra có bán sản phẩm gấu bất hợp pháp.
Gấu nâu.
Watkin nói: ''Một trong những lo ngại là do Trung Quốc đang sản xuất hoàng loạt mật gấu và họ đang tìm kiếm một thị trường bất hợp pháp. Họ cung cấp sản phẩm mật gấu không chỉ ở Trung Quốc mà còn khắp thế giới và vô tình tạo ra nhu cầu mà trước đây chưa từng có. Kết quả là nhiều người muốn mua sản phẩm này. Rõ ràng là nếu có cơ hội kiếm tiền từ mật gấu, nhiều tay thợ săn đang giết cả gấu đen, gấu nâu và gấu Bắc cực để lấy mật bán cho các cộng đồng châu Á''. Một gam mật gấu ở Trung Quốc có giá chưa tới 0,25 USD song trên thị trường quốc tế mức này là 20 USD/gam.
Mặc dù bọn săn trộm săn gấu để lấy các bộ phận có giá trị song phần quý nhất là túi mật. Y học cổ truyền Trung Quốc coi muối mật trong túi mật gấu là một loại thuốc cực mạnh. Muối mật có giá trị tới mức tại thị trường châu Á, một túi mật có thể lên tới 4.000 USD hoặc hơn thế. Theo các bác sĩ châu Á, muối mật có thể cứu các bệnh về ruột, gan, sốt và tim mạch. Trái ngược với quan điểm ở phương Tây, mật gấu không được coi là thuốc kích dục. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy mật gấu không hiệu quả trong việc giải độc cho gan, trị co thắt, chất chống ho, trị sưng tấy do va đập, hoà tan sỏi mật, sỏi thận, chữa bệnh dạ dày và giảm sốt. Vuốt, chân, răng và lông gấu cũng có giá trị tại các thị trường ở châu Á, Bắc Mỹ và châu Âu.
Dùng sản phẩm thay thế để cứu gấu
Theo IUCN và WWF, cần tiến hành khảo sát tình trạng và sự phân bố của các loài gấu châu Á, đặc biệt là gấu chó và gấu ngựa ở Đông Nam Á cũng như Tây Nam Á, gấu nâu ở Trung Đông và Nam Á.
Gấu đen châu Mỹ.
Các tổ chức nói trên đang phát triển các dự án hợp tác với một số nước có gấu ngựa, gấu chó, gấu bốn mắt và gấu nâu châu Á để đào tạo các nhà quản lý địa phương có hiểu biết và kinh nghiệm về gấu cũng như nhằm phát triển kế hoạch quản lý. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng tại các nước chưa có số liệu thống kế về gấu như Indonesia, Malaysia, Thái Lan, lào, Việt Nam, Myanmar và tại các nước có nhiều gấu như Trung Quốc, vùng viễn Đông của Nga, Ecuador, Bolivia và Peru.
IUCN còn khuyến cáo, các nước nên tăng cường công tác quản lý xuyên biên giới vì nhiều nhóm gấu còn lại cũng như môi trường sống của chúng nằm ở các vùng biên giới quốc tế chẳng hạn như Peru-Bolivia-Ecuador, Columbia-Venezuela, Lào-Vietnam, Hy Lạp-Bulgaria-Macedonia-Albania, Pháp Tây Ban Nha.
Gấu Bắc cực.
Riêng các nước có nhu cầu tiêu dùng cao đối với các sản phẩm từ gấu, cần phải nỗ lực giảm thiểu việc sử dụng mật gấu nhỏ lẻ để đảm bảo nguồn cung hạn chế có sẵn khi cần. Ngoài ra, các nước châu Á nhập khẩu mật gấu nên giáo dục cho người dân về hiệu quả của các chất tự nhiên nhằm giảm nhu cầu mật gấu. Các quốc gia tồn tại hoạt động xuất khẩu các bộ phận của gấu bất hợp pháp phải tăng cường thực thi pháp luật, áp dụng hình phạt nghiêm khác đối với buôn bán gấu và yêu cầu sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế nếu cần.
Minh Sơn
Bài Đọc Thêm:
Mật Gấu và Sự Tàn Ác Trong Xã Hội Quanh Ta, Tiến Sĩ Võ Thanh Liêm
Kinh Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 10-2004
(Hạ Tải Đem Về Nhà Để Xem Sau hay in ra Giấy)Các Số Đặc Biệt:
2003
301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312
