Tứ đại
danh sơn
và việc phát
triển du lịch văn hóa Phật giáo tại Trung Quốc
Tâm
Hiếu dịch
Phổ
Đà sơn “Hải Thiên Phật Quốc” ở Triết Giang, Ngũ Đài
sơn “Thanh Lương Thế Giới” ở Sơn Tây, Nga Mi sơn “Tây
Nam Phật Quốc” ở Tứ Xuyên, Cửu Hoa sơn “Liên Hoa Phật
Quốc” ở An Huy được mệnh danh là Tứ đại danh sơn của
PG Trung Quốc
Du
lãm văn hóa Phật giáo là du lịch đến những danh lam thắng
cảnh văn hóa Phật giáo với mục đích lễ bái, cầu pháp,
tham học, nghiên cứu... Hoạt động du lịch thường có liên
quan mật thiết với tôn giáo. Lịch sử phát triển của ngành
du lịch đã chứng minh rằng, chiêm bái thánh tích tôn giáo
là một trong những nguyên nhân thu hút du khách. Trên thế giới
hiện có một số thánh địa Phật giáo nổi tiếng như nơi
Đản sanh, thành Đạo của Đức Phật Thích Ca ở Ấn Độ,
những ngôi danh lam ở Tây Tạng - Trung Quốc, Thái Lan... đều
là những điểm du lịch có tiếng.
Tứ
đại danh sơn của Phật giáo Trung Quốc từ xưa đến nay luôn
là nơi chiêm bái của tín chúng; thiện nam tín nữ, du khách
từ nhiều nơi. Ngành du lịch hiện đại phát triển, du lịch
văn hóa Phật giáo trong khu vực Tứ đại danh sơn cũng phát
triển theo. Như tại Phổ Đà sơn mấy năm gần đây, lượng
khách du lịch hàng năm ước tính hơn trăm vạn, đẩy mạnh
nền kinh tế thành phố Chu San. Du lịch văn hóa Nga Mi sơn đã
trở thành sức mạnh chủ yếu phát triển kinh tế của thành
phố Nga Mi Sơn, với phương châm “Y sơn hưng thị, tựa sơn
đằng phi”. Cửu Hoa sơn vị trí địa lý ưu việt, giao thông
thuận lợi nên càng hưng thạnh. Ngũ Đài sơn có nền văn
hóa được liệt vào “Di sản văn hóa thế giới”. Trong
thời gian “Hương hội”, “Pháp hội”, khách du lịch khoảng
1 - 2 vạn người. Chính quyền địa phương hết lòng ủng
hộ trong việc phát triển du lãm văn hóa Phật giáo. Tứ đại
danh sơn đối với sự phát triển du lịch văn hóa Phật giáo
trong thời kỳ hiện đại, mang lại không ít những điều
lợi ích.
Nguyên
nhân làm cho Tứ đại danh sơn hưng thạnh chủ yếu là
do bốn ngọn núi này được tương truyền là nơi ứng hiện
của ngài Quan Thế Am Bồ tát, ngài Văn Thù Bồ tát, ngài Phổ
Hiền Bồ tát và ngài Địa Tạng Bồ tát. Tứ đại danh sơn
có thể xem là đại biểu cho tinh thần Đại thừa Phật giáo.
Tinh thần vĩ đại này làm xúc cảm vô số trái tim của thiện
nam tín nữ, và họ đến lễ bái thánh địa.
Hơn
ai hết, mỗi con người thường tự nhận thấy cuộc sống
huyễn hóa vô thường, cô đơn trước bao nỗi thống khổ,
tiện nghi vật chất không thể giải quyết được nỗi khổ
của họ. Với nhịp điệu của cuộc sống hiện đại náo
nhiệt, họ khát khao có được đời sống an nhàn, tìm một
phút giây dù chỉ là chốc lát trong khung cảnh của chốn thiền
môn. Ở đây, ngài Quan Thế Âm đại diện cho tinh thần Đại
từ Đại bi độ tất cả chúng sanh thoát ly biển khổ, chỉ
cần nghe tên Ngài, niệm danh hiệu Ngài, thấy hình tượng
Ngài cũng đều được an lạc. Ngài Văn Thù Bồ tát đại
diện cho trí tuệ Bát Nhã. Ngài Phổ Hiền Bồ tát tiêu biểu
cho “Thập đại nguyện vương”. Ngài Địa Tạng Bồ tát
“Địa ngục vị không thệ bất thành Phật, chúng sanh độ
tận phương chứng Bồ đề”. Chính bởi tinh thần vô úy
cao cả này của những vị Bồ tát tại những Thánh tích này
đã thu hút hàng vạn người về đảnh lễ, chiêm bái
danh sơn.
Một
trong những yếu tố làm cho Tứ đại danh sơn hưng thạnh,
đó là ngoài việc tu bổ điện đường, những ngôi chùa tại
những nơi này đã thực hiện đúng tinh thần từ bi của Phật
giáo, tạo phúc an dân. Thể hiện qua một số công việc như:
ấn tặng kinh sách, tượng Phật, đồ pháp khí... quảng kết
thiện duyên. Ngoài ra, trên phương diện từ thiện xã hội,
các tổ chức Phật giáo tại Tứ đại danh sơn luôn sẵn lòng
cứu tế những người nghèo khó, giúp đỡ học sinh nghèo
ham học, phóng sanh hộ vật, trồng cây gây rừng... xác lập
được hình tượng Từ bi trong xã hội, xóa bỏ hiểu lầm
của người đời đối với Phật giáo. Bên cạnh công việc
từ thiện xã hội, trong chùa còn tổ chức bệnh viện Phật
giáo, dưỡng sanh Phật giáo, biểu diễn nghệ thuật Phật
giáo... Những hoạt động này đem đến nhiều lợi lạc cả
thân tâm nên đã có nhiều người tìm đến Phật giáo.
Một
điều nữa, Tứ đại danh sơn ngoài nguyên nhân phát đạt
do du lịch ra, còn mang sắc thái văn hóa Phật giáo. Vì những
ngôi danh lam nơi đây đều có lịch sử văn hóa lâu đời,
được nhiều triều đại xưng tụng, ngợi ca. Ngày nay, trong
một số ngôi chùa tại những nơi này còn lưu lại những
tượng Phật cổ, bia cổ ghi chép đầy đủ công hạnh tu trì
của các bậc cao tăng. Mỗi khi khách hành hương lên núi còn
thấy những bài thơ, bức họa tuyệt mỹ. Bên trong Tứ đại
danh sơn là một khối liên hợp những tòa kiến trúc Phật
giáo cổ kính trang nghiêm, những pho tượng Phật sống động
như thật, những bức họa đặc sắc, những bài thơ với
bút tích thư pháp ý vị, hòa cùng phong cảnh tự nhiên làm
du khách bàng hoàng khó quên.
cùng
phong cảnh tự nhiên làm du khách bàng hoàng khó quên. Có thể
thấy rõ điều này ở đạo tràng “Hán tạng Phật giáo”,
nơi đây giới luật tinh nghiêm, chú trọng tu trì, giảng kinh
thuyết pháp, người tham học và du khách nghe tiếng nên tìm
đến, dần dần phát triển thành nơi du lãm văn hóa Phật
giáo. Cũng như “Học viện Luật” của Ni chúng chùa Phổ
Thọ Ngũ Đài sơn, khắp trong và ngoài nước đến tham cầu
học hỏi, lễ bái đông vô kể. Có thể thấy rằng sức cảm
hóa của cao tăng Phật giáo rất lớn. Theo lịch sử phát triển
Tứ đại danh sơn, mỗi lần xuất hiện một vị cao tăng giới
đức cao dày, hạnh giải tương ưng... thì có nhiều Tăng Ni,
Phật tử, văn nhân nho sĩ đều tìm đến cầu pháp. Hơn nữa,
đã có một số vị cao tăng sau khi viên tịch, nhục thân không
tan rã, hoặc có vị lưu lại xá lợi... đây cũng chính là
những đối tượng để mọi người tìm đến xưng tán lễ
bái. Như ngài Kim Địa Tạng - Tổ sư khai sơn Cửu Hoa
sơn - viên tịch đã lâu mà nhục thân không tan rã. Tháp thờ
nhục thân của ngài đến nay vẫn còn. Pháp sư Vô Hạ đời
Minh được hoàng đế Sùng Trinh tôn xưng “Bồ tát Ứng thân”,
ngài viên tịch đã gần 400 năm nhưng nhục thân vẫn còn nguyên
vẹn trong tư thế kiết già, phụng thờ ở Bách Tuế cung.
Cửu Hoa sơn được xem là đạo tràng của ngài Địa Tạng
Bồ Tát, có hơn 14 vị cao tăng nhục thân bất hoại. Trong
thời gian chiến tranh bạo loạn, một số nhục thân bị hư
hoại, hiện tại chỉ còn 5 vị, và đó còn là nét đặc thù
văn hóa Phật giáo của Cửu Hoa sơn. Từ những nhục thân
bất hoại của các bậc cao tăng và đức hạnh tu trì của
quí ngài lúc sanh tiền, mỗi năm đã cảm hóa biết bao người.
Nên biết rằng, phát triển du lịch văn hóa Phật giáo, không
nên chỉ chú trọng về mặt kinh tế, mà cần phải phát huy
và bảo trì văn hóa Phật giáo chính thống, bồi dưỡng Tăng
tài, như vậy sự nghiệp du lịch Phật giáo mới phát triển
được lâu dài.
Nhân
vì Tứ đại danh sơn là thánh địa ứng hóa của Tứ Đại
Bồ tát, nên nó có địa vị rất cao trong con mắt tín chúng
Phật giáo nước ngoài. Mỗi năm có hàng vạn tín chúng và
du khách nước ngoài đến chiêm bái, Phật tử Đài Loan, Hồng
Kông, Ma Cao thường tổ chức thành đoàn leo núi, 3 bước lạy
1 lạy rất thành khẩn. Việc làm này, một mặt xúc tiến
tình hữu nghị quốc tế, tăng cường tình đoàn kết dân
tộc quốc gia, mặt khác thúc đẩy phát triển ngành du lịch
văn hóa Phật giáo.
Du
lịch quốc tế đang được ưa chuộng hiện nay là du lịch
văn hóa sinh thái. Đây là loại hình du lịch có ích trong việc
phát triển ý thức bảo vệ tự nhiên nên được gọi là
“Du lịch màu xanh”. Ở điểm này, du lịch văn hóa Phật
giáo chiếm ưu thế. Như một bài thơ cổ đã viết “Tiếc
rằng sông núi trong thiên hạ, phong cảnh tuyệt trần thuộc
về nhà sư”, vì các ngôi cổ tự đa phần tọa lạc tại
những nơi có phong cảnh tự nhiên tuyệt đẹp. Phật giáo
không sát sanh, từ bi thương xót mọi loài, không chặt cây
phá rừng, tự giác bảo hộ truyền thống cân bằng sinh thái,
xung quanh chùa trên núi còn trồng rất nhiều cây. Thiền sư
Biệt Truyền - cao tăng Nga Mi sơn - đời Minh tụng kinh Pháp
Hoa, tụng 1 chữ trồng 1 cây, lạy 1 lạy, theo số chữ trong
kinh văn thì ngài trồng cả thảy là 69.770 cây tùng, bách,
sam, nam mộc ở xung quanh núi và động Bạch Long, nay gọi là
“Cổ Đúc lâm”, tiều phu không một ai dám kinh động. Trong
tự viện còn trồng hoa, trong bài thơ Đường có câu: “Điêu
thanh sơn lộ tịnh, Hoa ảnh tự môn thâm”, “Khúc kinh thâm
u xứ, Thiền phòng hoa mộc thâm”. Một số tự viện còn
có suối nước ao xanh, hương sen ngày hạ, cá đùa tung tăng,
tiếng chim thanh thoát, ý đẹp tình thơ khiến cho con người
như lạc vào tiên cảnh. Khung cảnh sinh thái thanh nhàn ở chốn
thiền môn, cộng thêm tinh thần “từ bi bình đẳng, phổ
độ chúng sanh” thu hút khách hành hương mọi tầng lớp xã
hội đến chùa lễ bái khấn nguyện, tham thiền học đạo,
ngâm thơ họa cảnh, thưởng thức phong cảnh...
Đứng
trước cảnh non xanh nước biếc, cảnh sắc u nhã của Phạm
Cung Phật tự, tiếng chuông ngân vang, pha lẫn với lời kinh
tiếng kệ, khiến cho du khách cảm thấy lòng thơ thới. Những
câu đối ở Nga Mi sơn, Phổ Đà sơn... hàm ẩn triết lý Phật
giáo sâu sắc, khi đọc đến khiến con người tịnh hóa thân
tâm, cảm nhận được tính Từ bi - Trí huệ - Thanh tịnh của
đạo Phật, từ đó từng bước cảm nhận ra những giá trị
vĩnh hằng của đời sống tâm linh.
(Theo
Phật Giáo Tùng San, Trung Quốc, kỳ I-2003
(Giác
Ngộ Xuân Giáp Thân 2004)
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân