GÍAO DỤC
VÀ Ý NGHĨA CUỘC SỐNG
Krishnamurti
- Hoài Khanh dịch
Khi
ta du hành quanh thế giới, dù là ở Ấn Ðộ hay Hoa Kỳ, ở
Âu Châu hay Úc CHâu, ta đều nhận thấy có sự cực kỳ giống
nhau của bản chất con người. Ðiều này đặc biệt đúng
tại các trường trung học và các đại học.
Chúng
ta thành ra, như thể qua một cái khuôn, một mẩu người mà
điều chú tâm chính yếu là tìm kiếm sự bảo đảm an toàn,
cốt để trở nên một con người quan trọng nào đó, hoặc
để có được một thời gian vui chơi thỏa thích với ít
suy nghĩ suy tư chừng nào hay chừng ấy.
Nền
giáo dục theo tập quán đã làm cho việc suy tưởng độc lập
cực độ khó khăn. Sự giống nhau đưa đến tầm thường.
Khác biệt với đoàn nhóm hoặc chống lại hoàn cảnh chung
quanh không phải dễ dàng gì và thường hay có nhiều hiểm
nguy bao lâu mà chúng ta còn tôn sùng thành công. Sự thôi thúc
để được thành công là việc chạy theo điều tưởng thưởng
có thể nó ở trong vật chất hoặc trong cái gọi là lãnh
vực tinh thần, sự tìm kiếm điều bảo đảm an toàn bên
trong hay bên ngoài, khát vọng cho sự an lạc - toàn thể tiến
trình này đã che đậy cái tinh thần bất mãn bất bình, làm
chấm dứt tính tự phát và làm nẩy nở sợ hãi; và sợ hãi
làm bế tắc sự hiểu biết thông minh của cuộc sống. Với
tuổi tác gia tăng, tâm trí và tâm hồn bắt đầu khô cổi.
Trong
việc tìm kiếm điều an lạc, chúng ta thường hay tìm một
góc xó lặng lẽ trong cuộc sống nơi ít có sự tranh chấp,
và lúc bấy giờ chúng ta sợ bước ra ngoài nơi ẩn dật ấy.
Ðiều sợ hãi cuộc sống này, sợ hãi tranh đấu và kinh nghiệm
mới mẽ này đã hủy diệt cái tinh thần mạo hiểm của chúng
ta: hết thảy sự dạy dỗ và giáo dục của chúng ta đã làm
cho chúng ta sợ mình khác biệt với người lân cận của chúng
ta, sợ việc suy nghĩ trái lại với cái khuôn mẫu đã được
thiết lập của xã hội, kính trọng một cách lầm lạc quyền
lực và cổ tục.
May
mắn thay, còn có một số ít người nhiệt thành, họ sẵn
sàng quan sát những vấn đề con người của chúng ta mà không
có thiên kiến của phe tả hoặc cánh hữu, nhưng trong tối
đại đa số chúng ta, không còn có cái tinh thần bất bình,
tinh thần phản kháng thực sự. Khi chúng ta đầu hàng một
cách không thể lý giải được với hoàn cảnh chúng quanh,
thì bất cứ tinh thần phản kháng nào có thể là chúng ta
có được đã lắng dần xuống, và khả năng của chúng ta
chẳng bao lâu đến chỗ chấm dứt.
Phản
kháng có hai loại: có loại phản kháng bạo động chỉ thuần
bằng sức phản ứng, không hiểu biết, chống lại cái trật
tự hiện tồn; và có một loại phản khán tâm lý sâu xa của
trí năng. Có nhiều người phản kháng chống lại những qui
tắc chánh truyền để chỉ lại rơi vào những qui tắc chánh
truyền mới, tạo thêm những ảo tưởng và chứa chấp sự
tự khoan dung. Những gì thường xảy ra luôn là chúng ta ra
khỏi một nhóm này hay huớng về những lý tưởng khác, như
vậy tạo ra một khuôn mẫu tư tưởng mới mà chúng ta lại
sẽ phản kháng nữa. Sức phản kháng chỉ làm nẩy nở sự
chống đối tương phản, và sự cải cách này cần sự cải
cách khác nữa.
Nhưng
có một sự phản kháng thông minh mà nó không phải là sự
chống đối, và nó đến với sự tự hiểu biết qua việc
nhận ra cảm giác và tư tưởng của mình. Chỉ khi nào chúng
ta đương đầu với cái kinh nghiệm như nó xảy đến và không
lẩn tránh điều quấy rối của nó thì khi ấy chúng ta mới
đánh thức trí thông minh tột bậc; và sự đánh thức trí
thông minh tột bậc ấy là trực giác, nó là sự dẫn đạo
thực sự duy nhất trong cuộc sống.
Vậy
thì đâu là ý nghĩa của cuộc sống? Chúng ta đang sống và
chiến đấu cho cái gì Nếu chúng ta được giáo dục chỉ
cốt để đạt đến sự phân biệt ly cách, để chiếm một
nghề nghiệp tốt hơn, để được kết quả hơn, để chi
phối trên các kẻ khác rộng rãi hơn, thì lúc bấy giờ cuộc
sống của chúng ta sẽ nông cạn và trống rộng. Nếu chúng
ta được giáo dục chỉ cốt để trở nên những nhà khoa
học, những nhà học giả kết hợp với những cuốn sách,
hoặc những nhà chuyên môn chăm chú vào kiến thức rồi thì
chúng ta sẽ góp phần vào sự hủy hoại và nỗi thống khổ
của thế giới.
Mặc
dù có một ý nghĩa cao cả và rộng rãi hơn cho cuộc sống,
nền giáo dục của chúng ta có giá trị gì nếu chúng ta không
bao giờ khám phá ra nó? Chúng ta có thể được giáo dục tột
bậc, song nếu chúng ta không hợp nhất sâu xa tư tưởng với
cảm giác thì cuộc sống của chúng ta không hoàn toàn, mâu
thuẩn với nhau và bị xâu xé với nhiều nỗi sợ hãi; và
bao lâu giáo dục không bồi bổ một viễn ảnh hợp nhất
về cuộc sống thì nền giáo dục ấy rất ít có ý nghĩa.
Trong
nền văn minh hiện thời của chúng ta, chúng ta đã phân chia
đời sống thành ra nhiều khu vực thế nên giáo dục có rất
ít ý nghĩa ngoại trừ trong việc học một nghề hay một kỹ
thuật đặc biệt nào đó. Thay vì đánh thức trí thông minh
toàn vẹn của cá thể, giáo dục khuyến khíc y làm đúng theo
khuôn mẫu và như vậy là làm trở ngại cho sự hiểu biết
mình của y như một tiến trình hoàn toàn. Để cố gắng giải
quyết nhiều vấn đề sinh tồn ở nhửng bình diện theo thứ
tự của chúng, đã chi biệt ra khi chúng nằm trong những phạm
trù khác biệt nhau, biểu thị một sự hoàn toàn thiếu thốn
sự hiểu biết của nó.
Cá
nhân là sự lập thành của những thực thể khác nhau, nhưng
nhấn mạnh vào sự khác nhau ấy và khuyến khích phát triển
một kiểu mẫu rõ ràng nào đó đưa đến nhiều rối rắm
và mâu thuẩn. Giáo dục sẽ gây ra sự hợp nhất của những
thực thể riêng rẻ này - bởi vì không có sự hợp nhất,
cuộc sống trở nên một chuổi những chấp tranh và phiền
muộn. Có giá trị gì ở việc đào luyện những người như
những luật sư nếu chúng ta cứ mãi tranh tụng nhau? Đâu là
giá trị của kiến thức nếu chúng ta cứ tiếp tục trong
sự lầm lạc của chúng ta? Những gì là tính cách trọng đại
của kỹ thuật và khả năng thuộc về công nghiệp nếu chúng
ta sử dụng nó để hủy hoại người khác? Đâu là yếu điểm
của cuộc sinh tồn của chúng ta nếu nó đưa đến bạo động
và hoàn toàn khốn khổ? Mặc dù chúng ta có thể có tiền
hoặc có khả năng kiếm ra tiền, mặc dù chúng ta có những
lạc thú và những tổ chức tôn giáo của chúng ta, chúng ta
vẫn ở trong cuộc chấp tranh vô hạn.
Chúng
ta cần phải phân biệt giữa con người và cá thể. Con người
là sự ngẫu nhiên, vô cố, và bởi sự ngẫu nhiên vô cố
ấy tôi định nói đến những trường hợp sinh đẻ, hoàn
cảnh mà trong đó tình cờ chúng ta được nuôi nấng, với
chủ nghĩa quốc gia, những mê tín dị đoan, những phân chia
giai cấp và các thiên kiến của nó. Con người hay sự ngẫu
nhiên vô cố chỉ là trong chốc lát, mặc dù cái chốc lát
ngắn ngủi ấy có thể kéo dài suốt cả một đời, và khi
hệ thống giáo dục hiện thời dựa trên con người ấy, dựa
trên sự ngẫu nhiên chốc lát ấy nó dẫn đến sự suy đồi
tư tưởng và khắc sâu vào những nỗi sợ hãi tự phòng vệ.
Tất
cả chúng ta đều đã được huấn luyện bởi giáo dục và
hoàn cảnh chung quanh để tìm kiếm lợi lộc và an toàn cho
cá nhân, và chiến đấu cho bản thân chúng ta. Mặc dù chúng
ta che đậy nó dưới những thành ngữ thú vị, chúng ta đã
được giáo dục nhiều nghề nghiệp trong một hệ thống tựa
nền trên sự lợi dụng và hàm chứa nỗi sợ hãi. Một giáo
huấn như vậy ắt không tránh khỏi đưa đến hỗn loạn và
thống khổ cho chính chúng ta và cho thế giới, bởi vì nó
tạo ra trong mỗi cá nhân những chướng ngại tâm lý chia cách
và cô lập y với những người khác.
Giáo
dục không chỉ là một vấn đề huấn luyện tâm trí. huấn
luyện đưa tới hiệu năng, nhưng nó không gây ra sự toàn
vẹn. Một tâm trí chỉ được huấn luyện không thôi thì
chỉ là sự kéo dài thêm ra cái quá khứ, và một tâm trí
như vậy có thể chẳng bao giờ khám phá ra được điều mới
mẽ nào cả. Đó là do đâu, tìm kiếm những gì là nền giáo
dục thích đáng chúng ta sẽ phải dò xét toàn thể ý nghĩa
cuộc sống.
Đối
với hầu hết chúng ta, cái ý nghĩa cuộc sống như một toàn
thể thì không phải là điều quan trọng trên hết, và nền
giáo dục của chúng ta chỉ nhấn mạnh vào những giá trị
thứ yếu, chỉ làm cho chúng ta thành thạo một vài ngành của
kiến thức mà thôi. Mặc dù kiến thức và hiệu năng cần
thiết đấy, nhưng chỉ khăng khăng một mực nhấn mạnh vào
chúng sẽ dẫn đến chấp tranh và hỗn loạn.
Một
hiệu năng mà được phát sanh bởi tình yêu vượt quá siêu
việt thì lớn lao hơn là cái hiệu năng của lòng tham vọng
và không có tình yêu, mà tình yêu đem đến hiểu biết toàn
bộ cuộc sống, thì bấy giờ hiệu năng sinh ra sự tàn nhẫn,
vô tình. Điều này không phải là những gì hiện đang xảy
ra tại khắp nơi trên thế giới sao? Nền giáo dục của chúng
ta đã ăn khớp với việc kỹ nghệ hóa và chiến tranh, và
mục đích chính của nó là phát triển hiệu năng; và chúng
ta đã bị túm lấy trong cuộc ghanh đua của máy móc vô tình
và s ựhủy diệt lẫn nhau này. Nếu giáo dục dẫn đến chiến
tranh, nếu nó dạy chúng ta tiêu diệt hoặc bị tiêu diệt,
thì không phải nó đã hoàn toàn thất bại rồi sao?
Để
phát sanh nền giáo dục thích đáng, hiển nhiên chúng ta phải
hiều biết hết ý nghĩa cuộc sống như một toàn thể, và
do đấy, chúng ta cần phải suy tưởng, không phải một cách
cứng ngắt giáo điều, nhưng là một cách trực tiếp và thực
sự.
Một
nhà tư tưởng cứng ngắt giáo điều là một người khinh
suất vô tâm, bởi vì ông ta làm đúng theo một kiểu mẫu;
ông ta lập lại nhửng thành ngữ và tư tưởng trong lề lối
cũ kỹ. Chúng ta không thể nào hiểu biết cuộc sinh tồn một
cách trừu tượng hay thuộc về lý thuyết. Hiểu biết cuộc
sống là hiểu biết chính chúng ta và đấy là cả hai bắt
đầu và chấm dứt giáo dục.
Giáo
dục không chỉ là sự tiếp thu kiến thức, gom góp lại những
sự kiện có tương quan với nhau; giáo dục là để nhìn thấy
ý nghĩa cuộc sống như một toàn thể. Nhưng cái toàn thể
ấy không thể đạt đến quan từng phần - đấy là những
gì mà các chánh phủ, các tổ chức tôn giáo và các đảng
chánh trị đang cố gắng thi thố.
Sứ
mạng của giáo dục là đào tạo những con người toàn vẹn
và do đấy là những con người thông minh. Chúng ta có thể
chiếm được những phẩm trật và có khả năng như máy mà
không cần thông minh. Thông minh không chỉ là sự hiểu biết;
nó không phải nhờ ở những cuốn sách, cũng chẳng phải
cốt ở những phản ứng tự vệ khôn khéo và những xác ngôn
công kích. Người vô học cũng có thể thông minh hơn người
có học. Chúng ta có những cuộc thi cử và những phẩm trật
làm tiêu chuẩn cho trí thông minh và đã làm nẩy nở những
đầu óc xảo quyệt lẩn tránh những vấn đề sanh tử của
con người. Thông minh là khả năng nhận thức được cái cốt
yếu, cái tự tại (what is) và việc đánh thức khả năng này,
trong bản thân mình và trong các kẻ khác, đấy là giáo dục.
Giáo
dục sẽ giúp chúng ta khám phá ra những giá trị muôn đời,
thế nên chúng ta không chỉ đeo bám vào những định thức
hay lập lại những khẩu hiệu: giáo dục sẽ giúp chúng ta
phá vỡ những hàng rào quốc gia và xã hội của chúng ta,
thay vì nhấn mạnh vào chúng , bởi vì những hàng rào ấy
làm phát sinh sự tương phản giữa người và người. Bất
hạnh thay, hệ thống giáo dục hiện tại làm cho chúng ta quá
khúm núm, máy móc và cực độ vô tâm, dù nó có đánh thức
trí năng chúng ta đi nữa, một cách tinh thần nó lưu lại
cho chúng ta sự bất toàn vẹn mà họ tự do với sợ hãi,
bởi vì chỉ có giữa những con người như vậy mới có thể
có một nền hòa bình vĩnh cửu.
Chính
vì hiểu biết bản thân chúng ta mà sợ hãi đi đến chỗ
chấm dứt. Nếu cá nhân đương đầu với cuộc sống từng
phút giây một, nếu y đối diện với những phức tạp thiên
hình vạn trạng của nó, những nỗi thống khổ và những
đòi hỏi bất thần của nó, thì một cách vô hạn y hẳn
có thể uốn nắn nó được và do đấy tự do với những
lý thuyết và những kểu mẫu đặc biệt nào.
Giáo
dục sẽ không khuyến khích cá nhân làm đúng theo xã hội
hoặc phủ nhận sự hòa điều với nó, nhưng để giúp y khám
phá ra những giá trị thực sự đến từ sự dò xét vô tư
và tự giác. Khi không có sự tự hiểu biết, điều tự bày
tỏ trở nên độc đoán khẳng quyết với tất cả những
công kích và tham vọng chấp tranh của nó. Giáo dục sẽ đánh
thức khả năng tự giác và không chỉ làm thỏa mãn sự phóng
túng của sự tự bày tỏ mà thôi.
đâu
là việc học hành giỏi dang nếu trong quá trình của cuộc
sống chúng ta hủy diệt chính chúng ta? Khi chúng ta đã có
hằng loạt những cuộc chiến tranh, cuộc chiến tranh này tiếp
theo sau cuộc chiến tranh kia, hiểu nhiên là có một cái gì
sai lầm từ căn để ở cái cách thức chúng ta nuôi nấng
dạy dỗ con em chúng ta. Tôi nghĩ rằng hầu hết chúng ta đều
ý thức đến điều này, song chúng ta không biết làm thế
nào tiếp xúc đối mặt với nó.
Các
hệ thống, dù là giáo dục hay chính trị, đã không được
đổi thay một cách huyền diệu; chúng chỉ chuyển hóa khi
nào có một sự thay đổi nền tảng trong chính chúng ta. Các
nhân là quan trọng trên hết, chứ không phải hệ thống; và
bao lâu cá nhân không hiểu biết toàn thể quá trình của mình,
thì không có một hệ thống nào, dù là ở phe tả hay cánh
hữu, có thể mang đến trật tự và hòa bình cho thế giới.
Kinh Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 10-2003
Down Load " Word Document" (WinZip File 327 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
