Trung
Bộ Kinh, bài kinh số 10
Kinh Bốn Lĩnh
Vực Quán Niệm - Satipatthana Sutta
Kinh Tứ Niệm
Xứ
Thích
Nhất Hạnh dịch
Sau
đây là những lời mà tôi đã được nghe đức Thế Tôn dạy,
hồi người còn đang cư trú ở Kammassadhamma, nơi một ấp
phố của giống dân Kuru
Một
hôm đức Thế Tôn gọi các vị khất sĩ:
"Này
quý thầy!"
Các
vị khất sĩ đáp:
"Thưa
đức Thế Tôn, có chúng tôi đâỵ"
Bụt
nói: "Này quý vị, đây là con đường duy nhất để giúp chúng
sanh thực hiện thanh tịnh, vượt thắng phiền não, tiêu diệt
ưu khổ, đạt tới chánh đạo và chứng nhập Niết Bàn: đó
là con đường của bốn phép an trú trong quán niệm. Bốn phép
an trú trong quán niệm ấy là những phép nàỏ
-
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
thân thể nơi thân thể, tinh cần, sáng suốt và tỉnh thức,
bỏ ra ngoài mọi tham dục và chán bỏ đối với cuộc đờị
-
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
cảm thọ nơi cảm thọ, tinh cần, sáng suốt và tỉnh thức,
bỏ ra ngoài mọi tham dục và chán bỏ đối với cuộc đờị
-
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
tâm thức nơi tâm thức, tinh cần, sáng suốt và tỉnh thức,
bỏ ro ngoài mọi tham dục và chán bỏ đối với cuộc đờị
Này
các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức, tinh cần,
sáng suốt và tỉnh thức, bỏ ra ngoài mọi tham dục và chán
bỏ đối với cuộc đờị
(I)
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
thân thể nơi thân thể như thế nàỏ
Vị
khất sĩ ấy tìm tới một khu rừng, hoặc tới một gốc cây,
hoặc một căn nhà vắng, ngồi xuống trong tư thế kiết già,
giữ thân hình ngay thẳng và thiết lập chánh niệm trước
mặt mình. Người ấy thở vào với ý thức minh mẫn là mình
đang thở vàọ Người ấy thở ra với ý thức minh mẫn là
mình đang thở rạ Thở vào một hơi dài, người ấy ý thức
rằng: ta đang thở vào một hơi dàị Thở ra một hơi dài,
người ấy ý thức rằng: ta đang thở ra một hơi dàị Thở
vào một hơi ngắn, người ấy ý thức rằng: ta đang thở
vào một hơi ngắn. Thở ra một hơi ngắn, người ấy ý thức
rằng: ta đang thở ra một hơi ngắn. Cũng như khi quay một
vòng dài, người thợ tiện khéo tay ý thức rằng mình đang
xoay một vòng dài, và khi xoay một vòng ngắn, ý thức rằng
mình đang xoay một vòng
ngắn.
Vị khất sĩ mỗi khi thở vào một hơi dài, ý thức rằng
mình đang thở vào một hơi dài, mỗi khi thở ra một hơi dài,
ý thức rằng mình đang thở ra một hơi dài; mỗi khi thở
vào một hơi ngắn, ý thức rằng mình đang thở vào một hơi
ngắn, mỗi khi thở ra một hơi ngắn, ý thức rằng mình đang
thở ra một hơi ngắn. Người ấy tự mình tập luyện như
sau: "Tôi đang thở vào và có ý thức rõ rệt về trọn thân
thể tôị Tôi đang thở ra và có ý thức rõ rệt về trọn
thân thể tôị" "Tôi đang thở vào và làm cho sự vận hành
trong thân thể tôi trở nên an tịnh. Tôi đang thở ra và làm
cho sự vận hành trong thân thể tôi trở nên an tịnh." Cứ
như thế, vị ấy an trú trong sự quán niệm thân thể nơi
thân thể, hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài
thân thể ấy, hoặc quán
niệm
cả bên trong lẫn bên ngoàị Vị ấy an trú trong sự quán
niệm quá trình sanh khởi nơi thân thể, hoặc quán niệm quá
trình hủy diệt nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình
sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân thể. Hoặc người
ấy quán niệm: "Có thân thể đây", đủ để quán chiếu và
ý thức được sự có mặt của thân thể đó, và như vậy,
người ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ một
thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm thân thể
nơi thân thể là như vậy đó, thưa quý vị. Cứ như thế,
vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân
thể, hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài
thân thể ấy, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị
Vị ấy an trú trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi
thân thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt nơi thân thể,
hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy
diêt nơi thân thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân thể
đây", đủ để quán chiếu và ý thức được sự có mặt
của thân thể đó, và như vậy, người ấy an trú một cách
tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm
vướng bận. Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân thể
là như thế đó, thưa quý vị. Khi đi tới hoặc đi lui, vị
khất sĩ cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ của mình về sự
đi tới hay đi lui ấy; khi nhìn trước nhìn sau, cúi xuống,
duỗi lên, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy;
khi mặc áo ca sa, mang bình bát, vị ấy cũng chiếu dụng ý
thức sáng tỏ ấy; khi ăn cơm, uống nước, nhai thức ăn,
nếm thức ăn, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy;
khi đi đại tiện, tiểu tiện, vị ấy cũng chiếu dụng ý
thức sáng tỏ ấy; khi đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ, thức,
nói năng, hoặc im lặng, vị ấy cũng chiếu dụng ý thức
sáng tỏ ấy vào tự thân. Cứ như thế, vị khất sĩ an trú
trong sự quán niệm thân thể nơi thân thể; hoặc quán niệm
bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán
niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị Vị ấy an trú trong sự
quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân thể, hoặc quán niệm
quá trình hủy diệt nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá
trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân thể. Hoặc
người ấy quán niệm: "Có thân thể đây", đủ để quán
chiếu và ý thức được sự có mặt của thân thể đó, và
như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ
một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị khất sĩ
quán niệm thân thể nơi thân thể là như thế đó, thưa quý
vị. "Vị khất sĩ lại quán niệm chính thân thể này từ
gót chân trở lên và từ đỉnh tóc trở xuống, bao bọc bởi
một lớp da và chứa đầy nhiều loại bất tịnh: thuộc về
thân thể ta, này đây là tóc, này đây là lông, móng, răng,
da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mạc,
lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu,
mồ hôi, mỡ, nước mật, mỡ da, nước bọt, nước mủ, nước
ở các khớp xương, nước tiểụ
"Này
các vị khất sĩ! Ví dụ có một cái bao tải đựng đủ các
loại ngũ cốc, như gạo lức, gạo hẻo rằng, đậu xanh, đậu
ngự, mè, gạo trắng và hai đầu bao tải có thể mở rạ
Một người có mắt tốt, khi mở bao ra, thấy rõ mọi loại
hạt chứa đựng trong baọ Này đây là gạo lức, gạo hẻo
rằng, này đây là hạt lúa, này đây là đậu xanh, này đây
là đậu ngự, này đây là hạt mè, này đây là gạo trắng.
Cũng như thế, khi quán sát về chính thân thể của mình, vị
khất sĩ thấy được mọi thứ, từ gót chân đến đỉnh
đầu, và từ đỉnh đầu xuống đến gót chân, bao bọc bởi
một lớp da và chứa đầy nhiều loại bất tịnh: thuộc về
thân thể ta, này đây là tóc, này đây là lông, móng, răng,
da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mạc,
lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ,
máu,
mồ hôi, mỡ, nước mật, mỡ da, nước bọt, nước mủ, nước
ở các khớp xương, nước tiểụ Cứ như thế, vị khất
sĩ an trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân thể; hoặc
quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài thân thể ấy,
hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị Vị ấy an trú
trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân thể, hoặc
quán niệm quá trình hủy diệt nơi thân thể, hoặc quán niệm
cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân
thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân thể đây", đủ
để quán chiếu và ý thức được sự có mặt của thân thể
đó, và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị
bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị
khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân thể là như thế đó,
thưa quý vị.
Lại
nữa, các vị khất sĩ! Trong bất cứ tư thế nào của thân
thể này, vị khất sĩ cũng quán chiếu những yếu tố tạo
nên chính thân thể ấy: "Trong thân thể này có yếu tố đất,
có yếu tố nước, có yếu tố lửa và có yếu tố gió."
Như một bác đồ tể rành nghề hoặc một đồ tể tập sự,
giết một con bò và ngồi giữa ngã tư mà xẻ con bò ra thành
nhiều phần, vị khất sĩ cũng vậy, trong bất cứ tư thế
nào của thân thể mình, cũng quán chiếu về những yếu tố
tạo nên chính thân thể ấy: "Trong thân thể này có yếu tố
đất, có yếu tố nước, có yếu tố lửa và có yếu tố
gió." Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm
thân thể nơi thân thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán
niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán niệm cả bên trong
lẫn bên ngoàị Vị ấy an trú trong sự quán niệm quá trình
sanh khởi nơi thân thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt
nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn
quá trình hủy diệt nơi thân thể. Hoặc người ấy quán niệm:
"Có thân thể đây", đủ để quán chiếu và ý thức được
sự có mặt của thân thể đó, và như vậy, vị ấy an trú
một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc
đời làm vướng bận. Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi
thân thể là như thế đó, thưa quý vị.
Lại
ví như khi thấy một xác chết bị liệng vào bãi tha ma đã
được một ngày, hai ngày hoặc ba ngày, sình lên, xanh lại,
thối nát ra, vị khất sĩ quán chiếu sự thật ấy vào chính
thân thể mình: "Chính thân thể ta đây cũng vậy, cũng sẽ
trở thành như thế, không có lối nào tránh thoát." Cứ như
thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm thân thể nơi
thân thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài
thân thể ấy, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị
Vị
ấy an trú trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân
thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt nơi thân thể, hoặc
quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt
nơi thân thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân thể đây",
đủ để quán chiếu và ý thức được sự có mặt của thân
thể đó, và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không
bị bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.
Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân thể là như thế
đó, thưa quý
vị.
Rồi
như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, bị quạ
rỉa, bị diều hâu, kên kên và chó sói rừng ăn, và bị các
loài dòi bọ rúc rỉa, vị khât sĩ quán chiếu sự thật ấy
vào chính thân thể mình: "Chính thân thể ta đây cũng vậy,
cũng sẽ trở thành như thế, không có lối nào tránh thoát."
Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm thân
thể nơi thân thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm
bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn
bên ngoàị Vị ấy an trú trong sự quán niệm quá trình sanh
khởi nơi thân thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt nơi
thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá
trình hủy diệt nơi thân thể. Hoặc người ấy quán niệm:
"Có thân thể đây", đủ để quán chiếu và ý thức được
sự có mặt của thân thể đó,
và
như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ
một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị khất sĩ
quán niệm thân thể nơi thân thể là như thế đó, thưa quý
vị.
Rồi
như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn
là một bộ xương dính ít thịt và máu, các khúc xương còn
được nối liền nhau nhờ có những sợi gân ... Rồi như
thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn là
một bộ xương, không còn dính chút thịt nào nhưng vẫn còn
vướng máu, các khúc xương còn được nối liền nhau nhờ
có những sợi gân ... Rồi như thấy một xác chết liệng
bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn là một bộ xương, không còn
dính chút thịt nào và cũng không còn vướng chút máu nào,
các khúc xương còn được nối liền nhau nhờ có những sợi
gân ... Rồi như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi
tha ma, chỉ còn lại một đống xương rời rạc đó đây,
chỗ này là xương tay, chỗ nọ là xương ống chân, chỗ kia
là xương bắp vế, chỗ kia nữa là xương mông, xương sống
và đầu lâu ... Rồi như thấy một xác chết bỏ trong bãi
tha ma, chỉ còn lại một mớ xương trắng màu vỏ ốc ...
Rồi như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ
còn lại một đống xương khô, để hơn một năm trên bãi
... Rồi như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma,
chỉ còn lại một mớ xương mục tan thành bụi ... Vị khất
sĩ quán chiếu sự thật ấy vào chính thân thể mình: "Chính
thân thể ta đây cũng vậy, cũng sẽ trở thành như thế, không
có lối nào tránh thoát." Cứ như thế, vị khất sĩ an trú
trong sự quán niệm thân thể nơi thân thể; hoặc quán niệm
bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán
niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị
Vị
ấy an trú trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân
thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt nơi thân thể, hoặc
quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt
nơi thân thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân thể đây",
đủ để quán chiếu và ý thức được sự có mặt của thân
thể đó, và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không
bị bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.
Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân thể là như thế
đó, thưa quý vị.
(II)
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
cảm thọ nơi cảm thọ như thế nàỏ
Mỗi
khi có một cảm thọ khoái lạc, vị khất sĩ ấy ý thức
rằng: "Ta đang có một cảm thọ khoái lạc." Mỗi khi có một
cảm thọ khổ đau, người ấy ý thức rằng: "Ta đang có một
cảm thọ khổ đaụ" Mỗi khi có một cảm thọ không khoái
lạc cũng không khổ đau, vị ấy ý thức rằng: "Ta đang có
một cảm thọ không khoái lạc cũng không khổ đaụ" Khi có
một cảm thọ khoái lạc vật chất, vị ấy ý thức rằng
mình đang có một cảm thọ khoái lạc vật chất. Khi có một
cảm thọ khoái lạc tinh thần, vị ấy ý thức rằng mình
đang có một cảm thọ khoái lạc tinh thần. Khi có một cảm
thọ khổ đau vật chất, vị ấy ý thức rằng mình đang có
một cảm thọ khổ đau vật chất. Khi có một cảm thọ khổ
đau tinh thần, vị ấy ý thức rằng: "Ta đang có một cảm
thọ khổ đau tinh thần." Khi có một cảm thọ vật chất
không khoái lạc cũng không khổ đau, vị ấy ý thức rằng
mình đang có một cảm thọ vật chất không khoái lạc cũng
không khổ đaụ Khi có một cảm thọ tinh thần không khoái
lạc cũng không khổ đau, vị ấy ý thức rằng mình đang có
một cảm thọ tinh thần không khoái lạc cũng không khổ đaụ
Cứ như thế, vị khất sĩ sống trong sự thường trực quán
niệm cảm thọ nơi cảm thọ; hoặc quán niệm bên trong, hoặc
quán niệm bên ngoài cảm thọ ấy, hoặc quán niệm cả bên
trong lẫn bên ngoàị Vị ấy sống trong sự thường trực
quán niệm quá trình sanh khởi của cảm thọ, hoặc quán niệm
quá trình hủy diệt của cảm thọ, hoặc quán niệm cả quá
trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt của cảm thọ. Hoặc
vị ấy quán niệm: "Có cảm thọ đây," đủ để quán chiếu
và ý thức được sự có mặt của cảm thọ đó, và như
vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ một
thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị khất sĩ quán
niệm cảm thọ nơi cảm thọ là như thế đó, thưa quý vị.
(IV)
Này các vị khât sĩ! Vị khât sĩ an trú trong phép quán niệm
tâm thức nơi tâm thức như thế nàỏ
Mỗi
khi nội tâm có tham dục, vị khât sĩ ấy ý thức là nội
tâm có tham dục. Mỗi khi nội tâm không có tham dục, vị ấy
ý thức là nội tâm không có tham dục. Mỗi khi trong tâm có
sân hận, vị khất sĩ ấy ý thức là trong tâm có sân hận.
Mỗi khi trong tâm không có sân hận, vị ấy ý thức là trong
tâm không có sân hận. Mỗi khi tâm thức mình si mê, vị ấy
ý thức rằng tâm thức mình si mệ Mỗi khi tâm thức mình
không si mê, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình không si mệ
Mỗi khi tâm thức mình có thu nhiếp, vị ấy ý thức rằng
tâm thức mình có thu nhiếp. Mỗi khi tâm thức mình tám loạn,
vị ấy ý thức rằng tâm thức mình tán loạn. Mỗi khi tâm
thức mình trở thành khoáng đạt, vị ấy ý thức rằng tâm
thức mình trở thành khoáng đạt. Mỗi khi tâm thức mình trở
nên hạn hẹp, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình trở nên
hạn hẹp. Mỗi khi tâm thức mình đạt đến trạng thái cao
nhất, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình đạt đến trạng
thái cao nhất. Mỗi khi tâm thức mình không đạt đến trạng
thái cao nhất, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình không đạt
đến trạng thái cao nhất. Mỗi khi tâm thức mình có định,
vị ấy ý thức rằng tâm thức mình có định. Mỗi khi tâm
thức mình không có định, vị ấy ý thức rằng tâm thức
mình không có định. Mỗi khi tâm thức mình giải thoát, vị
ấy ý thức rằng tâm thức mình giải thoát. Mỗi khi tâm thức
mình không giải thoát, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình
không giải thoát. Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong sự
quán niệm tâm thức nơi tâm thức; hoặc quán niệm bên trong,
hoặc quán niệm bên ngoài tâm thức ây, hoặc quán niệm cả
bên trong lẫn bên ngoàị Vị ấy an trú trong sự quán niệm
quá trình sanh khởi nơi tâm thức, hoặc quán niệm quá trình
hủy diệt nơi tâm thức, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt
nơi tâm thức, hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn
quá trình hủy diệt nơi tâm thức. Hoặc vị ấy quán niệm:
"Có tâm thức đây, " đủ để quán chiếu và ý thức được
sự có mặt của tâm thức đó, và như vậy, vị ấy sống
một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc
đời làm vướng bận. Vị khất sĩ quán niệm tâm thức nơi
tâm thức là như thế đo, thưa quý vị.
(V)
Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm
đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức như thế
nàỏ
Trước
hết vị ấy quán niệm đối tượng tâm thức nơi đối tượng
tâm thức về năm hiện tượng ngăn chẹ Nhưng quán niệm bằng
cách nàỏ
-
Khi có ái dục, vị khất sĩ ý thức rằng mình có ái dục.
Khi không có ái dục, vị ấy ý thức rằng mình không có ái
dục. Khi một niệm ái dục chưa sanh nay bắt đầu sanh khởi,
vị ấy ý thức được sự sanh khởi ấỵ Khi một niệm ái
dục đã sanh đang được khử diệt, vị ấy ý thức được
sự khử diệt ấỵ Khi một niệm ái dục đã được khử
diệt và không còn tái sanh nữa, vị ấy cũng ý thức được
về điều đó.
-
Khi có sân hận, vị khất sĩ ý thức rằng mình có sân hận.
Khi không có sân hận, vị ấy ý thức rằng mình không có
sân hận. Khi một niệm sân hận chưa sanh nay bắt đầu sanh
khởi, vị ấy ý thức được sự sanh khởi ấỵ Khi một
niệm sân hận đã sanh khởi đang được khử diệt, vị ấy
ý thức được sự khử diệt ấỵ Khi một niệm sân hận
đã được khử diệt và không còn có thể tái sanh nữa, vị
ấy cũng ý thức được về điều đó.
-
Khi có mê muội và buồn ngủ, vị khất sĩ ý thức rằng mình
có mê muội và buồn ngủ. Khi không có mê muội và buồn ngủ,
vị ấy ý thức rằng mình không có mê muội và buồn ngủ.
Khi sự mê muội và buồn ngủ chưa phát sanh nay bắt đầu
sanh khởi, vị ấy ý thức được sự sanh khởi ấỵ Khi sự
mê muội và buồn ngủ đã sanh khởi đang được khử diệt,
vị ấy ý thức được sự khử diệt ấỵ Khi sự mê muội
và buồn ngủ đã dược khử diệt và không còn có thể tái
sanh nữa, vị ấy cũng ý thức được về điều đó.
-
Khi có giao động bất an và hối hận, vị khất sĩ ý thức
rằng mình có giao động bất an và hối hận. Khi không có
giao động bất an và hối hận, vị ấy ý thức rằng mình
không có giao động bất an và hối hận. Khi giao động bất
an và hối hận chưa phát sanh mà nay khởi sanh, vị ấy ý thức
được sự sanh khởi ấỵ Khi giao động bất an và hối hận
đã sanh đang được khử diệt, vị ấy ý thức được sự
khử diệt ấỵ Khi giao động bất an và hối hận đã được
khử diệt và không còn tái sanh nữa, vị ấy cũng ý thức
được điều đó.
-
Khi có nghi ngờ, vị khất sĩ ý thức rằng mình đang có nghi
ngờ. Khi không có nghi ngờ, vị ấy ý thức rằng mình không
có nghi ngờ. Khi nghi ngờ chưa sanh khởi mà nay bắt đầu sanh
khởi, vị ấy ý thức được sự sanh khởi đó. Khi nghi ngờ
đã phát sanh và đang được khử diệt, vị ấy ý thức được
sự khử diệt đó. Khi nghi ngờ đã được khử diệt và không
còn tái sanh, vị ấy cûng ý thức được điều đó.
Cứ
như thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm đối tượng
tâm thức nơi đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên
trong, hoặc quán niệm bên ngoài đối tượng tâm thức ấy,
hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoài đối tượng tâm
thức ấỵ Vị ấy sống trong sự thường trực quán niệm
quá trình sanh khởi nơi đối tượng tâm thức, hoặc quán
niệm quá trình hủy diệt nơi đối tượng tâm thức, hoặc
quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt
nơi đối tượng tâm thức.
Hoặc
vị ấy quán niệm: "Có đối tượng tâm thức đây", đủ
để quán chiếu và ý thức được sự có mặt của đối
tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy sống một cách
tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm
vướng bận. Vị khất sĩ quán niệm đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý vị.
Tiếp
đó, vị khất sĩ quán niệm về năm nhóm tụ hợp còn nằm
dưới ảnh hưởng của sự bám víu, như đối tượng tâm
thức nơi đối tượng tâm thức. Quán niệm bằng cách
nàỏ Vị khất sĩ quán chiếu như sau:
"Đây
là hình thể vật chất; đây là sự phát sanh của hình thể
vật chất, và đây là sự hủy diệt của hình thể vật chất.
Đây là cảm thọ; đây là sự phát sanh của cảm thọ, và
đây là sự hủy diệt của cảm thọ. Đây là tri giác; đây
là sự phát sanh của tri giác, và đây là sự hủy diệt của
tri giác. Đây là tâm tư; đây là sự phát sanh của tâm tư
và đây là sự hủy diệt của tâm tự Đây là nhận thức;
đây là sự phát sanh của nhận thức, và đây là sự hủy
diệt của nhận thức. Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong
sự quán niệm đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm
thức; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài
năm nhóm tụ hợp còn nằm dưới ảnh hưởng của sự bám
víu, như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức,
hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoàị Vị ấy sống
trong sự quán niệm quá trình sanh khởi, hoặc quá trình hủy
diệt, hoặc quán niệm cả quả trình sanh khởi lẫn quá trình
hủy diệt của năm nhóm tụ hợp còn nằm dưới ảnh hưởng
của sự bám víu, như đối tượng tâm thức nơi đối tượng
tâm thức.
Hoặc
vị ấy quán niệm: "Có năm nhóm tụ hợp đây", đủ để
quán chiếu và ý thức được sự có mặt của năm nhóm tụ
hợp còn nằm dưới ảnh hưởng của sự bám víu, và như
vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ một
thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm về năm
nhóm tụ hợp cón nằm dưới ảnh hưởng của sự bám víu
như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức là như
thế đó, thưa quý vị.
Tiếp
đến, vị khất sĩ quán niệm về sáu giác quan và sáu loại
đối tượng, như đối tượng tâm thức nơi đối tượng
tâm thức. Quán niệm như thế nàỏ Vị khất sĩ ý thức về
mắt và đối tượng của mắt là hình sắc và về những
nội kết tạo nên do mắt và hình sắc. Vị ấy ý thức về
những nội kết chưa sanh nay đang phát sanh. Vị ấy ý thức
về những nội kết đã phát sanh nay đang được khử diệt.
Vị ấy ý thức về những nội kết đã được khử diệt
và không còn tái sanh nữạ Vị khất sĩ ý thức về tai và
đối tượng của tai là âm thanh và về những nội kết tạo
nên do tai và âm thanh. Vị ấy ý thức về những nội kết
chưa sanh nay đang phát sanh. Vị ấy ý thức về những nội
kết đã phát sanh nay đang được khử diệt. Vị ấy ý thức
về những nội kết đã được khử diệt và không còn tái
sanh nữạ Vị khất sĩ ý thức về mũi và đối tượng của
mũi là mùi hương và về những nội kết tạo nên do mũi và
mùi hương. Vị ấy ý thức về những nội kết chưa sanh nay
đang phát sanh, về những nội kết đã phát sanh nay đang được
khử diệt và vể những nội kết đã được khử diệt và
không còn tái sanh nữạ Vị khất sĩ ý thức về lưỡi và
đối tượng của lưỡi là vị nếm và về những nội kết
tạo nên do lưỡi và vị nếm. Vị ấy ý thức về những
nội kết chưa sanh nay đang phát sanh, về những nội kết đã
phát sanh nay đang đượng khử diệt và về những nội kết
đã được khử diệt và không còn tái sanh nữạ Vị khất
sĩ ý thức về thân và đối
tượng
của thân là xúc chạm và về những nội kết tạo nên do
thân và xúc chạm. Vị ấy ý thức về những nội kết chưa
sanh nay đang phát sanh, về những nội kết đã phát sanh nay
đang được khử diệt và về những nội kết đã được
khử diệt và không còn tái sanh nữạ Vị khất sĩ ý thức
về ý và đối tượng của ý là pháp trần và về những
nội kết tạo nên do ý và pháp trần. Vị ấy ý thức về
những nội kết chưa sanh nay đang phát sanh, về những nội
kết đã phát sanh nay đang được khử diệt và về những
nội kết đã được khử diệt và không còn tái sanh nữạ
Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm về sáu
giác quan và sáu loại đối tượng của chúng như là đối
tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm
bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài, hoặc quán niệm cả bên
trong lẫn bên ngoài đối tượng tâm thức ấỵ Vị ấy an
trú trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi đối tượng
tâm thức, hoặc quá trình hủy diệt nơi đối tượng tâm
thức, hoặc cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt
nơi đối tượng tâm thức. Hoặc vị ấy quán niệm: "Có sáu
loại đối tượng của tâm thức đây", đủ để quán chiếu
và ý thức được sự có mặt của đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy an trú
một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc
đời làm vướng bận. Quán niệm về sáu giác quan và sáu
loại đối tượng của chúng như là đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý vị.
Tiếp đó, vị khất sĩ quán niệm về bảy yếu tố của sự
ngộ đạo như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm
thức. Quán niệm như thế nàỏ
-
Khi có yếu tô chánh niệm, vị khất sĩ ý thức là mình có
chánh niệm. Vị ấy quán chiếu rằng: tâm mình có chánh niệm.
Khi không có chánh niệm, vị ấy ý thức là mình không có
chánh niệm. Vị ấy có ý thức về chánh niệm chưa phát sanh
nay đang phát sanh, về chánh niệm đã phát sanh nay đang thành
tựu viên mãn.
-
Khi có yếu tố quán chiếu, vị khất sĩ ý thức là mình đang
có sự quán chiếụ Vị ấy quán chiếu rằng: tâm mình đang
có sự quán chiếụ Khi không có sự quán chiếu, vị ấy ý
thức là mình không có sự quán chiếụ Vị ấy có ý thức
về một tác dụng quán chiếu chưa phát sanh nay đang phát sanh,
về một tác dụng quán chiếu đã phát sanh nay đang thành tựu
viên mãn.
-
Khi có yếu tố tinh chuyên, vị khất sĩ ý thức là mình đang
có sự tinh chuyên, quán chiếu rằng: tâm mình đang tinh chuyên.
Khi không có sự tinh chuyên, vị ấy ý thức là tâm mình không
có tinh chuyên. Vị ấy có ý thức về một sự tinh chuyên
chưa phát sanh nay đang phát sanh, về một sự tinh chuyên đã
phát sanh nay đang đi đến thành tựu viên mãn.
-
Khi có yếu tố an vui, vị khất sĩ ý thức là mình đang có
an vui, quán chiếu rằng: tâm mình đang an vuị Khi không có
an vui, vị ấy ý thức là tâm mình không an vuị Vị ấy ý
thức về niềm an vui chưa phát sanh nay đang phát sanh, về niềm
an vui đã phát sanh nay đang đi đến thành tựu viên mãn.
-
Khi có yếu tố nhẹ nhõm, vị khất sĩ ý thức là mình có
nhẹ nhõm, quán chiếu rằng: tâm mình đang nhẹ nhõm. Khi không
có nhẹ nhõm, vị ấy ý thức là mình không nhẹ nhõm. Vị
ấy có ý thức về sự nhẹ nhõm chưa phát sanh nay đang phát
sanh, về sự nhẹ nhõm đã phát sanh nay đang đi đến thành
tựu viên mãn.
-
Khi có yếu tố định, vị khất sĩ ý thức là mình có định,
quán chiếu rằng: tâm mình đang có định. Khi không có định,
vị ấy ý thức là tâm mình không định. Vị ấy ý thức
về định tâm chưa phát sanh nay đang phát sanh, về định tâm
đã phát sanh nay đang đi đến thành tựu viên mãn.
-Khi
có yếu tô buông thả, vị khất sĩ ý thức là mình có buông
thả, quán chiếu rằng: tâm mình có buông thả. Khi không có
buông thả, vị ấy ý thức là mình không có buông thả. Vị
ấy ý thức về sự buông thả chưa phát sanh nay đang phát
sanh, về sự buông thả đã phát sanh nay đang được thành
tựu viên mãn.
Cứ
như thế, vị khất sĩ an trú trong sự quán niệm về bảy
yếu tố của sự ngộ đạo như là đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên trong, hoặc
quán niệm bên ngoài, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên
ngoài đối tượng tâm thức ấỵ Vị ấy sống trong sự thường
trực quán niệm quá trình sanh khởi nơi đối tượng tâm thức
ấy, hoặc quá trình hủy diệt nơi đối tượng tâm thức
ấy, hoặc cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt
nơi đối tượng tâm thức ấỵ
Hoặc
vị ấy quán niệm: "Có bảy yếu tố của sự ngộ đạo đây",
đủ để quán chiếu và ý thức được sự có mặt của đối
tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức đó, và như vậy,
vị ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ một thứ
gì trong cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm về bảy yếu
tố của sự ngộ đạo như là đối tượng tâm thức nơi
đối tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý vị.
Tiếp
đó, vị khất sĩ quán niệm bốn sự thật cao quý như đối
tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức. Quán niệm như
thế nàỏ Khi sự kiện là khổ đau, vị khất sĩ quán niệm:
"Đây là khổ đaụ" Khi sự kiện là nguyên nhân tạo thành
khổ đau, vị ấy quán niệm: "Đây là nguyên nhân tạo thành
khổ đaụ" Khi sự kiện là khổ đau có thể được chấm
dứt, vị ấy quán chiếu: khổ đau có thể được chấm dứt.
Khi sự kiện là có con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ
đau, vị ấy quán niệm: có con đường dẫn đến sự chấm
dứt khổ đaụ Cứ như thế, vị khất sĩ an trú trong sự
quán niệm về bốn sự thật cao quý như là đối tượng tâm
thức nơi đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên trong,
hoặc quán niệm bên ngoài, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn
bên ngoài đối tượng tâm thức ấỵ Vị ấy an trú trong
sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi đối tượng tâm thức
ấy, hoặc quá trình hủy diệt nơi đối tượng tâm thức
ấy, hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình
hủy diệt nơi đối tượng tâm thức ấỵ Hoặc vị ấy quán
niệm: "Có bốn sự thật cao quý đây", đủ để quán chiếu
và ý thức được sự có mặt của đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy an trú
một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc
đời làm vướng bận.
Quán
niệm về bốn sự thật cao quý như đối tượng tâm thức
nơi đối tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý vị.
(VI)
Này quý vị khất sĩ! Vị khất sĩ nào thực hành bốn phép
quán niệm như trên trong bảy năm, người ấy có thể có khả
năng đạt được quả vị chánh trí ngay ở đây và trong kiếp
này, hoặc nếu còn dư báo thì cũng đạt được quả vị
không còn trở lạị Này quý vị khất sĩ! Đừng nói gì tới
bảy năm. Kẻ nào thực hành bốn phép quán niệm này trong
sáu năm, năm năm, bốn năm, ba năm, hai năm, một năm, thì cũng
có thể đạt được quả vị chánh trí, ngay ở đây và trong
kiếp này, hoặc nếu còn dư báo thì cũng đạt được quả
vị không còn trở lạị Này quý vị khất sĩ! Đừng nói
gì tới một năm. Kẻ nào thực hành bốn phép quán niệm trong
bảy tháng, hoặc sáu tháng, hoặc năm tháng, hoặc bốn tháng,
ba tháng, hai tháng, một tháng hay nửa tháng, thì cũng có thể
đạt được quả vị chánh trí ngay ở đây và trong kiếp
này, hoặc nếu còn dư báo thì cũng đạt được quả vị
không còn trở lạị Này các vị khất sĩ! Đừng nói gì đến
nửa tháng. Kẻ nào thực hành bốn phép quán niệm như thế
trong một tuần, kẻ ấy cũng có thể đạt được quả vị
chánh trí ngay ở đây và trong đời này, hoặc nếu còn dư
báo thì cũng đạt được quả vị không còn trở lạị Chính
vì lý do đó mà tôi đã nói rằng: đây là con đường duy
nhất để có thể giúp chúng sanh thực hiện thanh tịnh, vượt
thắng phiền não, tiêu diệt khổ ưu, đạt tới chánh đạo
và chứng nhập Niết Bàn, con đường của bốn phép an trú
trong quán niệm." Đức Thế Tôn đã dạy như thế. Các vị
khất sĩ hoan hỷ ghi nhận và làm theo lời ngườị
Xin
tham khảo: Kinh Quán Bốn Lĩnh Vực Quán Niệm Nhất Hạnh dịch
và chú giải, nhà xuất bản Lá Bối (Tel. 510 - 686 2908) ấn
hành
