Hình tượng
Đức Quan Âm
trong lòng người
dân Việt
Sơn
Nam
Mỗi
năm khi mùa xuân đến, khí xuân tràn ngập núi rừng Hương
sơn, hoa mơ nở trắng bao phủ một màu như tuyết trên khắp
các triền núi lòng người cũng ấm áp hơn, thanh thản hơn
chảy trôi theo mái ngư phủ để nhập vào Thiên thai như Lưu
Nguyễn thủa nào:
Xuân
hoà thụ sắc ái thương thương,
Hà
trọng lâm thâm lộ điểu mang...
Đất
trời Hương sơn không chỉ đẹp ở chiều dài ngút ngát như
hoành sơn, ở chiều cao vời vợi như Lạp sơn Hy Mã, mà còn
đẹp ở lòng người khi hành hương về cõi tâm linh dấu Phật.
Cho nên người xưa nói: “Núi không cao thì cảnh chẳng kỳ,
đường không khó thì lòng người khôn tỏ (rõ)”. Hơn nữa
đây lại là dấu tích của đức Quan âm thị hiện. Hành trình
về Hương sơn là trở về cội nguồn của từ bi và tri tuệ.
Bởi lẽ Bồ tát Quán âm trong kinh Pháp Hoa đã được Việt
hoá hoàn toàn thành Quan âm Nam Hải hay Phật bà Chùa Hương.
Hình ảnh một đức Phật hoá thân (nirmàkàya) đến cuộc
đời và sống trong đời để hoá độ chúng sinh qua biểu
tượng một bà mẹ là hoàn toàn hợp duyên thích ứng với
nền văn hoá Bách Việt khi mà chế độ Phụ hệ chưa hoàn
toàn thay thế được chế độ Mẫu hệ.
Hoà
nhập vào dòng người trẩy hội chúng tà hãy lắng nghe tiếng
niệm Phật, tiếng kể hạnh - đặc biệt là các bà mẹ già
với chiếc áo dài nâu tay lần tràng hạt:
“Chân
như đạo Phật rất màu
Tâm
trung chữ Hiếu niệm đầu chữ nhân
Hiếu
là độ được đấng thân
Nhân
là cứu vớt trầm luân muôn loài.
Thần
thông nghìn mắt ngìn tay
Cũng
trong một điểm linh đài mà ra
Rằng
trong bể nước Nam ta
Chùa
Hương có đức Phật bà Quan Âm”.
Biểu
tưởng nghìn mắt là biểu tượng của đại trí tuệ (mahapraina),
biểu tượng nghìn tay là biểu tượng của đại từ bi (Mahamatri)
cho nên bất cứ người nào có đủ đại trí tuệ đại từ
bi thì người đó chính là hiện thân của đức Quán Âm. Hơn
nữa chính danh hiệu (Bodhisattvà Avalokitèsvara) còn có nghĩa
là người lắng nghe đau thương của cuộc đời, tiếng nhiệm
màu, tiếng thanh tịnh, tiếng sóng biển, tiếng siêu việt
mọi thứ tiếng trên đời, chúng ta thường xuyên quán niệm
bản chất thanh tịnh và siêu việt của tiếng ấy bởi vì
trong mọi trường hợp tử sinh ách nạn sự quán niệm ấy
sẽ là con đường trở về là đồng thể với pháp thân thanh
tịnh của Như Lai.
Thân
đà hết lụi thân nên nhẹ
Bụt
ấy là lòng Bụt há cầu.
Khi
thân tâm giải thoát hoàn toàn mọi trói buộc phiền não trần
lao thì khi ấy Bụt lòng sáng tỏ lúc đó không còn lo tìm
cầu gì khác bên ngoài.
Tu
hiếu hạnh để độ mình và thân nhân là tự độ, tu nhân
hạnh để độ chúng sinh là tha độ như thế là đã làm tròn
sứ mệnh thượng cầu Phật đạo hạ hoá chúng sinh theo tư
tưởng Phật giáo Đại thừạ.
“Trên
thời báo hiếu sinh thành
Dưới
thời nhân, cứu chúng sinh Sa bà
Cơ
thân ngồi núi Phổ đà
Thân
lên trên Phật thân qua dưới đời”
Với
hai chữ nhân - hiếu hình tượng đức Quan Âm không phải là
điều gì xa vời, huyễn hoặc như một số ngộ nhận,
nó có sẵn trong lòng người, nó bàng bạc trong thôn xóm Việt
Nam, nó là truyền thống văn hoá dân tộc, nó là qui chuẩn
đạo đức siêu việt thời gian và không gian. Như thế hình
tượng này có thể nói là biểu trưng của nền văn hoá Bách
Việt đồng thời nó cũng chiếm một địa vị vô cùng quan
trọng trong niềm tin của người dân Việt Nam. Hình tượng
đức Quan âm là một hình ảnh của một ý chí kiên định
như kim cương, một tình thương bao la rộng lớn như biển
thái bình, bao trùm cả gia đình và nhân loại.
“Làng
Yến Vĩ có non Hương Tích
Bao
khí thiêng đất Việt đúc lên
Phật
Quan Âm ngự toà sen
Mười
phương quý tiện đua chen tìm về”.
Hình
tượng Phật bà Quan Âm trong nền văn hoá dân tộc là hình
bóng rất quen thuộc của người dân Việt Nam chúng ta. Hiếu
thuận thương người nhẫn nhục độ lượng bao dung là những
đức tính của người Việt Nam vốn có tự ngàn xưa đã được
phát triển và thăng hoa ở mức độ cao cả nhất.
Hành
trình về Hương sơn là trở về sự thanh thản nội tâm, là
trở về cõi Bụt lòng khi đất trời giao cảm đế đối diện
với Đông Quân Bản Hữu.
“Tắc
thị thiên địa giao nhi vạn vật thông dã, thượng hạ giao
nhi kỳ chí đồng dã”./.
(đăng
trong Tạp chí nghiên cứu Phật học số 1 – 2003)
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 01-2003
Down
Load " Word Document" (WinZip File 225 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
