HOA ĐÀO
NĂM NGOÁI
Ninh
Thượng
"Trước
sau nào thấy bóng người,
Hoa
đào năm ngoái còn cười gió đông."
Ngữ
tình vương vấn. Tâm cảnh xao động. Mối tương dữ sâu sắc
giữa thiên nhân trong lần Kim Trọng trở lại vườn Thúy tìm
Kiềụ Người xưa vắng bóng, chỉ thấy cảnh cũ hoa đào
cười trước gió đông ngày xuân. Đó cũng chính là cảnh
của Thôi Hộ trong bài thơ dưới đâỵ
Bài
thơ viết theo lối hành đá thảo:
Xem
pho'ng a?nh: Xem phóng ảnh: http://www.thuvienhoasen.org/Ttx-04-hoadaonamngoaịhtm
In
theo lối chân phương:
Xem
pho'ng a?nh: Xem phóng ảnh: http://www.thuvienhoasen.org/Ttx-04-hoadaonamngoaịhtm
Nguyên
âm:
Đề
tích sở kiến xứ
Khứ
niên kim nhật thử môn trung,
Nhân
diện đào hoa tương ánh hồng.
Nhân
diện bất tri hà xứ khứ,
Đào
hoa y cựu tiếu đông phong.*
(Thôi
Hộ)
* Có
bản chép là:
"Nhân
diện chí kim hà xứ khứ
Đào
hoa y cựu tiếu xuân phong"
Dịch:
Đề
nơi trước gặp gỡ
Cửa
đây năm ngoái ngày này
Hoa
đào cùng với mặt ai ửng hồng.
Mặt
người giờ biết đâu không
Hoa
đào còn đó gió đông vẫn cườị
(Ninh
Thượng)
Đề
nơi trưóc đã thấy
Năm
ngoái, ngày này, dưới cánh song,
Hoa
đào ánh má, mặt ai hồng.
Mặt
ai nay biết tìm đâu thấy,
Chỉ
thấy hoa cười trước gió đông.
(Đỗ
Bằng Đoàn & Bùi Khánh Đản)
Hoa
cười gió đông, một ngữ cảnh soi tỏ vũ trụ tâm linh, phản
chiếu toàn vẹn nội tâm chủ thể, một tâm tư hụt hẫng
của Thôi Hộ không gặp lại được người đẹp nơi Đào
viên chốn cũ năm ngoáị
Đào
viên đây chính là đào nguyên dành riêng cho Thôi Hộ. Hoa đào
cười cợt cái tính nhút nhát của người thơ và cũng là
cười chế nhạo sự bẽ bàng của người thơ không gặp được
giai nhân. Hoa đào tưởng chừng không tàn, vẫn tồn tại từ
năm ngoái đến nay để cười cợt cùng gió đông. Đó chính
là cái tâm ảnh của một bóng hình giai nhân vĩnh cửu trong
hồn kẻ đang yêu và không gian tâm lý ở đây khác hẳn với
không gian đào nguyên chốn Thiên thai khi Lưu Nguyễn lạc lối:
Thảo
thụ tổng phi tiền độ sắc,
Yên
hà bất tự vãng niên xuân
(Tái
đáo Thiên thai-Tào Đường)
(Cỏ
cây hoàn toàn không có sắc mầu độ trước,
Mây
khói chẳng giống mùa xuân cũ)
Cảnh
xuân phảng phất hồn người không lãnh đạm thờ ơ như trong
thơ Sầm Tham:
Đình
thụ bất tri nhân khứ tận,
Xuân
lai hoàn phát cựu thời hoa
(Sơn
phòng xuân sự)
(Cây
trong sân không biết là mọi người đã ra đi,
Xuân
sang vẫn nở những đóa hoa ngày cũ)
Bài
thơ là một tuyệt bút của Thôi Hộ, và được hình thành
ghi đậm nét mối lương duyên tuyệt vời của nhà thợ Vậy
Thôi Hộ là aỉ
Thôi
Hộ tự Ân công, người quận Bác lăng, nay là Định huyện,
tỉnh Trực lệ, Trung Hoa, sống vào khoảng niên đại Đường
Đức tông. Thôi Hộ vốn lận đận khoa cử lại là người
tuấn nhã, phong lưu nhưng sống khép kín, ít giao dụ Một bữa
trong tiết Thanh minh chàng dạo chơi phía nam thành Lạc Dương.
Thấy một khuôn viên trồng đào, hoa tươi thắm nở rộ, rất
ngoạn mục. Chàng đến gõ cổng xin nước uống. Lát sau một
thiếu nữ cực kỳ diễm lệ đem nước ra và hỏi tên họ
chàng. Nhìn nhau "tình trong như đã, mặt ngoài còn e". Uống
xong, chàng bỏ đị Năm sau cũng trong tiết Thanh minh chàng trở
lại chốn cũ, nhưng cổng đóng then cài, gọi mãi không thấy
aị Chàng viết bài thơ trên dán trên cổng. Ít bữa sau trở
lại, chợt nghe tiếng khóc từ trong nhà vọng ra rồi thấy
một ông lão ra hỏi chàng có phải là Thôi Hộ không và cho
biết con gái của cụ sau khi đọc xong bài thơ bỏ cả ăn
uống, đã chết, xác vẫn còn ở trong nhà. Thôi Hộ tìm vào
đến bên xác người con gái, tuy đã tắt thở nhưng vẫn còn
ấm và mặt mày vẫn hồng nhuận. Chàng quỳ xuống than van
kể lể. Người con gái sống lạị Chàng xin cưới làm vợ.
Đến
năm 796, niên hiệu Trinh Nguyên Thôi Hộ đậu tiến sĩ, làm
tiết độ sứ Lĩnh Nam. Bài thơ ghi lại mối lương duyên bất
hủ của người thợ
Tri’ch
trong:
Tuyển
Tập Xuân Quý Mùi:
http://www.thuvienhoasen.org/Ttx-tuyentapxuan-04.htm
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 01-2003
Down
Load " Word Document" (WinZip File 204 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
