YÊU
VÀ ĐAU KHỔ
Chúng
ta nói rằng tình yêu cũng góp một phần vào sự đau khổ,
chịu đựng. Rằng khi bạn yêu ai thì tình yêu đó rồi cũng
sẽ đem đến cho bạn nỗi đau khổ.
Bây
giờ chúng ta tìm hiểu xem có thể nào thoát khỏi mọi nỗi
đau khổ chăng.
Khi
vùng ý thức của con người không tự vướng mắc với
cảm giác đau khổ, thì sự giải thoát, sự dung thông ấy
sẽ chuyển hóa ý thức và sự chuyển hóa đó sẽ tỏa rộng
ra, cảm ứng với nỗi đau khổ của toàn thể nhân loại.
Đó là tình thương, là lòng trắc ẩn.
Nếu
trong lòng cảm thấy đang đau buồn, đang phải chịu đựng
nỗi thống khổ, thì bạn không thể yêu được. Đó là sự
thật, là quy luật. Khi bạn yêu người nào đó mà họ lại
làm việc gì khiến cho bạn không đồng ý, mà bạn lại còn
cảm thấy đau buồn, cảm thấy phải chịu đựng, thì điều
đó nói lên là bạn chưa yêu. Xin hãy nhìn sự thực này. Làm
sao bạn có thể chịu đựng nỗi đau buồn khi vợ bạn bỏ
rơi bạn để chạy theo người khác? Quả thật là chúng ta
sẽ rất đau buồn vì chuyện đó.
Chúng
ta nổi giận, lên cơn ghen, tràn ngập sự uất hận, ghét bỏ;
ấy thế mà đồng thời, chúng ta lại nói rằng "Tôi yêu vợ
tôi"!
Yêu
như thế thì không phải là yêu.
Cho
nên, có thể nào không phải chịu đựng đau khổ mà đồng
thời vẫn có được tình yêu nồng nàn nở rộ mênh mông
không nhỉ?
Vậy
thì bản chất và cốt tủy của đau khổ là gì -- đây là
nói về cái cốt tủy của nó, không phải là những hình thức
khác nhau của nó? Cốt tủy của sự đau khổ là gì? Không
phải đấy chính là sự biểu lộ rõ rệt nhất, vào thời
điểm sự kiện xẩy ra, của một con người tự cho mình là
trung tâm điểm, một cái rốn của vũ trụ sao? Đó chính là
bản chất của cái tôi -- cốt tủy của bản ngã, của con
người, của sự giới hạn, của sự thu hẹp, của sự
ngăn cách, được gọi là cái "tôi". Khi có đột biến trong
tâm, đòi hỏi một sự thức tỉnh của trí tuệ, thì ngay
đó cái "tôi" này, cái nhân tố tạo nên nỗi thống khổ này,
trỗi dậy để ngăn cản.
Vậy
nếu không có cái "tôi", cái bản ngã, thì liệu rằng còn
có nỗi đau buồn, thống khổ chăng? Hay là khi đó con người
ta sẽ tha hồ mà làm những chuyện giúp đời, làm đủ mọi
chuyện không vị kỷ mà không còn cảm thấy đau khổ nữa.
Đau
khổ là sự biểu lộ về cái "tôi", về bản thân, vị kỷ;
nó bao gồm cả sự than thân trách phận, cả nỗi buồn của
sự cô quạnh, cố tìm cách thoát ra khỏi tình huống khổ
tâm, cố tìm cách nối lại mối liên lạc với người đã
bỏ đi -- và tất cả những điều khác bao hàm trong cái ý
nghĩ về "tôi" đó.
Buồn
bã, than thân trách phận là hành động rất vị kỷ, chủ
yếu là quan tâm về cái "tôi",-- về những hình ảnh, ý niệm,
kiến thức, những hồi ức, nhớ nhung về quá khứ.
Vậy
thì, có sự liên hệ nào giữa sự đau buồn, bản chất của
cái "tôi", của thói vị kỷ, với tình yêu không?
Có
sự liên hệ nào giữa tình yêu và sự đau khổ không?
Cái
"tôi" được hình thành qua tư tưởng, suy nghĩ; nhưng có phải
nhờ suy nghĩ mà tình yêu hình thành không?
Tình
yêu có được hình thành qua sự suy nghĩ không? -- ký ức về
những nỗi đau, những niềm vui, về sự theo đuổi khoái lạc,
tình dục linh tinh, sự vui thích được chiếm hữu người
khác và người khác lại thích bị chiếm hữu; tất cả những
điều đó đều là cấu trúc của tư tưởng. Cái "tôi" với
danh xưng, với hình dáng, với ký ức của nó được hình
thành qua tư tưởng -- hiển nhiên là như vậy.
Nhưng
nếu tình yêu không được hình thành bằng tư tưởng, bằng
sự suy nghĩ, như vậy thì sự đau khổ không liên hệ gì với
tình yêu. Do đó, hành động thoát thai từ tình yêu thì khác
hẳn với hành động thoát thai từ sự đau khổ.
.
. .
Ta
thấy rằng hành động thoát thai từ sự đau khổ chính là
hành động thoát thai từ cái "tôi", từ bản ngã, vị kỷ,
và vì thế luôn luôn có mâu thuẫn, xung đột. Ta có thể thấy
cái trình tự hợp lý của toàn bộ điều đó. Chỉ khi nào
nhìn rõ như vậy, chúng ta mới có thể có được tình thương
yêu tinh khiết, không có bóng mờ của đau buồn, khổ ải.
Đắn
đo suy nghĩ không phải là tình yêu. Đắn đo suy nghĩ không
phải là lòng trắc ẩn, bi mẫn. Lòng trắc ẩn, bi mẫn là
trí tuệ, là trực giác, -- vốn không phải là kết quả của
sự suy nghĩ, đắn đo.
Krishnamurti
-- The Wholeness of Life
Danny
Việt dịch
Bài
Đọc Thêm:
