SỐNG
ĐẠO
Hỏi
:
- Chúng
ta có cách nào để có thể sống đạo trong xử thế tiếp
vật với đời chăng?
Krishnamurti
:
- Khi
dùng từ ngữ sống đạo, ý chúng ta muốn nói gì? Phải chăng
bạn muốn nói đến một cách sống mà trong đó không có sự
phân chia -- phân chia giữa đời thường và đời sống tôn
giáo, giữa điều nên và điều không nên, giữa tôi và
bạn, giữa thích và không thích? Chính sự phân chia này đem
lại mâu thuẫn, xung đột. Một đời sống đầy mâu thuẫn,
xung đột thì không phải là sống đạo. Chỉ có thể sống
đạo khi chúng ta thấu hiểu nguyên nhân của mọi tranh chấp,
mâu thuẫn. Sự thấu hiểu đó chính là trí tuệ. Với trí
tuệ này, chúng ta sẽ hành động một cách công chính.
Điều
mà nhiều người gọi là "trí tuệ", thực ra chỉ là sự khéo
léo trong công tác kỹ thuật, hoặc lanh lợi trong giao dịch
nơi thương trường, hoặc mánh lới, xảo thuật, trong lãnh
vực chính trị.
Hỏi
:
- Vậy
thì câu hỏi của tôi có nghĩa là, làm thế nào người ta
có thể sống trong sự hài hòa, thắm đượm tình cảm thiêng
liêng, không phải chỉ đơn giản là chút tình thương từ
trên cao ban bố trong cái khuôn tôn giáo -- bất kể là cái
khuôn đáng kính cỡ nào và đã tồn tại bao lâu?
Krishnamurti
:
- Một
người sống an bình chốn làng quê, hoặc mơ màng trong một
hang động trên sườn đồi "thiêng", rõ ràng không phải là
sống đạo theo kiểu mà chúng ta đang bàn thảo. Chấm dứt
sự xung đột, đối nghịch, là một trong những điều phức
tạp nhất. Nó cần đến sự tự quan sát bản thân đồng
thời mẫn cảm trong tỉnh giác đối với ngoại cảnh cũng
như nội tâm. Mâu thuẫn, đối kháng chỉ chấm dứt khi
có sự thấu triệt những mầm mống mâu thuẫn ngay từ chính
bản thân. Mâu thuẫn này sẽ luôn luôn tồn tại nếu tự
thân không thoát ra khỏi tri kiến, vốn là sản phẩm từ quá
khứ. Giải thoát khỏi quá khứ có nghĩa là sống trong hiện
tại, không bị ràng buộc bởi thời gian, thoải mái, khai phóng,
không vướng mắc với quá khứ, với tri kiến từ quá khứ.
Hỏi
:
- Trong
câu giải thoát khỏi quá khứ, ý ông muốn nói gì?
Krishnamurti
:
- Quá
khứ là toàn bộ những kỷ niệm tích lũy của chúng ta. Trong
phút giây hiện tại, từ những kỷ niệm này, bộ óc của
chúng ta tạo ra những niềm hy vọng và những nỗi sợ hãi
về tương lai. Những niềm hy vọng và nỗi sợ hãi này chính
là tương lai về mặt tâm lý; không có chúng, không có chuyện
tương lai. Cho nên, hiện tại là tiến hành của quá khứ,
và sự suy nghĩ chính là chuyển động của quá khứ này. Quá
khứ hoạt động trong hiện tại tạo nên cái mà chúng ta gọi
là tương lai. Sự đáp ứng này của quá khứ là hồn
nhiên tự động, hiển nhiên xuất hiện trước khi chúng ta
biết tới nóù.
Hỏi
:
- Trong
trường hợp đó, làm sao chúng ta thoát được?
Krishnamurti
:
- Phải
tỉnh giác trước hoạt động này mà không lựa chọn -- vì
lựa chọn thì cũng lại còn quá là một hành động bắt nguồn
từ quá khứ --, nghĩa là chỉ quan sát quá khứ : sự quan sát
này không phải là một chuyển động của quá khứ. Quan sát
mà không khởi lên một hình ảnh, ý niệm về tư tưởng nào
thì đó là hành động về một quá khứ đã chết. Quan sát
cái cây mà không có một ý nghĩ nào chính là hoạt động
không bắt nguồn từ quá khứ. Chỉ thuần túy quan sát hành
động của quá khứ thì cũng chính là hoạt động không từ
quá khứ. Sự kiện nhìn quan trọng hơn là cái bị nhìn.
Tỉnh giác về quá khứ trong sự quan sát không lựa chọn ấy
không chỉ là hành động theo cách khác, mà là một sự thay
đổi hoàn toàn khác. Trong sự tỉnh giác này, ký ức hoạt
động không bị cản ngăn, phơi phới và hữu hiệu. . .
.
. . Cho nên, giải thoát khỏi tri kiến là thật sự sống
đạo. Đó không có nghĩa là xóa bỏ tri kiến, mà là bước
sang một chiều hướng, một cách sống khác, cách sống này
không xuyên qua tri kiến để ứng xử với đời, mà chỉ quan
sát tri kiến thôi.
Hành
động thấy mà không lựa chọn này là hành động của thương
yêu. Sống đạo chính là sống như thế này, tất cả sự
sống đều trong tình thương yêu này, trái tim thanh khiết cao
thượng cũng chính là tình thương yêu này.
Cho
nên tôn giáo thuần túy, tâm hồn, cuộc đời, tình
yêu và lòng trắc ẩn, tất cả đều là một thể.
Danny
Việt dịch
Bài
Đọc Thêm:
