THÁNG
BẢY
Ngày
1 tháng bảy.
Hạnh
phúc trái ngược thỏa mãn.
Hầu
hết chúng ta đang tìm kiếm điều gì? Mỗi người chúng ta
muốn điều gì? Đặc biệt trong thế giới bất ổn này, nơi
mà mỗi người đang cố gắng tìm được một loại an bình
nào đó, một loại hạnh phúc nào đó, một nơi ẩn náu, chắc
chắn là hiểu rõ sự tìm kiếm đó rất quan trọng, phải
không? Đó là điều gì mà chúng ta đang cố gắng tìm hiểu,
đó là điều gì mà chúng ta đang cố gắng khám phá, phải
không? Có thể hầu hết chúng ta đang tìm kiếm một loại
hạnh phúc nào đó, một loại an bình nào đó; trong một thế
giới đầy dẫy hỗn loạn, chiến tranh, tranh giành, xung đột,
chúng ta muốn một nơi ẩn náu mà có thể có được một
chút an bình nào đó. Tôi nghĩ đó là điều gì hầu hết chúng
ta đều mong muốn. Vì vậy chúng ta theo đuổi, đi từ một
người lãnh đạo này sang một người lãnh đạo khác, từ
một tổ chức tôn giáo này sang một tổ chức tôn giáo khác,
từ một vị thầy này sang một vị thầy khác.
Bây
giờ, chúng ta đang tìm kiếm hạnh phúc hay chúng ta đang tìm
kiếm một loại thỏa mãn nào đó mà từ đó chúng ta hy vọng
nhận được hạnh phúc? Có một khác biệt giữa hạnh phúc
và thỏa mãn. Bạn có thể tìm được hạnh phúc hay sao? Có
lẽ bạn có thể tìm được thỏa mãn nhưng chắc chắn bạn
không thể tìm được hạnh phúc. Hạnh phúc không có gốc
rễ; nó là một trạng thái xảy ra không mong đợi. Vì vậy,
trước khi chúng ta dành trọn cái trí và tâm hồn của chúng
ta đến một điều gì đó mà đòi hỏi nhiều nghiêm túc,
chú ý, tư duy, ân cần, chúng ta phải tìm ra, phải vậy không,
đó là chúng ta đang tìm kiếm điều gì, liệu nó là hạnh
phúc, hay thỏa mãn?
Ngày
2 tháng bảy.
Người
ta phải tìm hiểu thâm sâu
để
biết được hân hoan.
Không
có mấy người trong chúng ta tận hưởng bất cứ điều gì.
Chúng ta trải qua quá ít hân hoan khi nhìn ngắm hoàng hôn, hay
trăng tròn, hay một con người đẹp đẽ, hay một cái cây
dễ thương, hay một con chim đang bay, hay một điệu múa. Chúng
ta thực sự không tận hưởng bất kỳ điều gì cả. Chúng
ta nhìn ngắm nó, chúng ta hời hợt vui cười hay thích thú
nó, chúng ta có một cảm xúc mà chúng ta gọi là hân hoan.
Nhưng tận hưởng hân hoan là điều gì đó sâu xa hơn nhiều
mà phải được hiểu rõ và thâm nhập ....
Khi
chúng ta lớn lên, mặc dù chúng ta muốn tận hưởng mọi thứ,
những hân hoan vô cùng đã không còn trong chúng ta; chúng ta
lại muốn tận hưởng những loại cảm xúc khác – đam mê,
dục vọng, quyền hành, chức vụ. Đây là tất cả những
sự việc bình thường của cuộc sống, mặc dù chúng hời
hợt; chúng không phải để bị chỉ trích, không phải để
được bênh vực, nhưng phải được hiểu rõ và được dành
cho một vị trí đúng đắn. Nếu bạn chỉ trích chúng như
vô giá trị, như đầy xúc cảm, ngu xuẩn và không thánh thiện,
bạn hủy diệt toàn tiến hành của cuộc sống.
Muốn
hiểu rõ hân hoan người ta phải tìm hiểu sâu xa hơn nữa.
Hân hoan không thuần túy là cảm xúc. Nó đòi hỏi sự tinh
lọc phi thường của cái trí, nhưng không phải sự tinh lọc
của cái tôi mà lượm lặt mỗi lúc một nhiều hơn cho chính
nó. Một cái tôi như thế, một con người như thế, không
bao giờ có thể hiểu rõ hân hoan này mà trong đó người tận
hưởng không còn. Người ta phải hiểu rõ trạng thái lạ
thường này; nếu không, cuộc sống trở nên nhỏ nhen, tầm
thường, hời hợt – được sinh ra, học một ít sự việc,
chịu đựng đau khổ, nuôi nấng con cái, có những trách nhiệm,
kiếm tiền, có một chút giải khuây trí óc rồi sau đó chết.
Ngày
3 tháng bảy.
Hạnh
phúc không thể được theo đuổi.
Bạn
có ý nói gì qua từ ngữ hạnh phúc? Một số người sẽ nói
rằng hạnh phúc cốt yếu là có được cái gì bạn muốn.
Bạn muốn một chiếc xe hơi, và bạn có được nó, và bạn
hạnh phúc. Tôi muốn có một miếng vải che thân hay một bộ
quần áo và tôi có được nó, tôi hạnh phúc; tôi muốn đi
Châu âu và nếu tôi đi được, tôi hạnh phúc; tôi muốn là
… một chính khách lỗi lạc, và nếu tôi thành công, tôi
hạnh phúc; nếu tôi không đạt được, tôi buồn bã. Vì vậy
điều gì bạn gọi là hạnh phúc có nghĩa rằng đạt được
cái bạn muốn, thành đạt hay thành công, trở nên cao quý,
có được bất kỳ điều gì bạn muốn. Khi bạn muốn cái
gì đó, và bạn có thể đạt được nó, bạn cảm thấy hạnh
phúc hoàn toàn; bạn không thất vọng, nhưng nếu bạn không
thể đạt được cái bạn muốn, lúc đó buồn bã bắt đầu.
Tất cả chúng ta đều quan tâm đến việc này, không chỉ
người giàu có mà cả người nghèo khổ. Tất cả người
giàu có lẫn người nghèo khổ đều muốn có được một
cái gì đó cho chính họ, cho gia đình họ, cho xã hội; và
nếu họ bị ngăn cản, bị chặn lại, họ sẽ buồn bã. Chúng
ta không đang tranh cãi, chúng ta không nói rằng người nghèo
khổ không nên có cái gì họ muốn. Đó không là vấn đề.
Chúng ta đang cố gắng tìm ra hạnh phúc có nghĩa gì và liệu
rằng hạnh phúc có là điều gì đó mà bạn ý thức được,
nhận thức được hay không? Khoảnh khắc bạn ý thức rằng
bạn hạnh phúc, rằng bạn có quá nhiều, đó là hạnh phúc
à? Khoảnh khắc bạn ý thức rằng bạn hạnh phúc, nó không
là hạnh phúc, phải vậy không? Vì vậy bạn không thể theo
đuổi hạnh phúc. Khoảnh khắc bạn ý thức rằng bạn khiêm
tốn, bạn không khiêm tốn. Vì vậy hạnh phúc không là một
việc để được theo đuổi; nó đến. Nhưng nếu bạn tìm
kiếm nó, nó sẽ lẩn tránh bạn.
Ngày
4 tháng bảy.
Hạnh
phúc không là cảm xúc.
Cái
trí không bao giờ có thể tìm được hạnh phúc. Hạnh phúc
không là một việc để được theo đuổi và tìm được,
không giống như cảm xúc. Cảm xúc có thể tìm được lặp
đi và lặp lại, vì nó luôn luôn đang bị mất đi; nhưng hạnh
phúc không thể tìm được. Hạnh phúc được nhớ lại chỉ
là một cảm xúc, một phản ứng ủng hộ hay chống đối
cái hiện tại. Điều gì đã qua rồi không là hạnh phúc;
trải nghiệm của hạnh phúc đã qua rồi là cảm xúc, vì trạng
thái nhớ lại là quá khứ và quá khứ là cảm xúc. Hạnh
phúc không là cảm xúc.
...
Điều gì bạn biết là quá khứ, không là hiện tại; và quá
khứ là cảm xúc, phản hồi, ký ức. Bạn nhớ lại rằng
bạn đã hạnh phúc; và liệu quá khứ có thể nói được
hạnh phúc là gì sao? Nó có thể nhớ lại nhưng nó không thể
hiện hữu. Công nhận không là hạnh phúc; biết hạnh phúc
là gì, không là hạnh phúc. Công nhận là phản hồi của ký
ức; và liệu rằng cái trí, sự phức tạp của những kỷ
niệm, những trải nghiệm, có lần nào được hạnh phúc hay
không? Chính sự công nhận ngăn cản đang trải nghiệm.
Khi
bạn ý thức rằng bạn hạnh phúc, có hạnh phúc hay không?
Khi có hạnh phúc, bạn ý thức được nó à? Sự ý thức chỉ
đến cùng xung đột, xung đột của nhớ lại nhiều thêm nữa.
Hạnh phúc không là nhớ lại nhiều thêm nữa. Nơi nào có
xung đột, hạnh phúc không hiện hữu. Xung đột hiện hữu
nơi cái trí hiện hữu. Tư tưởng tại mọi mức độ là sự
phản hồi của ký ức, và vì vậy tư tưởng luôn luôn nuôi
dưỡng xung đột. Tư tưởng là cảm xúc, và cảm xúc không
là hạnh phúc. Những cảm xúc luôn luôn đang tìm kiếm những
thỏa mãn. Kết thúc là cảm xúc, nhưng hạnh phúc không là
một kết thúc; nó không thể được tìm kiếm.
Ngày
5 tháng bảy.
Hạnh
phúc có thể tìm được
nhờ
vào bất kỳ thứ gì không?
Chúng
ta tìm kiếm hạnh phúc nhờ vào những sự việc, nhờ vào
sự liên hệ, nhờ vào những tư tưởng, những ý tưởng.
Vì vậy những sự việc, sự liên hệ, và những ý tưởng
trở thành quan trọng nhất chứ không phải hạnh phúc. Khi
chúng ta tìm kiếm hạnh phúc nhờ vào một điều gì đó, vậy
thì điều đó trở thành có giá trị lớn lao hơn chính hạnh
phúc. Khi được giải thích bằng cách này, vấn đề nghe ra
đơn giản và nó đơn giản thật. Chúng ta tìm kiếm hạnh
phúc trong tài sản, trong gia đình, trong tên tuổi; vậy thì
tài sản, gia đình, ý tưởng trở thành quan trọng nhất, bởi
vì lúc đó hạnh phúc được tìm kiếm qua một phương tiện,
và thế là phương tiện hủy hoại sự kết thúc. Liệu rằng
hạnh phúc có thể tìm được qua bất kỳ phương tiện gì,
qua bất cứ thứ gì được làm bằng bàn tay hay bằng cái
trí không? Rõ ràng là những sự việc, sự liên hệ, và những
ý tưởng đều không bền vững, chúng ta luôn luôn bị chúng
gây buồn bã .... Những sự việc đều không bền vững, chúng
suy tàn và mất hút; sự liên hệ là xung đột liên tục và
cái chết chờ đợi sẵn; những ý tưởng và những niềm
tin không có sự ổn định, không có tánh vĩnh cửu. Chúng
ta tìm kiếm hạnh phúc trong chúng và tuy nhiên lại không nhận
ra sự không bền vững của chúng. Vì vậy đau khổ trở thành
bạn đồng hành bền bỉ của chúng ta và tràn ngập vấn đề
của chúng ta.
Muốn
tìm được ý nghĩa thực sự của hạnh phúc, chúng ta phải
tìm hiểu con sông của hiểu rõ về chính mình. Hiểu rõ về
chính mình không là một kết thúc trong chính nó. Có một cái
nguồn dẫn đến một con suối không? Mỗi giọt nước từ
lúc bắt đầu đến khi kết thúc tạo thành con sông. Tưởng
tượng rằng chúng ta sẽ tìm được hạnh phúc tại cái nguồn
chắc chắn là bị lầm lẫn. Nó phải được tìm thấy nơi
bạn đang ở trên con sông của hiểu rõ về chính mình.
Ngày
6 tháng bảy.
Hạnh
phúc không thuộc cái trí.
Chúng
ta có lẽ chuyển động từ một tinh lọc này sang một tinh
lọc khác, từ một tinh tế này sang một tinh tế khác, từ
một hưởng thụ này đến một hưởng thụ khác; nhưng tại
trung tâm của tất cả việc đó, có “cái tôi lệ thuộc”
– “cái tôi lệ thuộc” mà đang hưởng thụ, muốn nhiều
hạnh phúc hơn nữa, “cái tôi lệ thuộc” mà lục lọi,
tìm kiếm, ao ước hạnh phúc, “cái tôi lệ thuộc” mà tranh
đấu, “cái tôi lệ thuộc” mà trở nên mỗi lúc một được
tinh lọc thêm nữa, nhưng lại không bao giờ thích đi đến
một kết thúc. Chỉ khi nào “cái tôi lệ thuộc” trong tất
cả những hình thức tinh tế đi đến một kết thúc mới
có được một trạng thái của phước lành mà không thể
tìm kiếm, một ngây ngất, một hân hoan thực sự không còn
đau khổ, không còn băng hoại ....
...
Khi cái trí vượt khỏi tư tưởng của “cái tôi lệ thuộc”,
người trải nghiệm, người quan sát, người suy nghĩ, lúc
đó có thể có được một trạng thái hạnh phúc không còn
băng hoại. Trạng thái hạnh phúc đó không thể bền vững,
trong ý nghĩa chúng ta sử dụng từ ngữ đó. Nhưng, cái trí
của chúng ta đang tìm kiếm hạnh phúc vĩnh cửu, một trạng
thái nào đó mà sẽ kéo dài, mà sẽ tiếp tục. Chính lòng
khao khát cho sự tiếp tục đó là băng hoại ....
...
Nếu chúng ta có thể hiểu rõ sự tiến hành của cuộc sống
mà không chỉ trích, không nói rằng nó đúng hay sai, lúc đó,
tôi nghĩ rằng, kia kìa một hạnh phúc sáng tạo hiện diện
mà không là “hạnh phúc của bạn” hay “hạnh phúc của
tôi”. Trạng thái sáng tạo đó giống như ánh sáng mặt trời.
Nếu bạn muốn giữ gìn ánh sáng mặt trời cho riêng bạn,
nó không còn là mặt trời cho cuộc sống ấm áp và rõ ràng
trong sáng nữa. Tương tự như thế, nếu bạn khao khát hạnh
phúc bởi vì bạn đang chịu đựng đau khổ, hay bởi vì bạn
đã mất một người nào đó, hay bởi vì bạn đã không thành
công, vậy thì điều đó hoàn toàn là một phản ứng. Nhưng
khi cái trí có thể vượt khỏi, ngay đó có một hạnh phúc
không thuộc cái trí.
Ngày
7 tháng bảy.
Hiểu
rõ đau khổ.
Tại
sao chúng ta lại tìm hiểu “hạnh phúc là gì”? Đó là sự
tiếp cận đúng đắn à? Đó là sự thăm dò hợp lý à?
Chúng ta không hạnh phúc. Nếu chúng ta được hạnh phúc, thế
giới của chúng ta sẽ hoàn toàn khác hẳn; nền văn minh của
chúng ta, nền văn hóa của chúng ta sẽ khác hẳn ngay cơ bản,
triệt để. Chúng ta là những con người bất hạnh, nhỏ mọn,
đau khổ, đấu tranh, trống rỗng, hão huyền, vây quanh chúng
ta bởi những phù phiếm, vô dụng, được thỏa mãn bằng
những tham vọng tầm thường, bằng tiền bạc, và chức vụ.
Chúng ta là những con người bất hạnh, mặc dù chúng ta có
lẽ có hiểu biết, mặc dù chúng ta có lẽ có tiền bạc,
những ngôi nhà sang trọng, nhiều con cái, những chiếc xe hơi,
trải nghiệm. Chúng ta là những con người đau khổ, bất hạnh,
và bởi vì chúng ta đau khổ, chúng ta khao khát hạnh phúc,
và thế là ngay lập tức bị dẫn dắt bởi những người
mà hứa hẹn cái hạnh phúc này, thuộc xã hội, thuộc chính
trị, hay thuộc tinh thần ....
Nếu
tôi đưa ra câu hỏi liệu có hạnh phúc khi tôi đang đau khổ
hay không, câu hỏi đó có hay ho gì đâu? Tôi có thể hiểu
rõ đau khổ hay không? Đó là vấn đề của tôi, không phải
làm thế nào để có hạnh phúc. Tôi hạnh phúc khi tôi không
đau khổ, nhưng ngay khoảnh khắc tôi ý thức về nó, nó không
là hạnh phúc .... Vì vậy tôi phải hiểu rõ điều gì là
đau khổ. Liệu tôi có thể hiểu rõ điều gì là đau khổ
khi một phần trong cái trí của tôi đang chạy trốn để tìm
kiếm hạnh phúc, tìm kiếm một phương cách thoát khỏi đau
khổ này hay không? Vì vậy tôi không được làm như thế,
nếu tôi có ý định hiểu rõ đau khổ, hãy hoàn toàn là một
cùng nó, không khước từ nó, không bênh vực nó, không chỉ
trích nó, không so sánh nó, nhưng hãy hoàn toàn là một cùng
nó và hiểu rõ nó phải không?
Sự
thật của điều gì là hạnh phúc sẽ đến nếu tôi biết
cách lắng nghe. Tôi phải biết cách lắng nghe đau khổ; nếu
tôi có thể lắng nghe đau khổ tôi có thể lắng nghe hạnh
phúc bởi vì đó là điều gì tôi là.
Ngày
8 tháng bảy
.
Đau
khổ là đau khổ, không là đau khổ
của
bạn hay đau khổ của tôi.
Đau
khổ của bạn như một cá thể có khác biệt đau khổ của
tôi, hay đau khổ của một người ở Châu Á, ở Mỹ, hay ở
Nga hay không? Những hoàn cảnh, những biến cố có lẽ khác
biệt, nhưng trong bản chất đau khổ của một người khác
cũng giống hệt như của bạn hay của tôi, phải vậy không?
Đau khổ là đau khổ, chắc chắn thế, không phải của bạn
hay của tôi. Vui thú không là vui thú của bạn hay vui thú của
tôi – nó là vui thú. Khi bạn đói, nó không chỉ là cơn đói
của bạn, nó cũng là cơn đói của toàn Châu Á nữa. Khi bạn
bị thôi thúc bởi tham vọng, khi bạn nhẫn tâm, cũng cùng
nhẫn tâm đó mà thôi thúc người chính khách, người đang
nắm quyền hành, dù rằng anh ấy ở Châu Á, ở nước Mỹ
hay ở Nga.
Bạn
thấy không, đó là điều gì chúng ta phản kháng. Chúng ta
không hiểu rằng tất cả chúng ta là một loài người, bị
ràng buộc trong những lãnh vực khác nhau của cuộc sống,
trong những vùng đất khác nhau. Khi bạn thương yêu một người
nào đó, nó không là tình yêu của bạn. Nếu nó là tình yêu
của bạn, nó trở thành độc đoán, chiếm hữu, ghen tuông,
lo âu, tàn nhẫn. Tương tự như thế, đau khổ là đau khổ;
nó không là đau khổ của bạn hay của tôi. Tôi không đang
biến nó thành khách quan, tôi không đang biến nó thành trừu
tượng. Khi người ta đau khổ, thì người ta đau khổ. Khi
một con người không có lương thực, không có quần áo, không
có chỗ ở, anh ấy đang đau khổ, dù anh ấy ở Châu Á, hay
ở phương Tây. Những con người lúc này bị giết chết hay
bị thương – người Việt hay người Mỹ – đang đau khổ.
Muốn hiểu rõ đau khổ này – mà cũng không là đau khổ của
bạn hay của tôi, không là khách quan hay trừu tượng, nhưng
thực sự và tất cả chúng ta đều có – đòi hỏi nhiều
thâm nhập, thấu triệt. Và kết thúc đau khổ này tự nhiên
sẽ mang lại an bình, không những bên trong mà còn cả bên
ngoài.
Ngày
9 tháng bảy.
Hiểu
rõ đau khổ.
Tại
sao tôi hay tại sao bạn lại dửng dưng với đau khổ của
một người khác? Tại sao chúng ta lại vô tình với một người
lao công đang khuân một đống hàng nặng nề, với một người
phụ nữ đang bế một em bé? Tại sao chúng ta lại dửng dưng
như thế? Để hiểu rõ việc đó, chúng ta phải hiểu rõ tại
sao đau khổ làm chúng ta mất nhạy cảm. Chắc chắn rằng,
chính đau khổ đã khiến chúng ta lãnh đạm; bởi vì chúng
ta không hiểu rõ đau khổ, chúng ta trở nên thờ ơ với nó.
Nếu tôi hiểu rõ đau khổ, lúc đó tôi trở nên nhạy cảm
với đau khổ, tỉnh thức với mọi thứ, không những với
bản thân, mà còn với những người quanh tôi, với người
vợ của tôi, với con cái của tôi, với một con thú, với
một người ăn mày. Nhưng chúng ta không muốn hiểu rõ đau
khổ, và sự tẩu thoát khỏi đau khổ làm cho chúng ta mất
nhạy cảm và vì vậy chúng ta dửng dưng. Thưa bạn, vấn đề
là rằng đau khổ, khi không được hiểu rõ, làm đờ đẫn
cái trí và tâm hồn; và chúng ta không hiểu rõ đau khổ bởi
vì chúng ta muốn tẩu thoát khỏi nó, qua một vị đạo sư,
qua một đấng cứu rỗi, qua những câu thần chú, qua thuyết
luân hồi, qua những ý tưởng, qua nhậu nhẹt và mọi loại
nghiện ngập khác – bất kỳ điều gì để tẩu thoát cái
gì là ....
Lúc
này, hiểu rõ đau khổ không nằm trong việc tìm ra nguyên nhân
là gì. Bất kỳ người nào cũng có thể biết nguyên nhân
của đau khổ; sự thiếu suy xét riêng của anh ấy, sự ngu
dốt của anh ấy, sự nông cạn của anh ấy, sự hung ác của
anh ấy và vân vân. Nhưng nếu tôi quan sát chính đau khổ không
cần có một câu trả lời, vậy thì điều gì xảy ra? Vậy
thì, vì tôi không đang tẩu thoát, tôi bắt đầu hiểu rõ
đau khổ, cái trí của tôi cảnh giác canh chừng, rất tinh
tường, mà có nghĩa rằng tôi trở nên nhạy cảm, và vì nhạy
cảm, tôi ý thức được đau khổ của người khác.
Ngày
10 tháng bảy.
Có
được những niềm tin ngăn chặn đau khổ.
Đau
đớn thuộc thân thể là một đáp trả thuộc thần kinh, nhưng
đau đớn thuộc tinh thần nảy sinh khi tôi bám vào những sự
việc cho tôi sự thỏa mãn, vì lúc đó tôi sợ hãi bất kỳ
người nào hay bất kỳ ai có lẽ cướp chúng khỏi tôi. Những
tích lũy thuộc tinh thần ngăn cản đau khổ tâm lý chừng
nào chúng còn không bị quấy rầy; điều đó có nghĩa rằng,
tôi là một mớ của những tích lũy, những trải nghiệm,
mà ngăn cản bất kỳ hình thức quấy rầy trầm trọng nào
– và tôi không muốn bị quấy rầy. Vì vậy tôi sợ hãi
bất kỳ ai quấy rầy chúng. Vẫn vậy sợ hãi của tôi thuộc
cái đã được biết; tôi sợ hãi những tích lũy, thuộc vật
chất hay tinh thần, mà tôi đã thâu lượm như một phương
tiện ngăn chặn đau đớn hay phòng ngừa đau khổ. Nhưng đau
khổ nằm trong bản chất cái qui trình của động thái tích
lũy ngăn chặn đau khổ thuộc tâm lý. Hiểu biết cũng trợ
giúp phòng ngừa đau khổ. Giống như hiểu biết y khoa trợ
giúp ngăn chặn đau đớn thuộc thân thể, cũng vậy những
niềm tin trợ giúp ngăn cản đau khổ tinh thần, và đó là
lý do tại sao tôi lại sợ hãi mất mát những niềm tin của
tôi mặc dù tôi không có sự hiểu biết hoàn hảo hay chứng
cớ cụ thể về sự thật của những niềm tin như thế. Tôi
có lẽ phủ nhận một số những niềm tin truyền thống
mà đã gán ghép vào tôi bởi vì sự trải nghiệm riêng của
tôi củng cố cho tôi sức mạnh, tự tin, sự hiểu biết; nhưng
những niềm tin như thế đó và sự hiểu biết mà tôi đã
thâu thập được theo căn bản đều giống hệt nhau – một
phương tiện ngăn chặn đau khổ.
Ngày
11 tháng bảy.
Hiểu
rõ tổng thể.
Bạn
có ý nói gì qua từ ngữ “đau khổ”? Đó là một thứ gì
tách rời bạn à? Đó là một thứ gì nằm ngoài bạn, cả
bên trong lẫn bên ngoài, mà bạn đang quan sát, mà bạn đang
trải nghiệm hay sao? Bạn chỉ là người quan sát đang trải
nghiệm à? Hay nó là một thứ gì khác hẳn? Chắc chắn rằng,
đó là một mấu chốt, phải vậy không? Khi tôi nói rằng
“tôi đau khổ,” tôi có ý gì qua từ ngữ đó? Tôi khác
biệt trạng thái đau khổ đó hay sao? Chắc chắn rằng đó
là câu hỏi phải tìm hiểu, đúng không? Chúng ta hãy tìm ra.
Có
đau khổ – tôi không được thương yêu, con trai của tôi
bị chết, điều gì bạn sẽ là. Có một phần của tôi đang
yêu cầu tại sao, đang yêu cầu sự giải thích, những lý
do, những nguyên nhân. Một phần khác của tôi đang đau khổ
vì vô số lý do khác nhau. Và cũng có một phần khác của
tôi muốn được tự do khỏi đau khổ, muốn thoát khỏi nó.
Chúng ta là tất cả những sự vệc này, phải không? Vì vậy,
nếu một phần của tôi đang bác bỏ, đang kháng cự đau khổ,
một phần khác của tôi đang tìm kiếm một giải thích, bị
ràng buộc trong những lý thuyết, và một phần khác của tôi
lại đang lẩn trốn sự kiện – vậy thì làm sao tôi có thể
hiểu rõ tổng thể sự kiện đó được đây? Chỉ khi nào
tôi có khả năng hiểu rõ tổng thể, không tách rời thì lúc
đó mới có thể được tự do khỏi đau khổ. Nhưng nếu tôi
bị xé nát trong những phương hướng khác nhau, vậy thì tôi
không thấy sự thật của nó .... Lúc này, làm ơn hãy lắng
nghe kỹ càng; và bạn sẽ thấy rằng khi có một sự kiện,
một sự thật, chỉ có được hiểu rõ về nó khi tôi có
thể trải nghiệm toàn sự kiện mà không bị phân chia –
và không hiểu rõ khi có sự tách rời của “cái tôi lệ
thuộc” đang quan sát đau khổ. Đó là sự thật.
Ngày
12 tháng bảy
.
Bạn
là đau khổ.
Khi
không có người quan sát đang bị đau khổ, trạng thái đau
khổ đó có tách rời bạn hay không? Bạn là đau khổ, đúng
chứ? Bạn không tách rời trạng thái đau khổ – bạn là
đau khổ. Điều gì xảy ra? Không còn đặt nhãn hiệu, không
còn cho nó một cái tên và do đó xua đuổi nó đi – bạn
chỉ là trạng thái đau khổ đó, cảm thấy đó, ý thức của
dằn vặt đó. Khi bạn là việc đó, chuyện gì xảy ra? Khi
bạn không đặt tên nó, khi không có sợ hãi liên quan đến
nó, vậy thì cái trung tâm có liên quan đến nó không? Nếu
cái trung tâm có liên quan đến nó, vậy thì cái trung tâm sợ
hãi nó. Rồi thì cái trung tâm phải hành động và làm một
điều gì đó về nó. Nhưng nếu cái trung tâm là việc đó,
vậy thì bạn làm gì đây? Không có gì để làm, phải không?
Nếu bạn là việc đó và bạn không đang chấp nhận nó, không
đang đặt tên nó, không đang xua đuổi nó – nếu bạn là
việc đó, chuyện gì xảy ra? Lúc đó bạn nói rằng bạn đau
khổ à? Chắc chắn rằng, một thay đổi cơ bản đã xảy
ra. Lúc đó không còn “Tôi đau khổ” bởi vì không có cái
trung tâm đau khổ, và cái trung tâm đau khổ bởi vì chúng
ta đã không bao giờ tìm hiểu cái trung tâm là gì. Chúng ta
chỉ sống từ từ ngữ này qua từ ngữ khác, từ phản ứng
này qua phản ứng khác.
Ngày
13 tháng bảy
.
Đau
khổ có cần thiết không?
Có
quá nhiều trạng thái khác nhau và những rắc rối cùng những
mức độ của đau khổ. Tất cả chúng ta đều biết việc
đó. Bạn biết nó rất rõ ràng, và chúng ta mang gánh nặng
này theo suốt cuộc đời, gần như từ khoảnh khắc chúng
ta được sinh ra đến khoảnh khắc chúng ta nằm xuống trong
nấm mồ .... Nếu chúng ta nói rằng việc đó không tránh khỏi,
vậy thì không còn câu trả lời; nếu bạn chấp nhận nó,
vậy thì bạn đã ngừng tìm hiểu nó. Bạn đã khép lại cánh
cửa để tìm hiểu thâm sâu hơn; nếu bạn lẩn tránh nó,
bạn cũng đã khép lại cánh cửa. Bạn có lẽ tẩu thoát vào
một người đàn ông hay đàn bà, vào nhậu nhẹt, vui chơi,
vào vô số hình thức của quyền hành, chức vụ, danh vọng,
và sự huyên thuyên phía bên trong của trạng thái trống rỗng.
Vậy là những tẩu thoát của bạn trở thành quan trọng nhất;
những mục tiêu giúp bạn tẩu thoát đảm nhiệm sự quan trọng
lớn lao. Vì vậy bạn cũng đóng cánh cửa vào sự đau khổ,
và đó là điều gì hầu hết chúng ta đều làm .... Bây giờ
liệu chúng ta có thể kết thúc mọi loại tẩu thoát và quay
trở lại đau khổ hay không? .... Điều đó có nghĩa rằng
không tìm kiếm một giải pháp cho đau khổ. Có đau khổ thuộc
thân thể – đau răng, đau bụng, giải phẫu, những tai nạn,
nhiều hình thức đau khổ thân thể khác mà có câu trả lời
riêng của chúng. Cũng có sự sợ hãi của đau khổ tương
lai, mà sẽ gây ra đau khổ. Đau khổ liên quan gần gũi với
sợ hãi, và nếu không có hiểu rõ hai yếu tố chính này trong
cuộc sống, chúng ta sẽ không bao giờ hiểu được từ bi,
thương yêu là gì. Vì vậy một cái trí quan tâm đến hiểu
rõ về điều gì là từ bi, tình yêu, và mọi chuyện chung
quanh nó chắc chắn phải hiểu rõ điều gì là sợ hãi và
điều gì là đau khổ.
Ngày
14 tháng bảy.
Đau
khổ biết rõ và đau khổ không biết rõ.
Đau
khổ là ... sầu muộn, hoang mang, trạng thái cảm thấy của
cô độc hoàn toàn. Có đau khổ về chết chóc, đau khổ khi
không thể gây mãn nguyện cho bản thân, đau khổ khi không
được công nhận, đau khổ khi bị khước từ và không được
đáp lại tình yêu. Có vô số hình thức của đau khổ, và
đối với tôi có vẻ rằng nếu không hiểu rõ đau khổ, không
có kết thúc cho xung đột, cho khốn cùng, cho cơ cực ngày
ngày của đồi bại và thoái hóa ....
Có
đau khổ biết rõ, và cũng có đau khổ không biết rõ, đau
khổ dường như không có nền tảng, không có nguyên nhân trực
tiếp. Hầu hết chúng ta đều hiểu đau khổ biết rõ, và
chúng ta cũng biết cách giải quyết nó. Hoặc chúng ta chạy
trốn nó nhờ vào niềm tin tôn giáo, hoặc chúng ta giải thích
nó, hoặc chúng ta sử dụng một loại ảo giác nào đó, thuộc
tinh thần hay vật chất; hoặc chúng ta khuây khỏa mình qua
những từ ngữ, qua vui chơi, qua giải trí hời hợt. Chúng
ta làm tất cả việc này, và tuy nhiên chúng ta lại không thể
dập tắt được đau khổ biết rõ. Rồi thì lại có đau khổ
không biết rõ mà chúng ta đã thừa hưởng qua hàng ngàn thế
kỷ. Con người đã luôn luôn tìm kiếm để khuất phục cái
sự việc kỳ lạ được gọi là đau khổ, sầu muộn, khốn
cùng này; nhưng ngay cả khi chúng ta hạnh phúc bên ngoài và
có đầy đủ mọi thứ chúng ta khao khát, ở sâu thẳm bên
trong nơi tầng tiềm thức vẫn còn có những gốc rễ của
đau khổ. Vì vậy khi chúng ta bàn về kết thúc của đau khổ,
chúng ta có ý nói kết thúc của tất cả đau khổ, cả biết
rõ được ở tầng ý thức lẫn không biết rõ được ở
tầng tiềm thức.
Muốn
kết thúc đau khổ người ta bắt buộc phải có một cái trí
rất hồn nhiên, rất trong sáng. Hồn nhiên không chỉ là một
ý tưởng thuần túy. Hồn nhiên yêu cầu nhiều thông minh và
nhạy cảm.
Ngày
15 tháng bảy.
Làm
tổn thương những cảm thấy.
...
Chúng ta phải hành động như thế nào để không gây phiền
muộn cho những người khác? Đó là điều gì bạn muốn biết
phải không? Tôi e rằng rồi thì chúng ta không nên làm gì
cả? Nếu bạn sống tổng thể, những hành động của bạn
có lẽ gây rắc rối, nhưng điều gì quan trọng hơn: tìm ra
điều gì là đúng sự thật, hay không gây bực dọc cho người
khác? Điều này có vẻ quá đơn giản nên không cần trả
lời. Tại sao bạn lại muốn tôn trọng những quan điểm và
những cảm thấy của người khác? Có phải bạn sợ rằng
người ta làm tổn thương những cảm thấy riêng của bạn,
người ta thay đổi quan điểm của bạn phải không? Nếu người
ta có những quan điểm khác biệt bạn, bạn có thể tìm ra
liệu chúng có đúng hay sai bằng cách tra vấn tìm hiểu chúng,
bằng cách tiếp cận chủ động đến chúng. Và nếu bạn
phát giác những cảm thấy và những quan điểm kia không đúng
sự thật, phát giác của bạn có lẽ gây bực bội cho những
người ấp ủ chúng. Rồi thì bạn nên làm gì đây? Bạn nên
tuân theo chúng hay, nhân nhượng chúng với mục đích không
làm tổn thương bạn bè của bạn hay sao?
Ngày
16 tháng bảy.
Hình
ảnh tự tạo dẫn đến đau khổ.
Tại
sao lại phân chia những vấn đề như quan trọng và không quan
trọng? Mọi thứ không là một vấn đề à? Tại sao lại biến
chúng thành những vấn đề lớn hay nhỏ, những vấn đề
thiết yếu hay không thiết yếu? Nếu chúng ta có thể hiểu
rõ một vấn đề, tìm hiểu cặn kẽ nó mà không cần quan
tâm vấn đề đó quan trọng hay không, vậy thì chúng ta sẽ
khai thông tất cả những vấn đề. Đây không là một câu
trả lời khoa trương. Hãy chọn lựa bất kỳ vấn đề nào:
tức giận, ghen tuông, đố kỵ, hận thù – chúng ta biết
chúng rất rõ rồi. Nếu bạn thâm nhập tức giận rất sâu
xa, không chỉ xua đuổi nó đi, vậy thì điều gì có liên
quan đến nó? Tại sao người ta lại tức giận? Bởi vì người
ta bị tổn thương, ai đó đã nói một điều không tốt; và
nếu ai đó nói một điều nịnh nọt bạn cảm thấy hài lòng.
Tại sao bạn lại bị tổn thương? Quan trọng tự tạo đúng
chứ? Và tại sao lại có sự quan trọng tự tạo?
Bởi
vì người ta có một ý tưởng, một biểu tượng của chính
mình, một hình ảnh của chính mình, người ta nên là gì,
người ta là gì và người ta không nên là gì? Tại sao người
ta lại tạo ra một hình ảnh của chính mình? Bởi vì người
ta chưa bao giờ tìm hiểu người ta là gì, thực sự như thế.
Chúng ta nghĩ rằng chúng ta nên là điều này hay điều kia,
lý tưởng, người anh hùng, gương sáng. Điều gì đánh thức
sự tức giận rằng là lý tưởng của chúng ta, ý tưởng
chúng ta có về chính mình, bị tấn công. Và ý tưởng về
chính mình của chúng ta là sự tẩu thoát của chúng ta khỏi
sự kiện chúng ta là gì. Nhưng khi bạn đang quan sát sự kiện
thực sự của chúng ta là gì, không ai có thể gây tổn thương
cho bạn. Do đó, nếu người ta là người nói dối và được
bảo rằng người ta là người nói dối thì điều đó không
có nghĩa rằng người ta bị tổn thương; nó là một sự kiện.
Nhưng khi bạn đang giả vờ rằng bạn không là người nói
dối và lại được bảo rằng bạn như thế, lúc đó bạn
trở nên tức giận, nổi hung tợn. Vì vậy chúng ta luôn luôn
đang sống trong một thế giới được hình thành bởi ý tưởng,
một thế giới của hư cấu và không bao giờ ở trong thế
giới của thực tế. Muốn quan sát cái gì là, hiểu rõ nó,
thực sự thân thuộc với nó, phải không còn nhận xét, không
còn đánh giá, không còn quan điểm, không còn sợ hãi.
Ngày
17 tháng bảy.
Vui
thú lầm lạc.
Có
một sự việc được gọi là thói quen ưa thích hành hạ.
Một tác giả tên là Marquis de Sade lúc trước đã viết một
quyển sách về một người đàn ông thích gây đau đớn người
khác và xem người khác bị đau khổ. Từ đó sinh ra cái từ
ngữ “sadism,” ưa thích hành hạ, mà có nghĩa rằng hưởng
được vui thú từ sự đau khổ của những người khác. Với
một số người nào đó có một thỏa mãn đặc biệt khi quan
sát những người khác bị đau khổ. Hãy quan sát chính mình
và xem thử bạn có cảm giác này hay không. Nó có lẽ không
rõ ràng lắm, nhưng nếu nó có mặt ở đó bạn sẽ phát giác
rằng nó tự biểu lộ trong sự thôi thúc cười chế nhạo
khi một ai đó bị ngã. Bạn muốn người ở trên cao bị kéo
xuống; bạn bình phẩm, đồn đại thiếu suy xét về những
người khác, tất cả việc đó là sự diễn tả của tánh
không nhạy cảm, một hình thức của thèm muốn gây đau đớn
cho người khác. Người ta có lẽ xúc phạm một người khác
một cách cố ý, bằng sự báo thù, hay là người ta có lẽ
làm nó không dụng ý, bằng một từ ngữ, bằng một cử chỉ,
bằng một cái nhìn; nhưng ở cả hai trường hợp sự thôi
thúc đều là gây tổn hại người nào đó, và chẳng có bao
nhiêu người gạt bỏ được hoàn toàn cái hình thức vui thú
lầm lạc này.
Ngày
18 tháng bảy.
Giáo
dục thực sự.
Cái
trí tạo tác qua trải nghiệm, truyền thống, ký ức. Liệu
cái trí có thể được tự do khỏi sự lưu trữ, mặc dầu
nó đang trải nghiệm? Bạn hiểu rõ sự khác biệt không? Điều
gì được yêu cầu là đừng vun quén ký ức nhưng hãy tự
do khỏi qui trình tích lũy của cái trí.
Bạn
gây tổn thương tôi, mà là một trải nghiệm; và tôi lưu
trữ sự tổn thương đó; và điều đó trở thành truyền
thống của tôi; và từ truyền thống đó, tôi nhìn bạn, tôi
phản ứng từ truyền thống đó. Đó là qui trình hàng ngày
của cái trí của tôi và cái trí của bạn. Bây giờ, liệu
có thể rằng, mặc dù bạn gây tổn thương tôi, qui trình
tích lũy không xảy ra. Hai qui trình này hoàn toàn khác hẳn.
Nếu
bạn nói với tôi những điều thô lỗ, nó gây tổn thương
tôi; nhưng nếu tổn thương đó không được trao cho sự quan
trọng, nó không trở thành nền tảng mà tôi dựa vào để
hành động; do đó có thể rằng tôi gặp lại bạn hoàn toàn
mới mẻ. Đó là sự giáo dục thực sự, trong ý nghĩa sâu
sắc của từ ngữ đó. Bởi vì, lúc đó, mặc dù tôi hiểu
rõ những ảnh hưởng gây điều kiện của trải nghiệm, cái
trí lại không bị điều kiện.
Ngày
19 tháng bảy.
Chấm
dứt sự tức giận.
Tôi
chắc rằng, tất cả chúng ta đều đã cố gắng trấn áp
sự tức giận nhưng trong chừng mực nào đó có vẻ không
chấm dứt được nó. Liệu có một tiếp cận khác hẳn để
làm tan biến sự tức giận? .... Tức giận có lẽ bắt
nguồn từ những nguyên nhân vật chất hay tâm lý. Có lẽ,
người ta tức giận bởi vì người ta bị phản đối, những
phản ứng phòng vệ của người ta đang bị phá hủy, hay sự
an toàn được thiết lập cẩn thận của người ta đang bị
đe dọa, và vân vân. Tất cả chúng ta đều quá quen thuộc
sự tức giận. Làm thế nào người ta có thể hiểu rõ và
làm tan biến được sự tức giận? Nếu bạn công nhận rằng
những niềm tin, những khái niệm, những ý kiến của bạn
lại có tầm quan trọng nhất, vậy thì bạn chắc chắn phản
ứng hung bạo khi bị vặn hỏi. Thay vì bám vào những niềm
tin, những ý kiến, nếu bạn bắt đầu đặt câu hỏi liệu
rằng chúng có cần thiết lắm đối với sự hiểu biết về
cuộc sống của một người hay không, rồi thì nhờ vào hiểu
rõ những nguyên nhân của nó có sự chấm dứt của tức giận.
Và thế là người ta bắt đầu xóa tan những kháng cự riêng
của người ta mà gây ra xung đột và đau khổ. Lại nữa điều
này đòi hỏi sự nghiêm túc đúng đắn. Chúng ta quen thuộc
với việc kiểm soát chế ngự chính chúng ta vì những lý
do tôn giáo, xã hội hay vì sự thích ứng, nhưng muốn nhổ
bật gốc rễ sự tức giận cần có tỉnh thức cao độ ....
Bạn
nói rằng bạn tức giận khi nghe được sự bất công. Đó
có phải vì bạn yêu quý nhân đạo, bởi vì bạn đầy từ
bi hay không? Từ bi và tức giận ở cùng nhau à? Có thể có
được sự công bằng khi có tức giận, hận thù hay sao? Có
lẽ bạn tức giận cái tư tưởng hung dữ, bất công thông
thường, nhưng tức giận của bạn không thay đổi được
bất công hay là hung dữ; nó chỉ có thể gây tai hại mà thôi.
Muốn tạo ra trật tự, chính bạn phải ưu ái ân cần, đầy
thương yêu. Hành động được sinh ra từ hận thù chỉ có
thể tạo ra hận thù thêm nữa. Không thể có được công
bằng nơi nào có tức giận. Công bằng và tức giận không
ở cùng nhau.
Ngày
20 tháng bảy.
Tha
thứ không là từ bi thực sự.
Từ
bi là gì vậy? Làm ơn hãy tìm ra cho chính bạn, cảm thấy
nó đi, rằng là liệu một cái trí mà bị tổn thương, mà
có thể bị tổn thương, có lần nào đã từng tha thứ. Liệu
một cái trí có khả năng bị tổn thương, có lần nào đã
từng tha thứ hay chưa? Và liệu một cái trí có khả năng
bị tổn thương như thế, mà đang tu dưỡng đạo đức, mà
ý thức về sự quảng đại, liệu cái trí như thế có thể
từ bi được không? Từ bi, giống như tình yêu, là một điều
gì đó không thuộc cái trí. Cái trí không ý thức được
chính nó như là từ bi, như là thương yêu. Nhưng khoảnh khắc
bạn tha thứ có ý thức, cái trí đang củng cố trung tâm riêng
của nó trong tổn thương riêng của nó. Vì vậy cái trí mà
tha thứ có ý thức không bao giờ có thể tha thứ được;
nó không biết sự tha thứ, nó tha thứ với mục đích để
không bị tổn thương thêm nữa.
Do
đó điều rất quan trọng là phải tìm ra tại sao cái trí
lại luôn ghi nhớ, luôn tích lũy. Bởi vì cái trí mãi mãi
đang tìm kiếm để củng cố uy quyền cho chính nó, để trở
nên vĩ đại, để là một điều gì đó. Khi cái trí đầy
tự nguyện để không là bất kỳ điều gì, để là trống
không, trống không tuyệt đối; vậy là trong đó có từ bi.
Trong đó không có cả tha thứ lẫn tổn thương; nhưng muốn
hiểu rõ việc đó, người ta phải thấu triệt sự tăng trưởng
có ý thức của “cái tôi lệ thuộc” ....
Vì
vậy, chừng nào còn có sự vun quén có ý thức của bất kỳ
ảnh hưởng đặc biệt nào, bất kỳ đạo đức đặc biệt
nào, không thể có tình yêu, không thể có từ bi, bởi vì
tình yêu và từ bi không là kết quả của nỗ lực có ý thức.
Ngày
21 tháng bảy.
Nơi
nào có khả năng xảy ra đau khổ
nơi đó không có tình yêu.
Người
đưa câu hỏi muốn biết làm thế nào anh ấy có thể hành
động tự do và không tự đè nén khi anh ấy biết hành động
của anh ấy phải làm tổn thương những người mà anh ấy
thương yêu. Bạn biết rồi chứ, thương yêu là được tự
do – cả hai người đều tự do. Nơi nào có khả năng xảy
ra đau khổ, nơi nào có khả năng chịu đựng đau khổ trong
tình yêu, đó không là tình yêu, đó chỉ là hình thức tinh
tế của chiếm hữu, của ham muốn giành được. Nếu bạn
thương yêu, thực sự thương yêu một ai đó, bạn không thể
gây đau khổ cho anh ấy khi bạn làm một điều gì đó mà
bạn nghĩ rằng nó đúng đắn. Chỉ khi nào bạn muốn cái
người đó làm điều gì mà bạn khao khát hay anh ấy muốn
bạn làm điều gì mà anh ấy khao khát, lúc đó mới có đau
khổ. Đó có nghĩa là, bạn thích được chiếm hữu; bạn
cảm thấy an toàn, vững chắc, dễ chịu; mặc dù bạn biết
rằng dễ chịu đó chỉ ngắn ngủi, bạn tìm chỗ ẩn náu
trong dễ chịu đó, trong ngắn ngủi đó. Vì vậy mỗi tranh
đấu tìm kiếm dễ chịu, tìm kiếm khuyến khích, thật ra
chỉ phơi bày sự thiếu thốn nguồn phong phú phía bên trong;
và do đó một hành động tách lìa, xa rời cá thể khác tự
nhiên chỉ mang lại sự lo âu xáo trộn, đau thương và sầu
muộn; và một cá thể phải đè nén điều gì anh ấy thực
sự cảm thấy với mục đích điều chỉnh anh ấy cho thích
hợp với người khác. Nói cách khác, sự đè nén liên tục
này, được tạo ra bởi điều tạm gọi là tình yêu, hủy
hoại hai cá thể đó. Trong tình yêu đó không có tự do; nó
chỉ thuần túy là một ngục tù tinh tế.
Ngày
22 tháng bảy.
Bản
chất của cái bẫy.
Đau
khổ là hậu quả của một cú choáng váng, nó là trạng thái
lay động nhất thời của một cái trí mà đã ổn định,
mà đã chấp nhận thói quen của cuộc sống. Một điều gì
đó xảy ra – một cái chết, một mất mát công việc, nghi
vấn về một niềm tin đã ấp ủ – và cái trí bị quấy
rầy. Nhưng một cái trí bị quấy rầy làm gì? Nó tìm ra một
phương cách để không bị quấy rầy lại; nó tìm chỗ ẩn
náu trong một niềm tin khác, trong một công việc chắc chắn
hơn, trong một liên hệ mới. Lại nữa, cơn sóng của cuộc
sống đến và làm tan nát những biện pháp phòng vệ của
nó, nhưng trong chốc lát cái trí vẫn tìm ra những phòng vệ
thêm nữa; và thế là nó tiếp tục. Đây không là phương
cách của thông minh, phải không? Không hình thức nào của
sự cưỡng bách bên trong hay bên ngoài sẽ giúp đỡ được,
phải không? Tất cả cưỡng bách, dù nhỏ nhoi đến chừng
nào, chỉ là kết quả của sự ngu dốt; nó được sinh ra
từ ham muốn có phần thưởng hay sợ hãi bị trừng phạt.
Hiểu rõ toàn bộ bản chất của cái bẫy là được tự do
khỏi nó; không người nào, không hệ thống nào, không niềm
tin nào, có thể trao tặng tự do cho bạn. Bạn phải thực
hiện chuyến hành trình đó trên một đại dương chưa được
vẽ bản đồ và chưa được thám hiểm.
Ngày
23 tháng bảy.
Kết
thúc đau khổ.
Nếu
bạn dạo bộ trên một con đường, bạn sẽ trông thấy sự
hoành tráng của thiên nhiên, vẻ đẹp lạ thường của những
cánh đồng xanh và những bầu trời thoáng đãng; và bạn sẽ
nghe được tiếng cười đùa của trẻ em. Nhưng bất kể tất
cả việc đó, có một cảm thấy của đau khổ. Có đau khổ
của một phụ nữ đang mang thai; có đau khổ trong cái chết;
có đau khổ khi bạn đang mong ngóng một điều gì, và nó không
xảy ra; có đau khổ khi một quốc gia bị suy sụp, bị thoái
hóa, và có đau khổ của sự đồi bại, không chỉ trong tập
thể, mà còn trong cá thể. Có đau khổ trong ngôi nhà riêng
của bạn, nếu bạn quan sát kỹ càng – đau khổ của không
thể thành tựu, đau khổ của tầm thường và không có năng
lực riêng của bạn, và vô số những đau khổ thuộc tiềm
thức.
Cũng
có vui đùa trong cuộc sống. Vui đùa là một việc dễ thương
– vui đùa không lý do, có hân hoan trong tâm hồn của người
ta không nguyên nhân, thương yêu không tìm kiếm mọi đáp lại.
Nhưng vui đùa như thế hiếm khi xảy ra cho chúng ta. Chúng ta
gánh nặng đau khổ; cuộc đời của chúng ta là một qui trình
của đau khổ và xung đột, một không hòa đồng liên tục,
và chúng ta hầu như không bao giờ biết được thương yêu
bằng toàn thân tâm của chúng ta là gì.
Chúng
ta muốn tìm ra một giải pháp, một phương tiện, một phương
pháp nhờ đó giải quyết gánh nặng đau khổ này của cuộc
sống, và vì vậy chúng ta không bao giờ quan sát kỹ càng và
thực sự đau khổ. Chúng ta cố gắng tẩu thoát nhờ vào những
điều hoang đường hư cấu, nhờ vào những hình ảnh, nhờ
vào những suy đoán; chúng ta hy vọng tìm ra một phương cách
nào đó để lẩn tránh gánh nặng này, dừng lại trước cơn
sóng đau khổ này.
Đau
khổ có một kết thúc, nhưng nó không xảy ra nhờ vào bất
kỳ hệ thống hay phương pháp nào. Không còn đau khổ khi có
trực nhận cái gì là.
Ngày
24 tháng bảy.
Gặp
gỡ đau khổ.
Bạn
gặp gỡ đau khổ như thế nào? Tôi nghĩ rằng hầu hết chúng
ta gặp gỡ nó rất hời hợt. Sự giáo dục của chúng ta,
sự đào tạo của chúng ta, sự hiểu biết của chúng ta, những
ảnh hưởng xã hội của chúng ta mà chúng ta tuân phục, tất
cả đều làm cho chúng ta hời hợt. Một cái trí hời hợt
là một cái trí mà tẩu thoát đến nhà thờ, đến một kết
luận nào đó, đến một khái niệm nào đó, đến một niềm
tin hay ý tưởng nào đó. Tất cả việc đó đều là một
nơi ẩn náu cho cái trí hời hợt đang đau khổ. Và nếu bạn
không thể tìm được một nơi ẩn náu, bạn thiết lập một
bức tường quanh bản thân và trở nên ngờ vực, khắc nghiệt,
dửng dưng, hay bạn tẩu thoát nhờ vào một phản ứng ám
ảnh dễ dãi nào đó. Mọi phòng vệ chống lại đau khổ như
thế ngăn cản sự tìm hiểu sâu xa hơn.
...
Làm ơn hãy quan sát cái trí riêng của bạn; hãy quan sát cái
cách bạn giải thích để làm vơi đi những đau khổ của
bạn, tìm quên bản thân trong công việc, trong những ý tưởng,
hay bám vào một niềm tin nơi Chúa, hay trong một cuộc sống
ở tương lai. Và nếu không có giải thích nào, không có niềm
tin nào đã mang lại thỏa mãn, bạn tẩu thoát nhờ vào nhậu
nhẹt, ái ân hay bằng cách trở nên ngờ vực, khô khan, cay
nghiệt, dễ dãi .... Từ thế hệ này qua thế hệ khác nó
đã được cha mẹ chuyển xuống con cái của họ, và cái trí
hời hợt không bao giờ chịu tháo bỏ cái miếng băng ra khỏi
vết thương đau khổ đó; cái trí thực sự không biết rõ,
nó thực sự không thân thuộc đau khổ. Nó chỉ có một ý
tưởng về đau khổ. Nó có một bức ảnh, một biểu tượng
của đau khổ, nhưng nó không bao giờ gặp gỡ trực tiếp
đau khổ – nó chỉ gặp gỡ cái từ ngữ đau khổ.
Ngày
25 tháng bảy.
Lẩn
tránh đau khổ.
Hầu
hết chúng ta đều trải qua đau khổ trong những hình thức
khác nhau – trong liên hệ, trong cái chết của ai đó, trong
không thành tựu chính mình và héo hắt tâm hồn đến khi bị
trống không, hay trong cố gắng để thành tựu, cố gắng để
trở thành một điều gì đó, và gặp phải thất bại hoàn
toàn. Và có toàn vấn đề của đau khổ ở phần thân thể
– bệnh tật, mù lòa, mất khả năng, tê liệt và vân vân.
Mọi nơi đều có cái sự việc kỳ lạ này được gọi là
đau khổ – với cái chết chờ đợi ở góc đường. Và chúng
ta không biết làm thế nào gặp gỡ đau khổ, vì vậy hoặc
chúng ta thờ phụng nó, giải thích nó, hoặc cố gắng chạy
trốn nó. Đi đến bất kỳ nhà thờ Thiên chúa giáo nào và
bạn sẽ thấy rằng đau khổ được thờ phụng; nó được
biến thành một việc gì đó phi thường, thiêng liêng, và
nó được nói rằng chỉ qua đau khổ, qua đấng Christ bị
đóng đinh, bạn mới có thể tìm được Chúa. Ở phương Đông
họ có những hình thức lẩn tránh riêng của họ, những phương
cách lẩn tránh đau khổ khác, và dường như đối với tôi
rất lạ lùng khi có quá ít người, dù ở phương Đông hay
ở phương Tây, thực sự được tự do khỏi đau khổ.
Sẽ
là một điều tuyệt vời nếu trong khi bạn đang lắng nghe
những điều này – không cảm xúc, không cảm tính – lắng
nghe điều gì đang được nói ... bạn có thể hiểu rõ thực
sự đau khổ và hoàn toàn được tự do khỏi nó; bởi vì
lúc đó sẽ không có dối gạt, không có những ảo tưởng,
không có những lo âu, không có sợ hãi, và bộ não có thể
vận hành rõ ràng, sắc bén, hợp lý. Và có lẽ tiếp theo
đó, người ta sẽ biết được tình yêu là gì.
Ngày
26 tháng bảy.
Theo
sát chuyển động của đau khổ.
Đau
khổ là gì? .... Nó ngụ ý gì? Đang đau khổ có nghĩa là gì?
Không phải tại sao lại có đau khổ, không phải nguyên nhân
của đau khổ là gì, nhưng điều gì đang thực sự xảy ra.
Tôi không biết bạn có hiểu rõ sự khác biệt này hay không.
Lúc đó tôi chỉ tỉnh thức được trạng thái đau khổ, không
phải như tách rời khỏi tôi, không phải như một người
quan sát đang quan sát đau khổ – nó là bộ phận của tôi,
đó là, toàn thân tâm tôi là đau khổ. Vậy thì tôi có thể
theo sát chuyển động của nó, quan sát xem nó dẫn dắt về
đâu. Chắc chắn rằng nếu tôi làm việc đó, nó mở toang,
phải không? Rồi thì tôi thấy rằng tôi đã đặt trọng tâm
vào “cái tôi lệ thuộc” – không phải vào cái người
mà tôi thương yêu. Anh ấy đã chỉ hành động để thay thế
đau khổ của tôi, cô độc của tôi, bất hạnh của tôi.
Vì tôi không là một điều gì đó, tôi đã hy vọng anh ấy
sẽ là điều đó. Điều đó đã đi rồi; tôi bị bỏ lại,
tôi bị lạc lõng, tôi bị cô độc. Nếu không có anh ấy,
tôi không là gì cả. Vì thế tôi khóc lóc. Nó không có nghĩa
rằng anh ấy đi rồi nhưng có nghĩa rằng tôi bị bỏ lại.
Tôi bị cô độc.
...
Có quá nhiều người sẽ giúp đỡ tôi tẩu thoát – hàng
ngàn người tạm gọi là tôn giáo, kèm theo những niềm tin
và những giáo điều, những hy vọng và những mơ tưởng hão
huyền của họ – “Đó là nghiệp lực, đó là ý Chúa –
bạn biết chứ, tất cả đều cho tôi phương cách lẩn tránh
đau khổ. Nhưng nếu tôi ở lại cùng đau khổ và không xua
đuổi nó khỏi tôi, không cố gắng thay thế nó hay khước
từ nó, vậy thì điều gì xảy ra? Trạng thái của cái trí
là gì khi nó chỉ đang theo sát chuyển động của đau khổ?
Ngày
27 tháng bảy.
Hiểu
biết tự phát.
Chúng
ta không bao giờ nói rằng, “Hãy để tôi xem thử cái việc
đó là gì mà đau khổ.” Bạn không thể xem thử bằng ép
buộc, bằng kỷ luật. Bạn phải quan sát đầy thích thú,
đầy nhận thức tự nhiên không bị tác động ở bên ngoài.
Sau đó bạn sẽ thấy rằng cái việc mà chúng ta gọi là đau
khổ, sầu muộn, cái việc mà chúng ta lẩn tránh, và kiểm
soát, tất cả đều đã không còn. Khi tôi không có liên hệ
đến việc đó như là phía bên ngoài tôi, vấn đề không
còn; khoảnh khắc tôi thiết lập một sự liên hệ đến việc
đó như phía bên ngoài tôi, vấn đề có mặt. Chừng nào tôi
còn đối xử với đau khổ như là việc gì đó phía bên ngoài
– Tôi bị đau khổ bởi vì tôi mất mát người em của tôi,
bởi vì tôi không có tiền, bởi vì điều này hay điều kia
– tôi thiết lập một sự liên hệ với nó và liên hệ đó
là hư cấu. Nhưng nếu tôi là việc đó, nếu tôi thấy sự
kiện, vậy thì toàn sự kiện đó được thay đổi, tất cả
điều đó có một ý nghĩa khác hẳn. Rồi thì có chú ý tổng
thể, chú ý hòa đồng và sự kiện mà được quan tâm trọn
vẹn đó được hiểu rõ và tan biến, và thế là không còn
sợ hãi và vì vậy từ ngữ đau khổ không hiện diện.
Ngày
28 tháng bảy.
Trung
tâm của đau khổ.
Khi
bạn trông thấy một vật rất dễ thương, một hòn núi hùng
vĩ, một hoàng hôn kỳ ảo, một nụ cười quyến rũ, một
khuôn mặt hấp dẫn, sự kiện đó làm bạn sửng sốt, và
bạn lặng tăm; nó chưa lần nào xảy ra cho bạn hay sao? Lúc
đó bạn ôm trọn thế giới trong vòng tay của bạn. Nhưng
đó là một việc gì đó từ phía bên ngoài tác động vào
cái trí của bạn, nhưng tôi đang nói về cái trí mà không
bị sửng sốt nhưng muốn nhìn ngắm, quan sát. Bây giờ, liệu
rằng bạn có thể quan sát và không còn tất cả sự bộc
phát của tình trạng bị điều kiện này? Đối với một
người đang bị đau khổ, tôi giải thích nó bằng những từ
ngữ; đau khổ là điều không thể tránh khỏi, đau khổ là
hệ quả của sự mãn nguyện. Khi tất cả những giải thích
chấm dứt hoàn toàn, lúc đó bạn có thể quan sát – mà có
nghĩa rằng bạn không đang quan sát từ trung tâm. Khi bạn quan
sát từ một trung tâm, những khả năng quan sát của bạn bị
giới hạn. Nếu tôi bám vào một cột mốc và muốn ở đó,
có một căng thẳng, có đau khổ. Khi từ trung tâm tôi quan
sát đau khổ, có sự đau khổ. Chính vì mất khả năng quan
sát đã tạo ra đau khổ. Tôi không thể quan sát nếu tôi suy
nghĩ, vận hành, nhìn từ một trung tâm – như khi tôi nói
rằng, “Tôi phải không có đau khổ, tôi phải tìm ra tại
sao tôi đau khổ, tôi phải thoát khỏi.” Khi tôi quan sát từ
một trung tâm, dầu rằng trung tâm đó là kết luận, một
ý tưởng, hy vọng, thất vọng, hay bất cứ việc gì khác,
sự quan sát đó rất giới hạn, rất nông cạn, rất tầm
thường, và việc đó sinh ra đau khổ.
Ngày
29 tháng bảy.
Một
bao la vượt khỏi mọi đo lường.
Chuyện
gì xảy ra khi bạn mất mát một ai đó vì chết chóc? Phản
ứng ngay tức khắc là một cảm giác tê liệt, và khi bạn
ra khỏi trạng thái choáng váng đó, có cái điều mà chúng
ta gọi là đau khổ. Bây giờ từ ngữ đau khổ đó có nghĩa
gì vậy? Tình bằng hữu, những từ ngữ hạnh phúc, những
chuyến dạo bộ, nhiều thứ dễ chịu các bạn đã làm và
đã hy vọng làm cùng nhau – tất cả việc này bị tước
đoạt mất trong một giây, và bạn bị bỏ lại trống rỗng,
trơ trụi, cô độc. Đó là điều gì bạn đang phản kháng,
đó là điều gì cái trí chống đối: bị đột ngột bỏ
lại mình nó, hoàn toàn cô độc, trống rỗng, không còn bất
kỳ nâng đỡ nào. Lúc này điều gì phải lưu tâm là sống
cùng trống không đó, chỉ cần sống cùng nó không còn mọi
phản ứng, không còn lý luận về nó, không còn chạy trốn
nó đến những ông đồng bà cốt, đến lý thuyết luân hồi
và tất cả những trò vô lý ngu xuẩn đó – sống cùng nó
bằng toàn thân tâm của bạn. Và nếu bạn đi sâu vào nó
từng bước một bạn sẽ phát hiện rằng có một kết thúc
của đau khổ – một kết thúc thực sự, không là một kết
thúc bằng lời nói, không là một kết thúc hời hợt có được
nhờ tẩu thoát, nhờ gắn kết vào một ý niệm, hay cam kết
đến một ý tưởng. Sau đó bạn sẽ tìm ra rằng không còn
thứ gì để phòng vệ nữa, bởi vì cái trí hoàn toàn trống
không và không còn đang phản ứng trong ý nghĩa cố gắng lấp
đầy trống không đó; và vì vậy khi tất cả đau khổ đều
đã kết thúc, bạn sẽ bắt đầu một chuyến hành trình khác
– một chuyến hành trình không kết thúc và không khởi đầu.
Có một bao la vượt khỏi mọi đo lường, nhưng bạn không
thể thâm nhập thế giới đó nếu bạn không kết thúc hoàn
toàn sự đau khổ.
Ngày
30 tháng bảy.
Sống
cùng đau khổ.
Tất
cả chúng ta đều trải qua đau khổ. Bạn không trải qua đau
khổ trong hình thức này hoặc hình thức khác hay sao? Và bạn
có muốn biết về nó không? Nếu bạn muốn, bạn có thể
phân tích nó và giải thích tại sao bạn đau khổ. Bạn có
thể đọc những quyển sách về chủ đề này, hay đi đến
nhà thờ, và chẳng mấy chốc bạn sẽ biết một điều gì
đó về đau khổ. Nhưng tôi không đang nói về việc đó; tôi
đang nói về kết thúc đau khổ. Hiểu biết không kết thúc
đau khổ. Kết thúc đau khổ bắt đầu khi giáp mặt những
sự kiện tâm lý ở trong chính bản thân mình và hoàn toàn
tỉnh thức được tất cả những hàm ý của những sự kiện
này từ khoảnh khắc sang khoảnh khắc. Điều này có nghĩa
rằng không bao giờ lẩn tránh sự kiện người ta bị đau
khổ, không bao giờ lý luận về nó, không bao giờ đưa ra
một quan điểm về nó, nhưng sống cùng sự kiện đó trọn
vẹn.
Bạn
biết chứ, sống cùng vẻ đẹp của những hòn núi kia và
không trở nên quen thuộc với nó khó khăn vô cùng .... Bạn
đã nhìn ngắm những hòn núi kia, đã nghe con suối đó, và
đã trông thấy những cái bóng lan dần khắp thung lũng, ngày
này sang ngày kia; và bộ bạn không nhận ra rằng bạn đã
bị quen thuộc với tất cả quang cảnh đó dễ dàng như thế
nào à? Bạn nói rằng, “Vâng, nó rất đẹp,” và bạn đi
qua. Sống cùng vẻ đẹp, hay sống cùng một vật xấu xí,
và không bị quen thuộc với nó đòi hỏi năng lượng khủng
khiếp – một trạng thái tỉnh thức không cho phép cái trí
của bạn trở nên cùn nhụt. Cùng một cách như vậy, đau
khổ làm cùn nhụt cái trí nếu bạn chỉ quen thuộc nó –
và hầu hết chúng ta lại quen thuộc nó. Nhưng bạn không cần
quen thuộc đau khổ. Bạn có thể sống cùng đau khổ, hiểu
rõ nó, thâm nhập vào nó – nhưng không với mục đích biết
về nó. Bạn biết rằng đau khổ ở đó; nó là một sự kiện,
và không còn gì thêm nữa để biết. Bạn phải sống.
Ngày
31 tháng bảy.
Hiệp
thông cùng đau khổ.
Hầu
hết chúng ta không hiệp thông cùng bất kỳ điều gì cả.
Chúng ta không trực tiếp hiệp thông cùng bạn bè của chúng
ta, cùng người vợ của chúng ta, cùng con cái của chúng ta
....
Vì
vậy muốn hiểu rõ đau khổ, chắc chắn bạn phải thương
yêu nó, phải không? Đó là, bạn phải trực tiếp hiệp thông
cùng nó. Nếu bạn muốn hiểu rõ điều gì đó – người
hàng xóm của bạn, người vợ của bạn, hay bất kỳ sự
liên hệ nào – nếu bạn muốn hiểu rõ điều gì đó hoàn
toàn, bạn phải gần gũi nó. Bạn phải tiếp cận nó không
có mọi phản kháng, thành kiến, chỉ trích hay ghê tởm; bạn
phải thấy nó, phải không? Nếu tôi muốn hiểu rõ bạn, tôi
phải không có những thành kiến về bạn. Tôi phải có khả
năng thấy bạn, không qua những rào chắn, những bức màn
của những điều kiện và những thành kiến của tôi. Tôi
phải hiệp thông cùng bạn, mà có nghĩa là tôi phải thương
yêu bạn. Tương tự như thế, nếu tôi muốn hiểu rõ đau
khổ, tôi phải thương yêu nó, tôi phải hiệp thông cùng nó.
Tôi không thể làm như thế bởi vì tôi đang chạy trốn nó
qua những giải thích, qua những lý thuyết, qua những hy vọng,
qua những trì hoãn, mà tất cả đều là qui trình của từ
ngữ. Vì vậy những từ ngữ ngăn cản tôi hiệp thông cùng
đau khổ. Những từ ngữ ngăn cản tôi – những từ ngữ
của giải thích, biện minh, mà vẫn còn là từ ngữ, mà là
qui trình thuộc tinh thần – ngăn cản tôi không trực tiếp
hiệp thông cùng đau khổ. Chỉ khi nào tôi hiệp thông cùng
đau khổ tôi mới hiểu rõ nó.
THÁNG
TÁM
Ngày
1 tháng tám.
Tâm
hồn tràn trề, cái trí trống không.
K
hông
có con đường dẫn đến sự thật, nó phải đến với bạn.
Sự thật chỉ có thể đến với bạn khi cái trí và tâm hồn
của bạn đơn giản, trong sáng và có tình yêu trong tâm hồn
của bạn; sự thật không đến khi tâm hồn của bạn nhét
đầy những sự việc của cái trí. Khi có tình yêu trong tâm
hồn của bạn, bạn không nói về tổ chức cho tình anh em,
bạn không nói về niềm tin, bạn không nói về sự phân chia
hay những quyền hành mà tạo ra sự phân chia, bạn không cần
tìm kiếm sự hòa giải. Lúc đó bạn chỉ đơn giản là một
con người không có nhãn hiệu, không có một quốc gia. Điều
này có nghĩa rằng bạn phải cởi bỏ tất cả những sự
việc đó khỏi bản thân mình và cho phép sự thật hiện hữu;
và nó chỉ đến khi cái trí trống không, khi cái trí không
còn tạo tác. Rồi thì, nó sẽ đến không cần sự mời mọc
của bạn. Rồi thì nó sẽ đến mau lẹ như cơn gió và không
biết được. Nó đến một cách kín đáo, không phải khi bạn
đang quan sát, đang khao khát. Nó ở đó bất thình lình như
ánh mặt trời, tinh khiết như ban đêm; nhưng muốn thâu nhận
nó, tâm hồn phải tràn trề và cái trí phải trống không.
Lúc này bạn có cái trí tràn trề và tâm hồn của bạn trống
không.
Ngày
2 tháng tám.
Sự
thật là một trạng thái của hiện hữu.
Vì
vậy, không có con đường dẫn đến sự thật, và không có
hai sự thật. Sự thật không thuộc quá khứ hay thuộc hiện
tại, nó không thời gian; và con người trích dẫn sự thật
của Phật, của Christ, hay con người chỉ đang lặp lại điều
gì tôi đang nói, sẽ không tìm ra sự thật, bởi vì lặp lại
không là sự thật. Lặp lại là một dối gạt. Sự thật
là một trạng thái của hiện hữu mà sinh ra khi cái trí
– mà tìm kiếm để phân chia, để độc quyền, mà chỉ có
thể suy nghĩ lệ thuộc vào những kết quả, những thành tựu
– đã kết thúc. Chỉ đến lúc đó sẽ có sự thật. Cái
trí đang thực hiện nỗ lực, đang kỷ luật chính nó với
mục đích để đạt được một kết thúc, không thể biết
sự thật, bởi vì kết thúc là sự chiếu rọi riêng của
nó, và theo đuổi sự chiếu rọi đó, dù cao quý đến chừng
nào, chỉ là một hình thức của thờ phụng. Một con người
như thế đang thờ phụng chính anh ấy, và vì vậy anh ấy
không thể biết sự thật. Sự thật sẽ chỉ biết được
khi chúng ta hiểu rõ toàn tiến hành của cái trí, đó là,
khi không có xung đột.
Ngày
3 tháng tám.
Sự
thật không có nơi tồn tại mãi mãi.
Sự
thật là một sự kiện, và sự kiện đó có thể hiểu rõ
được chỉ khi nào những sự việc khác nhau đã được đặt
giữa cái trí và sự kiện được xóa sạch. Sự kiện là
liên hệ của bạn với tài sản, với người vợ của bạn,
với những con người, với thiên nhiên, với những ý tưởng;
và chừng nào bạn không hiểu rõ sự kiện của liên hệ,
tìm kiếm Chúa của bạn chỉ gia tăng sự hỗn độn bởi vì
nó là một thay thế, một tẩu thoát, và vì vậy nó không
có ý nghĩa. Chừng nào bạn còn chi phối người vợ của bạn
hay cô ấy chi phối bạn, chừng nào bạn còn sở hửu và bị
sở hửu, bạn không thể biết tình yêu; chừng nào bạn còn
đang đè nén, đang thay thế, chừng nào bạn còn có tham vọng,
bạn không thể biết sự thật.
Anh
ấy, người không đang tìm kiếm, người không đang phấn đấu,
người không đang cố gắng để đạt được kết quả, sẽ
biết sự thật .... Sự thật không tiếp tục, nó không có
nơi tồn tại mãi mãi, nó chỉ có thể được thấy từ khoảnh
khắc sang khoảnh khắc. Sự thật luôn luôn mới mẻ, do đó
không thời gian. Cái gì là sự thật ngày hôm qua không là
sự thật ngày hôm nay, cái gì là sự thật ngày hôm nay không
là sự thật ngày mai. Sự thật không có sự tiếp tục. Chính
cái trí mà muốn biến cái trải nghiệm nó gọi là sự thật
được tiếp tục, và cái trí như thế sẽ không biết sự
thật. Sự thật luôn luôn mới mẻ; đó là nhìn thấy cùng
nụ cười, và nhìn thấy nụ cười đó mới mẻ, nhìn thấy
cùng con người, và nhìn thấy con người đó mới mẻ lại,
nhìn thấy những cành cọ đong đưa mới mẻ lại, gặp gỡ
cuộc sống mới mẻ lại.
Ngày
4 tháng tám.
Không
có chỉ dẫn đến sự thật.
Chúa
sẽ tìm được bởi tìm kiếm Chúa hay sao? Bạn có thể tìm
được cái không thể biết à? Muốn tìm được, bạn phải
biết rõ bạn đang tìm kiếm cái gì. Nếu bạn tìm kiếm với
mục đích tìm được, cái gì bạn tìm được sẽ chỉ là
một chiếu rọi tự tạo; nó sẽ là cái gì bạn ham muốn,
và cái tạo tác của ham muốn không là sự thật. Tìm kiếm
sự thật là phủ nhận nó. Sự thật không nơi chỗ cố định;
không con đường, không chỉ dẫn đến nó, và từ ngữ không
là sự thật. Sự thật sẽ tìm được trong một bối cảnh
đặc biệt, trong một quan điểm chung nào đó, giữa một nhóm
người riêng biệt, hay sao? Nó ở đây và không ở đó à?
Điều đó là lời chỉ dẫn đến sự thật, và không phải
điều khác hay sao? Có một chỉ dẫn à? Khi sự thật được
tìm kiếm, điều gì tìm được chỉ có thể đến từ sự
ngu dốt, bởi vì chính sự tìm kiếm được sinh ra từ ngu
dốt. Bạn không thể nào tìm kiếm sự thật; bạn phải ngừng
lại cho sự thật hiện hữu.
Ngày
5 tháng tám.
Sự
thật tìm được từ khoảnh khắc sang khoảnh khắc.
Sự
thật không thể được tích lũy. Điều gì được tích lũy
luôn luôn đang bị hủy hoại; nó bị tàn tạ. Sự thật không
bao giờ có thể bị tàn tạ bởi vì nó chỉ có thể tìm được
từ khoảnh khắc sang khoảnh khắc trong mỗi tư tưởng, trong
mỗi liên hệ, trong mỗi từ ngữ, trong mỗi cử chỉ, trong
một nụ cười, trong những giọt nước mắt. Và nếu bạn
và tôi có thể tìm được nó và sống cùng nó – chính đang
sống là đang tìm được nó – vậy thì chúng ta sẽ không
trở thành những người truyền bá; chúng ta sẽ là những
con người sáng tạo – không phải những con người hoàn hảo,
nhưng những con người sáng tạo, mà khác biệt hoàn toàn.
Ngày
6 tháng tám.
Người
cách mạng thực sự.
Sự thật không dành cho người được kính trọng, cũng không
dành cho những người thèm muốn tự mở rộng, tự hoàn thiện.
Sự thật không dành cho những người đang tìm kiếm an toàn,
vĩnh cửu; bởi vì vĩnh cửu mà họ tìm kiếm chỉ là sự
đối nghịch của không vĩnh cửu. Bị trói buộc trong mạng
lưới của thời gian, họ tìm kiếm vĩnh cửu, nhưng vĩnh cửu
họ tìm kiếm không thực sự bởi vì cái gì họ tìm kiếm
là sản phẩm của tư tưởng của họ. Do đó một người
muốn khám phá sự thật phải ngừng tìm kiếm – mà không
có nghĩa rằng anh ấy phải mãn nguyện với cái gì là. Trái
lại một người có dự tính khám phá sự thật phải là một
người cách mạng hoàn toàn ở bên trong. Anh ấy không thể
lệ thuộc bất kỳ giai cấp nào, bất kỳ quốc gia nào, bất
kỳ nhóm người hay học thuyết nào, bất kỳ tôn giáo có
tổ chức nào; vì sự thật không ở trong đền chùa hay nhà
thờ, sự thật không tìm được trong những thứ được làm
bằng bàn tay hay bằng cái trí. Sự thật hiện hữu chỉ khi
nào những thứ của cái trí và của bàn tay bị gạt đi, và
hành động gạt đi những thứ của cái trí và của bàn tay
đó không là một vấn đề của thời gian. Sự thật đến
với con người được tự do khỏi thời gian, không đang sử
dụng thời gian như một phương tiện của tự mở rộng. Thời
gian có nghĩa là ký ức của ngày hôm qua, ký ức của gia đình
của bạn, của chủng tộc của bạn, của đặc điểm riêng
của bạn, của sự tích lũy trải nghiệm của bạn mà tạo
thành “cái tôi lệ thuộc” và “cái của tôi”.
Ngày
7 tháng tám.
Thấy
sự thật trong điều giả dối.
Bạn có lẽ hời hợt đồng ý khi bạn nghe rằng chủ nghĩa
quốc gia, cùng tất cả quyền lợi được bảo đảm và tình
cảm của nó, dẫn đến sự trục lợi và sự xếp đặt con
người chống lại con người; nhưng thực sự làm tự do cái
trí khỏi sự tầm thường của chủ nghĩa quốc gia lại là
một vấn đề khác hẳn. Được tự do, không chỉ tự do khỏi
chủ nghĩa quốc gia mà còn tự do khỏi tất cả những kết
luận của những tôn giáo có tổ chức và những hệ thống
chính trị, là điều rất cần thiết nếu cái trí muốn được
tươi trẻ, trong sáng, hồn nhiên, đó là, trong một trạng
thái cách mạng; và chỉ cái trí như thế mới có thể tạo
ra một thế giới mới – không phải những nhà chính trị,
mà đã chết rồi, cũng không phải những giáo sĩ, mà bị
trói buộc trong những hệ thống tôn giáo riêng của họ.
Vì
vậy, bất hạnh hay không bất hạnh cho chính bạn, bạn đã
nghe được điều gì đó mà là sự thật; và nếu bạn chỉ
nghe nó và không bị lay động một cách tích cực để cho
cái trí của bạn bắt đầu làm tự do chính nó khỏi tất
cả những sự việc đang làm nó chật hẹp và khúc khuỷu,
lúc đó sự thật bạn vừa nghe sẽ trở thành một độc hại.
Chắc chắn rằng, sự thật trở thành một liều thuốc độc
nếu nó được nghe thấy mà lại không hành động trong cái
trí, giống như là sự thối rữa của một vết thương. Nhưng
khám phá cho bản thân mình điều gì là sự thật và điều
gì là giả dối, và nhìn thấy sự thật trong điều giả dối,
là cho phép sự thật đó vận hành và sinh ra hành động riêng
của nó.
Ngày
8 tháng tám.
Hiểu
rõ thực tại.
Thật
ra không phức tạp gì cả, mặc dầu nó có lẽ gian khổ lắm.
Bạn biết chứ, chúng ta không bắt đầu bằng thực tại,
bằng sự kiện, bằng điều gì chúng ta đang suy nghĩ, đang
làm, đang ham muốn; chúng ta bắt đầu bằng những giả thuyết,
hay bằng những lý tưởng, mà không là những thực tại, và
vì vậy chúng ta bị dẫn lạc lối. Muốn bắt đầu bằng
những sự kiện, và không bằng những giả thuyết, chúng ta
cần chú ý kỹ lưỡng; và mọi hình thức suy nghĩ không khởi
đầu từ thực tại đều là một xao lãng. Đó là lý do tại
sao rất quan trọng phải hiểu rõ điều gì thực sự đang
xảy ra cả phía bên trong lẫn quanh người ta.
...
Nếu bạn là một người Thiên chúa giáo, tầm nhìn của bạn
tuân theo một khuôn mẫu nào đó; nếu bạn là một người
Ấn độ giáo, một người Phật giáo, hay một người Hồi
giáo, bạn tuân theo một khuôn mẫu khác hẳn. Bạn thấy Christ
hay Krishna, tùy theo tình trạng bị điều kiện của bạn; sự
giáo dục của bạn, văn hóa trong đó bạn đã được nuôi
dưỡng, định đoạt tầm nhìn của bạn. Cái gì là thực
tại: tầm nhìn, hay cái trí đã được định hình trong một
cái khuôn nào đó? Tầm nhìn là sự chiếu rọi của truyền
thống đặc biệt mà hình thành từ nền tảng của cái trí.
Tình trạng bị điều kiện này, không phải tầm nhìn mà nó
chiếu rọi, là thực tại, sự kiện. Hiểu rõ sự kiện rất
đơn giản; nhưng nó bị biến thành khó khăn bởi những thích
và những không thích của chúng ta, bởi chỉ trích của chúng
ta về sự kiện, bởi những ý kiến và những nhận xét chúng
ta có về sự kiện. Tự do khỏi những hình thức khác nhau
của sự đánh giá này là hiểu rõ thực tại, cái gì là.
Ngày
9 tháng tám.
Diễn
giải những sự kiện ngăn cản đang thấy.
Một
cái trí cho một ý kiến về một sự kiện là một cái trí
hủy hoại, bị giới hạn, nông cạn .... Bạn có thể diễn
giải sự kiện theo một cách, và tôi có thể diễn giải nó
theo một cách khác. Sự diễn giải về sự kiện là một tai
hại ngăn cản chúng ta không nhìn thấy sự kiện thực tế
và làm một điều gì đó về sự kiện đó. Khi bạn và tôi
bàn cãi những ý kiến của chúng ta về sự kiện, không có
điều gì được làm về sự kiện đó; có lẽ bạn có thể
tăng thêm cho sự kiện, nhìn thấy nhiều sắc thái, ẩn ý,
quan trọng hơn nữa về sự kiện, và có lẽ tôi thấy ít
ý nghĩa hơn trong những sự kiện. Nhưng sự kiện không thể
được diễn giải; tôi không thể đưa ra một ý kiến về
sự kiện. Nó là như thế, và rất khó khăn cho một cái trí
khi phải chấp nhận sự kiện. Chúng ta luôn luôn đang diễn
giải, chúng ta luôn luôn đang cho nó những ý nghĩa quan trọng,
tùy theo những thành kiến, những điều kiện, những hy vọng,
những sợ hãi của chúng ta và tất cả những vấn đề quanh
nó. Nếu bạn và tôi có thể thấy sự kiện mà không đưa
ra một ý kiến, diễn giải, cho một ý nghĩa, lúc đó sự
kiện trở nên sinh động nhiều hơn – không phải sinh động
nhiều hơn – sự kiện ở đó một mình, không có điều gì
khác nữa gây ảnh hưởng; rồi thì sự kiện có năng lượng
riêng của nó mà thúc đẩy bạn trong phương hướng đúng
đắn.
Ngày
10 tháng tám.
Chỉ
có một sự thật: không vĩnh cửu.
Chúng
ta đang cố gắng tìm ra liệu rằng có, hay không có một trạng
thái vĩnh cửu – không phải điều gì chúng ta mong muốn,
nhưng sự kiện thực tế, sự thật của vấn đề. Mọi thứ
quanh chúng ta, bên trong cũng như bên ngoài – những liên hệ
của chúng ta, những tư tưởng của chúng ta, những cảm thấy
của chúng ta – đều không vĩnh cửu, đều ở trong một trạng
thái biến đổi liên tục. Bởi vì ý thức rõ ràng được
việc này, cái trí khao khát vĩnh cửu, một trạng thái vĩnh
cửu của bình an, của tình yêu, của tốt lành, một sự an
toàn mà cả thời gian lẫn những biến cố đều không thể
hủy diệt; vì vậy nó tạo ra cái linh hồn, cái Đại Ngã,
và những ảo tưởng của một thiên đàng vĩnh cửu. Nhưng
vĩnh cửu này lại được sinh ra từ không vĩnh cửu, và thế
là nó có trong nó những hạt giống của những điều không
vĩnh cửu. Chỉ có một sự thật duy nhất: không vĩnh cửu.
Ngày
11 tháng tám.
Khao
khát cái không thể biết được.
Bạn
muốn tôi nói cho biết sự thật là gì. Liệu cái không thể
diễn tả được có thể đưa vào những từ ngữ hay sao? Liệu
bạn có thể đo lường cái không thể đo lường được hay
sao? Bạn có thể bắt gió được trong nắm tay của bạn không?
Nếu bạn làm được, đó là gió à? Nếu bạn đo lường cái
không thể đo lường được, đó là sự thật sao? Nếu bạn
lập thành công thức, đó là sự thật sao? Chắc chắn là
không rồi, ngay lúc bạn diễn tả một điều gì đó mà không
thể diễn tả được, nó ngừng là sự thật. Khoảnh khắc
bạn diễn tả cái không thể biết được thành cái đã được
biết, nó ngừng là cái không thể biết được. Tuy nhiên đó
là điều gì chúng ta đang khao khát. Lúc nào chúng ta cũng đều
muốn biết, bởi vì sau đó chúng ta sẽ có thể tiếp tục,
sau đó chúng ta sẽ có thể, chúng ta nghĩ, nắm bắt được
vĩnh cửu, hạnh phúc rốt ráo. Chúng ta muốn biết bởi vì
chúng ta không hạnh phúc, bởi vì chúng ta đang gắng sức đầy
khổ sở, bởi vì chúng ta bị kiệt sức, bị thoái hóa. Vẫn
vậy thay vì nhận ra sự thật đơn giản – rằng chúng ta
bị thoái hóa, rằng chúng ta bị cùn nhụt, kiệt quệ, rối
loạn – chúng ta lại muốn chuyển dịch điều gì là cái
đã được biết vào trong cái không biết được, mà lại
nữa trở thành cái đã được biết và vì vậy chúng ta không
bao giờ có thể tìm ra sự thật.
Ngày
12 tháng tám.
Đau
khổ chỉ là một từ ngữ hay một thực tại?
Đau
khổ chỉ là một từ ngữ, hay một thực tại? Nếu nó là
một thực tại và không chỉ là một từ ngữ, vậy thì lúc
này từ ngữ không còn ý nghĩa, và chỉ còn lại cảm giác
đau khổ tột độ. Liên quan đến cái gì? Liên quan đến một
hình ảnh, đến một trải nghiệm, đến một điều gì đó
mà bạn có hay không có. Nếu bạn có nó, bạn gọi nó là
vui thú; nếu bạn không có, nó là đau khổ. Do đó đau khổ,
sầu muộn, đều liên quan đến một điều gì đó. Điều
gì đó chỉ thuộc từ ngữ, hay một thực tại? – vì sợ
hãi không thể tồn tại một mình nhưng chỉ trong liên quan
đến một điều gì đó: đến một cá thể, đến một biến
cố, đến một cảm thấy. Lúc này, bạn đã nhận thức rõ
ràng về đau khổ. Có phải đau khổ đó tách rời khỏi bạn
và vì vậy bạn chỉ là người quan sát mà nhận thấy đau
khổ đó, hay đau khổ đó là bạn?
Ngày
13 tháng tám.
Bạn
và trống không là một.
Bạn
không là gì cả. Bạn có lẽ có tên tuổi và địa vị của
bạn, tài sản và tài khoản ngân hàng của bạn, bạn có lẽ
có quyền hành và nổi tiếng; nhưng bất kể tất cả những
phòng vệ này, bạn không là gì cả. Bạn có lẽ hoàn toàn
không ý thức được trống rỗng này, trống không này, hay
bạn có lẽ chỉ không muốn ý thức về nó; nhưng nó ở đó,
dù bạn làm bất kỳ điều gì để lẩn tránh nó. Bạn có
lẽ cố gắng tẩu thoát nó trong những phương cách quanh co,
qua bạo lực tập thể hay cá thể, qua tôn sùng tập thể hay
cá thể, qua hiểu biết hay vui chơi; nhưng dù bạn ngủ hay
thức, nó luôn luôn ở đó. Qua sự liên hệ của bạn, bạn
có thể bất ngờ bắt gặp được trống không này và nỗi
sợ hãi của nó chỉ bằng cách tỉnh thức không chọn lựa
về những tẩu thoát. Bạn không liên hệ đến nó như một
thực thể khác biệt, tách rời; bạn không là người quan
sát đang thấy nó; nếu không có bạn, người suy nghĩ, người
quan sát, nó không tồn tại. Bạn và trống không là một;
bạn và trống không là một sự kiện kết hợp, không là
hai qui trình tách rời. Nếu bạn, người suy nghĩ, sợ hãi
nó và tiếp cận nó như một điều gì đó đối nghịch và
đối kháng bạn, lúc đó bất kỳ hành động nào bạn có
lẽ áp dụng cho nó rõ ràng phải dẫn đến ảo tưởng và
vì thế chỉ làm tăng thêm xung đột lẫn đau khổ. Khi có
khám phá đó, trải nghiệm của trống không đó là bạn, vậy
thì sợ hãi – mà hiện hữu chỉ khi nào người suy nghĩ tách
rời khỏi những tư tưởng của anh ấy và vì vậy cố gắng
thiết lập một sự liên hệ với chúng – sợ hãi hoàn toàn
bị xóa tan.
Ngày
14 tháng tám.
Chúng
ta kết thúc sợ hãi bằng cách nào.
Chúng
ta đang bàn luận một điều gì đó cần chú ý của bạn,
không phải đồng ý hay không đồng ý của bạn. Chúng ta đang
nhìn cuộc sống rất nghiêm túc, rất khách quan, rất rõ ràng
– không lệ thuộc vào cảm tính của bạn, ưa thích
của bạn, điều gì bạn thích hay không thích. Chính vì điều
gì chúng ta thích và không thích đã tạo ra đau khổ này. Tất
cả điều mà chúng ta đang nói lúc này là: “Chúng ta kết
thúc sợ hãi bằng cách nào?” Đó là một trong những vấn
đề quan trọng của chúng ta, bởi vì nếu một con người
không thể kết thúc nó, anh ấy mãi mãi sống trong bóng tối,
không phải mãi mãi theo ý nghĩa thuộc Thiên chúa giáo nhưng
theo ý nghĩa thông thường; một cuộc sống cũng đủ quá rồi.
Đối với tôi, như một con người, phải có một phương cách
vượt khỏi chứ không phải bằng cách sáng chế một hy vọng
trong tương lai nào đó. Liệu rằng tôi như một con người
có thể kết thúc sợ hãi, trọn vẹn; không phải từng chút
một hay không? Có thể bạn chưa bao giờ đặt câu hỏi này
cho chính bạn, và có thể bạn sẽ không đặt câu hỏi này
bởi vì bạn không biết cách vượt khỏi nó. Nhưng nếu bạn
muốn đặt câu hỏi đó rất nghiêm túc, với ý định tìm
được không phải phương cách kết thúc nó, nhưng với ý
định tìm được bản chất và cấu trúc của sợ hãi, ngay
khoảnh khắc bạn đã tìm được nó, sợ hãi tự nó kết
thúc; bạn không phải làm bất cứ điều gì về nó.
...
Khi chúng ta ý thức được nó và tiếp xúc trực tiếp cùng
nó, người quan sát là điều được quan sát. Không còn sự
khác biệt giữa người quan sát và điều được quan sát.
Khi sợ hãi được quan sát mà không còn người quan sát, có
hành động, nhưng không là hành động của người quan sát
đang hành động vào sợ hãi.
Ngày
15 tháng tám.
Sự
phân hai của người suy nghĩ và vật được suy nghĩ.
Khi
bạn quan sát bất kỳ thứ gì – một cái cây, người vợ
của bạn, con cái của bạn, người hàng xóm của bạn, các
vì sao của một đêm, ánh sáng trên dòng nước, con chim trong
bầu trời, bất kỳ thứ gì – luôn luôn có người quan sát
– người kiểm duyệt, người suy nghĩ, người trải
nghiệm, người tìm kiếm – và cái thứ mà anh ta đang quan
sát; người quan sát và vật được quan sát; người suy nghĩ
và vật được suy nghĩ. Vì vậy, luôn luôn có một phân chia.
Chính sự phân chia này là thời gian. Phân chia đó chính là
bản thể của xung đột. Và khi có xung đột, có mâu thuẫn.
Có “người quan sát và vật được quan sát” – đó là
một mâu thuẫn; đó là một tách rời. Và vẫn vậy nơi nào
có mâu thuẫn, có xung đột. Và khi có xung đột, luôn luôn
có sự thôi thúc để vượt khỏi nó, chinh phục nó, chiến
thắng nó, tẩu thoát khỏi nó, làm một điều gì về nó và
mọi hoạt động đó đều bao hàm thời gian .... Chừng nào
còn có sự phân chia này, thời gian sẽ tiếp tục, và thời
gian là đau khổ.
Và
một con người ước ao tìm kiếm sự kết thúc đau khổ phải
hiểu rõ việc này, phải tìm ra, phải ra khỏi sự phân hai
này giữa người suy nghĩ và vật được suy nghĩ, người trải
nghiệm và vật được trải nghiệm. Điều đó có nghĩa là,
khi có một phân chia giữa người quan sát và vật được quan
sát, có thời gian, và do đó không có kết thúc đau khổ. Vậy
thì, người ta phải làm gì đây? Bạn hiểu rõ câu hỏi chứ?
Tôi nhìn thấy, trong chính tôi, người quan sát luôn luôn đang
quan sát, đang xét đoán, đang kiểm duyệt, đang chấp nhận,
đang phản đối, đang quy định, đang kiểm soát, đang tạo
khuôn. Người quan sát đó, người suy nghĩ đó, là kết quả
của tư tưởng, rõ ràng là như thế. Tư tưởng có trước;
không phải người quan sát, không phải người suy nghĩ. Nếu
không có suy nghĩ gì cả, sẽ không có người quan sát, không
người suy nghĩ; thế là sẽ chỉ có chú ý tổng thể, trọn
vẹn.
Ngày
16 tháng tám.
Tư
tưởng tạo ra người suy nghĩ.
Tư
tưởng là cảm xúc được diễn tả bằng từ ngữ; tư tưởng
là phản hồi của ký ức, của từ ngữ, của trải nghiệm,
của hình ảnh. Tư tưởng có tính ngắn ngủi, thoáng qua, thay
đổi, không vĩnh cửu, và nó đang tìm kiếm vĩnh cửu. Vì
vậy tư tưởng tạo ra người suy nghĩ, mà sau đó trở thành
người vĩnh cửu; anh ấy đảm trách vai trò của người kiểm
duyệt, người hướng dẫn, người kiểm soát, người tạo
khuôn của tư tưởng. Cái thực thể vĩnh cửu ảo tưởng
này là sản phẩm của tư tưởmg, của những điều ngắn
ngủi thoáng qua. Cái thực thể này là tư tưởng; nếu không
có tư tưởng anh ấy không tồn tại. Người suy nghĩ được
cấu thành bởi những đặc tính; những đặc tính của anh
ấy không thể tách rời chính anh ấy. Người kiểm soát là
vật được kiểm soát, anh ấy chỉ đang chơi một trò lừa
gạt với chính anh ấy. Khi nào điều giả dối không được
hiểu rõ như điều giả dối, sự thật không hiện hữu.
Ngày
17 tháng tám.
Một
bức tường kiên cố của tư tưởng.
“Làm
thế nào có được một hợp nhất của người suy nghĩ với
những tư tưởng của anh ta?” Không phải qua hành động của
ý chí, không phải qua kỷ luật, và cũng không phải qua bất
kỳ hình thức của nỗ lực, kiểm soát hay tập trung, và cũng
không phải qua bất kỳ những phương tiện nào khác. Sử dụng
một phương tiện hàm ý một tác nhân đang hành động, phải
vậy không? Chừng nào còn có một người hành động, sẽ
còn có một phân chia. Hợp nhất xảy ra chỉ khi nào cái trí
hoàn toàn tĩnh lặng mà không cố gắng làm cho tĩnh lặng.
Có tĩnh lặng này, không phải khi người suy nghĩ chấm dứt,
nhưng chỉ khi nào chính tư tưởng chấm dứt. Phải có tự
do khỏi sự phản hồi của tình trạng bị quy định, mà là
tư tưởng. Mỗi vấn đề được giải quyết chỉ khi nào
ý tưởng, kết luận không còn nữa; những kết luận, ý tưởng,
tư tưởng, là những kích động của cái trí. Làm thế nào
có thể có được hiểu rõ khi cái trí bị kích động? Trạng
thái nghiêm túc phải được làm dịu bớt bằng sự chung sức
cùng lúc của tự nguyện không gò bó. Nếu bạn hiểu rõ tất
cả mọi điều vừa được trình bày, bạn sẽ thấy rằng
sự thật sẽ đến trong những khoảnh khắc bạn không đang
mong đợi nó. Nếu tôi được phép nói như thế này, hãy cởi
mở, hãy nhạy cảm, hãy tỉnh thức trọn vẹn về cái gì
là từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác. Đừng thiết
lập quanh bạn một bức tường tư tưởng kiên cố. Phước
lành của sự thật đến khi cái trí không đầy ắp những
hoạt động và những đấu tranh riêng của nó.
Ngày
18 tháng tám.
Khi
người quan sát là vật được quan sát.
Không
gian rất cần thiết. Nếu không có không gian không có tự
do. Chúng ta đang nói về tâm lý .... Chỉ khi nào người ta
hiệp thông, khi nào không còn không gian giữa người quan sát
và vật được quan sát thì mới có được sự liên hệ tổng
thể trọn vẹn – ví dụ như một cái cây. Người ta không
đồng nhất với một cái cây, một đóa hoa, một phụ nữ,
một người đàn ông hay bất kỳ thứ gì, nhưng khi có sự
vắng mặt hoàn toàn của không gian như người quan sát và
vật được quan sát, lúc đó có không gian bao la. Trong không
gian đó không có xung đột; trong không gian đó có tự do.
Tự
do không là một phản ứng. Bạn không thể nói rằng, “Ồ,
tôi được tự do.” Cái khoảnh khắc bạn nói bạn được
tự do có nghĩa là bạn không tự do, bởi vì bạn ý thức
được chính mình như được tự do khỏi điều gì đó, và
do đó bạn có cùng tình huống y hệt như một người quan
sát đang quan sát một cái cây. Anh ấy đã tạo tác một không
gian, và trong không gian đó anh ấy nuôi dưỡng xung đột. Muốn
hiểu rõ điều này cần phải không nói rằng đồng ý hay
không đồng ý theo trí năng, hay nói rằng, “Tôi không hiểu,”
nhưng trái lại nó yêu cầu tiếp xúc trực tiếp cùng cái
gì là. Điều đó có nghĩa là thấy tất cả những hành động
của bạn, mỗi khoảnh khắc của hành động là của người
quan sát và vật được quan sát, và trong không gian đó có
vui thú, đau khổ và trải qua nỗi khổ sở do ham muốn được
thành công, trở nên nổi tiếng. Trong không gian đó không có
sự hiệp thông cùng bất kỳ điều gì cả. Sự hiệp thông,
sự liên hệ có một ý nghĩa hoàn toàn khác hẳn khi người
quan sát không còn tách khỏi vật được quan sát. Có không
gian kỳ lạ này; và có tự do.
Ngày
19 tháng tám.
Có
một người quan sát
đang nhìn ngắm trạng thái cô độc không?
Cái
trí của tôi quan sát trạng thái cô độc, và lẩn tránh nó,
chạy trốn nó. Nhưng nếu tôi không chạy trốn nó, liệu có
một phân chia, liệu có một tách rời, liệu có một người
quan sát đang nhìn ngắm trạng thái cô độc hay không? Hay là,
có phải chỉ có một trạng thái cô độc, chính cái trí của
tôi bị trống không, cô độc? Không phải rằng có một người
quan sát mà biết rằng có trạng thái cô độc. Tôi nghĩ rằng
điều này rất quan trọng cần phải thấu triệt, thật mau
lẹ, không dùng quá nhiều từ ngữ. Bây giờ chúng ta nói,
“Tôi ganh ghét và tôi muốn xua tan sự ganh ghét,” vậy là
có một người quan sát và vật được quan sát; người quan
sát ao ước xua tan điều mà anh ta quan sát. Nhưng người quan
sát không giống vật được quan sát hay sao? Chính là tự cái
trí đã tạo ra sự ganh ghét, và vì vậy cái trí không thể
làm bất kỳ điều gì để xua tan sự ganh ghét. Thế là, cái
trí của tôi quan sát trạng thái cô độc; người suy nghĩ
ý thức rằng anh ấy bị cô độc. Nhưng bằng cách ở cùng
nó, hiệp thông trọn vẹn, mà có nghĩa là, không chạy trốn
nó, không diễn giải nó và tất cả những chuyện quanh nó,
vậy thì, có một khác biệt giữa người quan sát và vật
được quan sát hay sao? Hay là chỉ có một trạng thái, mà
là, chính cái trí bị trống không, bị cô độc? Không phải
rằng cái trí quan sát chính nó như bị trống không, nhưng
chính cái trí trống không. Sau đó, liệu cái trí có thể,
ý thức rằng chính nó bị trống không, và ý thức rằng dù
nó có nỗ lực bao nhiêu chăng nữa, dù nó có chuyển động
như thế nào chăng nữa để tách khỏi trống không đó chỉ
hoàn toàn là một tẩu thoát, một lệ thuộc, liệu cái trí
có thể gạt đi mọi lệ thuộc và là nó là gì, hoàn toàn
trống không, hoàn toàn cô độc hay không? Và nếu cái trí
trong trạng thái đó, không có tự do khỏi mọi lệ thuộc,
khỏi mọi quyến luyến hay sao?
Ngày
20 tháng tám.
Điều
gì được tích lũy không là sự thật.
Chừng
nào còn có người trải nghiệm đang nhớ lại điều trải
nghiệm, sự thật không hiện hữu. Sự thật không là điều
gì đó để được nhớ, được lưu trữ, được ghi lại,
và sau đó được mang ra dùng. Điều gì được tích lũy không
là sự thật. Ham muốn trải nghiệm tạo ra người trải nghiệm,
mà sau đó tích lũy và nhớ lại. Ham muốn tạo thành sự tách
rời của người suy nghĩ ra khỏi sự suy nghĩ của anh ấy;
ham muốn trở thành, trải nghiệm, được nhiều thêm hoặc
ít hơn, tạo thành sự phân chia giữa người trải nghiệm
và vật được trải nghiệm. Tỉnh thức được những phương
cách của ham muốn là hiểu rõ về chính mình. Hiểu rõ về
chính mình là khởi đầu của thiền định.
Ngày
21 tháng tám.
Hành
động tức khắc.
Nếu
bạn hiệp thông cùng mọi thứ, cùng người vợ của bạn,
cùng con cái của bạn, cùng bầu trời, cùng những đám mây,
cùng bất cứ sự kiện nào, cái khoảnh khắc tư tưởng can
thiệp vào nó bạn mất đi sự hiệp thông. Tư tưởng khởi
nguồn từ ký ức. Ký ức là hình ảnh, và từ đó bạn quan
sát và vì vậy có sự tách rời giữa người quan sát và vật
được quan sát.
Bạn
phải hiểu rõ điều này rất kỹ lưỡng và thâm sâu. Chính
sự tách rời của người quan sát khỏi vật được quan sát
này mới làm cho người quan sát muốn thêm trải nghiệm, thêm
những cảm xúc, và vì thế anh ấy mãi mãi đang theo đuổi,
đang tìm kiếm. Người ta phải hiểu rõ hoàn toàn và vững
vàng rằng chừng nào còn có người quan sát, người đang tìm
kiếm trải nghiệm, người kiểm duyệt, cái thực thể mà
đánh giá, bênh vực, chỉ trích, không có tiếp xúc tức khắc
cùng cái gì là. Khi bạn gặp đau đớn, đau đớn của cơ
thể, có sự nhận biết tức khắc; không có người quan sát
đang cảm thấy đau đớn; chỉ còn đau đớn. Bởi vì không
còn người quan sát nên có hành động tức khắc. Không có
ý tưởng rồi sau đó hành động, nhưng chỉ có hành động
ngay khi có đau đớn, bởi vì có sự tiếp xúc thân thể trực
tiếp. Đau đớn là bạn; có đau đớn. Chừng nào điều này
không được hoàn toàn hiểu rõ, được nhận ra, được khảo
sát tỉ mỉ và được cảm thấy sâu sắc; chừng nào nó còn
không được thấu đáo, không bằng trí năng, không bằng từ
ngữ, rằng người quan sát là vật được quan sát; tất cả
cuộc sống trở thành xung đột, một mâu thuẫn giữa những
đối nghịch, “cái gì nên l
