NỖI
ĐAU
Nỗi
đau là gì? Đừng chỉ nghĩ đến từ ngữ mà hãy nhìn thẳng
vào nội tâm, nhìn thật sâu vào đáy lòng mình. Về mặt tâm
lý, ngay từ khi bạn còn là đứa trẻ, cha mẹ, bạn bè của
bạn đã từng làm cho bạn đau lòng. Lớn lên một chút, khi
đi học, thì nhà trường lại làm cho bạn đau lòng bằng những
câu nói như: "Trò phải thông minh lanh lợi như anh của trò",
hoặc chú bác, hoặc ông hiệu trưởng của bạn, hoặc bất
cứ là ai đó. Tại trường đại học, bạn phải vượt qua
các kỳ khảo thí, nếu làm bài không được, bạn sẽ mất
tinh thần, thất vọng. Bước ra trường đời, không kiếm
được việc làm, bạn cảm thấy buồn tủi, đau lòng. Mọi
sự xẩy ra trên thế giới đều làm đau lòng bạn. Nền giáo
dục vốn không hoàn chỉnh của chúng ta làm đau lòng bạn.
Như
thế, rõ ràng là bạn bị đau buồn trong tâm hồn. Bạn có
thực sự nhận ra rằng bạn bị đau lòng không? Thế rồi
do gậm nhấm những nỗi đau của mình, ôm mối hận lòng,
bạn muốn làm đau lòng người khác. Từ đó, bạn trở
thành dễ nổi giận, sẵn sàng phản đối mọi chuyện, bạn
co mình lại, chui vào ốc đảo tinh thần của riêng mình, trở
thành càng lúc càng tự cô lập, xa lánh mọi người. Và khi
mà bạn càng xa lánh mọi người, thì bạn càng cảm thấy
buồn tủi hơn. Thế là bạn tự xây một bức tường vô hình
chung quanh, tâm hồn chìm đắm trong nỗi cô đơn với ảo vọng,
nhưng luôn luôn vẫn chỉ nằm gọn trong vòng tường do chính
mình tạo ra.
Đó
là tất cả những dấu hiệu của nỗi đau.
Vậy
là bạn bị đau buồn trong tâm hồn. Thế nếu đang lúc bạn
thấy mình bị đau đớn trong lòng đó, nếu lúc đó bạn thật
sự, một cách sâu sắc, nhận thức rằng bạn có nỗi đau,
không chỉ hời hợt ở mặt nhận thức thông thường, mà
nỗi đau ghi khắc sâu tận đáy lòng, thì bạn sẽ làm gì
đây?
Bây
giờ chúng ta thử tìm coi nỗi đau này xẩy ra như thế nào?
Có
nỗi đau lòng vì lý do là chúng ta đã tự xây dựng trong tâm
một ý niệm, một hình ảnh về chính mình. Lấy thí
dụ như bản thân tôi đây, nếu tôi đã xây dựng trong lòng
một hình ảnh của chính tôi luôn luôn ngồi chễm chệ trên
diễn đàn để thuyết giảng -- cám ơn Trời, tôi không có
cái vụ này -- rồi thính giả lại phản đối hoặc không
thèm tới, thế là hình ảnh tôi -- được xây dựng trong lòng
tôi -- bị xúc phạm. Thực tế là khi nào mà tôi còn
xây dựng một ý niệm, một hình ảnh đẹp về chính tôi
trong lòng, thì hình ảnh đó sẽ có lúc bị xúc phạm. Thật
là rõ ràng, phải vậy không?
Vậy
thì bây giờ chúng ta tự hỏi coi chúng ta có thể sống đơn
giản, không xây đắp một hình ảnh, một ý niệm nào chăng?
Nghĩa là không có những kết luận, những thành kiến -- tất
cả những cái này đều là hình ảnh, ý niệm cả. Như vậy,
vào cái lúc mà bạn lăng mạ tôi đó -- nghĩa là bạn nói
điều trái ngược với hình ảnh "cái tôi" mà tôi đã xây
đắp về tôi -- như vậy là bạn làm đau lòng tôi. Bây giờ,
nếu ngay cái giây phút mà bạn nói lên những điều có hại
cho tôi, làm đau lòng tôi đó, tôi tỉnh giác, nhận thức được
và dồn tất cả sự chú tâm vào những lời bạn đang nói,
chỉ làm một việc là chú tâm vào việc đang xẩy ra
mà thôi, không phân tích, không suy diễn, không ghi nhớ, như
thế những điều đó sẽ không có cơ hội len lỏi vào tâm
hồn tôi. Chỉ khi nào chúng ta lơ đãng, không chú ý, thì những
lời nói làm đau lòng hoặc những lời nịnh bợ mới tìm
được chỗ đứng trong tâm hồn chúng ta.
Vậy
xin hỏi, nếu có người nói rằng bạn là thằng ngốc, thì
ngay lúc đó, bạn có thể dồn tất cả sự chú tâm, chỉ
chú tâm thôi, vào sự kiện đang xẩy ra mà không tìm hiểu,
không suy diễn, được không? Nếu làm được, bạn sẽ không
thấy có nỗi đau lòng. Trong sự chú tâm, tập trung tư tưởng
đó, những nỗi đau buồn trong quá khứ đã tiêu tan.
Tập
trung tư tưởng cũng giống như ngọn lửa, nó đốt cháy
tiêu mọi nỗi đau đã và đang xẩy ra. Bạn bắt được ý
này chăng?
Krishnamurti
-- To Be Human
Danny
Việt dịch
Bài
Đọc Thêm:
