J. Krishnamurti
NÓI CHUYỆN CUỐI CÙNG 1985
Tại SAANEN, BROCKWOOD PARK
Lời dịch: Ông Không 2007

BROCKWOOD PARK
Câu hỏi và trả lời công chúng lần thứ nhất
Ngày 27 tháng 8 năm 1985

Sống đơn giản thuộc tâm lý

Nhiều câu hỏi đã được đặt ra. Chúng ta không thể trả lời tất cả. Những câu hỏi này đã được chọn lựa, không bởi người nói nhưng bởi những người khác. Tôi chưa đọc chúng, và các bạn cũng chưa đọc chúng. Có thể một vài người trong các bạn đã viết những câu hỏi này.

Nếu tôi được phép hỏi bạn bằng sự kính trọng, tôi đang đặt cho bạn một câu hỏi, tại sao bạn lại có mặt ở đây? Đây là một câu hỏi rất nghiêm túc vì bạn đã đặt cho người nói nhiều câu hỏi khác. Tại sao mỗi người chúng ta lại có mặt ở đây trong thời tiết quá xấu này, gió lớn, và người ta hy vọng rằng các bạn đều được xếp chỗ ngồi thoải mái, nhưng tại sao? Không phải rằng các bạn đều được xếp chỗ ngồi thoải mái nhưng tại sao tất cả chúng ta lại ở đây? Đó có phải vì tò mò, không có việc gì vui hơn để làm? Tôi đang hỏi những câu hỏi này đầy kính trọng, không phải với bất kỳ ý nghĩa hỗn xược nào. Có phải chúng ta ở đây để được kích thích, để được thách thức, để có nhiều năng lượng hơn, hay là giải phóng năng lượng, hay chỉ là sự giải khuây cho trí năng – đó là một từ ngữ phù hợp! Hay là thuộc lãng mạn, thuộc cảm tính, hay là một loại giúp đỡ nào đó, muốn được giúp đỡ bởi một người khác? Nếu người ta đặt tất cả những câu hỏi này cho chính mình, cái gì là câu trả lời của chúng ta? Bạn có lẽ cũng hỏi người nói tại sao ông ta đang nói. Đó là một thói quen phải không? Đó là ông ta cảm thấy hạnh phúc khi đối diện một số khán giả, mãn nguyện và rằng là ông ta cần một số khán giả phải không? Tất cả những câu hỏi này không chỉ đặt ra cho chính mình mà còn cho người nói. Và nếu chúng ta tìm hiểu tại sao chúng ta đang làm điều gì chúng ta đang làm, cùng tất cả rắc rối, lao dịch này và sự lo lắng lẫn sợ hãi của tất cả cuộc sống. Và nếu người ta không tìm được câu trả lời tại sao người nói đang đi đến nhiều châu lục khác nhau để nói chuyện trong suốt bảy mươi năm, năm mươi năm qua, đó là một thói quen của ông ta phải không? Ông ta đã thử nghiệm nó, giữ im lặng trong một năm và nhiều hơn. Và cũng vậy có một lần ông ta đã nói chuyện sau một bức màn [tiếng cười] với khán giả và ông ta cảm thấy khá ngớ ngẩn [tiếng cười] và vì vậy ông ta đi ra trước khán giả. Ông ta đã thử nghiệm việc này rất cẩn thận, liệu rằng ông ta có lệ thuộc vào người khác để thỏa mãn, để là, để trở thành, để nổi tiếng, mọi chuyện vô nghĩa đó hay không. Tại sao trong lần trở lại này ông ta đang hỏi bạn, nếu ông ta được phép đầy kính trọng, tại sao tất cả chúng ta lại ở đây. Đó có phải vì tuổi già và chúng ta chẳng còn gì vui vẻ hơn để làm? Đó có phải là chúng ta thật lòng trong sâu thẳm muốn hiểu rõ chính chúng ta. Ông ta chỉ đang hành động như một cái gương soi mà trong đó mỗi người chúng ta có thể quan sát chính mình như chúng ta là, không phải bị chán nản hay phấn chấn để khám phá chúng ta là gì. Có phải là cái gương soi đó rõ ràng, sắc nét, mọi nét đặc trưng của nó đều hiện rõ – không có bất kỳ biến dạng. Và nếu cái gương soi đó trong sáng và bạn có thể quan sát chính bạn như bạn là, vậy thì cái gương soi đó không quan trọng. Bạn có thể đập vỡ cái gương soi đó mà không cảm giác mất đi sự may mắn! Và nếu bạn có thể trả lời câu hỏi đó, câu hỏi khá nghiêm túc, tại sao chúng ta lại cư xử như chúng ta làm, như mỗi người chúng ta làm, tại sao chúng ta lại suy nghĩ trong một khuôn mẫu nào đó, tại sao chúng ta lại đi theo một ai đó, càng điên khùng bao nhiêu lại càng tốt hơn bấy nhiêu, tại sao chúng ta lại lưu trữ tất cả những sự việc mà người ta đã nói, mà những người khác đã nói, tại sao không có gì trong chúng ta mà là chính chúng ta. Và để khám phá chúng ta là gì, chính chúng ta, cái hạt giống bám rễ sâu đó, không chỉ là cái hạt giống văn hóa, truyền thống, tôn giáo, tất cả những chồi nhánh của chúng nhưng đi rất, rất, rất sâu trong chính mình để tìm ra nguồn gốc của mọi sự việc. Không phải những tế bào và tất cả việc đó, không phải những gien mà người ta đã thừa hưởng nhưng còn nhiều hơn vượt khỏi tất cả những việc đó.

Chúng ta sẽ tìm hiểu việc đó một chút xíu nhé? Cái gì là nguồn gốc, không phải là cái chu trình của tiến hóa và sinh học, cái gì là nguồn gốc của tất cả sự vật? Việc này yêu cầu, hay là hỏi, cái gì là sáng tạo? Cái gì là sáng tạo? Ai đã tạo ra tất cả việc này, vũ trụ kỳ diệu, mọi thứ đang sống trong nó và ngoài nó? Cái gì là nguồn gốc của tất cả việc đó? Các bạn có muốn tìm hiểu tất cả việc đó hay không?

Khán giả: Vâng.

Krishnamurti: Chắc chắn à? Tại sao? [tiếng cười] Để tiêu khiển à? Cho một hình thức giải trí, một cái gì đó mới mẻ à? Tôi e rằng nó không là bất kỳ thứ gì giống như thế đâu.

Bộ não của chúng ta có khả năng phi thường, phi thường, không bình thường, nhưng vượt khỏi tất cả những sự việc bình thường. Khi người ta quan sát tất cả thế giới công nghệ, cái gì họ đã làm, và cái gì họ đang làm, và cái gì họ sắp sửa làm, sự tiến bộ khủng khiếp. Bộ não có khả năng này. Máy vi tính sẽ đảm trách càng ngày càng nhiều tất cả những hoạt động của chúng ta, trong chừng mực nào đó, ngoại trừ ái ân và có thể nó không có khả năng quan sát các vì sao của một buổi tối. Nhưng nó sẽ đảm trách tất cả những hoạt động của chúng ta, có lẽ tạo ra một kỹ nghệ mới, một cách sống mới, nếu không có điện, nó có lẽ tùy thuộc vào ánh sáng. Họ đang có sự ganh đua lớn lao, nước Mỹ và nước Nhật, ganh đua khủng khiếp. Và tất cả chúng ta sẽ là những nô lệ cho vị chúa đó – máy vi tính. Vì vậy chúng ta đang nói rằng bộ não có một khả năng phi thường nhưng bộ não đó đã bị kìm hãm, bị làm chật hẹp bởi nền giáo dục của chúng ta, bởi tánh tư lợi của chúng ta. Tôi biết bạn sẽ nghe tất cả điều này nhưng bạn sẽ chẳng làm điều gì về nó cả. Việc đó cũng được thôi. Và chính bộ não đó mà đã tiến hóa nhiều thế kỷ, hàng triệu năm, bộ não đó đã trở thành cái gì nó là bây giờ, già nua, mệt mỏi, với nhiều phiền muộn, xung đột và đau khổ. Bộ não đó, mà là trung tâm của mọi tồn tại của chúng ta, tất cả thân tâm của chúng ta, mà là tương lai và quá khứ, chúng ta đã nói về nó ngày trước, và bộ não này muốn tìm ra cái gì vượt khỏi tất cả việc này, cái gì là cội nguồn, nguồn gốc, khởi đầu. Nó có khi nào tìm ra được? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Nó có thể tìm ra được cái gì là nguồn gốc, cuộc sống, khởi đầu của mọi sáng tạo, của mọi sự vật, không chỉ chính chúng ta mà còn cả con cọp, những cái cây kỳ diệu. Bạn có khi nào quan sát rất gần một con cọp hay chưa? Chưa à. Chúng tôi đã ở rất gần, hầu như chạm vào nó, hoang dã. Và ai đã tạo ra tất cả việc này – sự cạn kiệt – thiên nhiên không thể cạn kiệt và những sông ngòi, những núi non, những cây cối, những bãi cỏ, những cánh rừng, những vườn cây và chúng ta? Bạn sẽ tìm ra bằng cách nào? Làm ơn đặt câu hỏi này cho chính chúng ta. Làm thế nào các bạn sẽ, những con người bình thường, giống như chúng ta – tìm ra cái gì đó thuộc khoa học, sinh học, một cái gì đó hay cái khác, và những người đang đào xuống lòng đất để tìm những thành phố mới. Làm thế nào các bạn sẽ tìm ra? Bằng cách tuân theo một người nào đó? Bằng cách biến vài vị đạo sư thành giàu có khủng khiếp? Bạn sẽ tìm hiểu việc này bằng cách nào? Đó là câu hỏi của tôi đặt cho bạn? Ai sẽ trả lời nó? Bạn đang mong đợi người nói trả lời nó phải không? Hay là sáng chế ra một vị chúa mới mà nói rằng ông ta đã tạo ra nó? Cái sáng chế đó, cái tưởng tượng đó vẫn còn là bộ phận của bộ não.

Vì vậy bạn sẽ tìm ra bằng cách nào? Tôi xin phép dành câu hỏi đó cho bạn được không? Bạn sẽ dành cho nó cái gì đây, dành cho trong ý nghĩa, năng lượng của bạn, khả năng của bạn, nhiệt thành của bạn, đam mê của bạn, toàn bộ thời gian của bạn để tìm ra? Hay là bạn sẽ đối xử với nó giống như một điều gì đó, “Ô, hôm nay tôi bận quá, tôi sẽ suy nghĩ nó vào ngày mai”, hay đó là một câu hỏi được đặt cho những người lớn không phải cho thế hệ trẻ, chúng tôi còn nhỏ quá không suy nghĩ điều đó được đâu. Bạn sẽ dành cho nó bao nhiêu năng lượng đây? Không phải tìm kiếm năng lượng hay giải phóng năng lượng, tất cả việc đó quá trẻ con. Tôi xin phép tiếp tục những câu hỏi này chứ?

Câu hỏi thứ nhất:

 Vào nhiều thời điểm khác nhau, chúng tôi đã trải qua những trải nghiệm tâm linh và kỳ bí. Làm thế nào chúng tôi có thể biết được chúng là những ảo tưởng nếu chúng tôi không biết thực tại?

Vào nhiều thời điểm khác nhau, chúng tôi đã trải qua những trải nghiệm tâm linh và kỳ bí. Làm thế nào chúng tôi có thể biết được chúng là những ảo tưởng nếu chúng tôi không biết thực tại?

Làm thế nào bạn trả lời một câu hỏi như thế? Nếu nó được đặt ra cho bạn, làm thế nào bạn tiếp cận nó, phản ứng của bạn đến nó là gì? Làm thế nào bạn tiếp cận sít sao để cho câu hỏi chính nó tự khai mở? Bạn hiểu chứ? Câu hỏi chính nó bắt đầu tự trải ra. Nếu bạn chỉ đang tìm kiếm một câu trả lời nó đã được xác định rồi – đúng chứ? Chúng ta có đang cùng nhau nhìn thấy điều này hay không? Để tìm ra một câu trả lời thì khá dễ dàng nhưng để khoét sâu câu hỏi, để thấy rõ tất cả những phức tạp của câu hỏi đó, nó giống như là trải bản đồ của thế giới ngay trước mặt bạn, nhìn thấy tất cả những quốc gia, những thủ đô, những tòa nhà, những thôn xóm, những sông ngòi, biển cả, những ngọn đồi, những hòn núi, toàn thể thế giới. Bạn chăm chú câu hỏi này như thế nào? Không phải câu trả lời. Có lẽ câu trả lời cho câu hỏi nằm trong câu hỏi đó.

Vì vậy vào nhiều thời điểm khác nhau chúng ta đã trải qua những trải nghiệm tâm linh và kỳ bí. Cái gì là một trải nghiệm? Tôi chỉ đang hỏi lẫn nhau. Cái gì là một trải nghiệm? Và ai trải nghiệm? Đúng chứ? Tôi có lẽ đã trải qua, hay là đang có một loại trải nghiệm kỳ bí nào đó. Trước khi tôi dùng từ ngữ kỳ bí hay là trải nghiệm, tôi có ý nói gì qua từ ngữ trải nghiệm? Và trải nghiệm có liên quan gì đến sự công nhận hay không? Đúng chứ? Nó có liên quan gì đến một ý thức của điều gì đó đang xảy ra cho tôi từ thiên đàng hay là từ nơi nào đó, hay là thứ gì đó mà tôi gọi là kỳ bí, mà không là trải nghiệm hàng ngày, nhưng sự việc gì đó hoàn toàn ở bên ngoài, mà xảy ra cho tôi hay không?  Và tôi gọi sự việc đó là kỳ bí hay là tâm linh. Tôi thích, nếu người ta được phép, tôi thích bám vào hai từ ngữ này – tâm linh và trải nghiệm.

Có một trải nghiệm mà không có một người trải nghiệm hay không? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Chúng ta cùng nhau đang xem xét câu hỏi hay là bạn lại đang chờ đợi người nói thăm dò nó? Vì vậy chúng ta cùng nhau đang rảo bước, từng bước một, chầm chậm hay là nhanh nhẹn, nhưng chúng ta cùng nhau từng bước một – đúng chứ? Chúng ta đồng ý việc đó chứ? Nếu chúng ta đồng ý – chúng ta là những người bạn đang nói chuyện về những vấn đề này. Tôi đã có một trải nghiệm tâm linh, giả sử như vậy, và tôi có ý nói gì qua hai từ ngữ kia? Trải nghiệm, một cái gì đó mới mẻ, một cái gì đó mà tôi đã làm mới mẻ rồi, hay là một cái gì đó mà đang xảy ra cho người trải nghiệm – bạn hiểu chứ? Và nếu người trải nghiệm đang trải nghiệm và đang trải nghiệm đó là một hình thức của công nhận, đó là sự hồi tưởng, sự nhận dạng và vân vân vào cái đó mà tôi gọi là trải nghiệm, vậy thì phải có trong sự cảm thấy đó rằng là tôi đã biết trước nó rồi, nếu không tôi không thể công nhận nó. Điều đó khá đơn giản, phải vậy không? Tôi không muốn nói nhiều về nó. Điều đó khá rõ ràng. Chừng nào còn có một người trải nghiệm đang trải nghiệm vậy thì nó là một cái gì đó mà đang xảy ra cho người trải nghiệm, một cái gì đó tách rời, một cái gì đó không bình thường, không là một trải nghiệm thói quen, nhàm chán hàng ngày mà người ta có – đúng chứ? Chúng ta cùng nhau đang chơi trò chơi này chứ? Vì vậy chừng nào người trải nghiệm còn ở đó, mọi loại trải nghiệm, dù gọi nó là tầm thường, hay là tâm linh, hay là thần thánh, hay là thiêng liêng, hay là giải phóng năng lượng, và mọi chuyện tầm phào xảy ra, gần như là vô nghĩa, vậy thì cái gì là quan trọng trong qui trình này – người trải nghiệm, trải nghiệm? Cái gì quan trọng nhất là người trải nghiệm – đúng chứ? Anh ta đang thâu lượm. Vì vậy khi có một người trải nghiệm nó trở nên mỗi lúc một coi mình là trên hết mà không còn sáng suốt, càng lúc càng nhiều hơn “Tôi biết nhiều điều hơn mà bạn không biết. Tôi đã trải qua trải nghiệm tâm linh diệu kỳ. Tôi được khai sáng. Bạn không được, con người tội nghiệp ơi, hãy đến với tôi đi. Hãy giao cho tôi tất cả tiền bạc của bạn rồi bạn sẽ được bảo đảm an toàn.” [tiếng cười]. Họ đang chơi trò chơi này, tôi cam đoan với bạn, “Từ bỏ chính bản thân bạn. Hãy đeo vào cái chuỗi hạt mà tôi đưa cho bạn.” – và mọi trò chơi ngớ ngẩn đang xảy ra trong thế giới.

Và cái gì là tâm linh? Tôn giáo à? Một cái gì đó thiêng liêng? Một cái gì đó không được chờ đợi? Một cái gì đó hoàn toàn vượt ngoài những thông thường? Tại sao chúng ta lại muốn một cái gì đó hoàn toàn vượt ngoài cuộc sống hàng ngày? Tiếp tục đi, làm ơn hãy trả lời câu hỏi này. Cái gì mà có nghĩa một cái gì đó hoàn toàn khác hẳn cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Lúc đó chúng ta chán ngán cuộc sống hàng ngày của chúng ta, những thói quen, sự cô độc, nỗi thất vọng, những quyến luyến, bạn biết rồi, quyền hành và mọi chuyện như thế. Chúng ta muốn lẩn tránh tất cả chuyện đó và mời mọc thiên đàng, mà được gọi là tâm linh. Chúng ta có thể lừa gạt chính mình quá nhiều – đúng chứ? Chúng ta có khả năng để lừa gạt chính mình đến nỗi không thể tin được – đúng chứ? Cái gì có – Thiên chúa giáo đặt nền tảng vào niềm tin và trung thành. Xin lỗi, tôi không đang cố gắng gây tổn thương bất kỳ người nào, chỉ đang vạch rõ thôi. Hai ngàn năm. Và bạn băng qua đại dương đến Ấn độ và ở đó, ba ngàn năm, năm ngàn năm. Cùng sự tiến hành của bán chúa. Tại sao bạn lại phải tin tưởng tất cả việc này? Bởi vì chúng ta bị sợ hãi à? Chúng ta muốn biết cái không biết được và vân vân. Chúng ta không phải tìm hiểu vấn đề đó.

Vì vậy cái gì là ảo tưởng? Và cái gì là thực tại? Bạn theo kịp chứ? Chúng ta đang theo kịp câu hỏi này chứ? Người hỏi nói: làm thế nào chúng ta có thể biết được chúng là những ảo tưởng nếu chúng ta không biết được thực tại? Vậy thì chúng ta phải tìm hiểu cái gì là thực tại? Cái gì là thực tại? Cái thật sự, cái thực tế, là bạn đang ngồi ở đó, người nói ngồi ở đây trên cao, bất hạnh thay. Và thực tại là thiên nhiên, cái cây đó, con thú đó, con chó đó, quả đất diệu kỳ, bầu trời xanh quanh chúng ta. Thực tại? Đúng chứ? Thực tại, tôi có cảm thấy về người vợ, người chồng, người chị của tôi và vân vân, và vân vân, nguyên chuyển động của công nhận.  Và thực tế. Đúng chứ? Chúng ta cùng nhau ở trong nhận thức này chứ? Thực tế, bạn và người nói đang ngồi đây lúc này, mười hai giờ. Đó là thực tế. Có gió. Tôi hy vọng sẽ không có mưa. Và thực tế là thiên nhiên, chim chóc, sông ngòi, nước và vân vân. Và người hỏi nói: tôi không thể biết cái gì là một ảo tưởng nếu tôi không biết thực tại – đúng chứ? Cái gì là thực tại trong chính chúng ta? Có bất kỳ cái gì thật sự trong chúng ta hay không? Thực tại? Hay tất cả nó là một chuyển động, thay đổi? Vào một ngày ở Thụy sĩ khi chúng tôi đồng lòng kết thúc Saanen Gathering, không thêm nữa, một số người xuất hiện và nói với chúng tôi, với người nói, “Chúng tôi rất buồn vì chúng tôi đã kết thúc nó.” Và người nói đã nói, “Khi bạn buồn thì đã đến lúc chúng ta kết thúc nó.” [tiếng cười] Bạn hiểu chứ? Chúng ta kết thúc nó. Vì vậy không ai muốn một thay đổi. Chẳng có bao nhiêu người muốn có một thay đổi triệt để.

Và người hỏi nói, “Nếu tôi biết thực tại vậy thì tôi biết cái gì là ảo tưởng.” Vì vậy chúng ta nên tìm hiểu chữ ảo tưởng, cái từ ngữ. Cái gì là ảo tưởng? Chính cái từ ngữ đó, trong tự điển, có nghĩa là cái gì đó mà bạn đùa giỡn với nó – một trò chơi để chơi đùa. Một cái gì đó mà bạn sáng chế, tự hưởng thụ, tôi là chúa, tôi là bất kỳ cái gì, tôi là Napoleon, hay tôi là một con người vĩ đại. Bạn đùa giỡn với một cái gì đó mà không là thực tế. Người ta có đau khổ, một thất vọng, một ý thức cô độc vô biên không diễn tả được. Đó là thực tại, chính xác. Và chúng ta tạo ra một ảo tưởng rằng là một ai đó sẽ giúp đỡ chúng ta, một ai đó sẽ thành tựu cuộc sống của chúng ta, khiến chúng ta không còn cô độc. Đó là tất cả những ảo tưởng. Sự kiện thực tế là người ta bị cô độc khủng khiếp.

Vì vậy nó quá dễ dàng để tự mình hiểu rõ, nếu người ta muốn, cái gì là một ảo tưởng, cái gì là thực tại, và tại sao lại có sự điên dại để tìm kiếm trải nghiệm. Chúng ta đã có trải nghiệm ái ân, hàng ngàn và hàng ngàn trải nghiệm. Mọi sự vật từ đây qua cánh đồng, bạn thấy chim chóc, những con chim nhạn và vân vân, đó là một trải nghiệm, nhưng bạn không gọi việc đó là tâm linh. Tôi thấy các bạn đang ngồi ở đó, nó là một thách thức, nó đang chuyển động. Vì vậy điều gì quan trọng trong tất cả việc này là tại sao người trải nghiệm lại sáng chế ra tất cả việc này. Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Tại sao người trải nghiệm đã trở thành quan trọng như thế? Liệu có một thời kỳ mà người trải nghiệm không còn tồn tại hay không? Đó là một câu hỏi thực sự, không phải cái gì là thực tại, cái gì là ảo tưởng, cái gì là trải nghiệm và mọi chuyện như thế, nhưng liệu có một thời kỳ, một chiều dài của thời gian, một không gian, nơi mà người trải nghiệm, người quan sát và vân vân không còn tồn tại hay không? Rồi thì bạn không muốn những trải nghiệm. Bạn hiểu chứ? Không có gì cả. Bạn hiểu rằng đó là một từ ngữ. Từ ngữ không là gì cả – xin lỗi tôi không là một quyển từ điển – có nghĩa không là một thứ gì. Không là một thứ gì của tư tưởng – bạn hiểu chứ? Không – không một thứ gì có nghĩa rằng có kết thúc của tư tưởng và thời gian. Đó là nơi không còn người trải nghiệm. Đó là sự việc thật sự, không phải tất cả việc này.

Chúng ta được phép tiếp tục câu hỏi kế tiếp chứ?

Câu hỏi thứ hai:

Có phải bệnh tật đơn giản chỉ vì do tình trạng thoái hóa, hay do sự lạm dụng quá mức của thân thể, hay là nó có ý nghĩa quan trọng nào khác?

 Xin lỗi tôi đọc nó kém cỏi. Có phải bệnh tật đơn giản bởi vì tình trạng thoái hoá, hay là do sự lạm dụng quá mức của thân thể, hay là có bất kỳ ý nghĩa quan trọng nào khác? Bạn hiểu chứ?

Người hỏi đang hỏi: bệnh tật có bất kỳ ý nghĩa quan trọng nào không? Đúng chứ? Bạn bảo cho tôi đi! Tất cả chúng ta đều bị bệnh vào lúc này hay lúc khác trong cuộc sống của chúng ta. Bị tê liệt, những tai nạn phá vỡ thân thể của bạn, mọi loại bệnh tật chúng ta đã biết. Xã hội, xã hội hiện đại đang tạo ra bệnh tật nhiều hơn lúc nào hết – đúng chứ? Bạn đọc báo chí và vân vân. Nó có bất kỳ lợi lộc nào không? Nó có khiến chúng ta hiểu rõ sâu xa tại sao chúng ta lại bị bệnh, cái gì là khỏe mạnh, và tại sao chúng ta bám vào khỏe mạnh chứ không phải vào bệnh tật – bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Tôi đang nói chuyện với chính tôi à? Phải vậy không? Thực sự tôi bị ngạc nhiên khi bạn đang lắng nghe. Hay là bạn đang chia sẻ nó? Bạn đang chia sẻ điều gì chúng ta đang cùng nhau bàn luận phải không? Chúng ta đang ngồi cùng bàn, ăn cùng món thức ăn. Bạn có lẽ ăn ngấu nghiến và người khác ăn từ tốn, nhưng chúng ta đang chia sẻ cùng thức ăn, cùng cái bàn, cùng thời gian. Vì vậy người nói không đang nói chuyện với chỉ một mình ông ta.

Tất cả chúng ta đều bị bệnh. Và chúng ta không chịu đựng nó một chút nào cả. Ngay tức khắc bác sĩ, những viên thuốc, toàn gánh xiếc bắt đầu. Chúng ta không bao giờ ở lại với nó một chút xíu thời gian, xem thử điều gì được ngụ ý, bạn gặp gỡ đau đớn như thế nào. Bạn hiểu tôi đang nói gì chứ? Bạn gặp gỡ đau đớn như thế nào? Tôi biết bạn gặp gỡ vui thú như thế nào, điều đó khá đơn giản. Nhưng đau đớn, không chỉ là đau đớn thân thể mà còn là đau đớn tinh thần, [tape lật qua] đang bị xúc phạm thuộc tinh thần, bị tổn thương, bạn gặp gỡ nó như thế nào? Sự tổn thương thuộc tinh thần là một hình thức của bệnh tật – đúng chứ? Tôi mong muốn được biết rõ. Nếu tôi bị tổn thương bởi vì bạn thô lỗ với tôi, hay là bạn nói, “Mày là con lừa ngu ngốc!”, tôi bị tổn thương. Đó là một hình thức của bệnh tật. Nhưng thuộc thân thể nếu tôi bị tổn thương thì có một bác sĩ, có một ai đó để làm một điều gì cho nó. Tôi muốn lẩn trốn đau đớn thuộc tâm lý và cũng vậy tôi muốn lẩn trốn, chạy khỏi đau đớn thuộc thân thể, dĩ nhiên nếu bạn không bị ung thư thời kỳ cuối và tất cả khốn khổ của bệnh nan y. Tôi hy vọng không ai trong các bạn bị ung thư. Vì vậy chúng ta không bao giờ ở lại cùng nó và xem thử nó như thế nào. Hay là chịu đựng nó. Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Chúng ta cùng nhau có đang chia sẻ cùng món thức ăn không?

Còn quan trọng hơn tất cả điều này là đau đớn tinh thần – đúng chứ? Sự đau đớn của bị xúc phạm, bị tổn thương, cảm giác của sầu muộn sâu đậm ở phía bên trong. Đó là một căn bệnh trầm trọng, mà chúng ta không chú ý nhiều lắm. Nếu chúng ta chú ý nhiều đến nó, đến đau đớn bên trong, trong những hình thức khác nhau, và không một ai có thể chữa trị nó. Không có viên thuốc, không có vị đạo sư, không sách, không thần thánh, không lễ nghi, không có cái gì sẽ chấm dứt đau đớn đó. Và nếu bạn không chạy trốn nó, và nếu bạn thực sự ở cùng nó rất sâu thẳm, nó có ý nghĩa vô hạn – đúng chứ? Nó có – lúc đó bạn thâm nhập vào một cái gì đó mà vượt khỏi tất cả cái tôi, tánh tư lợi. Cái bên ngoài lúc đó, đau đớn bên ngoài có thể được giải quyết – đi bác sĩ, chịu đựng nó, mà trở thành thứ hai. Khi diễn giả bị bệnh vài vị bác sĩ đã cho diễn giả những liều thuốc kháng sinh quá mạnh. Và sau một khoảng thời gian ông ta đã bị tê liệt trong một tháng, hoàn toàn tê liệt. Bạn hiểu chứ? Mọi người phải khiêng cái thân thể, đặt nó trong bồn tắm và tất cả mọi chuyện hầu hạ, chải tóc cho ông ta, cạo mặt và vân vân, trong suốt một tháng. Làm ơn đừng thương cảm. Tôi không đang xin xỏ điều gì nơi các bạn, tôi có ý như vậy. Không tiền bạc của bạn, ngoại trừ để có cái lều này và những đồ vật khác, không lời ngợi khen của bạn hoặc lời chỉ trích của bạn, không có gì liên quan đến cái túi của bạn. Vì vậy đây không phải là sự mời mọc để chờ đợi thông cảm, hay là “Làm thế nào mà ông chịu đựng được nó?”, và mọi chuyện đại loại như thế. Tôi chỉ đang nói kia kìa nguyên suốt một tháng, “Đó là chấm dứt,” tôi nói với người ở cùng tôi. Được thôi. Nhưng từ từ hiệu quả của chất kháng sinh phai lạt và ông ta hồi phục lại, ông ta vẫn còn đang sống. Vì vậy nếu người ta ở lại với một điều gì đó, với đau đớn, dĩ nhiên là không quá lâu, nếu nó thật sự rất, rất đau đớn lúc đó bạn bị bất tỉnh và rồi mọi chuyện còn lại của nó.

Vì vậy nó có, nếu bạn mong muốn tìm hiểu nó cho chính mình, nó có một ý nghĩa nào đó, và ý nghĩa đó tuỳ thuộc vào mỗi người. Các bạn đối diện cuộc sống, cái cách các bạn cân nhắc nó, cái cách các bạn chấp nhận nó, cái cách các bạn phản ứng đến nó, cái cách các bạn đáp trả đến tất cả những sự việc mà bạn bị đối diện trong cuộc sống hàng ngày, không phải vào những buổi sáng chủ nhật. Vì vậy nếu bạn quan sát như bạn quan sát một cái cây đẹp, hay là một con chim bồ câu đang bay, quan sát chính bản thân bạn thật gần gũi, điều gì nó bộc lộ là một sự việc phi thường.

Câu hỏi thứ ba: 

Trách nhiệm của tôi đối với cuộc khủng hoảng của thế giới hiện nay là gì?

 Trách nhiệm của tôi đối với cuộc khủng hoảng của thế giới hiện nay là gì? Thuộc về ai mà bạn đang hỏi câu hỏi này? Cái gì là trách nhiệm của tôi, trách nhiệm của bạn? Tại sao chúng ta dùng từ ngữ trách nhiệm? Để có trách nhiệm. Để có trách nhiệm giữ gìn thân thể bạn sạch sẽ – nếu bạn có nước nóng, hay là nước không quá lạnh. Bạn có trách nhiệm với con cái của bạn. Những giáo sư, những giáo viên, những người giáo dục có trách nhiệm giáo dục những đứa trẻ. Tại sao chúng ta dùng cái từ ngữ trách nhiệm đó? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Liệu bạn loại bỏ cái từ ngữ đó, cái gì là trách nhiệm của bạn trong một cuộc khủng hoảng của thế giới, trách nhiệm của tôi và trách nhiệm của bạn, liệu bạn xoá sạch cái từ ngữ trách nhiệm đó bởi vì từ ngữ đó ám chỉ bạn và trách nhiệm – bạn hiểu chứ? Nếu bạn không có cái từ ngữ đó vậy thì bạn sẽ đặt ra câu hỏi hay không? Nó là bổn phận của tôi phải giết người vì tổ quốc của tôi. Nó là bổn phận của tôi như là một người Nga, hay là một người Mỹ, hay là một công dân Anh, phải chiến đấu cho quốc gia và chúa của tôi và mọi chuyện quanh nó. Nếu chúng ta có thể gạt đi hoàn toàn cái từ ngữ khỏi bộ não của chúng ta, rồi thì bạn giải quyết nó như thế nào? Bổn phận, trách nhiệm, tôi phải, tất cả những từ ngữ kia, điều gì xảy ra? Nó là một câu hỏi rất lý thú – đúng chứ? Điều gì xảy ra khi tánh phân hai này mà được ám chỉ trong trách nhiệm – đúng chứ? Chúng ta có cùng nhau hiểu rõ chút ít không? Từ ngữ trách nhiệm ám chỉ tôi có trách nhiệm với bạn, với con cái của tôi, với người vợ của tôi, với công việc của tôi, vân vân, vân vân. Tôi có trách nhiệm để đại diện Chúa trước các bạn. Và nếu tôi hoàn toàn quên đi cái từ ngữ đó, không phải quên, nhưng gạt đi hoàn toàn. [Thả rơi tờ giấy có những câu hỏi trên nó]. Xin lỗi! [tiếng cười] Giống như tờ giấy đó đã rơi xuống, xóa bỏ từ ngữ đó khỏi thân tâm của chúng ta. Rồi thì cái gì xảy ra? Hãy tiếp tục đi, thưa các bạn. Bạn đã gạt bỏ cái từ ngữ đó chưa? Không. Chúng ta không bao giờ – bạn thấy rằng bạn nghe điều gì đó nhưng bạn không hành động về nó.Tôi không có trách nhiệm với Brockwood. Tôi không cảm thấy – người nói không cảm thấy cách đó. Tôi không có trách nhiệm chỉ bảo cho bạn bất kỳ điều gì. Nhưng nếu cái từ ngữ đó không có, mà có nghĩa rằng không có tôi và trách nhiệm với bạn, chỉ có bạn và tôi – đúng chứ? Rồi thì cái gì xảy ra? Cố gắng lên, thưa các bạn.

Tình yêu có một trách nhiệm hay không? Tiếp tục đi thưa các bạn, làm ơn la lớn lên, một điều gì về nó.

Khán giả: Nó là tính đơn nhất.

Krishnamurti: Nếu tình yêu không có trách nhiệm vậy thì cái gì xảy ra? Nếu tình yêu không là sự quyến luyến mà được bao hàm trong trách nhiệm, lúc đó cái gì xảy ra?

[Những lời đáp từ khán giả, nghe không rõ]

Krishnamurti: Đừng sử dụng – làm ơn đừng nói điều gì, nếu tôi được phép nêu ra với sự kính trọng nhất, đừng nói bất kỳ điều gì mà bạn vẫn chưa sống, chưa làm việc, để tìm ra. Nếu tôi yêu bạn, nếu người nói yêu bạn và cái từ ngữ không hiện diện, cái từ ngữ trách nhiệm, bổn phận, quyến luyến và vân vân, vậy thì cái gì là trách nhiệm của chúng ta? Hãy tiếp tục suy nghĩ ra nó. Bạn không đang chờ đợi câu trả lời của tôi. Tôi – người nói sẽ không trả lời câu hỏi đó. Nó thực sự là một câu hỏi rất, rất nghiêm túc.

Vì vậy tất cả điều này ngụ ý chúng ta có yêu thương bất kỳ cái gì hay không? Tình yêu, đang có một điều gì đó mà không phân hai, “Tôi yêu bạn”. Tôi đã trả lời câu hỏi. Tôi đã không trả lời, câu hỏi đã từ từ lan rộng.
 

Câu hỏi thứ tư:

 Thỉnh cầu hướng dẫn nhất thiết có ngăn cản sự hiểu rõ hay không? Tìm kiếm giúp đỡ không thể là một phương tiện của sự khám phá chính chúng ta hay sao? Nếu không phải, cái gì là cái ý thức mà đang lắng nghe ông, K? 

 Thỉnh cầu hướng dẫn nhất thiết có ngăn cản sự hiểu rõ hay không? Tìm kiếm giúp đỡ không thể là một phương tiện của sự khám phá chính chúng ta hay sao? Nếu không phải, cái gì là cái ý thức mà đang lắng nghe ông, K? Không có ý thức. [tiếng cười] Bạn không đang lắng nghe K. Nếu bạn rất thành thật, bạn không đang lắng nghe K. Bạn đang lắng nghe để xem xét liệu rằng bạn đồng ý hay không đồng ý. Bạn đang lắng nghe, trong quá trình đang lắng nghe đó bạn lại đang diễn dịch điều gì ông ta nói vào những quan điểm tiện lợi của bạn, vào tình trạng bị điều kiện của bạn. Bạn đang lắng nghe không phải K, nhưng chính bản thân bạn. K không đang nói về một cái gì đó lạ lùng. Có một cái gì đó lạ lùng vượt khỏi tất cả việc này nhưng bây giờ ông ta không đang nói về nó. Bạn đang lắng nghe chính bạn – đúng chứ? Như chúng ta đã nói lúc trước bạn đang nhìn chính mình trong cái gương soi. Và bạn có thể làm méo mó biến dạng nó. Hay là nói rằng, “Tôi không thích cái gương soi, tôi không thích cái gì tôi nhìn thấy” và đập vỡ cái gương soi nhưng bạn vẫn còn là cái gì bạn là. Vì vậy bạn đang lắng nghe không phải K nói. Bạn không đang cố gắng để hiểu rõ điều gì K đang nói. Bạn thực sự đang lắng nghe chính bạn. Nếu bạn đang lắng nghe chính bạn vào lần đầu tiên thì đó là sự việc tuyệt vời nhất mà có thể xảy ra được. Nhưng nếu bạn đang lắng nghe K, X, Y, Z – không, xin lỗi không phải X, Y, Z – nếu bạn đang lắng nghe K vậy thì chúng chỉ là vô số những từ ngữ, vô số những phản ứng và vân vân. Điều đó quá hoàn toàn, nếu tôi được phép nêu ra bằng sự kính trọng nhất, hoàn toàn vô nghĩa lý, không cần thiết. Bạn đã lắng nghe quá nhiều sự việc, đã lắng nghe những người giảng đạo, những quyển sách, những bài thơ, bạn đã lắng nghe giọng nói của người vợ và người chồng của bạn và cô gái và vân vân, hay là bạn đang tình cờ lắng nghe. Nhưng nếu bạn trao tất cả chú ý của bạn vào lắng nghe, nghe, không chỉ bằng tai mà còn nghe nhiều hơn nữa, sâu thẳm hơn nữa, rồi thì bạn sẽ lắng nghe mọi thứ. Và bạn sẽ lắng nghe điều gì K phải nói, hoặc là bạn sống với nó, nó là thực sự, thực tế, thực tại, hoặc là nó là một cái gì đó thuộc lời nói, thuộc trí năng và vì vậy chẳng có bao nhiêu ý nghĩa trong cuộc sống của chúng ta. 

Và người hỏi nói, tìm kiếm, thỉnh cầu hướng dẫn nhất thiết có ngăn cản hiểu rõ hay không?

Hiểu rõ cái gì? Hóa học? Toán học? Khái niệm triết lý nào đó? Hiểu rõ Gorbachev? Chúng ta có ý gì qua từ ngữ hiểu rõ? Làm ơn, tôi không, người nói không đang cố gắng thô lỗ, hay là ông ta thô lỗ – xin lỗi, ông ta không đang cố gắng, ông ta không thô lỗ, chỉ đang hỏi. Trước hết chúng ta có ý gì qua từ ngữ hiểu rõ đó rồi sau đó chúng ta có thể liên kết cái từ ngữ đến sự hiểu rõ – tạo ra sự hiểu rõ qua hướng dẫn, qua tìm kiếm hướng dẫn. Trước hết chúng ta có ý gì qua hiểu rõ? Hiểu rõ. Tôi hiểu tiếng Pháp bởi vì tôi biết một ít tiếng Pháp và người nói hiểu tiếng Ý bởi vì ông ta biết tiếng đó. Thế là có một sự truyền đạt bằng lời, trí năng – đúng chứ? Đó là một hình thức của hiểu rõ. Chúng ta sử dụng ngôn ngữ chung, bạn nói tiếng Anh và người nói nói tiếng Anh, và sự truyền đạt bằng lời nói, nếu chúng ta có ý diễn tả cùng sự việc và không cho những từ ngữ đó ý nghĩa khác biệt – giống như Alice nói, Alice trong Wonderland nói, “Tôi giao cho từ ngữ điều gì tôi muốn, ý nghĩa mà tôi muốn” – bạn cũng có thể làm việc đó nhưng lúc đó truyền đạt trở nên khá khó khăn. Vì vậy chúng ta có ý gì qua từ ngữ hiểu rõ? Một sự truyền đạt bằng lời nói? Sự thấu hiểu trí năng về một ý niệm, về một ý tưởng? Hay là hiểu rõ có nghĩa là thực sự đang lắng nghe điều gì một người khác đang nói, không cố gắng giải nghĩa, không cố gắng thay đổi nó, không cố gắng bổ sung nó, thực sự đang lắng nghe điều gì người khác đang nói, không chỉ bằng trí năng, nhưng bằng tất cả thân tâm của bạn, bằng sự chú ý trọn vẹn, vậy thì nó không chỉ thuộc về trí năng, hay thuộc về cảm xúc, hay thuộc về cảm tính, tất cả mọi chuyện đại loại như thế, nhưng hoàn toàn trọn vẹn bạn ở đó. Vậy thì không chỉ là truyền đạt bằng lời nói mà còn là truyền đạt không lời.

Và người hỏi nói, hỏi, có phải là tìm kiếm hướng dẫn ngăn cản, nhất thiết ngăn cản sự hiểu rõ hay không? Đúng chứ? Tại sao tôi muốn hướng dẫn? Về cái gì? Các bạn hãy trả lời cho tôi, những người trong các bạn mà đi theo những vị đạo sư kia và tất cả mọi chuyện chung quanh nó, nhà thờ và đền chùa, bạn có ý gì qua từ ngữ hướng dẫn? Một con người bằng hữu trong những cái áo choàng khác nhau, với bộ râu quai nón hay là không có râu, đặc biệt từ Châu á, kể cả Ấn độ, tại sao người ta lại muốn có sự hướng dẫn? Bạn đang được hướng dẫn bây giờ phải không? Hãy đơn giản đi, thưa các bạn. Bạn đang được hướng dẫn lúc này phải không? Hay là chúng ta cùng nhau đang tìm hiểu, đang xem xét, đang truyền đạt, đang nói, “Tôi sẽ giải thích nó” rồi tiếp theo bạn giải thích điều gì đó cho tôi và tôi nói, “Vâng”. Chúng ta đang cùng nhau chuyển động, không có sự hướng dẫn. Bạn hiểu chứ? Chúng ta đã có quá nhiều hướng dẫn, mọi nhật báo, mọi tuần báo, mọi người giảng đạo, mọi giáo sĩ khắp thế giới đang hướng dẫn chúng ta, đang chỉ bảo chúng ta làm cái gì, không làm cái gì, nghĩ điều này, không nghĩ điều kia, từ bỏ chính mình, ô, đừng lắng nghe ông ta, ông ta là một người thủ cựu – bạn theo kịp chứ? Chúng ta đang bị hướng dẫn, bị định hình, bị uốn khuôn, mọi lúc mọi nơi. Có ý thức hay là không ý thức. Ở đây chúng ta không đang hướng dẫn ai cả, giống như hai người bạn cùng nhau đang nói chuyện về những vấn đề. Việc đó hoàn toàn khác hẳn. Và sự hướng dẫn ngăn cản hiểu rõ, trong ý nghĩa sâu xa hơn của từ ngữ đó, bởi vì tôi không thể hiểu rõ chính tôi trước. Hãy quan sát chính tôi, ông luôn luôn đang hướng dẫn tôi, hãy làm việc này, đừng làm việc kia. Tôi không đang quan sát chính tôi, tôi đang lắng nghe điều gì ông đã nói. Điều đó có nghĩa là ông trở thành cái uy quyền, tôi trở thành nô lệ của ông, dù là nô lệ thuộc tâm lý, hay là nô lệ vào yếu tố nào đó. Những vị đạo sư này với những nơi tĩnh tu của họ, những khu vườn trầm tư mặc tưởng của họ, trở thành những trại tập trung. Họ chỉ bảo bạn làm cái gì, chào hỏi như thế nào, mọi chuyện vớ vẩn đó. Tôi không đang phê bình chỉ trích, nó là như vậy.

Vì thế nếu chúng ta không tìm kiếm hướng dẫn nào cả, mà thực sự ngăn cản hiểu rõ của chính chúng ta, lúc đó tìm kiếm giúp đỡ không thể là một phương tiện, hay là khám phá của chính chúng ta hay sao – Chúa ơi! chúng ta có cần tìm hiểu tất cả việc này hay không? Tại sao chúng ta lại không thể đơn giản? Không phải trong quần áo, tôi không có ý nói việc đó. Hãy đơn giản. Nhìn sự việc như chúng là. Hãy quan sát, hãy đối diện những sự việc như chúng là, thay vì tất cả những rắc rối phức tạp này? Tại sao chúng ta phải trải qua tất cả việc này? Ngoại trừ bác sĩ, đó là một vấn đề khác. Chúng ta đang nói về phần tâm lý. Tại sao chúng ta lại không thể rất, rất đơn giản và quan sát những sự việc như chúng là. Có phải bộ não quá mất khả năng, quá thiếu chân thật, quá gian manh đến độ nó không thể nhìn thấy những sự việc, cái gì ở ngay trước mắt và mũi của nó hay sao? Nếu bạn rất, rất đơn giản theo tâm lý, vậy thì chính sự đơn giản đó có sự tinh tế vô hạn, tinh tế nhiều hơn tất cả sự tài tình khôn khéo của bộ não. Nhưng chúng ta không bao giờ đơn giản. Nếu trời đang mưa thì trời đang mưa. Tôi cô độc – không phải người nói – người ta cô độc, đó là một sự kiện. Tại sao lại có tất cả những nhố nhăng quanh nó?

Câu hỏi thứ năm:

 Ông làm ơn giải thích điều gì là tầm nhìn tổng thể? Nó có phải là một mở rộng thuộc hoạt động bình thường của bộ não chúng ta hay không? Hay là nó ngụ ý điều gì đó hoàn toàn khác hẳn?

 Ông làm ơn giải thích điều gì là tầm nhìn tổng thể? Nó có phải là một mở rộng thuộc hoạt động bình thường của bộ não hay không? Hay là nó có ngụ ý điều gì đó hoàn toàn khác hẳn? Để rất đơn giản: chúng ta có nhìn thấy bất kỳ điều gì một cách tổng thể hay không? Chúng ta có nhìn thấy, không phải cây cối và thiên nhiên, tất cả việc đó, chúng ta, mỗi một người của chúng ta, có nhìn thấy người vợ của bạn, nhìn thấy, thực sự nhìn thấy, không tưởng tượng, tất cả những hình ảnh, chỉ đơn giản nhìn thấy hay không? Có phải tôi nhìn thấy từng phần, thiên vị bởi vì tôi có quá nhiều thành kiến, quá nhiều sợ hãi, quá nhiều lo âu và mọi chuyện như thế, vì vậy tôi không bao giờ nhìn thấy người nào đó một cách tổng thế – đúng chứ? Nhìn thấy cái gì đó một cách tổng thể, không phân chia, nếu tôi có thể dùng từ ngữ đó, một cách hoàn toàn, nguyên vẹn, trong động thái nhìn thấy đó không còn mâu thuẫn, xung đột, nó là như vậy. Bạn hiểu chứ? Không có mâu thuẫn trong động thái nhìn thấy cái gì đang thực sự xảy ra. Tôi giận dữ. Tôi mất kiên nhẫn, bị kiệt quệ. Nhìn thấy việc đó một cách đơn giản. Nhưng khoảnh khắc tôi mang vào cái sự kiện, “Ồ, tôi không nên là. Tôi giống như thế này. Tôi bị kiệt quệ. Tôi bị bực mình.” – những bào chữa. Đúng chứ? Tôi có thể nhìn thấy chính tôi một cách nguyên vẹn như tôi là hay không? Tôi có thể nhìn thấy nguyên cái bản đồ hay không? Một cái bản đồ được đặt trước mặt mỗi người chúng ta, một bản đồ thế giới, với những màu sắc khác nhau, với những lá cờ khác nhau, những thủ tướng khác nhau, những tổng thống khác nhau, những chuyện điên rồ đang xảy ra. Đó kìa nó ở ngay trước mặt tôi, ngay trước mặt chúng ta. Chúng ta có thể nhìn thấy nguyên cái bản đồ như một tổng thể hay không? Và không thể nhìn nguyên cái bản đồ đó nếu sự chú ý của tôi lại ở nước Anh, hay là sự chú ý của tôi lại ở nước Nga. Vì vậy sự chú ý của tôi lúc đó bị hướng về một điểm. Bạn theo kịp chứ? Vì vậy ý thức của hướng về một điểm này, hay là sự tư lợi ngăn cản cái tổng thể, cái tầm nhìn ở bên ngoài – động thái nhìn thấy của nguyên sự việc. Nó rất đơn giản. Đúng chứ? Nhưng nếu tôi bám vào, hay là gốc rễ của tôi ở trong một góc đặc biệt này của quả đất vậy thì tôi không thể nhìn thấy nguyên sự việc. Nếu tôi luôn luôn đang suy nghĩ về Ấn độ – cám ơn Chúa tôi không như vậy, tôi không bao giờ làm như thế – nếu tôi luôn luôn đang suy nghĩ về Ấ độ, điều gì đang xảy ra, tại sao tôi là một người Ấn độ, tại sao tôi lại nghèo khổ, tại sao tôi lại như thế này, bạn biết mọi chuyện như thế, làm thế nào tôi có thể lừa gạt ai đó, hay là tin tưởng vị chúa đặc biệt nào đó, hay là một điều gì đó hay là một điều khác, tôi ở đó, bị mắc kẹt, tôi không thể nhìn thấy tổng thể của nó. Đúng chứ? Nó đơn giản như thế đó. Vì vậy tôi, theo tự nhiên, khi tôi nhìn thấy sự thật của nó tôi nói rằng thật là vô lý làm sao đâu.

Không chỉ là đang thấy trọn vẹn – chúng ta phải ngừng – mà còn có nhiều với đang thấy hơn thế nữa. Đang quan sát mà không có từ ngữ, mà không có can thiệp của tư tưởng, chỉ đang nhìn thấy. Đầu tiên bằng thị giác, sau đó phía bên trong đang thấy mọi thứ như chúng là. Và từ đang thấy đó chúng ta có thể đi xa hơn nhiều, sau đó bạn hỏi cái gì là thấu triệt. Đang thấy điều gì đó một cách tuyệt đối là thực sự và đang hành động ngay khoảnh khắc đó. Tôi sẽ không bàn luận tất cả việc đó ngay lúc này. Đã đến giờ phải ngừng lại. Nhưng tất cả việc này yêu cầu sự tìm hiểu kỹ càng hay là đang quan sát mà không có người phân tích cái gì người ta là. Và từ đó bạn có thể chuyển động vô tận, không giới hạn. Ở đó không có khởi đầu hay kết thúc.

Chúng ta được phép đứng dậy chứ?
 
 

BROCKWOOD PARK
Câu hỏi và trả lời công chúng lần thứ hai.
Ngày 29 tháng 8 năm 1985

Sống mong manh

Có nhiều câu hỏi ở đây. Và chúng đã được chọn lựa cẩn thận. Tôi không đọc chúng. Những người khác đã đọc và chọn lựa chúng. Tôi hy vọng bạn không phản đối.

Trước khi chúng ta đi vào câu hỏi này, chúng ta có thể cùng nhau nói chuyện về một điều gì đó chứ? Chúng ta quá dễ dàng bị ảnh hưởng, không chỉ bởi cái máy truyền hình ở đó, trong căn phòng của mỗi người, bởi những quyển sách, bởi những nhật báo, những tuần báo, bởi những truyền thống quá khứ. Như bạn đã nghe có thể vào tối qua rằng Jerusalem đã tồn tại cách đây năm ngàn năm và đã có những vùng đất của Ấn độ thậm chí còn lâu hơn nữa. Cái truyền thống lâu đời này hay là cái truyền thống ngắn ngủi của một ngày, hay là một buổi chiều trên chuyến lái xe của bạn hoặc chuyến dạo bộ của bạn trong cánh rừng, tất cả những việc này ảnh hưởng chúng ta, không chỉ là cái chu trình gien trong mỗi người, tính di truyền, toàn bộ sự tồn tại dường như là một chu trình của gây ảnh hưởng lẫn nhau – không khí, ô nhiễm, vẻ đẹp của quả đất, mọi sự vật quanh chúng ta, và thậm chí các bạn đang ngồi ở đó và người nói ở đây, chúng ta đang gây ảnh hưởng lẫn nhau. Chúng ta đang nói chuyện với chúng ta, mỗi một người của chúng ta, để làm điều gì, để suy nghĩ điều gì, chúng ta đặt áp lực vào nhau qua vẻ đẹp, qua một bài thơ hay, hay là một liên hệ cá nhân. Có vẻ như đó là một chu trình liên tục của bị uốn khuôn, bị định hình, bị đặt vào một hình thức. Và chúng ta tiếp tục suốt phần còn lại của cuộc đời chúng ta trong con đường chật hẹp, phương cách chật hẹp đó và điều đó dường như là phương cách của sự tồn tại của chúng ta. Và người ta tự hỏi liệu rằng có thể được tự do hoàn toàn khỏi ảnh hưởng, để tìm được căn nguyên, sự khởi đầu của mọi sự vật mà phải không có một nguyên nhân hay là một hậu quả, nó phải ...

Vì vậy liệu điều đó có thể được không? Bạn hiểu chứ? Chúng ta cùng nhau đang nói chuyện. Chúng tôi không đang cố gắng gây ảnh hưởng bạn, hay là bạn đang gây ảnh hưởng người nói. Chúng ta là hai người bạn đang cùng nhau nói chuyện, trong cùng con thuyền, trong cùng phương hướng, con đường, không phải thuộc tâm linh và mọi loại vớ vẩn đó nhưng bình thường, một con đường mà đi qua cánh rừng, ánh sáng lốm đốm lấp lánh và vẻ đẹp của quả đất và cây cối. Và chúng ta đang hỏi nhau liệu rằng luôn luôn có thể được tự do khỏi tất cả ảnh hưởng: cái quá khứ của chúng ta là, và cái quá khứ đó có một ảnh hưởng to lớn vào chúng ta, cái truyền thống lâu đời của những quyển sách tạm gọi là tôn giáo, những vần thơ cổ, nền văn hóa cổ xưa từ thiên anh hùng ca Iliad của Hi lạp đến Hindu cổ xưa, hay không? Và người ta tự hỏi chính mình, như bạn đang hỏi trong khi tôi đang hỏi, liệu có thể thực sự được tự do khỏi tất cả những việc này và một cái gì đó hoàn toàn mới mẻ, khởi đầu hay không? Không phải lặp lại, lặp lại của vị đạo sư và đệ tử, người tuân phục và người được tuân phục với những chiếc áo đặc trưng của họ và mọi chuyện quanh nó. Liệu có thể được hay không? Làm ơn hãy chú ý vào nó một chút. Bạn nghĩ gì? Có thể được?  Hay là không thể được? Nếu nó không thể được, hay là nếu nó khó khăn không tưởng tượng được và do vậy chúng ta chọn cách dễ dàng nhất, tuân theo cái khuôn mẫu cũ kỹ chỉ trong những màu sắc khác, những xâu chuỗi hạt khác, những người lãnh đạo, những vị thầy, những vị đạo sư khác và những con chim tạm gọi là được khai sáng! [tiếng cười] Tôi xin lỗi. Và vân vân. Liệu việc đó có thể được không? Hay là chúng ta lại bị đọa đày mãi mãi để ở lại trong trạng thái bị khắc sâu, bị định hình, bị uốn khuôn, bị điều kiện phải không? 

Và bạn sẽ làm gì nếu nó có thể được? Làm thế nào bạn sẽ khởi sự nó đây? Bạn tiếp cận câu hỏi này trong thái độ nào? Có lẽ đó là câu hỏi thật sự, câu hỏi quan trọng nhất. Bởi vì chúng ta quá nhẹ dạ, chúng ta sáng chế ra vô số lý do để làm việc đó, để tuân theo, trải qua, giao phó mình cho một cái gì đó mà rất thuyết phục, rất thỏa mãn, vì vậy trao tất cả những công việc tạm gọi là trách nhiệm thế giới vào tay một người khác. Đây đã là số mạng của chúng ta. Và bởi vì biết rõ tất cả việc này, làm thế nào người ta sẽ đến được, nhìn thấy được cái gì thực sự là và nhìn thấy được điều gì người ta có thể làm hay không? Không chỉ nói về nó, bạn có lẽ bị ảnh hưởng bởi người vợ, người chồng, người bạn gái của bạn và vân vân.

Liệu rằng không cần thiết phải có nhiều ngờ vực hay sao? Bạn nói gì đây? Liệu rằng không cần thiết phải có một chất lượng nào đó của nghi ngờ, không những về những người khác mà còn về chính mình, về những ham muốn, ý tưởng vững chắc, niềm tin, trung thành và những mục đích bị chi phối rõ ràng của chính mình, hay sao? Chúng ta có thể đặt câu hỏi về tất cả những việc đó, ngờ vực về tất cả những việc đó và xem thử sâu thẳm bao nhiêu sự ngờ vực đó, sâu thẳm bao nhiêu cái ý thức của tìm hiểu, đòi hỏi, tra xét đó, có thể thâm nhập hay không? Chúng ta cùng nhau có thể làm việc này hay không? Không phải rằng là người nói đang hướng dẫn bạn, hay là bạn với những niềm tin vững chắc đang hướng dẫn người nói, nhưng cùng nhau, tôi có ý nói cùng nhau, tìm hiểu việc này.

Máy vi tính, như chúng ta đã nói vào một ngày trước, máy vi tính sẽ làm tất cả những công việc có hiệu quả của chúng ta, có lẽ còn giỏi hơn chúng ta làm. Nó sẽ sáng chế ra những thần thánh mới, một hệ thống thần học mới, một cách sống mới, mà là thời đại công nghiệp chấm dứt, gần gần như thế, và thời đại vi tính sẽ thay thế. Đây là tất cả những sự thật. Chúng ta không đang nói điều gì đó bất thường, không thực tế, hay là tưởng tượng. Đây là việc gì sắp sửa xảy ra cho tất cả chúng ta. Nó đang sáng chế ra quá nhiều nhiễu loạn cho bộ não.

Vì vậy chúng ta đang hỏi: liệu chúng ta có thể cùng nhau tìm hiểu câu hỏi này hay không? Khi biết rằng chúng ta cần sự nghi ngờ, ngờ vực và ngờ vực đang tiếp thêm nhiều sinh lực và lau chùi sạch sẽ hoàn toàn. Bạn sẽ làm chứ? Ngờ vực những trải nghiệm riêng của người ta, những thái độ, những thành kiến, những đồng ý, không đồng ý riêng của người ta, tất cả việc đó? Và ngờ vực, giống như một con chó trên sợi dây dắt chó, thỉnh thoảng nếu đó là nơi thích hợp, bạn phải thả ra cho con chó chạy rong, tự do, nhảy nhót, nếu không như vậy con chó trở nên rất bị thuần hóa và ...

Vì vậy sự nghi ngờ cũng có nơi chỗ thích hợp của nó, không phải một nơi đặc biệt, nó có chất lượng riêng của ngay thẳng, chính trực. “Ô, tôi sẽ không ngờ vực việc đó bởi vì tôi lệ thuộc việc đó, nhưng tôi sẽ ngờ vực mọi việc khác.” Chúng ta đang nói – chúng ta đã có nhiều bạn bè lúc trước, những người Cộng sản. Đừng bị choáng. Và họ muốn đi thật xa và không xa thêm nữa, giống như những người Thiên chúa giáo, giống như những người Tin lành giáo, giống như những người Ấn độ giáo, những thầy tu Phật giáo, đi thật xa, ở phía đó mà là một bí mật, hay là ở phía đó mà là không thể được. Vì vậy ngờ vực phải được giữ chặt trên sợi dây dắt chó và cũng phải được cho phép để chạy tự do. Bạn có thể làm việc đó được không? Chúng ta cùng nhau có thể làm việc đó chứ? Ngờ vực những thần thánh của bạn, những vị đạo sư của bạn, những trải nghiệm của bạn và vân vân, toàn thể quá khứ trải nghiệm của con người, nỗ lực của con người, những kết luận của con người, nguyên một mớ của nó. Và bắt đầu tìm hiểu cái mớ đó. Và xem thử xa bao nhiêu một cách thực sự, không phải lý thuyết, thực sự trong cuộc sống của chúng ta, cuộc sống hàng ngày, xa bao nhiêu bạn có thể chuyển động cùng ngờ vực này, tìm hiểu này, đam mê này đằng sau nó.

Chúng ta sẽ trả lời những câu hỏi hay là bạn muốn tiếp tục điều gì chúng ta đang nói?

Xa bao nhiêu, sâu thẳm bao nhiêu, hiểu biết được cần đến? Không chỉ hiểu biết của những quyển sách và điều gì những người khác đã nói, nhưng hiểu biết về chính chúng ta. Hiểu biết luôn luôn bị giới hạn – đúng chứ? Bạn có thể hiểu cái gì hiểu biết khoa học đang làm, đang thành tựu. Chút ít, thêm vào, thêm vào nhiều hơn và nhiều hơn và nhiều hơn. Cái gì được thêm vào theo tự nhiên luôn luôn bị giới hạn. Chúng ta đang hiểu chứ? Nếu tôi luôn luôn đang thêm vào một điều gì đó, như là hiểu biết, điều gì tôi đang thâu lượm dần dần, điều gì mà được thâu lượm dần dần luôn luôn bị giới hạn bởi vì có nhiều hơn, nhiều hơn, nhiều hơn. Đúng chứ? Vì vậy hiểu biết luôn luôn bị giới hạn. Và những người mà sáng chế ra, “Ồ, vâng chúng ta có thể đi vượt khỏi hiểu biết.” Họ đã tìm hiểu câu hỏi này trong thời Ấn độ cổ xưa và đã sáng chế ra cái ý tưởng – tôi sẽ không trình bày nó, không bõ công. Và hiểu biết là nền tảng quá khứ của chúng ta. Cái nền tảng đó đang hướng dẫn chúng ta, đang định hình chúng ta, đang chỉ bảo chúng ta làm việc gì. Hay là bạn có một trực giác – một từ ngữ ưa thích! – nhưng cái từ ngữ cũng khá nguy hiểm bởi vì nó có lẽ là ước muốn của bạn được làm thăng hoa, trở thành trực giác. Nhưng nó vẫn còn là ước ao của bạn, ham muốn của bạn. Vì vậy hiểu biết có nơi chỗ nào trong cuộc sống hàng ngày hay không? Tôi xin lỗi khi người nói đang hỏi tất cả những câu hỏi này. Có thể bạn sẽ không trả lời, bạn sẽ chỉ lắng nghe và tiếp tục. Nhưng nếu người ta thực sự lắng nghe và tìm hiểu nó, hiểu biết có nơi chỗ nào trong cuộc sống, cuộc sống hàng ngày hay không? Khi bạn viết một lá thư bạn phải có hiểu biết. Khi bạn nói tiếng Anh bạn phải có hiểu biết, hay là tiếng Pháp, hay là tiếng Ý, hay là tiếng Nga hay là bất kỳ ngôn ngữ nào. Và khi bạn làm công việc kinh doanh, khi bạn gọi điện thoại, khi bạn làm mọi việc vật chất bạn phải có hiểu biết. Làm thế nào để lái một chiếc xe hơi. Và cũng vậy hiểu biết trong liên hệ. Người ta thừa nhận người vợ của người ta, người bạn gái, người chồng của người ta và mọi chuyện như thế. Nó là sự công nhận, nó là thành phần của hiểu biết. Và hiểu biết có nơi chỗ nào trong liên hệ? Tôi có thể tiếp tục được chứ? Hay là bạn được giải khuây bởi tất cả việc này? Hiểu biết có nơi chỗ nào giữa bạn và một người khác? Hay là nơi chỗ nào có hiểu biết. Tôi biết người vợ của tôi, hay là người cha, người mẹ, người chồng của tôi. Khi chúng ta nói rằng “Tôi biết”, biết là hiểu biết – đúng chứ? Nơi chỗ nào có hiểu biết trong cuộc sống hàng ngày giữa người vợ của tôi và người chồng của tôi, giữa người đàn ông và người phụ nữ? Làm ơn, nơi chỗ nào có hiểu biết cô ấy của bạn, nơi chỗ nào mà hiểu biết đó có trong sự liên hệ của bạn? Hiểu biết có là vật ngăn cản trong sự liên hệ hay không?

Khán giả: Có.

Krishnamurti: Chờ một tí. Đừng nói có. Quá dễ dàng khi nói có rồi sau đó là cái gì? Nếu tôi nói với chính mình, “Tôi biết vợ tôi”, tôi có ý gì qua từ ngữ biết cô ấy? Trải nghiệm ái ân có trước của tôi, sự cáu kỉnh của tôi với cô ấy, sự tức giận của cô ấy với tôi, câu nói của cô ấy, “Hôm nay anh thật tốt, thật đẹp, thật tử tế. Chúng ta hãy đi ăn tối nhé.” – và mọi chuyện như thế. Tất cả việc ấy dựng lên một hình ảnh của lẫn nhau. Đây là một sự thật, Và khi tôi đã dựng lên một hình ảnh đầy đủ rồi tôi nói, “Tôi biết cô ấy”. Cô ấy nói, “Tôi biết chồng của tôi, những kỳ quặc của anh ấy, những ngu xuẩn của anh ấy, những tốt lành của anh ấy” và mọi chuyện đại loại như thế. Tất cả việc đó là hiểu biết. Và chúng ta đang hỏi trong sự liên hệ hiểu biết có nơi chỗ nào? Nơi chỗ nào dành cho hiểu biết? Hay là, nó không có nơi chỗ nào cả. Tình yêu là hiểu biết hay sao? Sự hồi tưởng thuộc ái ân của bạn, thuộc mọi vấn đề của bạn, cái nền tảng quá khứ mà bạn đã dựng lên trong sự liên hệ đặc biệt đó và hiểu biết đó là phân chia. Phải vậy không? Lạ lùng chưa, tất cả các bạn đều ngủ gục rồi. Nó phân chia. Tôi với tham vọng, tham lam của tôi và mọi chuyện quanh nó, và cô ấy có những vấn đề của cô ấy. Cô ấy muốn được đáp ứng và tôi muốn được đáp ứng. Vậy là chúng ta – chúng ta cùng nhau có lẽ gặp gỡ trên giường nhưng lại giống như hai thanh ray xe lửa mà không bao giờ gặp gỡ. Chúng ta đối diện điều này chứ? Nếu bạn lập gia đình, bạn đối diện điều này chứ? Hay là nếu bạn sống với một cô gái, bạn đối diện sự thật này chứ? Hay là người ta không muốn nhìn vào những sự thật.

Vì vậy làm ơn hãy tìm ra cho chính mình, thực sự trong liên hệ hiểu biết là gì, những trải nghiệm của bạn là gì, và không hiểu rằng nó có là một cản trở trong liên hệ, hay nó là một nhân tố giúp bạn sống cùng nhau trong chừng mực nào đó một cách thanh thản, trong chừng mực nào đó một cách hạnh phúc, nhưng giữ một khoảng cách cẩn thận với nhau – đúng chứ?

Chúng ta được phép tiếp tục những câu hỏi của chúng ta chứ? Chúa ơi, đã gần mười hai giờ rồi.

Câu hỏi thứ nhất: 

K nói rằng không có con đường dẫn đến sự thật. Cái khả năng để nhìn thấy việc này có phải ở bên ngoài tôi hay không? Ý thức và phương tiện để cảm nhận của tôi hoàn toàn ở bên trong tôi. Làm thế nào tôi có thể thâm nhập được mà không có bất kỳ những phương tiện hay là những công cụ dẫn đến cái mục tiêu không biết được? Cái gì sẽ cho tôi  những cần thiết, năng lượng để chuyển động trong phương hướng này?
 

K nói rằng không có con đường dẫn đến sự thật. Bạn chấp nhận điều đó phải không? Không có con đường dẫn đến sự thật Cái khả năng để nhìn thấy việc này có phải ở bên ngoài bản thân tôi hay không? Ý thức và cảm nhận của tôi hoàn toàn ở bên trong tôi. Làm thế nào tôi có thể thâm nhập được mà không cần bất kỳ những phương tiện hay là những công cụ dẫn đến cái mục tiêu không biết được? Cái gì sẽ cho tôi những cần thiết, năng lượng để chuyển động trong phương hướng này? Chúa ơi! [tiếng cười] Có quá nhiều vấn đề trong câu hỏi này.

Trước hết, như chúng ta đã nói ngày hôm trước, câu trả lời không ở ngoài câu hỏi. Câu trả lời không ở ngoài cái vấn đề. Câu trả lời ở trong cái vấn đề, ở trong cái câu hỏi. Làm ơn chúng ta hãy nói về điều đó một chốc lát. Chúng ta luôn luôn cố gắng tìm được một câu trả lời, gây thỏa mãn, ở ngoài cái vấn đề, mà gây thanh thản, mà tạo hạnh phúc, mà làm dễ chịu và vân vân. Nếu chúng ta có thể gạt đi tất cả mọi động thái lẩn tránh vấn đề này, nếu bạn có thể nhìn vào cái vấn đề. Cùng nhau nhìn vào câu hỏi này. K nói rằng không có con đường dẫn đến sự thật. Tại sao bạn lại tin tưởng ông ta? Tại sao bạn lại chấp nhận nó? Tại sao bạn lặp lại nó? K nói. K là ai mà nói nó? Quyền hành gì? Hay nó là một phản ứng phải không? Bạn hiểu chứ? Bởi vì ông ta thấy quá nhiều con đường dẫn đến sự thật – quá nhiều, quá nhiều phải không? Tôi sẽ không nói về việc đó. Chừng nào còn có những con người thì họ còn có những quan điểm khác nhau. Vì vậy nó có lẽ không đúng. Trước hết chúng ta hãy tìm ra vệc đó.

Có nhiều con đường khác nhau của Cơ đốc giáo – đúng chứ? Thiên chúa giáo, Tin lành giáo và những giáo phái khác nhau của Tin lành giáo, vô số kể, rất nhiều của chúng. Và có Phật giáo, nhiều con đường tuỳ theo Phật, thật ra người ta không bao giờ biết được thật sự Phật đã nói điều gì, hay là kinh Bible đã nói điều gì, người ta không bao giờ biết được. Rồi thì có những con đường của Phật giáo Tây tạng – đúng chứ? Có những con đường Phật giáo, Hồi giáo, với những giáo phái của họ. Vì vậy tất cả những con đường này được lan truyền trước mặt bạn để dẫn đến sự thật, dẫn đến bất kỳ việc gì có lẽ được nói đến, dẫn đến Chúa, dẫn đến Giác ngộ, dẫn đến Khai sáng, có hàng tá con đường – đúng chứ? Bạn sẽ chọn lựa như thế nào đây? Bạn sẽ chọn lựa như thế nào mà là con đường đúng? Làm ơn nói cho tôi.

Khán giả: Ông phải tự biết chính ông.

Krishnamurti: Người nào đó nói rằng bạn phải tự biết chính bạn. Thế là tại sao lại bận tâm về những con đường? Tại sao lại bận tâm về sự thật, chân lý? Tại sao lại bận tâm về điều gì K nói? Tại sao bạn không tự biết về chính bạn? Và làm thế nào bạn sẽ tự biết về chính bạn? Bằng cách nào? Làm thế nào bạn sẽ nhìn vào chính bạn giống y hệt như bạn sẽ nhìn vào chính bạn trong một cái gương soi; làm thế nào bạn sẽ nhìn vào chính bạn? Khi nói nhìn vào chính bạn thì quá dễ dàng. Triết thuyết Socrates và Hi lạp cổ và Do thái còn cổ xưa hơn, và còn cổ xưa hơn là Ai cập và vân vân và vân vân, Ấn độ cổ, tất cả họ đều nói theo một cách riêng khác biệt, “Tự biết”. Và có những con đường này trước mặt chúng ta. Và tất cả chúng ta đều muốn giành được sự thật, bất kể cái sự thật đó là gì chăng nữa. Và tất cả những con đường này đều dẫn đến đó. Điều đó có nghĩa rằng sự thật bị cố định – đúng chứ? Phải như vậy, nếu không thì sẽ không còn con đường nào dẫn đến nó. Nó phải đứng yên, nó phải không chuyển động, nó phải chết, sau đó có thể có những con đường dẫn đến nó. [tiếng cười] Đừng, đừng cười, đây là điều gì chúng ta làm. Thế là một ai đó giống như K xuất hiện và nói rằng, nhìn kìa, đừng băn khoăn về những con đường đó, nó có lẽ giống như bạn ở trên một con tàu với một cái bánh lái và bạn di chuyển, tìm ra, học hỏi, di chuyển, di chuyển, tiếp tục di chuyển, tìm ra. Không trở thành đứng yên và biến sự thật thành một cái gì đó vĩnh cửu. Sự liên hệ vĩnh cửu, tôi quyến luyến người vợ, người chồng của tôi, tôi muốn nó vĩnh cửu. Chúng ta không chấp nhận bất kỳ thay đổi nào – đúng chứ? Và chúng ta đang thay đổi liên tục, cả phần sinh học lẫn phần tâm lý, nhưng chúng ta lại muốn ở cùng một cái gì đó mà hoàn toàn gây thỏa mãn, bền lâu, vĩnh cửu, đang cho tôi an toàn. Và vì tôi nhận thấy không có sự an toàn thực sự, rồi thì tôi có sự thật, chân lý  như là cái thực thể vĩnh cửu mà tôi đang đi tới. Và có tất cả những đệ tử, những vị đạo sư và những giáo sĩ, tất cả đều giúp bạn đi. Tôi không biết ở nơi nào nhưng họ giúp đỡ bạn.

Vì vậy sử dụng khả năng riêng của người ta để lý luận, khả năng để có sự hợp lý, nhìn rõ những sự việc bước này sang bước khác, và không lẩn tránh bất kỳ bước nào. Hay là, việc đó còn khó khăn hơn nhiều, nhìn rõ sự việc mà trung thực, chính xác. Thôi, việc đó là một vấn đề khác hẳn.

Vì vậy người đặt câu hỏi hỏi rằng cái gì là những công cụ cần thiết để đến được sự thật, mà không có con đường dẫn đến? Cái khoảnh khắc bạn có những công cụ bạn đã tạo ra cái con đường rồi – đúng chứ? Bạn hiểu rõ điều này chứ? Không à? Khoảnh khắc tôi có một phương tiện để làm việc đó, để thành tựu việc đó, vậy thì cái phương tiện trở thành cái công cụ và tôi đã có sẵn rồi cái sự thật mà tôi đang làm việc hướng về nó – đúng chứ? Thế là ngay khoảnh khắc bạn có một công cụ, một phương tiện, một cơ cấu, lúc đó bạn biết chân lý, sự thật là gì, do đó chẳng có ý nghĩa gì khi có một công cụ. Tôi không rõ liệu rằng bạn có nhìn thấy hay không? Chúng ta có nhìn thấy điểm này hay không? Hay là điểm này quá vô lý? Hay là quá hợp lý? Phương tiện là cái kết thúc. Phương tiện không khác biệt cái kết thúc – đúng chứ?

Thôi. Một câu hỏi nữa của người đặt câu hỏi thứ nhất là: ý thức và phương tiện để cảm nhận của tôi hoàn toàn ở bên trong tôi. Bạn có ý nói gì qua từ ngữ ý thức? Bạn không phiền khi tìm hiểu tất cả điều này chứ? Nó vui lắm nếu bạn tìm hiểu tất cả điều này? Không chỉ là hiểu rõ khả năng bộ não riêng của người ta mà còn khoét sâu vào. Bạn khoan thật sâu để tìm được dầu mỏ, vượt qua mọi khó khăn, nhưng chúng ta lại chẳng thèm tiêu phí một giây để làm công việc này trong chính chúng ta, cho chính chúng ta. Vì vậy chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ ý thức? Cái ý thức đó khác hẳn bạn, khác hẳn tôi hay sao?

Bạn có bị chán nản bởi tất cả những việc này vào một buổi sáng dễ thương, thay vì đang ở trên một sân gôn, hay là đang dạo bộ hay là một việc gì đó hay không? Bởi vì các bạn ở đây và chúng tôi ở đây, chúng ta hãy tiếp tục nhé! Bạn có ý gì qua từ ngữ ý thức? Những quyển sách đã trình bày nhiều về nó bởi các nhà chuyên môn. Và chúng ta không là những nhà chuyên môn – đúng chứ? Chúng ta hãy hiểu rõ điều này. Các bạn và người nói không là những nhà chuyên môn. Chúa cấm điều đó! Không là những người chuyên nghiệp. Những vị đạo sư chuyên nghiệp, những đệ tử chuyên nghiệp với trang phục đặc trưng của họ và mọi chuyện quanh nó. Chúng ta chỉ cùng nhau đang tìm hiểu, giống như hai người bạn. Bạn có ý nói gì qua từ ngữ ý thức? Tất cả mọi sự việc mà bạn là, phải vậy không? Ý thức của bạn được cấu thành bởi tất cả những chứa đựng của nó – đúng chứ? Tức giận, ganh tị, trung thành, tin tưởng, lo âu, khát vọng, vô số những trải nghiệm mà người ta đã có, tất cả tích lũy của mọi sự việc nhỏ xíu trong cuộc sống, và cũng có thương đau, khốn khổ, bất an, rối loạn, và sự ham muốn để tẩu thoát khỏi tất cả những sự việc này, và tìm kiếm một cái gì đó bền vững. Và trong nó cũng có sự sợ hãi chết, và tìm hiểu có cái gì vượt ngoài nó. Đúng chứ? Tất cả những điều đó, một khối lượng to lớn này, là ý thức của chúng ta – không à? Không phải? Đúng chứ? Tiếp tục đi, thưa các bạn, không có không đồng ý về việc này. Đừng căng thẳng. Chúng ta là ý thức của chúng ta. Và những chứa đựng của ý thức tạo thành toàn bộ cái thực thể của ý thức, dù nó là ý thức cao hơn, ý thức thấp hơn, sự ham muốn để mở rộng ý thức, và mọi chuyện liên quan đến nó, nó vẫn còn ở trong lãnh vực của ý thức – đúng chứ? Và ý thức đó là tôi. Không có tôi nếu không có cái ý thức đó. Vì vậy khi bạn nói, “Tôi khác hẳn, ý thức của tôi khác hẳn,” rồi thì bạn có một trận chiến với nó, đấu tranh, xung đột, mọi hậu quả sau đó.

Vì vậy câu hỏi của chúng ta là: liệu rằng trước hết chúng ta có thể khám phá cho chính bản thân chúng ta cái chứa đựng, nhìn thấy cái chứa đựng hay không? Việc đó khá dễ dàng. Những thói quen, bạn chải tóc, những thói quen của lời nói, của tư tưởng. Quan sát những việc này khá là đơn giản. Và cũng trở nên ý thức được tình trạng bị điều kiện riêng của người ta như là một người Anh, như là một người Pháp, như là một người Nga vân vân và vân vân. Cũng khá rõ ràng để nhìn thấy rõ những xu hướng tôn giáo khác nhau của chúng ta – theo Thiên chúa giáo, Tin lành giáo, Ấn độ giáo, tuân theo một điều này hay là điều kia – bạn hiểu kịp chứ? – điều đó khá dễ dàng. Chúng ta không cần một bình dưỡng khí để lặn, nhưng bạn phải lặn thật sâu, nhưng muốn tìm hiểu rất sâu người ta phải hiểu rõ những sự việc thô thiển trước tiên, liệu rằng có thể được tự do khỏi ảnh hưởng mà điều kiện chúng ta – đúng chứ? Liệu có thể được không? Hãy tìm ra. Hãy làm việc, thưa bạn, đừng lắng nghe. Hãy tìm hiểu nó. Dùng nhiều năng lượng của bạn cho nó, bạn có năng lượng nhiều lắm, bạn không cần thêm nữa. Bạn đã mất nhiều năng lượng để đến đây. Hãy dùng chút ít năng lượng đó, nếu người ta được phép nói ra bằng sự kính trọng, hãy dùng chút ít năng lượng để tìm hiểu việc này. Khi bạn muốn cái gì đó bạn khởi công tìm kiếm nó. Việc đó có nghĩa rằng người ta không những phải thật là siêng năng, người ta còn phải năng động nữa. Và không ai giúp đỡ bạn, không công cụ, không phương tiện, không người lãnh đạo, không thứ gì giúp đỡ bạn. Bạn phải thực sự trở nên bất lực để tìm ra cái sự thật. Tôi không biết bạn có hiểu rõ điều gì tôi đang nói hay không? Nếu bạn bất lực, thực sự không còn hy vọng, điều đó có nghĩa rằng không còn sự trợ giúp nào từ bất kỳ ai, từ bất kỳ quyển sách nào, từ bất kỳ người nào, từ bất kỳ điều kiện sống nào, rồi thì bạn ở trong trạng thái bất lực thực sự đó, rồi thì một điều gì đó xảy ra. Rồi thì bạn bắt đầu nhìn thấy những sự việc.

 Người hỏi nói, hỏi rằng: cái gì sẽ cho tôi sự cần thiết, cái năng lượng để chuyển động trong phương hướng của sự thật. Phương hướng của sự thật. Điều đó có nghĩa là nó ở sẵn đàng kia rồi [tiếng cười]. Tôi không đang cười. Tôi không thiếu tôn trọng hay là hoài nghi, nhưng nó giống như thế đó, khi chúng ta dùng những từ ngữ như là phương hướng thì nó ở sẵn đó rồi. Nó có nhận thức trước rồi, hiện hữu ở đó rồi bởi vì niềm tin của bạn hay là một ai đó đã bảo cho bạn và vân vân. Sự thật chính xác là một mảnh đất không có con đường. Và cái khác chỉ có thể hiện hữu khi sợ hãi và tất cả mọi chuyện chung quanh nó không còn.

Câu hỏi thứ hai: 

Tôi sợ hãi thay đổi. Nếu tôi thay đổi việc gì sẽ xảy ra sau đó? Tôi bị kẹt cứng bởi việc này. Ông có thể nói về vấn đề này được không?

 Thích thú lắm! Tôi sợ hãi thay đổi. Nếu tôi thay đổi việc gì sẽ xảy ra sau đó? Tôi bị kẹt cứng bởi việc này. Ông có thể nói về vấn đề này được không? Tại sao người ta lại sợ hãi? Bạn có ý gì qua từ ngữ thay đổi? Người ta đã sống trong ngôi nhà này bên kia bãi cỏ vào khoảng gần hai mươi năm. Người ta trở nên quyến luyến với căn phòng đặc biệt đó, với đồ đạc đẹp đó – đúng chứ? Người ta trở nên quyến luyến. Điều đó có nghĩa rằng những thứ gì bạn quyến luyến là cái gì bạn là. Nếu người ta quyến luyến đồ đạc cổ đẹp đó, người ta là đồ đạc đó. Vì vậy chúng ta sợ hãi thay đổi. Tôi quyến luyến với căn phòng đó. Nhưng may mắn thay, người nói đi xa rất nhiều. Đó chỉ là một lời bào chữa.

Vì vậy từ ngữ đó ngụ ý việc gì? Thay đổi từ “cái gì là” đến “cái gì nên là” – đúng chứ? Đó là một thay đổi. Hay là thay đổi tuỳ theo khuôn mẫu cũ của tôi nhưng vẫn còn ở trong khuôn mẫu đó, xuyên suốt mọi ngõ ngách của lãnh vực đó, tôi nói rằng tôi đã chuyển động, đã thay đổi, nhưng nó vẫn còn cùng lãnh vực, bị cản trở, bị vây bủa – đúng chứ? Đi về hướng bắc, hướng đông, hướng tây, hướng nam là thay đổi. Tại sao chúng ta lại dùng từ ngữ đó? Theo sinh học người ta được bảo rằng có sự thay đổi liên tục trong máu, chuyển động liên tục, thay đổi, một tế bào chết đi thì một tế bào khác thế chỗ, hay là một loạt những phân tử và vân vân. Có sự thay đổi liên tục này đang diễn tiến thuộc vật chất. Và chúng ta sợ hãi thay đổi. Liệu chúng ta có thể buông bỏ từ ngữ thay đổi hay không? Thay đổi ám chỉ thời gian – phải vậy không? Tôi là thế này, tôi sẽ thay đổi đến thế kia. Hoặc tôi đã là điều đó và một biến cố nào đó sẽ xuất hiện, xảy ra, và biến cố đó sẽ thay đổi tôi và vân vân. Thay đổi ám chỉ một chuyển động trong thời gian – đúng chứ? Chúng ta đã tìm hiểu vấn đề thời gian vào ngày trước. Người nói sẽ trình bày về nó lại được không? Thời gian. Đó là một vấn đề rất phức tạp, thời gian, rất. Tôi sẽ không tìm hiểu nó, đây không là buổi nói chuyện dành cho nó.

Vì vậy nếu chúng ta có thể bỏ từ ngữ thay đổi, hay cách mạng, hay biến đổi, mà người nói đã sử dụng tất cả những từ ngữ này, nếu chúng ta có thể buông bỏ tất cả những từ ngữ kia vậy thì chúng ta chỉ bị đối diện “cái gì là” – đúng chứ? Không phải “cái gì nên là”. Tôi bị tức giận. Đó là “cái gì là”. Tôi hung bạo. Đó là “cái gì là”. Nhưng để trở thành không-hung bạo trong khi tôi hung bạo phải mất thời gian. Trong khoảng giữa đó tôi đang gieo những hạt giống của hung bạo. Tất cả điều đó thật là đơn giản – đúng chứ? Vậy là tôi vẫn ở cùng hung bạo, không cố gắng thay đổi nó. Tôi bị tức giận. Đó là một sự thật. Không có những bào chữa cho sự tức giận. Tôi có thể tìm ra hàng tá những bào chữa cho hận thù và tức giận nhưng những tìm hiểu tại sao tôi bị tức giận lại là sự trốn chạy khác khỏi giận dữ – đúng chứ? Bởi vì tôi đã dịch chuyển khỏi giận dữ. Vì vậy bộ não ở lại cùng “cái gì là”, sau đó xem thử chuyện gì xảy ra. Đó là tôi ganh tị bạn. Không phải người nói. Tôi ganh tị bạn bởi vì bạn trông đẹp hơn, sạch sẽ hơn, khiếu thẩm mỹ giỏi, các bạn có những bộ não tốt và tôi ganh ghét các bạn. Từ sự ganh ghét đó hận thù đến. Ganh ghét là thành phần của hận thù. Ganh ghét là thành phần của so sánh. Tôi muốn giống như bạn nhưng tôi không thể. Vì vậy tôi trở nên hơi thù địch, tôi cảm thấy hung hăng với bạn. Vì vậy tôi ở cùng “cái gì là”. Đó là, tôi nhìn thấy rõ tôi đang ganh tị. Nó đó kìa, tôi ganh tị. Ganh tị đó không khác biệt tôi. Đúng chứ? Ganh tị là tôi. Đúng chứ? Vì vậy tôi không thể làm bất kỳ điều gì về nó. Tôi ôm chặt nó. Đúng chứ? Bạn sẽ ở cùng nó phải không? Không lẩn tránh, không tìm nguyên nhân, hay là lý do, hay là đi khỏi nó. Tôi ganh tị. Và thấy điều gì xảy ra. Trước hết rõ ràng là không có xung đột, nếu tôi ganh tị thì tôi ganh tị. Xung đột chỉ hiện hữu khi tôi không muốn ganh tị. Tôi tự hỏi liệu rằng các bạn có theo kịp tất cả việc này hay không? Không đặt thành vấn đề.

Vì vậy nếu tôi ở cùng nó tôi có được năng lượng khủng khiếp – đúng chứ? Năng lượng giống như ánh sáng hướng vào một vật gì đó – ánh sáng được tập trung vào một vật gì đó, mà sau đó trở nên rất rõ ràng. Và cái đó mà rất rõ ràng thì bạn không còn sợ hãi, bị tê cứng. Nó là như vậy. Bạn hiểu không? Tôi hy vọng.

Vì vậy điều gì quan trọng trong câu hỏi này là không lẩn tránh, không gắng sức, chỉ ở cùng “cái gì là”. Nếu tôi là người Anh tôi ở cùng điều đó. Hãy nhìn thử điều gì xảy ra. Nó trở nên chật hẹp làm sao đâu. Xin lỗi nếu bạn là người Anh, hãy tha thứ cho tôi – hay là người Pháp, người Nga, hay là bất kể người nào. Chính cái sự việc đó bắt đầu phơi bày toàn bộ chứa đựng của nó.

Câu hỏi thứ ba: 

Làm thế nào người ta gặp gỡ sự gây gổ và tấn công thuộc tâm lý từ một người họ hàng gần mà người ta không thể lẩn tránh được? [tiếng cười]

 Làm thế nào người ta gặp gỡ sự gây gổ và sự tấn công thuộc tâm lý từ một người họ hàng gần mà người ta không thể lẩn tránh được? Tất cả chúng ta đều giống như thế đó phải không? Tôi không thể lẩn tránh vị đạo sư của tôi bởi vì, bạn biết rồi, tôi đã gắn kết chính bản thân mình vào ông ấy hay bà ấy và tôi đã dâng tặng hết tiền bạc của tôi cho ông ấy. Thưa các bạn, xin đừng cười, điều này đang xảy ra bây giờ.

Một ai đó đã gửi một bài viết bằng tiếng Pháp, khá vui, rất nhộn, thật hài hước, viết rằng, “Phương pháp trở thành một vị đạo sư giỏi!” [tiếng cười] Nó được viết rất hay và tôi hy vọng nó sẽ được in sang tiếng Anh.

Tấn công thuộc tâm lý, bị tấn công thuộc tâm lý, phía bên trong có nghĩa là gì? Khi bạn ở cùng một người bạn thân hay một người họ hàng gần, thuộc tâm lý, phía bên trong, luôn luôn đang có áp lực đang diễn tiến giữa hai người. Bạn biết tất cả việc này, tôi không cần nói cho bạn. Luôn luôn cố gắng làm điều gì đó về người còn lại, công kích khôn khéo, qua thân thể hay là qua bóng gió, hay là qua ngôn từ, cử chỉ tế nhị, bạn luôn luôn đang cố gắng xô đẩy người còn lại vào một khuôn mẫu nào đó – đúng chứ? Điều này thông thường đối với các bạn, phải không? Bây giờ người hỏi nói rằng, người ta phải làm gì đây? Tôi đang sống với bạn trong cùng một ngôi nhà và bạn đang gây khó khăn cho tôi, tôi đang gây khó khăn cho bạn, không chỉ bằng những từ ngữ và cử chỉ, nhưng thậm chí cả một cái liếc nhìn, một cảm giác bực dọc và vân vân. Bạn sẽ bằng cách nào, bạn sẽ làm điều gì để không bị tổn thương, không bị xô đẩy lung tung phần tâm lý? Bạn có lẽ lệ thuộc người đó phần tài chính. Bạn có lẽ thuộc người đó vì vô số những lý do tâm lý. Và cái khoảnh khắc bạn lệ thuộc bạn trở thành một nô lệ – đúng chứ? Khoảnh khắc bạn quyến luyến vậy thì bạn là một con người chết rồi! Hãy đừng nhìn, nếu tôi được phép đề nghị, đừng quan sát một ai khác, nhưng chúng ta hãy quan sát chính bản thân chúng ta. Nếu tôi quyến luyến các bạn vì là khán giả vậy thì tôi lạc đường rồi. Lúc đó tôi lệ thuộc bạn để có được thỏa mãn, an ủi, danh tiếng, và cũng có được sự thịnh vượng vật chất của tôi nữa. Nhưng nếu tôi không lệ thuộc bạn, tôi phải tìm được tại sao tôi không lệ thuộc bạn. Điều đó có nghĩa là không chỉ bạn, tôi còn không lệ thuộc bất kỳ thứ gì khác. Tôi muốn tìm ra liệu rằng nó có đúng không? Tôi có lẽ không bảo nó cho người họ hàng gần của tôi. Tôi muốn tìm được cho chính mình liệu rằng có thể sống trong cùng căn phòng, cùng ngôi nhà, người chồng, người vợ, người họ hàng và vân vân, mà hoàn toàn kiên định, không cần dựng một bức tường quanh mình, việc đó quá đơn giản. Bạn hiểu rõ chứ? Tôi có thể dựng một bức tường quanh tôi rồi nói xin lỗi và rất lễ phép về nó, dịu dàng về nó, và rất trìu mến nhưng đó vẫn còn là một bức tường. Việc đó có nghĩa là giới hạn Vì vậy tôi có thể sống mong manh dễ bị tổn thương hay không? Hãy tiếp tục, hãy suy nghĩ ra đi, thưa các bạn. Và tuy nhiên lại không bị tổn thương. Nhạy cảm cực độ, nhưng bằng mọi cách lại không có đáp trả theo sự quyến luyến riêng của tôi. Bạn hiểu chứ? Hãy tiếp tục đi, thưa các bạn, hãy suy nghĩ ra nó đi. Và nếu người ta lệ thuộc về tài chánh vào một người khác, điều đó trở nên khá nguy hiểm. Hầu hết chúng ta đều ở trong tình trạng này. Bạn có muốn tôi tiếp tục vấn đề này hay không?

Nếu tôi lệ thuộc về tài chánh vào bạn, Chúa cấm đoán, tôi không như thế, nhưng nếu tôi lệ thuộc vào bạn, chuyện gì xảy ra giữa chúng ta? Vậy thì bạn giao cái roi vào tay họ. Không chỉ thuộc tài chánh nhưng còn nhiều hơn thế nữa. Liệu có thể sống được với một người mà tôi lệ thuộc về tài chánh và biết rằng tôi bị lệ thuộc bởi vì tôi không thể làm bất kỳ điều gì khác – đúng không? Tôi không thể bắt đầu một nghề nghiệp mới. Nếu tôi còn trẻ tôi có thể làm nó nhưng nếu tôi năm mươi, sáu mươi, hay thậm chí bảy mươi hay chín mươi, rồi thì bạn không thể làm nó, bắt đầu một nghề nghiệp mới. Vì vậy lúc đó tôi sẽ làm gì đây? Tiếp tục đi, thưa các bạn. Các bạn sẽ làm gì đây?

Vì vậy tôi gạch đường giới hạn của lệ thuộc ở đâu? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Thuộc tâm lý tôi không lệ thuộc. Về phần bản thân tôi sẽ không lệ thuộc bất kỳ ai, hay là bất kỳ thứ gì, hay là vào bất kỳ trải nghiệm quá khứ nào và mọi chuyện tầm phào quanh nó. Không có sự lệ thuộc. Nhưng nếu người ta lệ thuộc về tài chánh thì tôi gạch đường giới hạn ở nơi nào để cho khi khá già rồi, bạn nói rằng, “Xin lỗi tôi phải chịu đựng nó.” – đúng chứ? Tôi phải chịu đựng nó vì tôi không thể bắt đầu một trò chơi mới. Vì vậy đường giới hạn đó xa bao nhiêu, sâu bao nhiêu? Bạn hiểu câu hỏi của tôi không? Có phải nó chỉ hời hợt hay sao? Bạn hiểu chứ? Hay là đường giới hạn có chiều sâu to tát? Hiển nhiên rất hời hợt. Ồ, tôi không thèm lưu tâm. Đúng chứ? Vì vậy điều gì quan trọng trong câu hỏi này là liệu rằng người ta có hiểu rõ nó một cách đúng đắn: sự tự do. Tự do là tuyệt đối cần thiết. Nhưng tôi lệ thuộc người bán sữa, siêu thị, người đưa thư và vân vân, trái lại theo tâm lý tôi không lệ thuộc. Tôi phải rất rõ ràng về điều này. Vì vậy tôi gạch đường giới hạn rất, rất hời hợt mà không có bất kỳ chiều sâu nào. Ôi Chúa ơi!

Câu hỏi thứ tư: 

Vài người có vẻ vận dụng những khía cạnh của điều gì ông nói mà thích hợp những vấn đề hay lợi ích của họ và lại loại bỏ đi những khía cạnh còn lại. Ông nói về điều này như thế nào?

 Vài người có vẻ vận dụng những khía cạnh của điều gì ông nói mà thích hợp những vấn đề hay lợi ích của họ và lại loại bỏ đi những khía cạnh còn lại. Ông nói về điều này như thế nào? Tôi không phải nói bất kỳ điều gì về nó cả. Bạn nói gì? Chúng ta đang giải quyết, bộ chúng ta không cùng nhau hay sao, đang giải quyết tổng thể của cuộc sống, không chỉ từng thành phần của cuộc sống, tổng thể của nó, cả thế giới tâm lý, mà là vô hạn, không chỉ là những phản ứng thân thể và những đáp trả thuộc thần kinh, và những kỷ niệm và tất cả việc đó, đó là thành phần của cấu trúc tâm lý nhưng nó còn sâu xa hơn tất cả việc đó. Nếu bạn có thể đi sâu vào vấn đề đó. Vì vậy chúng ta đang giải quyết không chỉ với thế giới tâm lý mà còn cả bạo lực tồn tại trong thế giới. Bạo lực khủng khiếp mà đang xảy ra, đang giết chóc vì lợi ích của giết chóc, vì vui thú của giết chóc, không những bằng khẩu súng mà còn đang hủy diệt con người khi họ vâng lời một ai đó. Làm ơn hãy cẩn thận. Việc đó có nghĩa là vâng lời – đúng chứ? Nó là một đề tài nguy hiểm, làm ơn hãy lắng nghe cẩn thận, không phải là trích ra một phần của nó và nói rằng, đúng rồi ông ta chống lại quân đội. Chúng ta đang giải quyết tổng thể những hiện tượng của cuộc sống chứ không phải là những bộ phận của nó, mà những bác sĩ đang làm, mà những giáo sĩ đang làm, và những người giáo dục đang làm. Chúng ta quan tâm đến tánh tổng thể của cuộc sống con người. Và nếu bạn thích vận dụng những khía cạnh của nó, điều đó tuỳ thuộc bạn thôi. Và khía cạnh đó sẽ thỏa mãn, hay là nói rằng nó phù hợp tôi, nó quá đủ cho tôi rồi. Điều đó cũng hoàn toàn đúng. Nhưng nếu chúng ta quan tâm đến tổng thể cuộc sống, không những cuộc sống đặc biệt riêng của người ta mà còn cả cuộc sống của những con người khắp thế giới, sự nghèo đói khủng khiếp, vô số khổ cực mà bạn không thể biết hết, sự sỉ nhục của nó, sự phân hóa của nó. Và tất cả cái gánh xiếc thuộc tôn giáo – xin lỗi khi phải dùng từ ngữ đó – tất cả những điều vô lý thuộc tôn giáo đang diễn tiến trong thế giới, công việc kinh doanh khổng lồ, những bộ máy to lớn, những chiếc xe Rolls Royces, vận hành không ngừng nghĩ. Bạn nên đọc bài báo hay là những ghi nhớ này về đề mục: “Phương pháp để trở thành một vị đạo sư giỏi”. Vô số công việc của những người này. Và nếu bạn quan tâm đến toàn thể nhân loại, mà có nghĩa bạn cũng là nhân loại – đúng chứ? Bạn là nhân loại, không phải nhân loại ở đó, còn bạn lại khác hẳn. Bạn là nhân loại, không phải người Anh, người Pháp, người Nga. Chúng ta là những con người trước, không phải những người chuyên nghiệp, sau đó, những người chuyên nghiệp sau đó, trước hết bạn là những con người. Và chúng ta là những con người tách rời chính chúng ta và đó là lý do tại sao có hỗn loạn trong thế giới. Chỉ có chiến tranh ở Li băng, ai lưu tâm? Có một cuộc chiến tranh ở Far East, Afghanistan. Những người Nga sợ hãi và vân vân. Nhưng nếu bạn cảm thấy sâu đậm rằng bạn là toàn thể nhân loại bởi vì bạn trải qua đau khổ giống như họ trải qua, bạn nhỏ lệ và họ cũng như vậy. Bạn lo lắng, bạn cười, bạn có thương đau, và họ cũng có tất cả việc này, dù họ giàu có hay nghèo nàn. Họ bị hư hỏng và chúng ta cũng vậy trong một lối khác. Họ bị hư hỏng bởi vì họ muốn tiền bạc, thực phẩm và họ sẽ làm mọi chuyện để có thực phẩm, tiền bạc, mọi chuyện. Vì vậy chúng ta là toàn thể nhân loại. Nếu người ta nhận ra cái sự việc tuyệt vời đó, mà là sự thật, vậy thì bạn sẽ không giết một người khác, vậy thì không có sự phân chia giữa quốc gia này với quốc gia khác, vậy thì toàn bộ cuộc sống của bạn là khác hẳn. Nếu đó là điều gì bạn muốn. Nếu bạn muốn vận dụng những khía cạnh của nó, hãy vận dụng đi. Không ai đang áp đặt vào bạn để không được vận dụng một khía cạnh của nó để thỏa mãn những đòi hỏi nhỏ xíu hay là những đòi hỏi lớn lao của bạn. Nhưng nếu người ta thực sự, sâu thẳm, chân thực, không có tất cả vô lý thuộc học thuyết nào, sự kiện thực sự rằng chúng ta là toàn thể nhân loại, những người cầu nguyên, những người không tin tưởng, những người Hồi giáo, những người Ấn độ giáo, những người Thiên chúa giáo, chúng ta là một. Chúng ta, tất cả đều trải qua lao dịch khổ đau. Do đó đối với tôi dù thế nào chăng nữa – sự tìm kiếm để có tự do cá nhân này, để đang trở thành này và vân vân trở nên khá trẻ con.

Câu hỏi thứ năm: 

Có nhiều câu chuyện kể về những người tuân theo một kỷ luật đặc biệt mà bất chợt đến được cái vô hạn. Có phải họ tự-đánh lừa hay không? Hay là vì lý do nào đó họ đến được cái khác bất kể những nỗ lực của họ? Hay là có một sự giải thích khác?
 

Có nhiều câu chuyện kể về những người tuân theo một kỷ luật đặc biệt nào đó mà bất chợt đến được cái vô hạn. Có phải họ tự-đánh lừa hay không? Hay là vì lý do nào đó họ đến được cái khác bất kể những nỗ lực của họ? Hay là có một sự giải thích nào khác? Cái khác chẳng có liên quan gì đến kỷ luật, đến những nỗ lực. Bạn có lẽ không đồng ý, bạn hoàn toàn đúng khi không đồng ý, hay là đồng ý nhưng cả hai chúng ta hãy hiểu rõ điều gì chúng ta đang nói, mỗi người chúng ta. Bạn có lẽ thuộc vào một kỷ luật đặc biệt, theo Phật giáo, Ấn độ giáo, Tây tạng giáo, Thiên chúa giáo, bậc bề trên nào đó, vị đạo sư nào đó, mọi chuyện đại loại như thế, tuân theo kỷ luật nào đó, trật tự nào đó, làm mọi thứ mỗi ngày vào lúc hai giờ sáng, hay là vào sáng sớm, cầu nguyện, làm việc này, kỷ luật. Và qua kỷ luật đó vài người nói rằng họ đã hiểu rõ hay là nhận ra cái vô hạn – đúng chứ? Người đặt câu hỏi nói – ai trở thành cái vô hạn? Có phải họ tự-đánh lừa hay không? Bạn trả lời như thế nào đây? Từ ngữ kỷ luật, theo tự điển, có nghĩa là học hỏi, học hỏi. Người đệ tử học hỏi, không từ một người thầy, học hỏi. Đó là, anh ta đang học hỏi, không đang tuân phục, không đang bắt chước, không đang vâng lời. Anh ta đang học hỏi. Học hỏi chính nó có kỷ luật riêng của nó – đúng chứ? Tôi không biết bạn có hiểu được không?

Có cái chất lượng của học hỏi này, không phải là thuộc lòng và lặp lại. Đúng chứ? Đó là, hầu hết chúng ta tích lũy hiểu biết và ghi nhớ để làm những chức năng nào đó, những kỹ năng nào đó và vân vân. Vì vậy học hỏi có ngụ ý tích lũy và tuỳ theo sự tích lũy hiểu biết đó hành động. Và hiểu biết đó có thể được tăng thêm mỗi lúc một nhiều hơn, hay là trở nên mỗi lúc một đờ đẫn hơn, mỗi lúc một quen thuộc hơn – đúng chứ? Vì vậy hầu hết chúng ta đang thuộc lòng với mục đích để có một kỹ năng. Muốn sống trong xã hội hiện đại này bạn phải có loại kỹ năng nào đó, trong nhà máy, trong kinh doanh, hay là tại bàn thờ, loại nỗ lực nào đó, loại kỷ luật nào đó ở đó. Và họ cứ tiếp tục lặp lại ngày này sang ngày khác, ngày này sang ngày khác, ngày này sang ngày khác. Bạn nhìn thấy họ trong những nhà thờ và những đền chùa và những thánh đường, đang lặp lại cùng một mớ cũ kỹ. Và nó không là học hỏi. Họ có lẽ nói, vâng chúng tôi đang học hỏi, nhưng điều đó khá vô nghĩa nếu bạn lặp lại, lặp lại, lặp lại.

Vì vậy liệu kỷ luật, mà là tuân phục, bắt chước, vâng lời, hành động trong khuôn mẫu, liệu kỷ luật có thể dẫn đến cái vô hạn hay không? Vô hạn có nghĩa cái khác mà không đang bị đo lường, mà không thể bị đo lường – đúng chứ? Nó vượt khỏi tất cả đo lường, tất cả miêu tả, cái khuôn mẫu. Nó có vẻ, đối với người nói, điều đó không thể được, bởi vì lúc đó bộ não bị điều kiện đến một lề thói, đến một hình thức đặc biệt nào đó; và chính bản thể cái không giới hạn đó, muốn hiểu rõ – không phải là hiểu rõ nó – muốn nhìn thấy nó là cái gì, đòi hỏi sự tự do bao la, không ước lượng được.

Do đó tự do là gì, không phải tất cả việc này phải không? Tự do. Có hai loại tự do. Tự do khỏi. Tự do tự mình nó, cho chính nó. Tôi có thể được tự do khỏi sợ hãi. Có thể có sự tự do khỏi sợ hãi – đúng chứ? Tự do đó bị điều kiện bởi vì nó là tự do khỏi một cái gì đó. Và liệu rằng có sự tự do mà tự chính nó, chính sự việc đó. Và chính tự do đó mà đòi hỏi, nhân từ, tình yêu, và tự do đó là sự thông minh tuyệt đỉnh mà không có liên quan gì đến thông minh của tư tưởng. Và để đến với cái khác người ta phải được tự do khỏi tất cả những sợ hãi và tất cả những chuyện chung quanh nó. Nếu cái khác gây hứng thú bạn, hãy trao năng lượng của bạn vào nó. Bạn phải đặt cuộc sống của bạn, ngôi nhà của bạn trong trật tự, trật tự hoàn toàn, không phải là ngăn nắp, không phải là đánh bóng đồ đạc. Đó là thành phần của nó. Nhưng ngôi nhà, ngôi nhà phía bên trong, ngôi nhà sâu thẳm mà không có nền, không có mái, không chỗ ở. Bạn không thể mời mọc cái vô hạn – lúc đó nó trở thành một vật đùa giỡn. Bạn không thể trải con đường cho người khác đi theo. Nó không thể được diễn tả bằng những từ ngữ. Chúng ta đo lường mọi sự việc bằng từ ngữ. Chúng ta gọi nó là cái vô hạn. Chắc chắn nó không phải như vậy. Nó là một cái gì đó hoàn toàn khác hẳn.