J. Krishnamurti
NÓI CHUYỆN CUỐI CÙNG 1985
Tại SAANEN, BROCKWOOD PARK
Lời dịch: Ông Không 2007

SAANEN

CÂU HỎI VÀ TRẢ LỜI CÔNG CHÚNG Lần thứ hai,
Ngày 24 tháng 7 năm 1985

Chúng ta sẽ tiếp tục những câu hỏi của chúng ta nhé? Chúng ta hãy quên đi trong chốc lát những câu hỏi. Chúng ta sẽ quay trở lại với nó.

Chuyện gì đang xảy ra cho tất cả chúng ta, đang sống trong thế giới này, mà quá kinh khủng? Nếu bạn đi lại nhiều bạn sẽ thấy được sự nguy hiểm của đi lại – những vụ nổ phi trường, những người khủng bố, và toàn những chuyện như thế. Khi bạn nhìn thấy tất cả những việc đó, bạn đối diện thế giới như thế nào đây? Chúng ta có lẽ già nua, nhưng thế hệ sắp đến, cháu chắt, và con cái vân vân, điều gì sẽ xảy đến cho chúng? Bạn có để ý việc đó không? Tương lai của thế hệ sắp đến, mà bạn là bộ phận của nó, là gì? Bạn giáo dục chúng như thế nào, mục đích của giáo dục là gì? Tất cả chúng ta đều được giáo dục một cách không cẩn trọng, bạn đã đi học, cao đẳng, đại học nếu bạn may mắn, hay là chúng ta đã và đang giáo dục chính mình bằng cách quan sát tất cả những biến cố đang diễn ra trong thế giới và học hỏi từ nó. Nhưng sự học hỏi đó rất bị giới hạn, rất nhỏ nhoi, chật hẹp. Và nếu người ta có con cái, và cháu, hay là chắt chít, chúng ta đối xử với chúng như thế nào, sự trả lời của chúng ta là gì? Chúng ta không lo âu cho con cháu hay sao? Tôi tin rằng có khoảng 500.000 em bỏ nhà ra đi ở Mỹ, dừng chân ở New York và hành nghề mại dâm và tất cả việc đó – bạn biết nó có nghĩa là gì không? Trong một quốc gia như thế này, bộ phận của phần còn lại của thế giới, không có nghèo đói, không có những khu nhà ổ chuột, họ tuyệt đối không có người nào đang chết đói. Có những khu nhà ổ chuột ở nước Mỹ, ở Anh, có lẽ ở cả Paris nữa, gần đây hơn, và tất cả những con người kia ở Ấn độ và Châu á, nó rất kinh hoàng, rất tồi tệ. Và khi chúng ta quan sát chính chúng ta và thế hệ tương lai kế tiếp của chúng ta, chuyện gì sẽ xảy ra cho chúng đây? Cùng cái khuôn mẫu đang được tái diễn phải không? Cùng nhẫn tâm chai lì phải không? Sự vô trách nhiệm của việc được huấn luyện trong một quân đội để giết hàng ngàn và hàng ngàn, và bị giết chết? Trách nhiệm của chúng ta là gì? Hay là bạn chẳng muốn suy nghĩ gì về tất cả những việc đó? Hay là bạn chỉ quan tâm đến vui thú riêng của chúng ta, với hoạt động ích kỷ tự coi mình là trung tâm của riêng chúng ta?

Đây là một câu hỏi thật sự rất nghiêm túc, gây kinh hãi, gây đau khổ. Hoặc là người ta trở nên cay đắng, tức giận, hoặc là bày tỏ ngạc nhiên, không ưng thuận. Và khi bạn quan sát tất cả việc này, trách nhiệm của chúng ta là gì? Sự đau khổ của tất cả việc này. Bạn hiểu chứ? Chúng ta làm gì? [tiếng ồn của máy bay]. Bạn có những trường học thích hợp phải không? Hiểu biết có vai trò gì trong tất cả việc này? Dù nó là hiểu biết tự nhiên hay lý thuyết, những nhà vật lý lý thuyết và vân vân, chúng ta có liên hệ gì với tất cả việc này? Những hành hạ thể xác và tinh thần. Mỗi quốc gia đều say mê buông thả trong sự hành hạ những người khác. Người mẹ của tôi có lẽ bị hành hạ – bạn hiểu chứ? Người con trai của tôi, chính bản thân tôi – không phải chính tôi – có lẽ bị hành hạ vì một thông tin nào đó, vì những lý do quốc gia, cộng sản [tiếng ồn của xe lửa], hay là dân chủ nào đó. Điều gì đang xảy ra ở Bắc Ai len, Beirut và vân vân, Afghanistan. Chúng ta có rơi lệ hay không? Hay là vì không thể làm gì, chúng ta trở nên bi quan yếm thế, cay nghiệt và biểu lộ ngạc nhiên, không đồng ý tất cả việc này?

Vì vậy chúng ta phải suy xét tất cả những việc này, không chỉ là tiến triển riêng của chúng ta, hạnh phúc riêng của chúng ta, những hoạt động tự coi mình là trung tâm của chúng ta.
 
Chúng ta xin phép tiếp tục với những câu hỏi. Có lẽ việc đó sẽ dễ chịu nhiều hơn, ít thách thức hơn, ít đòi hỏi hơn cho những năng lượng và những khả năng của bộ não chúng ta. Bộ não có khả năng lạ lùng, nếu bạn đã quan sát tất cả tiến bộ của thế giới công nghệ, số lượng to lớn của năng lượng, trong lãnh vực của thuốc men – dù rằng nó đúng đắn hay sai lầm, đó không là sự quan tâm của chúng ta – trong lãnh vực của công nghệ, vi tính, giải phẩu, giải phẩu mắt, những tiến bộ khổng lồ, những tiến bộ không đếm được. Và nó tiếp tục và tiếp tục. Trong những phương hướng khác bộ não lại rất bị giới hạn, và sự giới hạn đó đang bị lợi dụng bởi thế giới công nghệ. Chúng ta đang bị bóc lột tàn nhẫn. Có nguyên một bộ lạc Châu phi đang bị cố tình giết chết bởi sự thiếu ăn, nguyên một bộ lạc đi khỏi quốc gia của họ để đến một vùng đất khác trong một quốc gia khác, cách xa mảnh đất quê hương của họ. Những người Cộng sản đã thực hiện việc đó và vẫn còn đang thực hiện, những trại tập trung của họ. Không chỉ là những trại tập trung của những người độc tài chuyên chế mà còn cả những trại tập trung của những vị đạo sư – đúng chứ? Bạn không bực bội khi tôi nói như vậy chứ? Và những trại tập trung của tất cả những thầy tu trong thế giới. Đây thực sự là một vấn đề khủng khiếp.

Câu hỏi thứ nhất:  Khi người ta hiểu rõ một điều gì đó, người ta phải hành động dựa vào sự hiểu rõ này hay là sự hiểu rõ này tự ý hành động?
 

Khi người ta hiểu rõ một điều gì đó, người ta phải hành động dựa vào sự hiểu rõ này hay là sự hiểu rõ này tự ý hành động – đúng chứ? Câu hỏi rõ ràng phải không?

Bây giờ chúng ta có ý gì qua – tôi đã không đọc câu hỏi này, tất cả những câu hỏi này, tôi muốn đến với nó thoải mái, tự nhiên – chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ hiểu rõ? Chúng ta sử dụng từ ngữ đó quá dễ dàng. Vì vậy chúng ta phải tìm hiểu, xem xét tỉ mỉ từ ngữ đó. Chúng ta đang thảo luận, đang tìm hiểu cùng nhau, người nói không đang trả lời câu hỏi. Cùng nhau chúng ta đang nghiên cứu câu hỏi. Cùng nhau chúng ta đang tìm tòi, khoét sâu vào nghĩa lý của những từ ngữ trước, theo tự điển, mà là cách sử dụng thông thường của ngôn ngữ. Chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ hiểu rõ,  hiểu rõ một điều gì đó? Hiểu rõ về chính mình, hiểu rõ máy vi tính như thế nào, mà thật là kỳ diệu, sử dụng nó như thế nào, hiểu rõ hoàn toàn tiến hành của một cuộc giải phẩu – bạn hiểu chứ? Chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ đó? Nó thuần tuý thuộc trí năng phải không? Tôi hiểu rõ. Mà là một truyền đạt mau lẹ giữa hai người, hay là nửa tá người hay là một trăm người, điều đó không thành vấn đề, một hiểu biết mau lẹ về nghĩa lý của từ ngữ, mau lẹ diễn dịch tới bộ não, ngay tức khắc được truyền thông đến bộ não và cái trí năng nói rằng, “Vâng, tôi hiểu rõ” – đúng chứ? Đó là, tôi có một vấn đề, tôi đã lý luận nó, tôi đã tìm được một kết luận và tôi hiểu rõ nó. Hay là tôi hiểu rõ làm thế nào để tháo rời một chiếc xe hơi và vân vân. Đó là, có phải hiểu rõ chỉ là một công việc thuộc trí năng, một công việc thuộc lý thuyết mà với lý thuyết đó tôi có thể nói vô tận về nó, thêm vào nhiều ý tưởng cho nó và nghĩ rằng tôi đang khuếch trương, đang tăng trưởng, đang hiểu rõ, hay không? Trong hiểu rõ đó có bất kỳ chất lượng thuộc cảm giác nào hay không? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Có một cái gì đó mà nói rằng, “Điều đó không hoàn toàn, hoàn toàn, hoàn toàn, bạn phải thêm vào nó nhiều hơn nữa.” phải không? Đó là như vậy, có trí năng, có cảm giác, có hành động – đúng chứ? Những cảm giác tồn tại tự nhiên – người ta hy vọng – nhưng cũng thế những cảm giác kia đã trở thành mơ mộng, cảm tính và rất, rất hời hợt thô thiển, và những cảm giác phải được công nhận bởi bộ não, do đó nó là bộ phận của bộ não – đúng chứ? – bộ phận của cảm giác của cảm thấy, cảm giác của tưởng tượng, cảm giác của nhìn ngắm một hòn núi, và vẻ đẹp và sự yên lặng và vẻ cao quý và sự uy nghi của nó rồi đặt nó  trên một miếng vải vẽ, hay là viết một bài thơ về nó. Nó vẫn còn là bộ phận của hoạt động của bộ não. Tất cả việc đó.

Vậy thì có phải cái trí năng, mà nói rằng, “Tôi hiểu rõ”, tách biệt khỏi phần còn lại của nó, hay không? Hay là cái trí năng, mà là khả năng để nhận thức rõ, để phân biệt rõ, để xác định rõ và hành động – đúng chứ? Vì vậy cái trí năng thống trị điều phối mọi thứ khác. Tôi rất khôn ngoan – tôi hy vọng rằng tôi không như thế nhưng giả sử rằng tôi rất khôn ngoan, lanh lẹ thuộc phần trí năng, mà thống trị nguyên cuộc đời của tôi cho đến khi tôi bắt đầu già nua, rồi thì tôi tin tưởng, rồi thì tôi trở thành một tín đồ Công giáo, một tín đồ Tin lành giáo, một tín đồ Phật giáo, hay là bất kỳ thứ gì. Rồi thì tôi chơi một trò chơi với chính bản thân tôi. Vì vậy chúng ta đang hỏi [tiếng ồn xe lửa] chúng ta đang hỏi có phải hiểu rõ là nguyên một chuyển động, không phải chỉ là một hành động của bộ não, không phải chỉ là một hành động của trí năng. Bạn có hiểu rõ câu hỏi của tôi hay không? Bây giờ chúng ta sẽ phải tìm hiểu hành động là gì – đúng chứ? Đó là gì mà người ta phải làm, hành động? Điều gì quyết định hành động? Bạn có hiểu rõ câu hỏi của tôi không? Cái gì tạo ra hành động? Chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ hành động? Hành động. Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Tôi sẽ không hỏi là bạn có hiểu rõ hay không. Tôi sẽ không hỏi thêm nữa. Chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ hành động? Làm. Có phải cái hành động đó được đặt nền tảng trên một lý tưởng, hay là trên một lý thuyết, hay là trên một kết luận, kết luận dựa vào quá khứ, và trên cái kết luận đó, quá khứ, mơ mộng, lý luận, hay là tưởng tượng, đó là, chúng ta hãy đặt tất cả điều đó vào chung một từ ngữ – thuộc về hệ tư tưởng hay không? Đó là tôi hành động dựa trên một ý tưởng – đúng chứ? Vậy thì một ý tưởng là gì? Tại sao chúng ta lại có nhiều ý tưởng như thế? Cái từ ngữ ý tưởng, không phải là nó đúng hay sai, nhưng chúng ta đang tìm hiểu câu hỏi của ý tưởng. Những nhà khoa học, nhà vật lý, hay là những triết gia lý thuyết khoa học, họ cần những ý tưởng, nếu không họ cảm thấy không còn nữa. Họ luôn luôn cần những ý tưởng mới mẻ. Vì vậy chúng ta phải tìm hiểu chúng ta có ý gì qua từ ngữ một ý tưởng. Tôi tin rằng, người nói tin rằng có một nguồn gốc từ ngôn ngữ Hi lạp, mà có nghĩa là quan sát, chứng kiến. Đó là một sự kiện. Có một cái đồng hồ ở đó. Nó báo rằng mười một giờ kém mười phút, và đó là một sự kiện. Và có những không-sự kiện. Đúng chứ? Và những không-sự kiện khác biệt hoàn toàn cái sự kiện – đúng chứ? Khoảng cách. Và thế là có cái sự kiện và cái ý tưởng về cái sự kiện. Vì vậy chúng ta theo đuổi cái ý tưởng, không phải là tìm hiểu cái sự kiện. Một ý tưởng trở nên quan trọng hơn cái sự kiện nhiều. Những người theo chủ nghĩa xã hội, những người theo chủ nghĩa cộng sản, những người khác, theo phái tả, theo phái hữu, theo phái trung, họ có những ý tưởng, những lý thuyết, những kết luận, thuộc tính chất lịch sử, thuộc lý luận biện chứng, Lê nin, Stalin, hay là một triết gia giống như ông Adam Smith và những chính trị gia người Mỹ, và họ cố gắng sắp xếp con người vào những ý tưởng kia – đúng chứ? Và để làm cho con người ăn khớp vào đó họ hành hạ con người, họ nói rằng, “Bạn không thể làm điều này, bạn không thể làm điều kia” – bạn theo kịp chứ? Vì vậy đối với họ những ý tưởng trở nên quá quan trọng hơn con người mà là một sự kiện.

Vì vậy, chúng ta làm việc này phải không? Có phải là chúng ta, mỗi người chúng ta, luôn luôn chuyển động khỏi cái sự kiện, phải không? Bạn hiểu chứ? Rồi theo đuổi cái ý tưởng đó – cái ý tưởng đó rồi hành động theo cái ý tưởng đó, phải không? Mà có thể chẳng liên quan gì đến cái sự kiện cả – đúng chứ? Vì vậy chúng ta có ý gì qua từ ngữ hành động? Hoặc là bạn hành động theo những trải nghiệm, những kỷ niệm quá khứ của bạn, hoặc là một kết luận nào đó cho tương lai thuộc phần tư tưởng. Tương lai và quá khứ. Vì vậy hành động của bạn đặt nền tảng trên quá khứ, hay là trên tương lai, do đó không là một hành động – đúng chứ? Chúng ta đang trình bày rõ ràng chứ? Nếu chúng ta đang hành động tuỳ theo những kỷ niệm, những kết luận, những trải nghiệm, những hiểu biết nào đó, lúc đó chúng ta đang hành động từ quá khứ. Từ ngữ hành động có nghĩa là làm. Động thái đang làm, không lệ thuộc quá khứ, hay là lệ thuộc tương lai. Vì vậy câu hỏi là – hãy tìm hiểu nó, rất nghiêm túc –  liệu rằng có một hành động mà không đặt nền tảng trên thời gian hay không? Đừng bị rối ren khó xử. Nếu người ta nắm bắt được sự quan trọng, nội dung, ý nghĩa sâu xa của quá khứ, cái phương cách mà quá khứ được bổ sung chiếu rọi chính nó vào tương lai, và nếu tôi hành động tùy theo quá khứ, nó không là hành động, nó chỉ là ký ức vừa tìm được những kết luận nào đó hành động mà thôi. Hay là hành động xảy ra tuỳ theo một khái niệm tương lại nào đó. Vì vậy nó luôn luôn bị vướng mắc trong lãnh vực của thời gian, trong chu trình của thời gian – đúng chứ?

Bây giờ chúng ta đang hỏi liệu rằng có một hành động mà không đặt nền tảng trên thời gian hay không? Hãy nghĩ ra đi, thưa các bạn. Hãy nghĩ ra đi, đừng chờ đợi tôi, chờ đợi người nói giải thích, hãy nghĩ ra đi. Nó là một câu hỏi rất đơn giản, nhưng có ý nghĩa to tát đằng sau nó. Đó là, tôi đã luôn luôn hành động lệ thuộc vào truyền thống của tôi. Truyền thống đó có lẽ chỉ có một ngày, hay là đã năm ngàn năm rồi. Tôi đã luôn hành động tuỳ theo cái truyền thống đó. Bạn biết rõ truyền thống có nghĩa là gì, chuyển đi, truyền lại. Vì vậy cha mẹ của bạn, ông bà, cha mẹ, một ngàn cha mẹ, đã truyền lại những truyền thống, những kết luận nào đó của tư tưởng của họ, cảm thấy của ho, dần dần len lỏi qua những thế hệ khác nhau, tôi là việc đó, bộ phận của việc đó. Đó là nền tảng quá khứ của tôi – một người Bà la môn và mọi chuyện quanh nó. Và tôi hành động tuỳ theo việc đó. Hay là tôi khước từ tất cả việc đó, nói rằng, “Ngu xuẩn làm sao đâu” và hướng về tương lai. Tôi phải làm việc này. Tôi không được làm việc kia, tuỳ theo Lê nin, Stalin nói, và những người như thế. Tôi sẽ tuân theo.
 Và tôi gọi cả hai việc này là hành động. Và tôi đặt câu hỏi rằng liệu có một hành động mà không dựa vào hai việc này hay không – đúng chứ? Một hành động mà không nằm trong chu trình của thời gian. Bạn phải sử dụng, xin lỗi, bạn phải sử dụng bộ não của bạn.

Làm thế nào người ta – hay là người ta sẽ làm gì khi bạn được đặt câu hỏi đó? Có một hành động mà không bị kẹt trong bánh xe của thời gian hay không? Bộ não của người ta phản ứng đến câu hỏi đó như thế nào? Bởi vì bộ não đã bị điều kiện vào thời gian, bị định hướng theo quá khứ, tương lai. Đó là, bị kẹt trong lãnh vực của thời gian, trong mang lưới của thời gian – đúng chứ? Vì vậy bộ não thối lui trong chốc lát, không thể trả lời câu hỏi đó, nó nói rằng, “Nó có quá nhiều rắc rối, thôi mà hãy để tôi yên. Tôi đã quen thuộc cái khuôn mẫu này, nó đã gây ra cơ cực, đau khổ, nhưng có những đền bù khác cho nó, tiếp tục đi. Đừng hỏi những câu hỏi này. Đừng đặt ra những câu hỏi quá khó này.” Chúng không khó đâu. Từ ngữ khó làm cho nó trở nên khó. Vì vậy tôi sẽ không sử dụng từ ngữ đó. Nhưng tôi phải tìm ra một hành động – đúng chứ? Tôi xin phép được trình bày nó chứ? Bạn có muốn tôi trình bày nó không?

Hành động liên quan đến tình yêu, không phải liên quan đến ký ức. Ký ức, đang nhớ lại những hình ảnh, không là tình yêu. Cảm giác mà dựa vào nó hay là qua nó tôi hành động. Vì vậy cảm giác không là tình yêu. Do đó ... hay là sự liên quan của tình yêu với hành động là gì? Bạn theo kịp không? Tình yêu là ký ức à? Chúng ta được gặp gỡ nhau, chúng ta đã ngủ với nhau, chúng ta đã làm mọi sự việc cùng nhau, dạo bộ lên hòn núi, xuống thung lũng, quanh những ngọn đồi, cùng nhau được truyền hình vây quanh, những cộng tác, những cãi cọ, mọi công việc. Và điều đó được gọi là tình bè bạn, trìu mến, tình yêu, nắm tay nhau, tất cả việc đó – đúng chứ? Hầu hết việc đó đều dựa vào cảm giác, hình ảnh, và quyến luyến. Nếu không có quyến luyến tôi bị lạc lõng, tôi cảm thấy cô độc khủng khiếp. Cảm thấy cô độc. Tôi bị thất vọng, hay là tôi cảm thấy cay đắng và tất cả những chuyện như thế. Tất cả việc đó là tình yêu à? Chúng ta đã tìm hiểu nó. Hiển nhiên nó không phải. Vì vậy sự liên hệ giữa tình yêu và hành động là gì? Tiếp tục đi, thưa bạn. Nếu tình yêu ở trong lãnh vực của thời gian, vậy thì nó không là tình yêu. Vì vậy tình yêu là hành động – tôi thắc mắc không hiểu bạn có nắm bắt được điều này không? Không có tình yêu trước và hành động sau, hay là ký ức và tất cả điều đó. Vì vậy đối với người nói, đừng chấp nhận nó, đối với người nói không có phân chia giữa trực nhận, chất lượng của tình yêu đó. Khi có chất lượng đó nó là hành động. Nó không là một qui trình trí năng của khẳng định, hay là chọn lựa. Tôi sẽ không trình bày phức tạp thêm. Nó là một hành động của trực nhận ngay lập tức, hành động. Bây giờ chúng ta phải tiếp tục. Ngày hôm qua chúng ta chỉ trả lời được ba câu hỏi và còn nhiều câu hỏi lắm. 

Câu hỏi thứ hai: Ông đã nói nhiều lần – ông đã nói nhiều sự việc về bạo lực. Ông có để cho một trong những người bạn của ông bị hành hung ngay trước mặt ông hay không?
 
Ông đã nói nhiều sự việc về bạo lực. Ông có để cho một trong những người bạn của ông bị hành hung ngay trước mặt ông hay không? Đó là một câu hỏi cũ và hay phải không? Bạn sẽ làm gì nếu người em gái của bạn bị hành hung ngay trước mặt bạn – đúng chứ? Đó cùng là câu hỏi. Bạn sẽ làm gì, bạn? Đánh gục anh ta à? Bắn anh ta? Karate? [cười]. Bạn có biết ý nghĩa của từ ngữ Karate là gì không? Nó đã được giải thích cho tôi. Không cái ngã. Không cái tôi. Không phải là nghệ thuật chiến đấu để phòng vệ bản thân. Vì vậy bạn sẽ làm gì? Hãy tìm ra, thưa bạn. Bạn ở đó, với người chồng hay là người vợ của bạn hay là với người bạn gái của bạn, bạn biết tất cả việc đó. Và người nào đó xuất hiện và hành hung người chồng hay người vợ của bạn. Bạn sẽ phản ứng ra sao theo bản năng? Bạn sẽ tấn công, phải không? Tự nhiên thôi. Bạn sẽ đánh người ấy. Nếu bạn biết võ karate, hay là một loại thủ thuật yoga nào đó, bạn sẽ quật ngã người ấy. Vì vậy câu hỏi này được đặt ra cho tôi, cho người nói – đúng chứ? Chúng ta biết rõ phản ứng thông thường của người ta, bạo hành. Nếu bạn bạo hành, tôi sẽ bạo hành. Nếu bạn tức giận tôi, tôi sẽ tức giận với bạn gấp hai lần. Nếu bạn gọi tôi là một người ngu, và tôi nói bạn là người còn ngu xuẩn hơn tôi nhiều. Và vân vân và vân vân. Câu hỏi này được đặt ra cho tôi, cho người nói. Đây là một câu hỏi cũ, người nói, tôi trả lời tất cả những câu hỏi như điều gì đó mới mẻ. Tôi nên làm gì đây? Bạn đang chờ đợi tôi phải không?

Tôi hành động hung bạo phải không? Nếu tôi đã sống một lối sống bạo lực suốt cuộc đời của tôi – đúng chứ? – vậy thì đáp lại của tôi tự nhiên sẽ là bạo hành. Nhưng nếu tôi đã sống như tôi đã thể hiện không có bạo lực, không chỉ bạo lực thuộc vật chất mà còn cả bạo lực về tâm lý, mà là hung hăng, ganh đua, so sánh, bắt chước, tuân phục. Đó là mọi thành phần của bạo lực. Như K đã sống theo lối đó khi người bạn của tôi, hay là người chị gái của tôi, hay là người vợ của tôi, bị hành hung – dù sao chăng nữa tất cả những người đó đều đã chết, đặc biệt là những người chị của tôi – vì tôi đã sống như vậy, tôi sẽ hành động. Bạn hiểu chứ? Nó tùy thuộc vào cái cách tôi đã sống như thế nào. Nghệ thuật sống, mà là nghệ thuật vĩ đại nhất – không là tất cả những bức tranh, những bài thơ, đó là bộ phận của nghệ thuật. Nhưng nghệ thuật vĩ đại nhất là nghệ thuật sống. Không là phụ thuộc người nào đó nhưng là để tìm ra cho chính mình cái nghệ thuật siêu việt. Và nếu tôi là như thế, nếu tất cả lẽ sống của tôi, ngoại trừ một hoặc hai lần tôi mất bĩnh tĩnh, điều đó được thôi, tôi có lẽ, người ta có lẽ bị khuấy động bởi vì ồn ào, và tất cả điều đó. Nhưng sự cảm thấy thực sự của bạo lực, nếu người ta đã sống cùng bạo lực người ta sẽ hành động một cách hung bạo. Nếu người ta đã sống một cuộc sống có bạo lực, anh ta sẽ gặp gỡ những sự cố xảy ra vì hậu quả của bạo lực, và hành động của anh ta sẽ tùy thuộc vào cái cách anh ta đã sống. Một câu trả lời đơn giản – đúng chứ? Bạn không phải suy nghĩ nát óc về việc này, phải vậy không? Không.

Câu hỏi thứ ba: Thông minh là gì?
 

Thông minh là gì? Bạn nghĩ thông minh là gì? Nghĩa lý của từ ngữ đó, nếu bạn xem trong một quyển từ điển tốt, quyển từ điển định nghĩa, nó là chữ interlegere, đọc giữa những hàng chữ. Bạn hiểu chứ? Có một khoảng không gian giữa hai hàng chữ. Đọc giữa những hàng chữ. Đó là một định nghĩa. Định nghĩa khác là thâu lượm thông tin mọi loại và nhận thức rõ ràng trong số những thông tin khác nhau điều gì là thông tin đúng. Việc đó tuỳ thuộc vào sự chọn lựa, vào sự giáo dục của người ta, vào cách sống của người ta và vân vân. Vì vậy có sự thông minh, có thông minh của thân thể – đúng chứ? Không à? Tôi đang nói chuyện một mình hay sao? Bạn sẽ tham gia chứ, cùng nhau? Có thông minh của thân thể nếu bạn để cho nó một mình, không phải là uống nhiều rượu, bạn biết rồi, chất cồn, thuốc men, và sống theo sở thích, cảm giác, thế là thân thể mất đi thông minh riêng của nó. Thân thể là một dụng cụ lạ lùng – đúng chứ? Tất cả những dây thần kinh được nối đến bộ não như thế nào, lá gan làm việc ra sao – bạn theo kịp phải không? Quả tim. Từ khoảnh khắc nó được sinh ra cho đến khi nó chết, quả tim đập liên tục. Nó là một cái máy phi thường – đúng chứ? Nó là sản phẩm của một triệu năm – đúng chứ? Tuyệt hảo – nếu bạn tìm hiểu nó, nếu bạn đã xem một số những cuộn phim, những ảnh chụp, trên truyền hình nơi họ chiếu lên cái cơ thể, nó thật là kinh ngạc khi thấy thiên nhiên đã làm gì qua suốt một triệu năm, hay là hai triệu năm. Và chúng ta hủy hoại sự thông minh tự nhiên của cơ thể bằng cách làm đủ mọi loại những sự việc phi lý. Nhậu nhẹt, ái ân có nơi chỗ của nó nhưng bạn biết rõ toàn bộ cái vấn đề của nó, tham vọng, tham lam, đánh nhau, tranh đấu, căng thẳng khủng khiếp tác động vào thân thể, đau tim, và lộ trình khác cho sự tuần hoàn máu sau một ca giải phẩu trầm trọng, tất cả điều đó ảnh hưởng đến bộ não, những dây thần kinh, các cơ quan, do đó cái dụng cụ sinh học, vật chất từ từ bị hủy hoại, từ từ tàn tạ và mất đi sinh khí của nó, năng lượng của nó – đúng chứ? [tape lật qua] Nếu người ta để nó một mình một cách tự nhiên, không lệ thuộc vào thích thú, vậy thì nó tự chăm sóc cho nó, bạn không phải làm một việc gì cả, ngoại trừ cho một con người như K đã chín mươi tuổi vì vậy phải cẩn thận một chút xíu.

Vì vậy thông minh là gì? Có thông minh thân thể – đúng chứ? Hãy tưởng tượng cái cách mà quả tim, lá gan, những dây thần kinh, tất cả cơ bắp, cấu trúc, bộ não, tự nó bảo vệ chính nó. Nếu có bất kỳ hiểm nguy nào, nó phản ứng, những cái hạch nào đó, tôi không biết tất cả về nó nhưng bạn có thể nhìn thấy nó, nhanh nhẹn làm sao đâu khi nó đến để bảo vệ chính nó. Vì vậy có thông minh thân thể. Chúng ta hãy để cho nó một mình lúc này.

Vậy thì cái gì là sự thông minh mà một bác sĩ thông minh, một người theo chế độ kỹ thuật thống trị, một người ứng dụng công nghệ, hay là cái con người mà sắp xếp những máy móc rất, rất, rất phức tạp vào chung, cái con người mà, hàng ngàn người tụ họp lại để phóng một hỏa tiển lên mặt trăng, việc đó đòi hỏi sự thông minh, sự cộng tác, nhìn thấy mọi sự việc đều hoàn hảo – đúng chứ? Việc đó đòi hỏi thông minh và cộng tác to tát [tiếng ồn của xe lửa]. Việc đó đòi hỏi thông minh to tát, một loại thông minh nào đó. Và sự thông minh mà rất ranh mãnh, rất tính toán, mà đã xếp đặt toàn bộ những nghi thức của thế giới – những đền chùa, những thánh đường, những nhà thờ, đó cũng là rất khôn ngoan, rất thông minh, để kiểm soát con người qua sự kế thừa tông đồ của họ, xin lỗi, nếu bạn là một người Thiên chúa giáo hãy quên đi điều gì tôi đang nói! Tất cả việc đó. Ở Ấn độ cũng có một từ ngữ tiếng Phạn dành cho nó, cái hành động truyền xuống nó này, cái nguồn gốc, cái nguyên bản. Truyền xuống ơn trên, phước lành của ông ấy, hay là kế thừa tông đồ của ông ấy, việc đó cũng đòi hỏi một chuyển động khá thông minh – đúng chứ? Việc đó cũng rất thông minh, để kiểm soát con người, để làm cho họ tin tưởng điều gì đó mà có lẽ tồn tại hay có lẽ không tồn tại và để có lòng trung thành, và để được rửa tội đặt tên thánh. Bạn theo kịp chứ, toàn thể việc đó rất là thông minh nếu bạn đã quan sát nó, rất là thông minh – mà những người cộng sản đang thi hành – đúng chứ? Họ có Chúa của họ, Lê nin, và dưới ông ấy là Stalin, suốt một con đường truyền xuống đến những quý ông hiện tại. Vì vậy nó cùng là cái chuyển động. Và tất cả việc đó cũng rất thông minh, một cách từng phần, thiên vị. Và những nhà khoa học, những nhà vật lý lý thuyết, tất cả đều rất thông minh từng phần – đúng chứ? 

Vậy thì một thông minh tổng thể là gì? Bạn hiểu chứ? Mà  toàn bộ, mà không bị phân chia. Tôi rất thông minh trong hướng đó nhưng trong những hướng khác tôi lại không lưu tâm, tôi lại tối tăm. Tôi rất giỏi như những nhà khoa học vật lý, bạn biết tất cả việc đó. Vì vậy có sự thông minh từng phần trong nhiều giai đoạn của cuộc sống. Và chúng ta đang hỏi liệu rằng có một sự thông minh mà trọn vẹn – bạn hiểu chứ? Mà không từng phần, mà không phân chia – đúng chứ? Chúng ta sẽ tìm ra. Bạn sẽ tìm ra phải không? Hay là tôi sẽ tìm ra và bảo cho bạn? Làm ơn, tôi sẽ trả lời câu hỏi đó? Hay là bạn sẽ trả lời nó?

 Liệu rằng có một sự thông minh mà không thể bị suy đồi, mà không đặt nền tảng trên những hoàn cảnh, thực dụng, tự coi mình là trung tâm, và vì vậy vỡ vụn, từng mảnh, không tổng thể, hay không? Liệu rằng có một sự thông minh mà không có lỗi lầm, mà không có những lỗ thủng trong nó, mà bao trùm nguyên lãnh vực của con người, hay không? Hãy tìm hiểu nó. Muốn tìm hiểu nó bộ não phải hoàn toàn được tự do khỏi mọi kết luận – đúng chứ? Mọi loại quyến luyến – đúng chứ? Mọi loại chuyển động tự cho mình là trung tâm, tánh tư lợi. Do đó có một bộ não mà được hoàn toàn tự do khỏi sợ hãi, tuyệt vọng và khi có sự kết thúc của tuyệt vọng, có đam mê đằng sau nó. Từ ngữ tuyệt vọng có một nghĩa lý sâu sắc hơn là chỉ rơi lệ và đau khổ và âu sầu và ưu tư. Đam mê không dành cho một việc gì đó. Đam mê trong nó, cho chính nó. Tôi có lẽ có đam mê cho một niềm tin – một niềm tin có lẽ khẩn cầu đam mê trong tôi. Một biểu tượng, một cộng đồng, một hiến dâng, một tưởng tượng. Tất cả việc đó vẫn còn rất giới hạn. Vì vậy đầu tiên phải có, người ta phải khám phá, người ta phải tình cờ gặp gỡ được cái đam mê này mà không là thèm khát ham muốn và cũng không có bất kỳ động cơ thúc đẩy nào. Bạn hiểu chứ? Có đam mê như thế hay không? Hay chỉ là cảm giác, cảm giác, vân vân? Có đam mê như thế khi có một kết thúc đến đau khổ. Khi có một kết thúc đến đau khổ có tình yêu và nhân từ. Và khi có nhân từ, không phải vì điều này hay điều kia, nhưng nhân từ, vậy thì nhân từ đó có thông minh, tinh hoa tột đỉnh riêng rẽ của nó. Thông minh đó không thuộc thời gian, nó cũng không lệ thuộc vào bất kỳ lý thuyết nào, vào bất kỳ công nghệ nào, vào bất kỳ người nào, thông minh đó không là cá nhân hay vũ trụ, hay những từ ngữ vây quanh nó.

Câu hỏi thứ tư: Ôi Thượng đế ơi! Liệu rằng có bất kỳ lợi ích nào cho cái con người bị bệnh tật thân thể hay không? 

Liệu rằng có bất kỳ lợi ích, phần thưởng, gây lợi lộc, gây tốt lành nào cho cái con người đang bị bệnh tật thân thể hay không? Bạn hiểu chứ? Tôi đã trình bày lại rõ ràng chứ? Tôi sẽ dịch nó sang tiếng Pháp? Sau đó tôi phải dịch nó sang tiếng Ý. Các bạn nghe rõ chứ [dịch câu hỏi sang tiếng Pháp và tiếng Ý]. Liệu rằng có bất kỳ lợi ích nào cho cái con người đang bị bệnh tật thân thể, đang bị bệnh, hay không? Lúc này tôi đặt cho bạn câu hỏi đó.

Tôi chắc chắn rằng hầu hết mọi người chúng ta đã bị bệnh một lần này hay lần khác. Hoặc là bệnh tinh thần, đó là bộ não, bệnh tật của bộ não, mà là loạn thần kinh, mất quân bình tâm thần và vân vân, hoặc là bệnh thân thể, một cơ quan nào đó không vận hành đúng cách và vì vậy bị bệnh trầm trọng. Bạn có lẽ bị ung thư, chờ chết, hay là sắp sửa được giải phẩu và vân vân, đó là bệnh tật. Bây giờ bạn chỉ cần lắng nghe. Sự khác biệt giữa bệnh tật và khỏe mạnh là gì? Khỏe mạnh là gì? Nó có nghĩa là gì khi nói rất khỏe mạnh? Bệnh tật và khỏe mạnh – đúng chứ? Câu hỏi là: liệu rằng có bất kỳ lợi ích, tốt lành nào từ bệnh tật, bệnh tật của con người hay không? Bạn nghĩ gì đây? Đối với câu hỏi đó người nói sẽ nói rằng có – xin lỗi! Nhưng làm thế nào bạn, khi bạn bị bệnh, bộ não của bạn đang vận hành như thế nào, – đúng chứ? Những đáp trả, những phản ứng của bạn là gì? Ham muốn khi người ta bị bệnh là lẩn tránh đau đớn, nhanh chóng uống một viên thuốc, hay là ngay lập tức đi khám bác sĩ. Và xem thử nào – bạn biết chứ, nếu bạn có tiền để trả và ông ấy bảo bạn phải làm gì và bạn quay về cái giường rồi vượt qua cơn bệnh – đúng chứ? Vì vậy cái gì – liệu rằng có một lợi lộc do bệnh tật hay không? [tiếng ồn của xe lửa]. Người nói nói rằng có. Đó là việc làm trong sạch của thân thể, khi bạn bị cơn sốt nó thiêu rụi những sự vật nào đó, và bạn uống một viên thuốc để chấm dứt cơn sốt đó. Bạn ngăn chặn nó và bạn muốn bình phục thật mau bởi vì bạn có lẽ mất công ăn việc làm và bạn có lẽ vân vân và vân vân. Vì vậy ý định của bạn là khỏi bệnh càng nhanh càng tốt. – đúng chứ? Điều đó tự nhiên, không cần bàn cãi. Rõ ràng phải không? Bạn hiểu chứ?

Vì vậy nếu bạn không sợ bệnh tật, kia kìa – bệnh tật có một ý nghĩa hoàn toàn khác hẳn. Người nói, nếu tôi được phép nói riêng tư một chút, đã bị tê liệt trong một tháng ở Kashmir, miền Bắc Ấn độ vì nhiều lý do khác nhau, họ đã cho gã đàn ông tội nghiệp này dùng thuốc kháng sinh quá nhiều, một số lượng khủng khiếp. Vậy là một vài ngày sau ông ta bị tê liệt trong một tháng. Tôi nghĩ rằng đó là kết thúc rồi – đúng chứ? Tôi đã nghĩ rằng nó đây rồi. Tôi, người nói không bị sợ hãi – ông ta đã nói, “Vâng, được rồi, bị tê liệt suốt phần còn lại của cuộc đời tôi”. Điều này đã thực sự xảy ra. Tôi không đang phóng đại. Họ bồng bế tôi, rửa ráy cho tôi và mọi chuyện, trong nguyên một tháng. Bạn biết điều đó có nghĩa là gì. Bạn không biết. May mắn thay bạn không biết. Nhưng nếu tôi đã gắng sức chống lại nó, và nói rằng, “Chúa ơi!”, – bạn theo kịp chứ? – Những ông bác sĩ ngu dốt làm sao đâu. Tôi kháng thuốc, kháng, kháng thuốc!” và vân vân. Tôi đang vật lộn chống lại căn bệnh này vì thế làm cho bệnh nặng thêm và tôi chẳng học hỏi được gì từ nó – đúng chứ? Nó đã không làm sạch sẽ thân thể của tôi, nó đã không gây lợi lộc. Nhưng nếu tôi vui đùa cùng nó, tôi đã, người nói đã vui đùa. Ông ta đã bị bệnh rất, rất nặng nhiều lần. Tôi sẽ không nói thêm. Nhưng nếu người ta không sợ hãi khi ở cùng nó, để ở lại với nó, không cấp tốc chạy đến một bác sĩ, đến một viên thuốc, bạn có lẽ phải dùng đến nó sau, nhưng hãy đi vào căn bệnh chầm chậm, kiên nhẫn, quan sát những phản ứng của bạn là gì, tại sao lại có sự đam mê để được khỏe mạnh, để không bị đau đớn, vậy thì bạn đang kháng cự lại căn bênh. Tánh tư lợi này có lẽ là một trong những yếu tố của bệnh tật. Nó có lẽ là lý do thực sự cho bệnh tật. Bạn hiểu rõ tất cả việc này chứ?

Vì vậy bệnh tật, bệnh tật thân thể có lợi lộc, lợi ích tự nhiên nào đó và vân vân. Rõ ràng phải không? Đúng chứ?

Câu hỏi thứ năm: Tại sao ông lại phân biệt giữa bộ não và cái trí? 

 Tại sao ông lại phân bệt giữa bộ não và cái trí? Tôi nghĩ rằng đây phải là câu hỏi cuối cùng. Còn sót lại nhiều câu hỏi nhưng đây phải là câu hỏi cuối cùng.

Trước hết bộ não là gì? Nên nhớ rằng chúng ta không là những nhà chuyên nghiệp. Chúng ta là những người bình thường mà không phải là những chuyên gia về bộ não, kể cả người nói, mặc dù ông ta đã nói chuyện với những chuyên gia về bộ não, nhưng họ đã đi quá xa. Diễn giả không là, không có căn bản, một chuyên gia về não. Vì vậy chúng ta đang hỏi lẫn nhau bộ não là gì, không phải là kết cấu của bộ não, kết cấu sinh học vật chất của bộ não, phần bên trái, phần bên phải, phần bên trái đã được sử dụng nhiều hơn phần bên phải, phần bên phải là bộ não mới mẻ có thể thâu nhận thông tin mới và vân vân. Bạn theo kịp chứ? Tôi không biết bất kỳ điều gì về nó. Nó có lẽ là, có lẽ không là. Nhưng cái vật này mà chúng ta sống với nó là gì? Mà đang vận hành trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Các chức năng này của bộ não trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta là gì, không phải là ý thức cao hơn, ý thức thấp hơn, đang mang cái ý thức cao hơn xuống cái ý thức thấp hơn. Bạn biết rõ trò chơi đó. Đó là điều gì những vị đạo sư chơi cái trò chơi đó. Họ giúp đỡ bạn mang cái ý thức cao hơn xuống cái ý thức thấp hơn. Hay là từ cái ý thức thấp hơn rồi nhờ vào thiền định, nhờ vào tuân phục, nhờ vào lặp lại những luyện tập nào đó, vươn đến được cái ý thức cao hơn. Chúng ta không đang làm tất cả loại sự việc đó. Chốc lát nữa chúng ta sẽ giải thích ý thức là gì. Bạn không phiền tìm hiểu tất cả việc này chứ?

Cái chức năng, chức năng hàng ngày của bộ não chúng ta là gì? Bộ não của bạn, không phải là bộ não của tôi, bộ não của bạn, bộ não con người, dù rằng bạn sống ở Thụy sĩ, Mỹ, Nga và vân vân, hay là ở Ấn độ, hay là ở Viễn đông, mà diễn ra trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta mà là sự sử dụng của bộ não, sự sử dụng của tư tưởng, sự sử dụng của chọn lựa, sự sử dụng của quyết định và hành động – chúng ta không đang nói về cái hành động như tôi đã giải thích nó, hãy tách điều đó ra. Vì vậy bất kỳ nơi nào chúng ta sống, hoạt động của bộ não đảm trách một vai trò to tát trong cuộc sống của chúng ta – đúng chứ? Vì vậy cái bộ não này là gì? Chúng ta đang học hỏi, những con người không chuyên nghiệp. Hãy quan sát bộ não của chúng ta. Hành động và phản ứng – đúng chứ? Cảm giác. Bị điều kiện từ quá khứ – tôi là một người Ấn độ giáo, bạn là một người Thiên chúa giáo, tôi là một người Phật giáo, bạn là một người Hồi giáo và vân vân. Tôi thuộc về quốc gia này và bạn thuộc về quốc gia kia – đúng chứ? Tôi là người Cơ đốc, bạn là người Tin lành, hay là người Hồi giáo, hay là người Phật giáo, hay là điều này hay là điều kia. Tôi tin tưởng rất mạnh mẽ. Tôi đã đạt đến những kết luận nào đó. Tôi bám vào điều đó. Những thành kiến của tôi rất mạnh mẽ, những quan điểm của tôi rất mạnh mẽ và tôi bị trói buộc, tôi muốn thành tựu, tôi muốn trở thành một điều gì đó – bạn theo kịp chứ? Đó là một lề thói hàng ngày của tôi, và còn nhiều hơn nữa. Sự khổ não của lo âu, sự cay đắng của lo âu, cách hành xử thực tế của lo âu, sự cô độc, sầu thảm khủng khiếp, và tẩu thoát khỏi cô độc đó qua truyền hình, những quyển sách, những nghi lễ đền chùa, nhà thờ, thánh đường – đúng chứ? Chúa. Xung đột. Xung đột. Xung đột – đúng chứ? Đó là điều gì bộ não bị vướng mắc trong mọi thời gian. Điều đó không đang được phóng đại. Chúng ta đang đối diện những sự kiện, những sự thật – đúng chứ? Nó là như thế. Vì vậy bộ não là trung tâm của tất cả những việc này. Những dây thần kinh, những kỷ niệm, những đáp trả thần kinh, thích, không thích, tôi ghét, tôi bị tổn thương – theo kịp chứ? Nó chính là cái trung tâm của tất cả sự hiện hữu của chúng ta, cảm giác, tưởng tượng, nghệ thuật, khoa học – bạn theo kịp chứ? Hiểu biết – đúng chứ? Vì vậy bộ não đó rất, rất bị giới hạn và tuy nhiên nó lại có khả năng phi thường. Về công nghệ nó đã thực hiện những công việc không thể tin được, không thể tưởng tượng được cách đây năm mươi năm. Tất cả những việc đó là hoạt động của bộ não. Bị điều kiện, sống bên trong tình trạng bị điều kiện đó – tôn giáo, chính trị, kinh doanh, giải phẫu và vân vân. Tất cả đều rất bị giới hạn. Quan tâm đến bản thân mình, đang phục vụ cho bản thân mình, tư lợi, nhân danh Chúa, nhân danh mọi thứ – đúng chứ? Chúng ta có rõ ràng chưa? Điều này quá hiển nhiên. Nó nói rằng, “Tôi là người theo vật chất,” và cũng vậy nó nói, “Không, không, tôi còn tốt hơn điều đó. Có một linh hồn.” Để sử dụng tiếng Phạn “Có một Atman” và vân vân và vân vân. Và vì vậy ý thức là cái đó – đúng chứ? Con người đã viết những quyển sách và những quyển sách về ý thức, những người chuyên nghiệp, những người không chuyên nghiệp, nhưng chúng ta không là những người chuyên nghiệp, chúng ta đang giải quyết cái gì là.

Ý thức là chứa đựng của nó – đúng chứ? Điều gì nó chứa đựng tạo thành ý thức – đúng chứ? Nó chứa đựng lo âu, tin tưởng, trung thành, cay đắng, cô độc, ganh ghét, hận thù, bạo lực, bạn biết rồi, tất cả những phẩm chất, những trải nghiệm của những con người. Đó là ý thức. Cái ý thức đó không là ý thức của bạn bởi vì mọi người đều như vậy. Đây là điều khó khăn, nơi bạn sẽ gặp khó khăn. Mỗi con người trên quả đất này dù là những người nghèo khổ nhất, những người ngu dốt nhất, những người kém phẩm giá nhất, hoặc là những người thông thái nhất, những người có giáo dục nhất, đều có những vấn đề này. Họ có lẽ khoác vào những chiếc áo choàng và những cái vương miện và những thứ liên quan, nhưng cởi bỏ tất cả những thứ đó, họ giống như bạn và tôi. Xung đột, phiền muộn – đúng chứ? Vì vậy chúng ta chia sẻ ý thức của mỗi một người trong thế giới. Tôi biết bạn sẽ không chấp nhận nó, nhưng điều đó không thành vấn đề, đây là một sự thật, bởi vì bạn chịu đựng đau khổ và người dân làng đó ở Ấn độ mà sống một bữa mỗi ngày, hai bộ quần áo, ông ấy cũng chịu đựng đau khổ, không giống như cách các bạn chịu đựng đau khổ, nhưng nó vẫn là chịu đựng đau khổ – đúng chứ? Nó vẫn là chịu đựng đau khổ. Những kỷ niệm của bạn có lẽ khác hẳn người khác nhưng nó vẫn là kỷ niệm. Trải nghiệm của bạn có lẽ khác biệt một người khác nhưng nó vẫn còn là trải nghiệm. Vì vậy ý thức của bạn không là ý thức của bạn. Nó là ý thức của toàn thể nhân loại theo tâm lý. Bạn có lẽ cao, bạn có lẽ tóc vàng, tôi có lẽ tóc đen, nhưng vẫn vậy cái ý thức đó chia sẻ với tất cả chúng ta – theo tâm lý – đúng chứ?

Vì vậy bạn là toàn thể nhân loại. Không là người Thụy sĩ và mọi chuyện vô lý đó. Bạn là toàn thể nhân loại. Bạn biết điều đó có nghĩa là gì không? Nếu bạn chấp nhận nó như một ý tưởng vậy thì bạn rời khỏi, bạn di chuyển khỏi sự kiện, khỏi sự thật của nó, khỏi cái thực tại, cái thực chất của nó. Khi có cái sự thật, cái thực chất đó, rằng bạn là phần còn lại của nhân loại, bạn là phần còn lại của nhân loại – bạn hiểu chứ? – vậy là nguyên chuyển động của cuộc sống thay đổi. Bạn sẽ không giết chết một người khác, vì lúc đó bạn đang giết chết chính bạn. Có một người Mỹ – ôi, tôi đã quên tên của ông ấy – một tướng lãnh Mỹ tại chiến trường. Ông ấy đang ở chiến trường và ông ấy đối diện với kẻ thù. Và ông ấy nói, ông ấy báo cáo cho ông chủ, “Chúng ta đã gặp kẻ thù. Chúng ta là kẻ thù.” Bạn hiểu chứ? Chúng ta đã gặp kẻ thù ở chiến trường nhưng chúng ta là kẻ thù , kẻ thù là chúng ta.

Vì vậy khi có sự thật này rằng bạn là toàn thể nhân loại – hãy ấp ủ cùng nó, hãy chìm đắm trong nó, cảm thấy rõ rệt trong nó, đừng khước từ nó hay chấp nhận nó, nhưng như dòng sông đang chảy hãy cùng nó. Bạn sẽ hiểu được sự thay đổi sâu sắc xảy ra như thế nào, mà không thuộc trí năng, không thuộc tưởng tượng, không thuộc cảm tính, không thuộc lãng mạn. Trong thay đổi đó có ý thức bao la của nhân từ, tình yêu. Và khi có cái đó, bạn hành động theo thông minh tột đỉnh đó. [tiếng ồn xe lửa]
 
 

SAANEN

CÂU HỎI VÀ TRẢ LỜI CÔNG CHÚNG Lần thứ ba
Ngày 25 tháng 7 năm 1985

 Có quá nhiều câu hỏi phải trả lời, tất cả chúng, nhưng chúng tôi đã chọn lựa – một số trong những câu hỏi đã được chọn lựa. Người nói không đọc chúng trước.
 
Trước khi chúng ta tìm hiểu những câu hỏi này tôi xin phép nhận xét một điều. Con người đã bàn luận nhiều về nghệ thuật, về nghệ thuật là gì. Tôi tin rằng nghĩa lý gốc của từ ngữ đó là sắp xếp mọi thứ vào vị trí đúng của nó. Trước hết chúng ta có thể nói chút ít về nghệ thuật được chứ?

Bạn nghĩ điều gì là nghệ thuật quan trọng nhất, nghệ thuật tột đỉnh? Đó có phải là nghệ thuật lắng nghe, nghệ thuật nhìn thấy, quan sát, trực nhận và vân vân, và nghệ thuật học hỏi, hay không? Nghệ thuật lắng nghe, nghệ thuật quan sát, nghệ thuật học hỏi. Và chúng ta có ý nói gì qua từ ngữ nhìn thấy, quan sát, trực nhận? Tôi đang hỏi. Cùng nhau chúng ta đang tìm hiểu những câu hỏi này, không phải rằng người nói đang nói chuyện một mình. Chúng ta đang nói chuyện cùng nhau về những câu hỏi này, những vấn đề này mà đang đối diện với chúng ta bất kỳ nơi nào chúng ta đi [tiếng ồn của máy bay]. Chúng ta sẽ phải chờ đợi.

Vì vậy chúng ta hãy bắt đầu với nghệ thuật nghe. Chúng ta không những nghe bằng tai, những từ ngữ được chuyển tải, được rung động và vân vân tới bộ não, và chắc chắn nó còn nhiều hơn thế nữa. Nghệ thuật nghe một điều gì đó. Giống như một đứa trẻ lắng nghe một câu chuyện rất hay, cậu ta bị nuốt trọn bởi câu chuyện, cậu ta hoàn toàn tham gia cùng nhân vật chính nam hay nữ, cậu ta bị phấn khích, cậu ta đang lắng nghe. Chúng ta có khi nào lắng nghe [tiếng ồn của máy bay] – tôi e rằng chúng ta không thể làm điều gì cả – chúng ta có khi nào lắng nghe bất kỳ ai? Bạn có lắng nghe người vợ hay người chồng của bạn, hay là người bạn gái của bạn, thực sự lắng nghe điều gì họ đang chuyển tải, đang cố gắng để diễn tả điều gì đó, hay không? Hay là chúng ta lại diễn giải điều gì đang được nói vào trong những từ ngữ đặc biệt riêng rẽ của chúng ta, so sánh nó với điều gì chúng ta đã biết sẵn, đang nhận xét, đang đánh giá, đang đồng ý hay không đồng ý, toàn bộ chuyển động xảy ra khi bạn đang lắng nghe một người khác? Đó là đang lắng nghe phải không? Lúc này người nói đang nói chuyện, bất hạnh thay, và có phải chúng ta đang lắng nghe, thực sự đang chú ý, đến những từ ngữ, đến nghĩa lý của những từ ngữ, đến nội dung của những từ ngữ, không đang diễn dịch, không đang so sánh, không đang nhận xét, không đang đồng ý, không đang không đồng ý, chỉ đang lắng nghe, hay không? Chúng ta đang làm việc đó bây giờ phải không? Và đó không là một trong những sự việc quan trọng nhất, bằng cách nào, với thái độ nào khi chúng ta lắng nghe một người khác, hay sao? Người khác có lẽ đang dùng một loại nước hoa quá nồng nàn và bạn bị khó chịu bởi nó, hay là bạn thích nó, và việc thích hay không thích một loại nước hoa, hay là những yếu tố khác, có lẽ ngăn cản người ta không đang lắng nghe, đang lắng nghe điều gì người khác phải nói.

Nếu bạn đã tìm hiểu vấn đề này khá sâu sắc, bạn sẽ phát hiện ra rằng đó là một trong những sự việc khó khăn nhất khi lắng nghe một người khác, trọn vẹn. Chúng ta đang làm việc đó bây giờ phải không? Hay là chúng ta bị bứt rứt khó chịu và vân vân?

Vì vậy có một nghệ thuật lắng nghe – đúng chứ? Và có một nghệ thuật của học hỏi, nghệ thuật của nhìn, nghệ thuật của nghe: nghệ thuật của nhìn, nhìn những sự vật như chúng là. Khi bạn nhìn một cái cây, có phải bạn diễn dịch nó ngay lập tức thành những từ ngữ và nói, “Cái cây”? Hay là bạn nhìn nó, trực nhận nó, thấy hình thể của nó, thấy vẻ đẹp của ánh sáng trên một chiếc lá, thấy chất lượng của một cái cây? May mắn thay, nó không do con người tạo ra, nó ở đó. Vì vậy chúng ta có nhìn thấy chính chúng ta như chúng ta là, mà không chỉ trích, mà không nhận xét, đánh giá và vân vân, chỉ nhìn thấy chúng ta là gì, những phản ứng và những đáp trả của chúng ta, những thành kiến, những quan điểm của chúng ta, chỉ nhìn thấy chúng, rằng là chúng ta buông thả mình trong những quan điểm. Không phải để làm điều gì về nó nhưng chỉ quan sát nó – đúng chứ? Chúng ta có làm nó hay không?

Vì vậy có một nghệ thuật của nhìn thấy những sự vật như chúng là, mà không đặt tên, mà không vướng mắc trong mạng lưới của những từ ngữ, nguyên sự vận hành của suy nghĩ đang ngăn cản trực nhận. Đó là một nghệ thuật to lớn.

Và cũng có nghệ thuật học hỏi, phải vậy không? Và chúng ta có ý gì qua từ ngữ học hỏi? Thông thường người ta hiểu rằng học hỏi có nghĩa là học thuộc lòng, tích lũy, lưu trữ để sử dụng điều gì bạn đã lưu trữ một cách khéo léo hay không khéo léo. Điều đó thông thường được gọi là học hỏi, ghi nhớ. Bậc trung học, cao đẳng, đại học, hay là một môn học công nghệ nào đó, hay là học hỏi một ngôn ngữ, học đọc, học viết, học truyền đạt và vân vân. Những máy vi tính hiện đại có thể làm tất cả những việc đó giỏi hơn chúng ta. Chúng thực hiện nhanh chóng lạ lùng – đúng chứ? Vì vậy sự khác biệt giữa chúng ta và máy vi tính là gì? Tôi đang hỏi bạn. Đó là học hỏi, đang được lập trình [tiếng ồn của xe lửa]. Chúng ta cũng được lập trình trong nhiều hình thức khác nhau: truyền thống, văn hoá tạm gọi như thế, hiểu biết và vân vân. Chúng ta cũng đã được lập trình để là người Ấn độ giáo, Thiên chúa giáo, Tây tạng và những hệ thống khác, người cộng sản và vân vân. Học hỏi là tất cả những việc đó à? – chỉ có ghi nhớ, lặp lại, đó là học hỏi hay sao? Chúng ta đang tìm hiểu. Chúng ta không đang nói điều đó không phải. Học hỏi làm thế nào để lái một chiếc xe hơi là cần thiết. Học hỏi một ngôn ngữ là cần thiết nếu bạn thích học những ngôn ngữ và vân vân. Và chúng ta đang hỏi tất cả việc đó là học hỏi hay sao? Hay học hỏi là một việc gì đó còn nhiều hơn nữa? Chúng ta có cùng nhau theo kịp điều này không? Đừng chỉ nhìn tôi, làm ơn – cái con người này không lý thú lắm. Chúng ta đang hỏi điều gì đó, nó là: học hỏi chỉ là ghi nhớ hay sao? Và nếu đó là tất cả vậy thì máy vi tính có thể làm giỏi hơn chúng ta. Và học hỏi không là điều gì nhiều hơn thế hay sao? Học hỏi có nghĩa là đang học hỏi liên tục, không là đang tích luỹ, không là đang thâu lượm điều gì người ta đã nhìn thấy, điều gì người ta đã quan sát, đã nghe, đã học và đang lưu trữ nó.

Đối với người nói, học hỏi có nghĩa là một quan sát liên tục, đang lắng nghe, đang chuyển động, không bao giờ đang dựa dẫm, không bao giờ có một quan điểm, không bao giờ có một điểm dừng, không bao giờ đang quay trở lại ký ức và cho phép ký ức tác động – đúng chứ? Đó là một nghệ thuật to lớn.

Và nghệ thuật kỷ luật. Từ ngữ đó có nghĩa là học hỏi. Nó có nguồn gốc từ disciple, đệ tử, người mà học từ một người khác. Không nhất thiết từ người thầy giáo, từ vị đạo sư, họ thông thường khá ngu xuẩn. Nhưng kỷ luật chính mình vào một khuôn mẫu, giống như một người lính, giống như một thầy tu, giống như một con người mà muốn được khổ hạnh, kỷ luật thân thể của ông ấy – bạn hiểu chứ? Nguyên qui trình của kiểm soát, hướng dẫn, vâng lời, tuân phục và huấn luyện chính bản thân bạn cho việc đó. Điều đó thông thường được hiểu là kỷ luật. Đối với tôi, kỷ luật, đối với người nói, kỷ luật là một việc khủng khiếp. Bởi vì nếu bạn biết làm thế nào để – nếu có lắng nghe sắc sảo, tinh tường, không những bằng tai, mà còn lắng nghe chính bản thân bạn, lắng nghe mọi thứ đang xảy ra quanh bạn, lắng nghe chim chóc, con sông, cánh rừng, ngọn núi, bạn theo dõi chứ, đang lắng nghe. Và đang quan sát con côn trùng nhỏ nhất trên nền nhà, nếu bạn có thể nhìn thấy nó, nếu bạn có đôi mắt tốt. Và đang học hỏi. Tất cả những việc đó cấu thành một nghệ thuật sống mà trong chính nó trở thành kỷ luật, không phải là có một người mà kỷ luật chính anh ấy – bạn hiểu chứ? – nhưng một chuyển động liên tục. Đây là nghệ thuật sống, mà trong đó không còn xung đột gì cả. Vì rằng nơi nào có xung đột, cái xung đột đó làm tê liệt bộ não, hủy diệt bộ não. Bằng nghệ thuật sống to lớn này, nó là tự do, và trong tự do đó bạn không cần kỷ luật, có chuyển động liên tục – đúng chứ?

Tôi sẽ quay trở lại những câu hỏi. Chao ôi! Ở đây nóng quá! Chúng ta đã có những ngày tuyệt vời nhất, ba tuần lễ, những buổi sáng dễ thương, những buổi chiều thật đẹp, những cái bóng dài và những thung lũng xanh sậm và bầu trời trong xanh và tuyết nữa. Chúng ta đã trải qua ba tuần lễ tuyệt vời. Người nói đã ở đây được hai mươi tám năm. Trọn vẹn một mùa hè không bao giờ giống như thế này. Vậy thì những ngọn núi, những cái cây và con sông nói lời tạm biệt chúng ta. Chúng ta có thể tiếp tục những câu hỏi của chúng ta chứ?

Câu hỏi thứ nhất: Tôi hiểu ra rằng tư tưởng chịu trách nhiệm cho sự rối loạn của tôi. Tuy nhiên khi tìm hiểu nó thâm sâu hơn – nhiều hơn – tìm hiểu nó thì nhiều tư tưởng thêm nữa được – nhiều tư tưởng thêm nữa được sinh ra và không có kết thúc cho nó. Làm ơn hãy nhận xét.
 

Tôi hiểu ra rằng tư tưởng – tư tưởng chịu trách nhiệm cho sự rối loạn của tôi. Và tuy nhiên khi tìm hiểu nó thì nhiều tư tưởng thêm nữa được sinh ra và không có kết thúc cho nó. Làm ơn hãy nhận xét việc này.

Tư tưởng kết hợp với những tư tưởng khác – đúng chứ? Không có tư tưởng đơn chiếc. Nó là một chuỗi của những chuyển động mà chúng ta gọi là suy nghĩ – đúng chứ? Tôi nghĩ về đôi giày của tôi, rồi thì làm thế nào để giữ nó được sạch sẽ, tôi đánh bóng chúng, và tôi làm. Tôi chăm sóc mọi thứ và vân vân. Vì vậy một mình tư tưởng không thể nào tồn tại – đúng chứ? Một mình nó, không có tất cả những liên tưởng liên quan đến một tư tưởng đó. Và tư tưởng là một chuyển động mà chúng ta sống dựa vào nó. Đó chính là cuộc sống của chúng ta, suy nghĩ – đúng chứ? Điều đó quá rõ ràng. Bạn không thể ở đó và người nói không thể ở đây nếu chúng ta đã không suy nghĩ về nó trước. Chúng ta đã suy nghĩ về nó bởi vì đã có những liên quan từ trước, danh tiếng, những quyển sách và tất cả những chuyện ba hoa và bạn đến và tôi đến, người nói đến. Vì vậy không có tư tưởng đơn chiếc nào tồn tại một mình cả. Phát hiện điều này quan trọng lắm, điều này. Tư tưởng luôn luôn liên quan đến điều gì khác nữa. Và khi theo đuổi một tư tưởng những tư tưởng khác phát sinh. Người nói đang đánh bóng đôi giày của ông ta và nhìn ra ngoài cửa sổ và ông ta trông thấy những ngọn núi kia và ông ta lang thang đi khỏi! Và ông ta phải quay trở lại và đánh bóng đôi giày của ông ta. Vì vậy điều này luôn luôn xảy ra – đúng chứ? Tôi muốn tập trung một điều gì đó và tư tưởng vọt đi khỏi trong một hướng suy nghĩ khác. Tôi kéo nó trở lại và cố gắng tập trung. Điều này diễn tiến liên tục từ thời niên thiếu cho đến khi chúng ta chết. 

Và tôi càng suy nghĩ về tư tưởng nhiều bao nhiêu, càng có thêm nhiều tư tưởng bấy nhiêu – bạn hiểu chứ? Tôi không nên suy nghĩ theo những dòng tư tưởng đó. Tôi phải suy nghĩ đúng, có suy nghĩ đúng không, có suy nghĩ sai không, có suy nghĩ chủ định không, mục đích cuộc sống của tôi là gì và vân vân. Nguyên chu trình của suy nghĩ bắt đầu. Và không có kết thúc cho nó. Nó đã làm những sự việc phi thường nhất. Về công nghệ nó đã làm những việc kinh hoàng, những việc khủng khiếp. Nó đã dựng lên mọi lễ nghi của tất cả những tôn giáo, và nó đã tra tấn hành hạ con người – đúng chứ? Nó đã trục xuất một chủng tộc từ một vùng đất này đến một vùng đất khác trên thế giới, và vân vân và vân vân. Tư tưởng, dù là suy nghĩ của phương Đông hay phương Tây, vẫn là suy nghĩ. Nó không phải suy nghĩ của phương Đông hay là suy nghĩ của phương Tây, hai sự việc tách rời. Bởi vì tư tưởng là sợi chỉ – đúng chứ? Chúng ta cùng chung nhau.

Vì vậy câu hỏi là: liệu rằng có một kết thúc cho tư tưởng hay không? Không phải là cách suy nghĩ của bạn, hay là cách suy nghĩ của tôi, hay là nói rằng chúng ta đều suy nghĩ giống nhau, chúng ta đang chuyển động cùng phương hướng. Vì vậy chúng ta đang hỏi liệu rằng tư tưởng có khi nào ngừng lại. Mà là, liệu rằng có một kết thúc cho thời gian hay không? Mà là, suy nghĩ là kết quả của hiểu biết, ký ức. Muốn thâu lượm hiểu biết tôi cần thời gian, người ta cần thời gian. Ngay cả máy vi tính mà rất phi thường, máy vi tính hiện đại, bạn phải cho nó một phần giây trước khi nó sinh ra, phóng nhanh đến điều gì nó muốn nói. Vì vậy tư tưởng là thời gian – đúng chứ? Vì vậy khi chúng ta đang hỏi liệu rằng tư tưởng có khi nào kết thúc, cùng lúc chúng ta cũng đang hỏi liệu rằng có một kết thúc cho thời gian hay không? Nó là một câu hỏi khá lý thú nếu bạn tìm hiểu nó.

Đó là, chuyển động của thời gian. Thời gian, điều đó có nghĩa gì với chúng ta? Không chỉ thuộc tâm lý mà còn ở phía bên ngoài, mặt trời mọc, mặt trời lặn, học một ngôn ngữ và vân vân. Bạn cần thời gian để đi từ đây đến đó. Ngay cả chiếc máy bay hay là cái xe lửa nhanh nhất cũng cần thời gian để đến đây, đến đó. Vì vậy chừng nào – làm ơn theo dõi – chừng nào còn có một khoảng cách giữa [tiếng ồn của máy bay] – chừng nào còn có một khoảng cách giữa “cái gì là” và “cái gì có lẽ là”, “tôi là gì” và “tôi sẽ là gì”, đó là một khoảng cách. Nó có lẽ là một khoảng cách rất ngắn, hay là hàng thế kỷ của khoảng cách. Khoảng cách đó chỉ có thể được bao phủ hết bằng thời gian. Vì vậy thời gian ngụ ý sự tiến hóa – đúng chứ? Bạn gieo một hạt giống trong đất, nó mất nguyên một mùa để tăng trưởng, lớn lên, hay là cả một ngàn năm để trở thành một cái cây và trọn vẹn – đúng chứ? Mọi thứ mà tăng trưởng, trở thành, đều cần thời gian. Mọi thứ. Vì vậy thời gian và tư tưởng, chúng không là hai chuyển động tách rời. Chúng là một chuyển động đồng nhất. [tiếng ồn của máy bay]. Và chúng ta đang hỏi liệu rằng thời gian và tư tưởng có một kết thúc, một ngừng lại, hay không? Bạn hiểu chứ? – Tôi đã nói rằng, tôi sẽ không nói nó, nên tôi sẽ không nói nó. Làm thế nào bạn tìm ra được? Đây đã là một trong những vấn đề đối diện với con người từ khi có sự bắt đầu của con người – đúng chứ? Con người đã hỏi câu hỏi này. Liệu tư tưởng, thời gian có thể đến được một kết thúc hay không? Bởi vì con người đã hỏi câu hỏi này, trong chuyển động của thời gian này, nó là một vòng tròn – đúng chứ? Thời gian là ngục tù. Sự hy vọng, tôi hy vọng, mà liên quan đến thời gian. Vì vậy con người đã hỏi câu hỏi này. Không phải là liệu rằng có trạng thái không thời gian nhưng trái lại là liệu rằng có một kết thúc cho thời gian. Bạn hiểu rõ sự khác biệt chứ – đúng chứ? [tiếng ồn của một em bé đang khóc]. Chúng ta sẽ cùng nhau khóc lên nhé?

Vì vậy đây là một câu hỏi thực sự rất nghiêm túc [tiếng ồn của em bé đang khóc] – người mẹ tội nghiệp! Chúng ta không đang tìm hiểu cái không thời gian. Chúng ta đang tìm hiểu liệu rằng thời gian, mà là tư tưởng, có một kết thúc. Bây giờ làm thế nào bạn sẽ khám phá ra điều đó? Qua phân tích à? Qua cái sự việc tạm gọi là trực giác hay sao? Từ ngữ trực giác có lẽ rất nguy hiểm, nó có lẽ là ham muốn của tôi [tiếng ồn của máy bay]. Chúng ta đang nói rằng từ ngữ trực giác có lẽ là từ ngữ nguy hiểm nhất, từ ngữ đó đã được sử dụng quá nhiều. [tiếng ồn của máy bay] Có rất nhiều thung lũng ở Thụy sĩ, tại sao nơi này lại đặc biệt như vậy?

Có một lần người nói thấy mười chiếc máy bay ở California. Mặt trời đã lặn. Mười chiếc máy bay đã bay qua những ngọn đồi, cùng với khói phun ra của chúng, bất kỳ từ ngữ nào họ gọi nó, tôi đã quên bẵng tên của nó lúc này rồi, được thắp sáng lên bởi mặt trời hoàng hôn. Nó là một cảnh đẹp nhất. Toàn bầu trời bừng sáng lên. Không có tiếng ồn, chúng vừa bay qua ngọn núi. Chúng ta đang nói rằng từ ngữ trực giác là một từ ngữ khá nguy hiểm bởi vì nó có lẽ là ham muốn được che giấu của chúng ta, nó có lẽ là tiềm thức của chúng ta, động cơ thúc đẩy đã bám rễ thật sâu mà chúng ta không ý thức được, nó có lẽ là sự thúc giục của khuynh hướng riêng của chúng ta, thái độ riêng biệt của chúng ta, nó có lẽ là sự tích lũy hiểu biết riêng rẽ của chúng ta. Vì vậy chúng ta đang hỏi liệu rằng bạn có thể gạt bỏ tất cả những việc đó, liệu rằng thời gian có một kết thúc hay không? Và chúng ta đã hỏi, làm thế nào bạn sẽ tìm ra được? Bạn, không phải người nói hay bất kỳ người nào khác, bởi vì điều gì những người khác nói không quan trọng gì cả. Bạn có lẽ thích âm thanh của từ ngữ, bạn có lẽ thích cái con người, hay là bạn có lẽ nói rằng, “Ồ nguyên nhóm người chúng ta cùng quan điểm với nhau” – tất cả những việc đó khá là ấu trĩ. Nhưng khi bạn đưa câu hỏi này cho chính mình, làm thế nào bạn tìm ra được?

Vì vậy chúng ta phải tìm hiểu rất, rất sâu sắc bản chất của thời gian, mà chúng ta đã làm trong suốt vài buổi nói chuyện vừa qua. Và cũng vậy chúng ta đã tìm hiểu rất kỹ càng bản chất của suy nghĩ. Vì vậy liệu tất cả những việc đó có thể chấm dứt? Hay nó là một chu trình từ từ? Bạn hiểu chứ? Nếu nó là một chu trình từ từ, chính từ từ này là thời gian. Vì vậy nó không thể từ từ – đúng chứ? Nó không thể là cuối cùng. Nó cũng không thể là giây kế tiếp. Bạn hiểu chứ? Nó không thể là cuối tuần tới hay là ngày mai, hay là một ít phút sau. Tất cả điều đó cho phép thời gian. Nếu người ta thực sự nắm bắt được tất cả những sự việc đó, hiểu rõ sâu sắc bản chất của tư tưởng, bản chất của thời gian, kỷ luật, nghệ thuật sống và vân vân, ở cùng nó yên lặng, không che kín nó bằng mọi loại những chuyển động, nhưng ở cùng nó, rồi thì [tiếng ồn của máy bay] – rồi thì có một thoáng hiện của nó, một thấu hiểu nó, mà không liên quan đến ký ức, không gì cả – đúng chứ? Hãy tìm ra đi! Người nói có thể giải thích dễ dàng, vâng có đấy. Điều đó sẽ quá ngây ngô. Nhưng để – cho bộ não hiểu rõ chuyển động riêng của nó [tiếng ồn của máy bay] – nếu chúng ta không thử nghiệm, bạn hiểu chứ? – không chỉ nói vâng, vâng hay là đồng ý, nếu chúng ta không thật tâm tìm hiểu, thử nghiệm, xô đẩy nó, đi vào nó thật sâu, nếu bạn không làm điều đó bạn không thể đột nhiên chụp được một ý thức lạ lùng của trạng thái không thời gian – đúng chứ? [tiếng ồn của máy bay]. Tôi hy vọng họ sẽ đi ăn trưa.

Câu hỏi thứ hai: Câu hỏi thứ hai nói rằng: xin vui lòng hãy nói thêm nữa về thời gian và chết. 
 

Chúng ta đã nói nhiều về thời gian, tư tưởng, và thời gian có liên quan gì với chết. Tư tưởng, suy nghĩ có liên quan gì với cái việc lạ thường này được gọi là chết. Nếu người ta sợ hãi chết vậy thì người ta sẽ không bao giờ hiểu được chân giá trị, vẻ đẹp và chiều sâu của chết. Nếu bạn bị sợ hãi. Sợ hãi bị gây ra bởi tư tưởng và thời gian. Chúng ta đã trình bày điều đó rất kỹ càng. Sợ hãi không hiện hữu một mình. Sợ hãi hiện hữu nơi nào có một đòi hỏi an toàn, không chỉ an toàn thuộc vật chất, thuộc sinh học nhưng còn nhiều hơn nữa. Thuộc tâm lý con người kiên quyết, đòi hỏi, yêu cầu một cách rõ ràng để được an toàn thuộc tâm lý [tiếng ồn của em bé đang khóc]. Một tiếng ồn ngừng thì một tiếng ồn khác lại bắt đầu.

Vì vậy chúng ta phải tìm hiểu an toàn, đó là được an toàn, được bảo vệ. Lúc nào có an toàn người ta trở nên rõ ràng. An toàn có nghĩa là sự bảo vệ – đúng chứ? Tôi phải bảo vệ điều đó mà cho tôi sự an toàn, dù đó là an toàn chức vụ, an toàn quyền hành, an toàn có nhiều vật sở hữu – đúng chứ? [tape lật qua] Khi có nhiều – hàng triệu trong ngân hàng cho bạn cảm giác to lớn của an toàn. Khi sở hữu một ngôi nhà đẹp cho bạn an toàn. An toàn cũng bao hàm có một người chia sẻ mà sẽ ở bên cạnh bạn – đúng chứ – mà sẽ giúp đỡ bạn, mà sẽ an ủi bạn, mà sẽ cho bạn điều gì bạn muốn và điều gì cô ấy muốn. Vì vậy trong gia đình chúng ta tìm kiếm sự an toàn. Trong cộng đồng chúng ta tìm kiếm nó. Trong quốc gia, trong chủ nghĩa bộ lạc chúng ta tìm kiếm nó và chính bản chất của chủ nghĩa bộ lạc, quốc gia lại ngăn cản sự an toàn đó bởi vì có chiến tranh, một bộ lạc giết chết một bộ lạc khác, một nhóm người hủy diệt một nhóm người khác. Vì vậy về phần vật chất mỗi lúc một trở nên khó khăn để được an toàn. Những người khủng bố có lẽ đột nhập vào tấm lều này và cho nổ tung nó lên. Tôi sẽ yêu cầu họ, “Làm ơn chờ một chút, cho phép chúng tôi nói xong đã, hãy làm nó ở bên ngoài.”

Thế là chúng ta không những chỉ cần an toàn vật chất mà còn cả an toàn tâm lý. An toàn tâm lý là một nhu cầu to lớn nhất, không chỉ là an toàn vật chất – đúng chứ? Vậy chúng ta đang hỏi: có an toàn tâm lý hay không? Làm ơn hãy hỏi chính bạn cái câu hỏi thực sự rất, rất nghiêm túc: liệu rằng có được, ở phía bên trong, thuộc chủ thể, bên trong làn da như nó đã là, thuộc về tâm lý, liệu rằng có được an toàn hay không? Tôi có thể dựa vào bạn như một khán giả và bạn có thể dựa vào tôi như một người nói. Nếu người nói tìm kiếm sự an toàn trong bạn và ông ta không còn một người nào để nói chuyện, lúc đó ông ta cảm thấy mất an toàn khủng khiếp. Vì vậy liệu có an toàn tâm lý hay không? Khi không có – hay là nếu không có an toàn tâm lý – đúng chứ – vậy thì an toàn vật chất là gì, đúng chứ?

Thế giới đang thay đổi liên tục từ ngày này sang ngày khác, nó đang biến động khác thường – đúng chứ? Điều đó quá rõ ràng. Và cũng vậy thuộc về vật chất người ta cần sự an toàn để ngồi đây, cùng nhau nói chuyện, nhưng việc này đang dần dần bị ngăn cấm – đúng chứ? Bạn không thể làm việc này trong những quốc gia cộng sản [tiếng ồn của xe lửa]. Vì vậy liệu người ta có thể công nhận sự thật rằng thuộc về tâm lý không có an toàn, hay không? Đó là sự thật, không có an toàn tâm lý. Tôi có thể tin tưởng, tôi có thể có sự trung thành nhưng bạn xuất hiện và xé toang nó. Bạn có thể nếu tôi sẵn lòng lắng nghe. Vì vậy tôi càng củng cố chính mình trong tin tưởng nhiều bao nhiêu, tôi càng thừa nhận sự tin tưởng đó đang bị xé nát nhiều bấy nhiêu – đúng chứ? Tôi có lẽ có sự trung thành vào điều gì đó, vào một biểu tượng, vào một con người, bằng thảo luận, lý luận hợp lý, khôn ngoan đúng mực, việc đó có thể bị phá tan. Vì vậy không có an toàn tâm lý gì cả. Mặc dù chúng ta đã tìm kiếm nó, mặc dù chúng ta đã cố gắng thỏa mãn chính chúng ta trong nó, tất cả những việc chúng ta đã làm, thuộc tâm lý, là để được an toàn. Tại đoạn kết của nó có chết – đúng chứ? Có chết. Và chết là sự việc lạ lùng nhất. Kết thúc đến một tiếp tục kéo dài. Trong tiếp tục đó chúng ta hy vọng tìm ra sự an toàn. Hãy quan sát nguyên chu trình của nó. Bởi vì bộ não chỉ có thể vận hành xuất sắc khi nó có an toàn hoàn toàn – đúng chứ? An toàn trong chủ nghĩa khủng bố, như một người khủng bố, an toàn trong niềm tin của tôi – đúng chứ? An toàn trong hiểu biết của tôi và vân vân và vân vân. Tất cả việc đó kết thúc khi có chết – đúng chứ? Tôi có lẽ hy vọng vào đời sau và tất cả những chuyện vô lý đó, nhưng chết thực sự là sự kết thúc của  một tiếp tục kéo dài. Tôi đã gắn bó chặt chẽ với tiếp tục đó. Tiếp tục đó là tôi. Và  chết nói rằng, “ Tiếc quá ông cụ ơi, đó là kết thúc. – đúng chứ? Và người ta không còn khiếp sợ chết, thực sự không còn khiếp sợ. Điều đó có nghĩa là bạn đang sống liên tục với chết, đó là liên tục kết thúc – đúng chứ? Không phải là tiếp tục rồi kết thúc, nhưng là kết thúc mỗi ngày điều đó mà bạn đã thâu lượm, điều đó mà bạn đã ghi nhớ, điều đó mà bạn đã trải nghiệm.

Vì vậy hãy sống mỗi ngày cùng cảm giác kết thúc đó, không phải là kết thúc theo trí năng, nhưng là kết thúc thực sự theo tâm lý. Đó là thời gian cho chúng ta hy vọng, tư tưởng cho chúng ta an ủi, tư tưởng bảo đảm cho chúng ta một tiếp tục, và bạn nói rằng, “Được rồi đời sau.” Tôi sẽ ngu xuẩn ở đời sau như là tôi ngu xuẩn bây giờ, nếu tôi không chấm dứt sự ngu xuẩn này ngay tức khắc – đúng chứ? Sự ngu xuẩn này, những ảo tưởng này, và những chuyện chung quanh nó, nếu tôi không chấm dứt nó ngay lúc này nó sẽ ở đó đời sau. Nếu có một đời sau.

Vì vậy, thời gian, tư tưởng, mà cho sự tiếp tục, và chúng ta bám víu vào tiếp tục đó và do đó có sợ hãi. Và sợ hãi hủy diệt tình yêu – đúng chứ? Vậy là tình yêu, nhân từ và chết. Chúng không là những chuyển động tách rời.

Vì vậy chúng ta đang hỏi: người ta có thể sống cùng với chết và tư tưởng lẫn thời gian có một kết thúc? Chúng đều liên quan với nhau. Đừng tách rời thời gian, tư tưởng và chết. Tất cả đều là một sự việc

Câu hỏi thứ ba: Bạo lực và bất lương không phải là mưu cầu an toàn vật chất trong khi những người khác đang chết đói hay sao?
 

Bạo lực và bất lương không phải là mưu cầu an toàn vật chất trong khi những người khác đang chết đói hay sao? Ai đang hỏi câu hỏi này? Làm ơn, người nói đang hỏi bạn, ai đã hỏi câu hỏi này? Cái người mà có an toàn vật chất và đang quan tâm đến những người nghèo khổ, những người đang chết đói, hay là những người đang chết đói đang hỏi câu hỏi này? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Nếu bạn và tôi được sung túc vậy thì chúng ta có thể hỏi câu hỏi này. Nếu bạn và tôi thực sự rất nghèo khổ chúng ta sẽ hỏi câu hỏi này hay sao? Bạn thấy rồi, có quá nhiều những người đổi mới xã hội trong thế giới, những người làm công việc từ thiện. Tôi sẽ không bàn về điều đó bây giờ bởi vì chúng ta không có thời gian dành cho nó. Hãy quan sát điều đó cẩn thận. Họ đang thành tựu chính họ trong công tác xã hội, đang làm một việc gì đó cho những người nghèo khổ, phải vậy không? Câu hỏi này đã được đặt ra cho người nói khi ông ta ở Ấn độ, ông đang làm gì cho những người nghèo khổ? Họ đang chết đói, ông có vẻ đang được no đủ, ông làm gì đây?

Bạn hiểu rõ những câu hỏi này chứ? Vì vậy tôi đang hỏi ai đặt câu hỏi này? Tôi – chúng tôi không đang trốn tránh hay là thoái thác câu hỏi này. Chúng tôi đã được nuôi dưỡng, người nói đã được nuôi dưỡng trong nghèo khổ. Đó là người nói khi ông ta còn nhỏ, đang sống trong nghèo khổ, đang hỏi câu hỏi này phải không?

Vì vậy có nghèo khổ trong thế giới, những khu nhà ổ chuột, những điều kiện tồi tệ. Rõ ràng không có những khu nhà ổ chuột ở Thụy sĩ. Cám ơn Chúa! Có những khu nhà ổ chuột, những khu dành riêng cho người nghèo, những người rất, rất, rất khổ cực, một bữa cơm một ngày và mọi chuyện khốn cùng. Chúng ta làm gì cho việc đó? Đó thực sự là câu hỏi, phải không? Bạn có lẽ giàu có, tôi có lẽ không giàu có lắm, nhưng câu hỏi là: chúng ta những con người, nhìn thấy tất cả việc đó, chúng ta làm gì cho việc đó, trách nhiệm của chúng ta là gì? Chúng ta có quan tâm đến – làm ơn chúng ta không đang trốn tránh câu hỏi – chúng ta có quan tâm đến sự nghèo khổ hay không? Nghèo khổ. Điều đó có nghĩa là gì? Ở đâu? Nghèo khổ vật chất? Hay là nghèo khổ tâm lý? Bạn hiểu chứ? Nghèo khổ tâm lý, thuộc về tâm lý rất nghèo khổ, trong ý nghĩa bạn có lẽ có nhiều hiểu biết về tinh thần nhưng bạn vẫn còn nghèo khổ. Người phân tích, ông ấy nghèo khổ, nghèo khổ, và ông ấy đang cố gắng sửa đổi người khác mà cũng nghèo khổ.

 Vì vậy, nghèo khổ là gì? Nghèo khổ, không là thông minh nhưng là thiếu hiểu rõ. Bạn hiểu chứ? Vì vậy thiếu hiểu rõ là gì? Nó là không đọc sách, không viết lách, chỉ ăn một bữa một ngày,  chỉ một miếng vải che thân hay sao? Hay là nghèo khổ bắt đầu trước hết thuộc tâm lý rồi sau đó bạn mới có thể khai triển mọi chuyện ở bên ngoài. Bạn hiểu chứ? Nếu tôi giàu có ở bên trong thuộc tâm lý tôi có thể làm điều gì đó. Nếu chính tôi nghèo khổ ở phía bên trong, nghèo khổ sinh ra hậu quả không có  gì cả ở bên ngoài. Vậy thì tôi cần được giúp đỡ. Vì vậy chúng ta phải hiểu rõ không chỉ nghèo khổ là gì, mà còn phải hiểu rõ những người nghèo khổ, sự thương cảm, lòng rộng lượng, tất cả những điều đó đều có liên quan đến việc này. Nếu bạn có một cái áo bạn đem cho nó đi. Một lần người nói đang đi bộ trong cơn mưa ở Ấn độ và một cậu trai còn nhỏ xuất hiện và nói rằng, “Thưa ông, cho tôi một ít tiền”. Người nói không có tiền. Rồi sau đó cậu trai nói, “Cho tôi cái áo của ông”. Tôi đã nói, “Được rồi”. Trời đang mưa như trút nước. Vì vậy tôi cởi áo đưa cho cậu trai. Rồi cậu trai lại nói, “Hãy cho tôi cái áo lót của ông.” Tôi lại nói rằng, “Chờ một lát. Hãy theo tôi về nhà. Cháu có thể có được bất kỳ thứ gì cháu thích, thức ăn, quần áo, bất kỳ thứ gì cháu thích, dĩ nhiên là trong giới hạn.” Thế là cậu trai đi theo tôi, nắm tay tôi, cậu trai rất nghèo, bẩn thỉu. Chúng tôi cùng nhau đi về nhà. Tôi để cậu trai ở dưới lầu, người nói để cậu trai ở đó và đi lên lầu lấy ít quần áo cho cậu ta. Và cậu ta đi khắp nhà, nhìn vào mọi cái tủ, không sót nơi nào. Người mà người nói đang ở chung bắt gặp cậu ta và hỏi rằng, “Cháu đang làm gì trong khu này của ngôi nhà?” cậu trai trả lời, “Ô, ông ta bảo cháu vào.” “Nhưng ông ta không bảo cháu lên lầu và dòm ngó mọi nơi như thế này. Vì vậy tại sao cháu đang làm việc này?” Và cậu trai khiếp sợ rồi thú nhận rằng, “Cha cháu là tên ăn cướp.” Cậu ta đang dò xét kỹ càng ngôi nhà trước khi thực hiện vụ cướp. Bạn hiểu rõ sự trình bày chứ?

Vì vậy chúng ta không những giải quyết sự nghèo khổ ở phía bên ngoài nhưng còn ở cả bên trong nữa. Có thể không có nghèo khổ trong thế giới này nếu tất cả những nhà khoa học, nếu tất cả những quốc gia ngồi chung lại và nói rằng chúng ta phải giải quyết vấn đề này. Họ có thể làm được. Nhưng những dân tộc phân chia họ, những cộng đồng phân chia họ, những niềm tin tôn giáo phân chia họ – đúng chứ? Và thói dung túng bao che cho bè phái, bạn biết rồi, một ai đó mà tôi quen biết, tôi sẽ giúp đỡ bạn. Vì vậy toàn thể thế giới chống lại hành động này – đúng chứ? Hành động này là gạt đi tất cả dân tộc tính, những niềm tin, tôn giáo và thực sự giúp đỡ, làm việc cùng nhau để giải quyết vấn đề nghèo khổ bên ngoài này. Nhưng không một ai sẽ thực hiện hành động này – đúng chứ? Chúng tôi đã nói chuyện với những nhà chính trị, đến những người có vị trí cao hơn, nhưng họ đều không hứng thú – đúng chứ? Vì vậy hãy bắt đầu với chính chúng ta trước.

Câu hỏi thứ tư: Làm thế nào bộ não bị giới hạn của chúng ta có thể nắm bắt được cái không giới hạn, mà là vẻ đẹp và sự thật? Nền tảng của nhân từ và thông minh là gì và liệu rằng nó có thể thực sự hiện hữu – liệu rằng nó có thể thực sự xảy đến cho mỗi một người chúng ta – và liệu rằng nó có thể thực sự trở thành hay là hiện hữu cho mỗi một người chúng ta?
 

Làm thế nào bộ não bị giới hạn của chúng ta có thể nắm bắt được cái không giới hạn, mà là vẻ đẹp, tình yêu và sự thật? Nền tảng của nhân từ và thông minh là gì? Và liệu rằng nó có thể thực sự đột nhiên ập vào mỗi một người chúng ta? Đúng chứ? Câu hỏi rõ ràng phải không?

Làm thế nào bộ não bị giới hạn của chúng ta có thể nắm bát được cái không giới hạn? Nó không thể, bởi vì nó bị giới hạn. Ngay khi chúng ta hiểu rõ được ý nghĩa, chiều sâu về chất lượng của bộ não và nhận ra sự thật, sự thật không là ý tưởng, nhận ra sự thật rằng những bộ não của chúng ta bị giới hạn bởi hiểu biết, bởi những đặc tính riêng, bởi kỷ luật đặc biệt, bởi lệ thuộc vào một tổ chức, vào chủ nghĩa quốc gia và mọi chuyện như thế, mà theo căn bản là tánh tư lợi, được ngụy trang, được che dấu, dưới mọi loại – những áo choàng, những vương miện, những lễ nghi. Theo bản chất, giới hạn này hiện hữu khi có tánh tư lợi. Điều đó quá  hiển nhiên. Khi tôi quan tâm đến hạnh phúc riêng của tôi, đến thành đạt riêng của tôi, đến thành công riêng của tôi và mọi chuyện chung quanh nó; chính tánh tư lợi đó giới hạn chất lượng của bộ não và năng lượng của bộ não – đúng chứ?

Và vì chúng ta đã giải thích, không phải rằng người nói là một chuyên gia về bộ não mặc dù ông ta đã nói chuyện với nhiều người về nó, những nhà chuyên nghiệp, nhưng nó vẫn còn là bộ não, không phải bộ não của họ, nhưng bộ não của bạn và bộ não của tôi. Bộ não đó trải qua thiên niên kỷ, hàng triệu năm, đã tiến hóa trong thời gian, chết – đúng chứ? – và tư tưởng. Nó đã tiến hóa. Tiến hóa có nghĩa là, phải vậy không, nguyên một chuổi của những biến cố thời gian. Chúng ta đã là khỉ, bây giờ chúng ta là – mà đã phải mất hai triệu rưỡi năm, nhiều hơn hay là ít hơn. Muốn sắp xếp tất cả những lễ nghi tôn giáo vào chung cần thời gian. Vì vậy bộ não đã bị điều kiện, bị giới hạn bởi ý chí riêng của nó, đang tìm kiếm sự an toàn riêng của nó, đang gắn chặt vào nền tảng quá khứ riêng của nó, nói rằng, “Tôi tin tưởng”, “Tôi không tin tưởng’, “Tôi đồng ý”, “Tôi không đồng ý”, “Đây là quan điểm của tôi”, “Đây là nhận xét của tôi” – tánh tư lợi. Dù rằng nó ở trong hệ thống cấp bậc của tôn giáo, hay là trong số những chính trị gia nổi tiếng, hay là cái con người tìm kiếm quyền hành qua tiền bạc, hay là vị giáo sư với số lượng hiểu biết học vấn khủng khiếp, hay là những vị đạo sư, nó đều là thành phần của tánh tư lợi. Hãy đối diện với điều này.

Vì vậy bộ não của chúng ta trở nên rất, rất, rất nhỏ bé – không phải trong hình thể của nó hay là kích cỡ của nó, nhưng chúng ta đã làm suy sụp chất lượng của nó mà có khả năng vô hạn. Đúng chứ? Vô hạn. Thế giới công nghệ đã tiến bộ, và nó cũng có khả năng vô hạn để đi vào bên trong rất, rất, rất sâu thẳm. Nhưng tánh tư lợi giới hạn nó. Để khám phá cho chính mình nơi nào tánh tư lợi được che dấu, lại rất tinh tế. Nó có lẽ núp đằng sau một ảo tưởng, trong một ám ảnh, trong giả vờ, trong cái họ gia đình nào đó và mọi chuyện như thế. Hãy lật tung mọi cục đá, mọi cọng cỏ để tìm cho ra. Hoặc là bạn phải mất thời gian để tìm ra, mà lại nữa trở thành một ngục tù, hoặc là bạn chợt thấy cái sự việc, nắm chặt nó, có một thấu triệt vào nó ngay tức khắc. Khi bạn có một thấu triệt trọn vẹn, nó bao phủ toàn bộ lãnh vực. Đúng chứ?

Vì vậy người đặt câu hỏi nói rằng, làm thế nào bộ não mà bị điều kiện có thể nắm bắt được cái không giới hạn, mà là vẻ đẹp, tình yêu và sự thật? Nền tảng của nhân từ và thông minh là gì, và nó có thể đột nhiên xảy đến cho chúng ta – mỗi một người chúng ta hay không? Bạn đang mời mọc nhân từ à? Bạn đang mời mọc thông minh à? Bạn đang mời mọc vẻ đẹp, tình yêu, và sự thật à? Bạn đang cố gắng nắm bắt nó phải không? Tôi đang hỏi bạn. Có phải bạn đang cố gắng nắm bắt cái gì là chất lượng của thông minh, nhân từ, ý thức vô hạn của vẻ đẹp, hương thơm của tình yêu và sự thật đó mà không có con đường dẫn đến, hay không? Đó là cái gì bạn đang nắm bắt – đang muốn tìm được cái nền tảng mà nó cư ngụ phải không? Liệu rằng bộ não bị giới hạn có thể nắm bắt được cái này? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Bạn không thể nào nắm bắt được nó, sở hữu được nó. Bạn có thể thực hành mọi loại thiền định, ăn chay, hành hạ bản thân bạn. Tất cả việc này đã được làm. Trở nên khổ hạnh cực kỳ, mặc một mảnh vải, hay là một cái áo choàng. Trong thời kỳ thánh Francis đang sống, các giáo sĩ trang phục tất thanh lịch. Và ở Assisi, thánh Francis nói rằng, “Không” rồi khoác vào mảnh vải màu nâu và sợi dây buộc màu trắng. Bạn không nhận thấy tất cả điều đó sao? Nó kìa. Người giàu có không thể tìm ra sự thật, người nghèo khổ cũng không thể, và cả những người mà đã thề nguyền sống độc thân, giữ yên lặng, khổ hạnh và vân vân và vân vân và vân vân. Không người nào có thể tìm ra sự thật – đúng chứ? Tất cả những việc đó đều được quyết định, được liên tiếp sắp xếp vào chung bởi tư tưởng; tất cả đều là sự vun quén của tư tưởng có chủ tâm, của dự định cố ý. Như có một người đã nói với người nói, “Hãy cho tôi mười hai năm và tôi sẽ làm cho bạn gặp được Chúa”.

Vậy là bởi vì bộ não bị giới hạn, dù bạn có làm bất kỳ điều gì, ngồi bắt chân chéo nhau, ngồi tư thế hoa sen, chìm trong một trạng thái mơ màng, thiền định, đứng bằng cái đầu, hay là một chân, hay là bất kỳ điều gì bạn làm, bạn sẽ không bao giờ gặp nó. Nhân từ không hiện hữu bởi những việc này.

Vì vậy người ta phải hiểu rõ tình yêu là gì. Tình yêu không là cảm giác. Tình yêu không là vui thú, ham muốn, thỏa mãn. Tình yêu không là ganh ghét, hận thù. Tình yêu có đồng cảm, rộng lượng, tế nhị và vân vân. Nhưng tất cả những chất lượng đó không là tình yêu. Để hiểu rõ điều đó, để đến được điều đó đòi hỏi một ý thức trân trọng và sự hiểu biết sâu sắc về vẻ đẹp. Không phải là vẻ đẹp của một người phụ nữ hay là của một người đàn ông, hay là của một ngôi sao điện ảnh cùng những chuyện chung quanh nó. Vẻ đẹp không ở trong những hòn núi, trong bầu trời, trong những thung lũng, hay là trong dòng sông đang chảy. Vẻ đẹp hiện hữu nơi nào cái tôi không còn. Bạn có thể nhìn thấy những cái cây to lớn già cỗi từ ba đến năm ngàn năm ở California, và nhìn ngắm vẻ uy nghi của những cái cây đó rồi nói rằng, “Kỳ diệu làm sao đâu”, nhưng cái tôi ẩn nấp phía sau cái cây đó – đúng chứ? Vì vậy vẻ đẹp hiện hữu chỉ khi nào có tình yêu. Và vẻ đẹp, tình yêu là nhân từ. Không có mảnh đất cho nhân từ, nó không có sẵn nơi nào và lúc nào bạn cần đến. Và vẻ đẹp, tình yêu, sự thật đó là hình thái tột đỉnh của thông minh. Khi có thông minh đó có hành động, sự rõ ràng, ý thức bao la của chân giá trị cao quý. Nó là một điều gì đó không thể tưởng tượng được. Và cái đó mà không thể được tưởng tượng, hay là cái không giới hạn, không thể đặt vào từ ngữ. Nó có thể được diễn tả, những triết gia đã diễn tả nó nhưng không là cái đó mà họ đã diễn tả.

Vì vậy để đột nhiên bắt được trạng thái tuyệt vời này, phải có sự vắng mặt của cái tôi, bản ngã, hoạt động vị kỷ, sự trở thành. Phải có sự yên lặng kỳ lạ trong người ta. Yên lặng có nghĩa là trạng thái trống không của mọi thứ. Trong đó có không gian bao la. Nơi nào có không gian bao la nơi đó có năng lượng vô hạn, không phải là năng lượng thuộc tư lợi, nhưng là năng lượng không giới hạn.

Chúng ta được phép đứng dậy chứ?
 

BROCKWOOD PARK
Nói chuyện với công chúng lần thứ nhất
Ngày 24 tháng 8 năm 1985

Tại sao chúng ta có những vấn đề?

Tôi xin lỗi vì thời tiết xấu như thế! Các bạn mong đợi gì nơi người nói? Người ta sẽ, nếu bạn không phiền, cùng nhau chỉ bảo, cùng nhau suy xét, cùng nhau cân nhắc, cùng nhau quan sát điều gì đang xảy ra trong thế giới, cùng nhau suy nghĩ, và cùng nhau quan tâm sâu sắc đến điều gì chúng ta đang bàn luận. Không là một mình người nói – bạn là tất cả những người nói và những người học hỏi giống như người nói ở đây. Vì vậy cùng nhau chúng ta đang tìm hiểu kỹ càng. Muốn đề cử một vị giáo hoàng phải mất đến ba ngày. Họ đã tìm hiểu, đắn đo, cân nhắc, suy xét trước và vân vân: vào cuối ba ngày họ đã chọn được một người mà được gọi là thiêng liêng của ông ấy, người Cha. Và cùng nhau chúng ta có gần mười ngày.

Tìm hiểu kỹ càng ngụ ý không chỉ là cùng nhau suy xét, cân nhắc, suy nghĩ ra, mà còn là đi vào những vấn đề rất sâu xa, chầm chậm, cẩn thận, đang biết những thành kiến riêng của người ta, những kỳ quặc riêng của người ta về thức ăn, quần áo và vân vân, để cho bạn không chỉ đang lắng nghe người nói mà còn đang lắng nghe những phản ứng và những thành kiến, những quyết định và những lời thề riêng của họ và tất cả những điên rồ mà người ta có – nếu bạn có thể tha thứ cho tôi. Để cho cùng nhau thật là nghiêm túc, không tách rời, không phân chia, không phải bạn ở một bờ và người nói ở bờ bên kia nhưng hãy cùng nhau quan sát điều gì đang xảy ra trong thế giới. Không chỉ trong thế giới của quốc gia đặc biệt này mà còn khắp thế giới, chính trị, kinh tế, những nhà khoa học, những người tự do và vân vân, những người bảo thủ – tôi đã quên thêm họ vào – và tất cả những chuyện chung quanh nó. Vì vậy đây không là một buổi cắm trại cho kỳ nghỉ cuối tuần nhưng trái lại rất nghiêm túc – không là trạng thái nghiêm túc ở nhà thờ, trạng thái nghiêm túc như nhà thờ, nhưng trái lại trạng thái nghiêm túc mà tiếp tục không chỉ trong suốt những ngày  chúng ta cùng nhau có mặt ở đây mà còn sau đó khi bạn rời khỏi đây, khi tất cả chúng ta chia tay nhau.

Và khi tìm hiểu kỹ càng cũng có một quyết định, một quan điểm để quyết định và sau đó hành động. Tất cả việc này được ngụ ý trong một từ ngữ đẹp đẽ đó. Vì vậy cùng nhau, hãy thật nghiêm túc, không chỉ là trí năng, không lãng mạn, không cảm tính hay là mơ mộng nhưng cùng nhau hãy quan sát điều gì đang xảy ra cho tất cả mọi người trong chúng ta.

Người ta tự hỏi tại sao các bạn lại có mặt ở đây và tôi lại có mặt ở đây. Các bạn phải trải qua quá nhiều cực nhọc và cố gắng, để dựng lên một cái trại, mang tất cả con cái và những con chó của bạn – bạn cũng có những con chó chứ? Và tất cả các em nhỏ, các cậu trai và các cô gái, các bạn đã phải chuốc lấy nhiều rắc rối để đến đây, chi phí, sự nhàm chán của đi lại, vận chuyển, tất cả những sự việc liên quan. Và chúng ta cũng phải luôn luôn nhớ rằng khi chúng ta đang cùng nhau tìm hiểu kỹ càng, không có sự giúp đỡ ở bên ngoài. Đó là một tìm hiểu kỹ càng. Người nói không đang cố gắng giúp đỡ, hay là đang cố gắng gây ấn tượng, thuyết phục, dụ dỗ, gây áp lực và tất cả việc đó. Chúng ta có thể để lại việc đó cho những chính trị gia, cho những tờ báo, cho truyền hình, và những nhà thờ khắp thế giới, dù chúng là những đền chùa, những thánh đường Hồi giáo, hay là những nhà thờ Thiên chúa giáo. Vì vậy chúng ta cùng nhau, không có bất kỳ áp lực, bất kỳ thuyết phục nào về phần người nói hay là về phần các bạn không có một quan điểm đặc biệt, và bám chặt vào nó. Cả hai chúng ta cùng đang xem xét, đang tìm hiểu những vấn đề lạ lùng mà chúng ta phải đương đầu, nguy hiểm, và người ta không biết điều gì sắp sửa xảy ra trong tương lai, có sự hỗn loạn, hoang mang kinh khủng và thế giới đang mỗi lúc một độc ác hơn – nếu bạn đã đi lại, nếu bạn đã đọc báo chí, nếu bạn đã gặp vài chính trị gia, những vị thủ tướng và vân vân.

Vì vậy trước hết chúng ta phải quan sát thế giới, không phải thế giới của tôi, hay thế giới của bạn – thế giới mà đang xảy ra trước mặt chúng ta, những sự việc đang diễn tiến trong thế giới khoa học, trong thế giới trang bị vũ trang, cuộc đua đang xảy ra, những chính trị gia đang bám vào những học thuyết đặc biệt của họ, đang chiến đấu cho điều đó. Bạn biết rồi, tất cả những chuyện như thế. Làm thế nào bạn, nếu người ta được phép hỏi, tiếp cận những vấn đề này? Không phải chỉ vấn đề đặc biệt riêng của một người nhưng những vấn đề mà thách thức, mà đòi hỏi một hành động quyết định, làm thế nào bạn tiếp cận những vấn đề này? Thế giới của khoa học, thế giới của sinh học, thế giới của kinh tế, thế giới của bất bình đẳng xã hội, vô luân lý  xã hội? Chúng ta biết rõ tất cả việc này, làm thế nào chúng ta tiếp cận nó? Như một người Anh? Như một người Pháp? Như một người Ấn độ giáo? Hay như một người Hồi giáo và vân vân? Nếu chúng ta tiếp cận nó với một quan điểm đặc biệt, hay là với một cái gì đó bị đào tạo – bị điều kiện theo sinh học, vậy thì động cơ thúc đẩy của chúng ta được biết rõ hay là không được biết và do đó sự tiếp cận của bạn sẽ bị giới hạn. Điều này hiển nhiên – đúng chứ? Nếu tôi, nếu người nói đang bám chặt vào nước Ấn độ của ông ta và tất cả sự vô nghĩa đó, vậy thì ông ta sẽ quan sát thế giới với tất cả những vấn đề phức tạp của nó từ một quan điểm chật hẹp, đặc biệt. Và vì vậy tiếp cận của ông ta sẽ bị điều kiện, tiếp cận của ông ta sẽ có thiên vị, tư lợi và vân vân. Vì vậy tiếp cận của ông ta sẽ luôn luôn là, với tất cả những vấn đề này, rất nhỏ nhoi, rất bị giới hạn. Điều đó rõ ràng.

Vì vậy người ta đang hỏi, cùng nhau chúng ta đang hỏi, làm thế nào bạn sẽ tiếp cận những vấn đề này? – không là một vấn đề đặc biệt, dù nó là vấn đề của bạn, hay là của vợ bạn, của chồng bạn và vân vân, nhưng những vấn đề, một vấn đề. Làm thế nào bạn tiếp cận một vấn đề? Mà là, làm thế nào bạn tiếp cận một thách thức? Một điều gì đó bạn phải đối diện, trả lời và hành động.

Một vấn đề là gì? Theo nghĩa lý tự điển nó là một điều gì đó làm bạn bối rối, làm bạn mất bình tĩnh – đúng chứ? Một điều gì đó mà bạn phải đối mặt và trả lời ngay tức khắc. Không phải chờ thời gian, với những hoàn