J. Krishnamurti
NÓI CHUYỆN CUỐI CÙNG 1985
Tại SAANEN, BROCKWOOD PARK
Lời dịch: Ông Không 2007

SAANEN

NÓI CHUYỆN VỚI CÔNG CHÚNG Lần thứ ba.
Chủ nhật, ngày 14 tháng 7 năm 1985.

Nhìn thấy tánh tư lợi là gốc rễ của sự sợ hãi.

Chúng ta xin được phép tiếp tục buổi nói chuyện của chúng ta chứ?

Chúng ta đã bàn về xung đột và nguyên nhân gây ra nó. Xung đột đang gia tăng càng ngày càng nhiều hơn trong thế giới, trong mọi hình thức, trong mọi góc cạnh của xã hội và vân vân. Chúng ta đã nói rằng nguyên nhân của xung đột là sự đối nghịch liên tục này, không chỉ trong chính chúng ta mà còn trong xã hội chúng ta sống. Xã hội là điều gì chúng ta đã tạo nên nó. Tôi nghĩ rằng điều đó khá rõ ràng và hiển nhiên, bởi vì chúng ta trong chính bản thân mình, từ khoảnh khắc được sinh ra đời cho đến khi chết đi, chúng ta sống trong đấu tranh, ganh đua, xung đột liên tục, mọi hình thức của những thái độ, những thành kiến, và những quan điểm xây dựng hay là phá hoại. Điều này đã là phương cách của cuộc sống chúng ta. Không chỉ vào thời điểm hiện nay mà còn có thể suốt cả hai triệu rưỡi năm vừa qua. Và chúng ta vẫn còn đang tiếp tục điều này trong cùng khuôn mẫu, cùng khuôn đúc – những cuộc chiến tranh, hủy diệt nhiều hơn bao giờ, những phân chia giữa những quốc tịch, mà là chủ nghĩa bộ lạc, những phân chia tôn giáo, những phân chia gia đình, những phân chia giáo phái và vân vân.

Sáng nay nếu chúng ta được phép nói rõ lại rằng chúng ta không có mặt ở đây như một nhóm người trí thức, hay là một nhóm người khá tình cảm, tưởng tượng, lãng mạn. Chúng ta cùng nhau, các bạn và người nói, sẽ cùng nhau thực hiện một chuyến hành trình, không phải là ông ta đang dẫn dắt bạn hay là bạn đang đi theo, nhưng cùng nhau, vai kề vai, có lẽ đang cầm tay nhau nếu cần thiết. Chúng ta đang thực hiện một chuyến hành trình, khá phức tạp, rắc rối, tinh tế và có lẽ vô tận, một chuyến hành trình không có điểm khởi đầu và kết thúc. Như chúng ta hiểu nó, một chuyến hành trình có điểm khởi hành và đích đến, một điều gì đó để bắt đầu, tiếp tục và tiếp theo đến một cái đích. Nhưng có lẽ nó không giống như vậy chút nào cả. Nó có lẽ là một chuyển động liên tục không ở trong chu kỳ của thời gian nhưng trái lại phía bên ngoài lực hấp dẫn của động lực như chúng ta biết nó. Chúng ta có thể tìm hiểu việc đó trong chốc lát nữa.

Vì vậy chúng ta hãy cùng nhau. Làm ơn, người nói bắt buộc nhấn mạnh điểm này. Các bạn không chỉ là những người lắng nghe và các bạn đồng ý hay là bác bỏ điều gì ông ta nói nhưng trái lại trong sự hợp tác, trong trách nhiệm, hãy cùng bước chân, không phải người này đằng sau người kia, hãy cùng nhau dạo bộ cùng một con đường, cùng một lối đi. Vì vậy chính là trách nhiệm của các bạn cùng với người nói không phải để chấp nhận hay là phủ nhận, hoặc để đồng ý hay là không đồng ý. Chúng ta đã được nuôi dưỡng, được giáo dục, trong cái hệ thống của đồng ý và không đồng ý này. Chúng ta đồng ý vài sự việc, chúng ta không đồng ý hoàn toàn những sự việc khác. Vì vậy luôn luôn có sự phân chia này, những người mà đồng ý, cùng nhau làm một điều gì đó, và những người mà phản kháng điều gì họ đang làm. 

Liệu rằng trong buổi sáng nay chúng ta có thể cùng nhau xua đuổi khỏi bộ não của chúng ta, khỏi máu huyết của chúng ta, hoàn toàn cái ý tưởng của đồng ý hay là không đồng ý, hay không? Bởi vì nếu các bạn đồng ý với người nói và lại có vài người không đồng ý, vậy thì hiển nhiên có một xung đột giữa hai nhóm người. Người ta có lẽ dung thứ nó, người ta có lẽ chịu đựng nó, chấp nhận nó, nhưng luôn luôn có sự phân chia này – rõ ràng chứ? Vì vậy liệu rằng chúng ta, bởi vì nhìn thấy những hậu quả của đồng ý và không đồng ý, ưng thuận và không ưng thuận, có thể cùng nhau quan sát, cùng nhau nhìn thấy một cách chính xác, không chỉ nhiều đến mức độ chúng ta có thể nhìn được điều gì đang xảy ra ở phía bên ngoài – điều đó khá đơn giản bởi vì chúng ta không được loan báo nhiều lắm về sự việc gì đang thực sự diễn ra, trong thế giới chính trị, trong thế giới của lực lượng vũ trang, trong thế giới khoa học và tất cả thế giới công nghệ – mà còn ở phía bên trong, một cách chủ quan, một cách cá nhân, nhìn thấy chính xác điều gì đang xảy ra, không nói rằng, “Ồ, điều này xấu xa, điều này tốt lành. Tôi chấp nhận điều này, tôi không chấp nhận điều kia”, nhưng chỉ quan sát, không có trong sự quan sát đó bất kỳ thành kiến nào – được không? Chúng ta có thể thực hiện việc này chứ? Liệu rằng chúng ta có thể quan sát chính bản thân chúng ta, thái độ của chúng ta, cách cư xử của chúng ta, cách suy nghĩ của chúng ta, những phản ứng của chúng ta, những kết luận, những tin tưởng, những trung thành của chúng ta và vân vân, hay không? Liệu rằng chúng ta có thể quan sát tất cả việc đó như nó là, không phải như nó nên là, hay là như nó phải là, chỉ quan sát nó, hay không? Chúng ta có thể thực hiện việc đó hay không? Việc đó đòi hỏi nhiều chú ý, bộ não phải cực kỳ năng động để khước từ bất kỳ loại phản ứng nào khi đang quan sát chính nó. Bởi vì, xét cho cùng, điều gì những người khác đã nói về chúng ta, những giáo sư, những chuyên gia tâm lý, những chuyên gia tâm thần và những đạo sư và tất cả những người kia; nó là điều gì họ nói, nó không là điều gì chúng ta thấy về chính bản thân của chúng ta. Tôi hy vọng chúng ta đang cùng nhau theo dõi.

Chúng ta đang nói tiếng Anh và những từ ngữ người nói đang sử dụng rất đơn giản, những từ ngữ đơn giản mà chúng ta sử dụng hàng ngày khi nói chuyện với nhau. Không có những biệt ngữ, những từ ngữ khó hiểu. Chúng ta cùng nhau bàn luận những vấn đề, như hai người bạn đang sử dụng những ngôn ngữ hàng ngày, thông thường. Vì vậy chúng ta đang hỏi: liệu rằng chúng ta có thể nhìn thấy chính xác chúng ta là gì mà không bày tỏ  sự ủng hộ hay phản đối về nó, hay không? Bởi vì chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ càng tất cả những vấn đề đó buổi sáng nay. Không phải đồng ý và không đồng ý, nhìn thấy hậu quả của mỗi thái độ, gạt bỏ hoàn toàn nó, đánh giá, xác minh, xét đoán, mà chỉ cần quan sát  giống như bạn quan sát bầu trời của một buổi tối đầy sao, và những hòn núi kia, uy nghi hoành tráng tương phản bầu trời xanh. Các bạn chỉ quan sát. Liệu rằng cùng một cách như vậy chúng ta có thể quan sát chính mình và sự liên hệ của chúng ta với thế giới và sự liên hệ của thế giới với chúng ta, hay không? Nó là một tiến trình khá phức tạp – đúng chứ? Chúng ta có thể cùng nhau chứ? Hay là tôi đang đi trước, và bỏ lại các bạn đằng sau? Chúng ta có thể có thể cùng nhau đi, cùng nhịp chân hay không? Nếu chúng ta không hiểu rõ nhau, chúng ta nói rằng, “ Tôi không hiểu ông đang nói về việc gì.” – được chứ? Chúng ta có thể bắt đầu như thế đó được không?

Chúng ta là gì? Tại sao chúng ta có tánh tư lợi bám rễ sâu như thế đó? Không phải là tư lợi phía bên ngoài – phía bên ngoài có một sự cần thiết nào đó của tánh tư lợi nếu không người ta phải lìa bỏ cuộc sống này – nhưng phía bên trong, thuộc tâm lý, thuộc chủ quan, tại sao lại có tánh tư lợi sâu xa bí hiểm như thế, trong tất cả chúng ta? Tánh tư lợi đó – bạn biết rõ từ ngữ đó có nghĩa là gì? Quan tâm đến chính mình, những lợi ích riêng tư của mình, những thất bại riêng tư của mình, sự phân chia riêng tư của mình, những ý kiến, những thành kiến riêng tư của mình, toàn bộ tồn tại của cuộc sống riêng tư của mình. Tánh tư lợi – tại sao chúng ta lại gắn kết với nó? Liệu có thể sống trong thế giới này mà không có tánh tư lợi đó, hay không? Trước hết thuộc tâm lý và sau đó xem thử liệu nó có thể được ở bên ngoài – đúng chứ? Chúng ta có cùng nhau theo dõi đến đây không, hay là tôi đang nói chuyện ở cái lều kia, bên ngoài cái hàng rào?

Các bạn có lần nào nhận thấy rằng chúng ta thiết lập một cái hàng rào quanh chúng ta hay không? Một hàng rào của tự bảo vệ, một hàng rào để chận đứng bất kỳ tổn thương nào, một rào chắn giữa bạn với người khác, giữa bạn và gia đình của bạn và vân vân, có một rào chắn giữa bạn và người nói – đúng chứ? Dĩ nhiên là vậy. Các bạn không biết người nói, người nói không biết các bạn, do đó các bạn đang lắng nghe khá lịch sự, hiếu kỳ về điều quái quỉ gì mà ông ta đang nói và hy vọng rằng các bạn sẽ rút ra được điều gì đó từ nó sau khi ngồi ở đây khoảng một tiếng đồng hồ hay là như thế trong cái lều nóng nực này, cái lều rộng lớn này và chờ đợi một việc gì đó – đúng chứ? Dĩ nhiên là vậy. Hiếu kỳ, chọn lựa điều gì phù hợp các bạn, điều gì không phù hợp các bạn, đang lắng nghe một phần, không khi nào toàn bộ, bởi vì người ta không muốn phơi bày mình ra cho chính mình, vì vậy tự nhiên người ta dựng lên hoặc là một rào chắn rất, rất mỏng, gần như không có, hoặc là một bức tường rõ rệt. Tại sao chúng ta lại làm điều đó? Đó cũng là tánh tư lợi phải không? Và cái tánh tư lợi này hiển nhiên phải tạo ra sự tách rời, để phá vỡ. Theo quốc gia, bạn có thể nhìn thấy cái rào chắn, ở một phía là nước Anh và phía còn lại là tất cả Châu âu, và vượt ngoài nó. Có sự phân chia liên tục này, và nơi nào có phân chia phải có xung đột, điều đó hiển nhiên. Dù rằng bạn có một sự liên hệ thân mật rất sâu đậm với người chồng hay là người vợ của bạn, một cô gái hay là cậu trai, và vân vân, nơi nào có phân chia nơi đó phải có sự tách rời, phải có xung đột. Đó là một qui luật – đúng chứ? Dù rằng bạn thích nó hay không, đó là một qui luật. Nhưng khi người ta nhìn thấy điều đó, vậy thì chính cái động thái đang nhìn thấy là phương cách để phá sập cái rào chắn.

Vì vậy chúng ta phải tìm hiểu: nhìn thấy có nghĩa là gì? Quan sát có nghĩa là gì? Tôi đang quan sát chính tôi – đúng chứ? Tôi đang quan sát tôi là gì, những phản ứng của tôi, những thành kiến của tôi, những tin tưởng của tôi, những hành vi của tôi, truyền thống trong đó tôi đã được nuôi dưỡng, danh tiếng, tất cả điều vô giá trị đó, tôi đang quan sát. Nếu tôi không quan sát rất, rất cẩn thận, lắng nghe mọi âm thanh đang xảy ra khi quan sát, vậy thì tôi đặt ra một phương hướng mà tôi phải đi. Các bạn đang theo sát tất cả điều này chứ? Hay là tôi đang nói chuyện một mình đây?

Chúng tôi đã nói chuyện ở Washington, nước Mỹ và họ vỗ tay điều gì tôi nói, đồng ý, khuyến khích. Ở đây tất cả các bạn đều ngồi rất im lặng. Người ta thực sự không biết liệu rằng các bạn có thực sự đang đi cùng, thực sự đang lắng nghe, hay là tình cờ vào đây, một buổi giảng đạo sáng chủ nhật. Thay vì đi nhà thờ các bạn xuất hiện ở đây, hoặc là để tiêu khiển, hoặc là chỉ để nghe ông già kia đang nói cái gì, hoặc là, “Ồ tôi đồng ý với ông ta nhưng ông ta không đúng hoàn toàn về những vấn đề khác”. Chúng ta không bao giờ nhìn vào toàn bộ sự việc, toàn bộ vấn đề của cuộc sống, toàn bộ của sự hiện hữu từ niên thiếu đến khi chết. Chúng ta không bao giờ nhận vào toàn bộ sự việc và quan sát, học hỏi, không tích lũy hiểu biết, điều đó khá đơn giản, nhưng để học hỏi điều gì đang xảy ra trong chính mình, những đòi hỏi mà chúng ta yêu cầu lẫn nhau, những tổn thương, sự cô độc sâu thẳm, sự sầu thảm, ưu tư, sự không chắc chắn, những sợ hãi, và tất cả những điều dễ chịu mà chúng ta trải qua, và gồm cả đau đớn, và cuối cùng có sự đau khổ của cái chết. Chúng ta không bao giờ nhìn thấy toàn bộ chuyển động này như một, nhưng trái lại chúng ta quan tâm suy xét nó theo từng thành phần.

Bây giờ chúng ta sẽ quan sát, nếu chúng ta được phép, cùng nhau, không những quan sát điều gì là nguyên nhân của sự phân chia này, mà còn quan sát liệu rằng bộ não, mà đã bị điều kiện trong hàng triệu năm đến chiến tranh, đến xung đột, đến công việc, đến công việc, đến công việc vô tận, huyên thuyên không ngừng nghỉ, bị phân chia như những bộ lạc, những quốc gia và vân vân, chúa của bạn và chúa của tôi, triết lý phương Đông đối nghịch với triết lý phương Tây. Các bạn biết mọi việc đang xảy ra. Vì vậy liệu rằng sáng nay chúng ta có thể gạt đi tất cả, nếu chúng ta có thể, toàn bộ chuyển động của đồng ý hay không đồng ý, trong đó có sự chọn lựa – đúng chứ? Tôi đã chọn đi hướng này và bạn đã chọn đi hướng kia; tôi đã chọn tin Chúa, hay là không tin Chúa, và bạn nói, “Không, xin lỗi, tôi không thể chấp nhận điều đó, phải có Chúa, bởi vì tôi tin tưởng điều đó, tôi thích điều đó”, – hay là “Đó là truyền thống của tôi,” – và vân vân. Nếu một lần chúng ta nhận ra sự phân chia, sự đồng ý, sự không đồng ý, phần thưởng và hình phạt, vậy thì chúng ta có thể bắt đầu thực sự nhìn thấy chính chúng ta, bởi vì chính chúng ta là thế giới. Chúng ta là gì, thế giới là như vậy. Nếu chúng ta bạo hành, ngờ vực, keo kiệt, thế giới giống như thế đó. Việc này hiển nhiên bởi vì chúng ta đã tạo ra cái xã hội này, cái thế giới vô luân, xấu xa, ghê tởm này mà chúng ta sống trong đó, cùng với tất cả những thần thánh, bạn biết rồi, tất cả công việc đó. Nó đã trở thành một gánh xiếc to lớn, một gánh xiếc đau khổ hay là một gánh xiếc vui thú. Vì vậy liệu rằng chúng ta có thể nhìn thấy chính xác chúng ta là gì mà không bị biến dạng, hay không? Chúng ta là gì – nói về tâm lý chứ không phải sinh học? Theo sinh học nó đã được tập hợp qua thiên niên kỷ và thiên niên kỷ. Theo tâm lý, từ khi bắt đầu có con người, đã có bạo hành, thù hận, ganh tị, hung hăng, luôn luôn cố gắng để trở thành một sự việc gì đó nhiều hơn, nhiều hơn, nhiều hơn và nhiều hơn điều gì chúng ta là. Có phải chúng ta chỉ đang lắng nghe sự diễn tả hay là chúng ta nhìn thấy sự kiện, không phải ý tưởng của sự kiện? Các bạn hiểu rõ chứ? Có một sự khác biệt giữa sự kiện và ý tưởng của sự kiện. Đó là, chúng ta có một ý tưởng, nhìn thấy một điều gì đó và chúng ta tạo ra từ điều đó một ý tưởng, và sau đó theo đuổi cái ý tưởng. Tôi không nên giống như thế này nhưng tôi phải giống như thế kia. Đó là một ý tưởng. Trước hết tôi nhìn thấy tôi là gì, không phải tôi nên là gì – đúng chứ? Sau đó tôi nhìn thấy chính xác tôi là gì. Đó là một sự kiện. Sự kiện không cần một ý tưởng, một khái niệm, một học thuyết. Nó là như vậy. Tôi giận dữ. Đó là một sự kiện. Nhưng nếu tôi nói, “Tôi không được giận dữ”, vậy thì nó trở thành một ý tưởng. Chúng ta có cùng nhau hiểu rõ việc này chứ?

Vậy thì các bạn đang tạo ra việc gì từ điều này? Có phải các bạn đang rút ra được một nhóm những ý tưởng, hay là các bạn đang nhìn thấy sự kiện như nó là – rằng là chúng ta ganh tị, hung hăng, cô độc, sợ hãi và mọi chuyện còn lại quanh nó. Toàn bộ tinh thần, cái tư cách một người, cái tôi là tất cả điều này – đúng chứ? Các bạn nghi ngờ điều này à? Đó là, tất cả điều này là quá khứ, những kỷ niệm mà chúng ta đã gom góp được – đúng chứ? Tôi đã sợ hãi, tôi biết rõ sợ hãi là gì, và cái khoảnh khắc cảm giác đó xuất hiện tôi nói rằng, “Đó là sợ hãi.” Chính cái câu nói “đó là sợ hãi” là một ý tưởng, không là một sự kiện. Tôi không biết các bạn có theo kịp đến đây không? Thưa các bạn, từ ngữ cái cây không là cái cây thật – đúng chứ? Cái tên K không là K thực sự. Từ ngữ không là cái vật – đúng chứ? Vì thế, khi bạn quan sát, bộ não của bạn bị kẹt trong toàn bộ mạng lưới của từ ngữ, từ ngữ, từ ngữ – đúng chứ? Liệu bạn có thể quan sát chính mình mà không có từ ngữ? Ồ, hãy cố gắng thêm nữa, thưa các bạn, hãy cùng tôi chơi trò chơi này, các bạn đồng ý chứ? Quả bóng ở phía sân của bạn. Đó là, liệu bạn có thể quan sát người vợ của bạn, người chồng của bạn, con cái của bạn, hay là người bạn gái của bạn; hay bất kỳ điều gì mà không có từ ngữ? Mà không có hình ảnh, hay không? Cái từ ngữ đó, cái hình ảnh đó, là sự phân chia – đúng chứ? Liệu bạn có thể quan sát người nói mà không có từ ngữ hay không? – Từ ngữ là tất cả những hồi tưởng về người nói, tiếng tăm, điều gì bạn đã đọc hay là không đọc, và vân vân, chỉ quan sát mà thôi. Điều đó có nghĩa là người ta phải nắm chặt, hiểu rõ bộ não vận hành như thế nào – đúng chứ? Bộ não riêng rẽ của bạn, không phải bộ não của những triết gia, hay là những nhà văn tinh thần, hay là những giáo sĩ hay là ai đó hay là người khác. Chỉ quan sát chính bản thân mình mà không có từ ngữ, rồi thì chúng ta có thể quan sát những sự kiện nào đó, tại sao con người lại bị tổn thương – đúng chứ? Tìm ra điều đó rất quan trọng.

Từ niên thiếu chúng ta đã bị tổn thương – làm và không làm – đúng chứ? Luôn luôn có áp lực, luôn luôn có ý thức của được thưởng và bị phạt. Bạn nói với tôi một điều gì đó tôi không làm – mà tôi tức giận và bị tổn thương – đúng chứ? Vì vậy chúng ta đã nhận ra một sự kiện rất đơn giản rằng là từ niên thiếu chúng ta đã bị tổn thương, và phần còn lại của cuộc đời chúng ta mang sự tổn thương đó – sợ hãi bị tổn thương thêm nữa, hay là gắng sức để không bị tổn thương, mà là một hình thức khác của sự kháng cự  – đúng chứ? Vì vậy có phải là chúng ta ý thức được những tổn thương này và do đó tạo ra một rào chắn quanh chúng ta, cái rào chắn của sợ hãi – đúng chứ? Chúng ta có thể tìm hiểu vấn đề của sợ hãi này được không? Chúng ta hãy tìm hiểu nhé? Không phải vì sự thích thú của tôi, nhưng tôi đang trình bầy vì chính các bạn. Liệu rằng chúng ta có thể tìm hiểu nó rất, rất sâu xa và xem thử tại sao con người, mà là tất cả chúng ta, đã sống cùng sự sợ hãi trong hàng ngàn năm, hay không? Chúng ta hiểu rõ những hậu quả của sự sợ hãi – sợ hãi không được thưởng, sợ hãi một thất bại, sợ hãi sự yếu ớt của bạn, sợ hãi cảm giác riêng của bạn rằng là bạn phải đạt đến một cái mốc nào đó và lại không có khả năng – đúng chứ? Và tất cả việc này nuôi dưỡng những hình thức nào đó của sợ hãi. Các bạn có thích tìm hiểu vấn đề này không? Điều đó có nghĩa là tìm hiểu nó thấu đáo đến tận cùng, và không chỉ nói rằng, “Xin lỗi điều đó quá khó khăn”. Không có gì là quá khó khăn nếu bạn muốn thực hiện nó. Cái từ ngữ khó khăn ngăn cản bạn không hành động thêm nữa. Nhưng nếu bạn có thể xua tan cái từ ngữ khó khăn đó rồi thì bạn có thể tìm hiểu cái vấn đề rất, rất phức tạp này, không chỉ bằng lời nói, mà rất dễ dàng – chúng ta có thể giải thích sự gây hậu quả, mọi hậu quả và mọi hậu quả trở thành nguyên nhân và vân vân. Nó là một xâu chuỗi.

Trước hết, tại sao chúng ta lại sống cùng sợ hãi? Nếu bạn có một chiếc xe hơi bị hỏng máy bạn đi đến một tiệm sửa xe gần nhất, nếu bạn có thể, và sau đó máy móc được sửa chữa rồi bạn tiếp tục. Đó có phải là chúng ta không có – không có một người nào chúng ta có thể nương nhờ để giúp chúng ta vượt qua sự sợ hãi, hay không? Bạn hiểu rõ câu hỏi chứ? Có phải chúng ta muốn sự giúp đỡ từ một ai đó để được tự do khỏi sự sợ hãi – từ những nhà tâm lý học, những chuyên gia liệu pháp tâm lý, những nhà tâm thần học, hay là vị giáo sĩ, xưng tội, hay là vị đạo sư mà nói rằng, “ Hãy dâng hiến mọi thứ cho ta, gồm cả tiền bạc của bạn, rồi thì bạn sẽ hoàn toàn an bình”, đúng như vậy chứ? Chúng ta làm việc này. Các bạn có lẽ cười, các bạn có lẽ vui, nhưng ở bên trong chúng ta luôn luôn đang làm việc này.

Vậy thì, chúng ta muốn sự giúp đỡ phải không? Cầu nguyện, cầu nguyện là một hình thức của giúp đỡ. Người nói đang bảo cho bạn phương cách để được tự do khỏi sợ hãi là một hình thức của giúp đỡ. Nhưng ông ta sẽ không bảo cho bạn làm cách nào, bởi vì chúng ta đang cùng nhau đi, chúng ta đang dùng mọi năng lượng để khám phá cho chính bạn nguyên nhân của sợ hãi. Nếu bạn hiểu rõ một điều gì đó rất rành mạch bạn không phải quyết định, hay là chọn lựa, hay là xin xỏ sự giúp đỡ, bạn hành động – đúng chứ? Liệu bạn có hiểu rõ rành mạch toàn bộ kết cấu, bản chất phía bên trong của sự sợ hãi hay không? Hay là bạn đã sợ hãi và kỷ niệm của việc đó quay trở lại và nói đó là sợ hãi. Các bạn có hiểu rõ tôi đang trình bày điều gì hay không?

Vì vậy, chúng ta hãy tìm hiểu vấn đề này cẩn thận – không phải người nói tìm hiểu nó rồi sau đó bạn đồng ý, hay là không đồng ý, nhưng chính bạn đang cùng làm chuyến hành trình này với người nói, không phải bằng ngôn từ hay trí năng, nhưng đào sâu, thăm dò, xem xét – được chứ? Chúng ta đang tìm ra – chúng ta muốn đi, không phải, chúng ta muốn đào sâu như là bạn đào ngoài vườn, hay là để tìm nước, bạn đào sâu, bạn không đứng bên ngoài trên quả đất và nói rằng, “Tôi phải có nước.” Bạn đào, hay là đi đến một con sông. Vì vậy trước hết, chúng ta hãy rất rõ ràng: bạn có muốn sự giúp đỡ với mục đích để được tự do khỏi sự sợ hãi hay không? Nếu bạn muốn sự giúp đỡ vậy thì bạn đang thiết lập một quyền lực – đúng chứ? Vậy thì bạn chịu trách nhiệm cho sự thiết lập một quyền lực, một người dẫn dắt, một giáo sĩ. Vì vậy người ta phải tự hỏi trước khi chúng ta tìm hiểu vấn đề của sợ hãi, liệu rằng bạn có muốn sự giúp đỡ hay không? Dĩ nhiên bạn đi đến bác sĩ nếu bạn bị đau đớn, hay bị nhức đầu, hay là một loại bệnh nào đó. Ông ấy biết nhiều hơn về các bộ phận trong cơ thể của bạn vì vậy ông ấy sẽ bảo cho bạn biết phải làm gì. Chúng ta không đang nói về cái loại giúp đỡ đó. Chúng ta đang nói về liệu rằng bạn có cần sự giúp đỡ, một ai đó dạy dỗ bạn, hướng dẫn bạn, và nói rằng, “Hãy làm việc này, hãy làm việc kia, ngày này qua ngày khác và bạn sẽ được tự do khỏi sợ hãi.” Người nói không đang giúp các bạn. Đó là một điều chắc chắn, bởi vì bạn có hàng tá người giúp đỡ, từ những vị lãnh đạo tôn giáo to lớn – Chúa cấm! – đến những chuyên gia tâm lý nghèo nàn, hèn kém nhất ở góc đường. Vì vậy chúng ta hãy rất rõ ràng giữa chính chúng ta rằng là người nói không muốn giúp đỡ các bạn theo tâm lý bằng bất kỳ hình thức nào – được chứ? Các bạn vui lòng chấp nhận việc đó chứ? Thành thật chấp nhận việc đó chứ? Đừng nói vâng, điều đó khó khăn lắm. Trong suốt cuộc đời các bạn đã tìm kiếm sự giúp đỡ trong những phương hướng khác nhau, dù rằng một số người nói rằng, “Vâng, tôi không cần sự giúp đỡ.” Nó chỉ đòi hỏi sự trực nhận, đang nhìn thấy rõ cái nhu cầu được giúp đỡ đã làm gì cho con người. Bạn chỉ yêu cầu được giúp đỡ khi bạn bị rối loạn, khi bạn không biết phải làm gì, khi bạn hoang mang – đúng chứ? Nhưng khi bạn nhìn thấy rất rõ ràng những sự việc, nhìn thấy, quan sát, trực nhận, không những ở bên ngoài, nhưng ở bên trong nhiều hơn – khi bạn nhìn thấy rất, rất rõ ràng những sự việc, bạn không muốn bất kỳ sự giúp đỡ nào; đó kìa nó hiện diện. Và từ đó hành động đến – đúng chứ? Chúng ta có cùng nhau hiểu rõ việc này hay không? Chúng ta hãy lặp lại, nếu các bạn muốn. Người nói không đang bảo cho các bạn biết làm cách nào. Đừng bao giờ đưa ra câu hỏi làm cách nào đó, và rồi thì luôn luôn có một người nào đó đưa cho bạn một sợi dây thừng. Người nói không đang giúp đỡ bạn bằng bất kỳ cách nào, nhưng cùng nhau chúng ta đi chung một con đường, tuy rằng có lẽ không cùng một tốc độ. Nhưng hãy điều chỉnh tốc độ riêng của bạn và chúng ta sẽ cùng nhau sánh vai đi. Rõ ràng chứ? Chúng ta tán thành rồi chứ?

Nếu các bạn không rõ ràng về vấn đề nhu cầu được giúp đỡ, các bạn sẽ phải đi đến một nơi nào khác. Có thể các bạn sẽ đi. Hay là nhờ vào một quyển sách, hay là nhờ vào một ai đó, không hướng về người nói. Xin lỗi khi phải làm buồn phiền các bạn vì nói rằng tôi không chịu chìa tay ra; điều đó không phải vậy đâu. Nếu chúng ta đang đi cùng nhau thì chúng ta đang nắm chặt tay nhau. Không còn phải chìa tay bạn ra và tìm kiếm sự giúp đỡ nữa – đúng chứ? Chúng ta đang cùng nhau làm việc hay là tôi lại đang làm việc một mình và trở nên phấn khích bởi nó đây?

Nguyên nhân của sự sợ hãi là gì? Làm ơn hãy tìm hiểu từ từ. Nguyên nhân. Nếu các bạn có thể khám phá nguyên nhân của sợ hãi vậy thì các bạn có thể làm một điều gì đó về nó, các bạn có thể thay đổi nguyên nhân – đúng chứ? Nếu một bác sĩ bảo với tôi, nói với diễn giả rằng, “Ông bị ung thư” – mà tôi không bị – nhưng giả sử bác sĩ bảo với tôi rằng tôi bị ung thư và nói rằng, “Tôi có thể cắt bỏ nó dễ dàng và ông sẽ khỏe lại.” Tôi đi tới ông ấy. Ông ta cắt bỏ nó và nguyên nhân chấm dứt. Vì thế nguyên nhân có thể luôn luôn được thay đổi, được nhổ bật gốc rễ. Nếu bạn bị nhức đầu bạn có thể tìm được nguyên nhân của nó, nếu bạn ăn uống không phù hợp, hay là bạn hút thuốc quá nhiều, hay là bạn uống rượu quá nhiều và mọi việc như thế; hoặc là bạn ngừng uống rượu, hút thuốc hoặc là bạn dùng một viên thuốc để điều trị nó. Lúc đó viên thuốc trở thành hậu quả mà trong chốc lát chấm dứt nguyên nhân – đúng chứ? Vì vậy nguyên nhân và hậu quả luôn luôn có thể được thay đổi, ngay lập tức hay là bạn tốn thời gian với nó. Nếu bạn tốn thời gian với nó, vậy thì trong khoảng thời gian đó những nhân tố khác len lỏi vào nó. Thế là bạn không bao giờ thay đổi hậu quả, bạn tiếp tục với nguyên nhân. Chúng ta có cùng nhau hiểu rõ không? Vậy thì nguyên nhân của sợ hãi là gì? Tại sao chúng ta lại không tìm hiểu nó? Tại sao chúng ta lại chịu đựng nó, khi biết hậu quả của sợ hãi, những kết cuộc của sợ hãi? Nếu thuộc về tâm lý bạn không bị sợ hãi, không có nỗi sợ hãi gì cả, bạn sẽ không còn thần thánh, bạn sẽ không còn những biểu tượng để thờ phượng, không còn những nhân cách để kính yêu. Rồi thì bạn được tự do lạ lùng phần tâm lý. Sợ hãi cũng làm người ta co rúm lại, căng thẳng, lo lắng, muốn tẩu thoát nó và do đó sự tẩu thoát trở nên quan trọng hơn nỗi sợ hãi. Các bạn đang theo kịp chứ? Vì vậy chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu nguyên nhân của sợ hãi – nguyên nhân cơ bản của nó là gì? Và nếu chúng ta khám phá ra nó cho chính mình, rồi thì nó chấm dứt. Nếu chúng ta hiểu rõ nguyên nhân, hay là nhiều nguyên nhân, chính trực nhận đó chấm dứt nguyên nhân – đúng chứ? Các bạn có đang lắng nghe tôi, lắng nghe người nói, để giải thích nguyên nhân hay không? Hay là thậm chí các bạn không bao giờ cần hỏi một câu hỏi như thế? Tôi chịu đựng sợ hãi, giống như người cha của tôi, người ông của tôi, nguyên cái chủng tộc trong đó tôi được sinh ra, nguyên cái cộng đồng, nguyên cái cấu trúc của thần thánh và nghi lễ đều dựa vào sợ hãi và sự khao khát để đạt được một trạng thái phi thường nào đó – đúng chứ?

Vì vậy, chúng ta hãy tìm hiểu việc này. Chúng ta không đang bàn luận về, cùng nhau [tiếng ồn xe lửa] – chúng ta không đang bàn luận về vô số hình thái khác nhau của sợ hãi – sợ hãi bóng tối, sợ hãi người vợ, người chồng của mình, sợ hãi xã hội, sợ hãi chết chóc, sợ hãi – bạn biết không, chúng ta không đang nói về những hình thái khác nhau của sợ hãi. Nó giống như một cái cây có nhiều, nhiều cành, nhiều bông hoa, nhiều quả, những bông hoa trở thành quả, nhưng chúng ta đang nói về gốc rễ của cái cây đó. Gốc rễ của nó. Không phải là một hình thái sợ hãi riêng biệt của bạn. Bạn có thể lần ra dấu tích hình thái sợ hãi riêng biệt của bạn từ gốc rễ của sợ hãi. Vì vậy chúng ta đang hỏi: chúng ta đang quan tâm đến những sợ hãi của chúng ta, hay là đến tổng thể của sự sợ hãi? Đến tổng thể cái cây, không chỉ là một cái cành của nó. Bởi vì nếu chúng ta không hiểu rõ làm thế nào cái cây đó sống được, nó cần bao nhiêu nước, chiều sâu của đất và vân vân, chỉ xén tỉa cành cây sẽ không được gì cả; chúng ta phải tìm hiểu gốc rễ của sợ hãi. Vậy thì gốc rễ của sợ hãi là gì? Đừng chờ đợi tôi trả lời. Tôi không là người lãnh đạo của bạn. Tôi không là người giúp đỡ bạn. Tôi không là vị đạo sư của bạn – cám ơn Chúa! Chúng ta hãy cùng nhau, như hai anh em, và tôi có ý như vậy, người nói có ý như vậy, nó không chỉ là ngôn từ. Như hai người bạn tốt đã quen nhau từ khởi đầu của thời gian, đi cùng một con đường, cùng một tốc độ, quan sát mọi thứ chung quanh bạn và trong bạn, vì vậy hãy cùng nhau chúng ta tìm hiểu sợ hãi. Làm ơn, hãy cùng nhau. Nếu không như vậy, cuộc nói chuyện này sẽ chỉ thuần tuý là ngôn từ, và khi chấm dứt cuộc nói chuyện bạn sẽ nói rằng, “Thực sự ra tôi sẽ phải làm gì với sự sợ hãi của tôi đây?”

Sợ hãi rất phức tạp. Nó là một phản ứng rất mạnh. Nếu bạn ý thức được nó, nó là một cú choáng, không chỉ về sinh học, về thể trạng, mà còn là một cú choáng đến bộ não. Bộ não có một khả năng, vì người ta tự khám phá ra cho chính mình, không phải từ điều gì những người khác nói, nó có khả năng giữ được khoẻ mạnh bất kể một cú choáng. Tôi không biết tất cả về việc đó, nhưng chính cú choáng mời mọc sự bảo vệ riêng của nó. Nếu bạn tự tìm hiểu nó, bạn sẽ hiểu rõ. Vì vậy sợ hãi là một cú choáng – trong khoảnh khắc, hay là tiếp tục trong những hình thức khác, những diễn tả khác, những phương thức khác. Vì vậy chúng ta sẽ tìm hiểu ngay tại gốc rễ của nó. Để hiểu rõ gốc rễ của nó, chúng ta phải hiểu rõ thời gian – đúng chứ? Thời gian như hôm qua, thời gian như hôm nay. Tôi nhớ điều gì đó tôi đã làm, mà tôi bị thẹn thuồng hay là căng thẳng, hay là lo lắng, hay là sợ hãi; tôi nhớ tất cả điều đó và nó tiếp tục đến tương lai. Tôi đã tức giận, ghen tuông, ganh tị – đó là quá khứ. Tôi vẫn còn ganh tị, được thay đổi chút ít; tôi hơi hơi rộng lượng với mọi thứ nhưng ganh tị vẫn tiếp diễn. Toàn quy trình này là thời gian, đúng không? Bạn hiểu chứ? Hãy nói vâng, vì Chúa! Không, đừng nói vâng! Bạn hiểu chứ? Đó là, chúng ta công nhận điều gì là thời gian?

Chúng ta hãy bắt đầu lại. Bạn xem điều gì là thời gian? Qua đồng hồ, mặt trời mọc, mặt trời lặn, sao hôm, trăng non và trăng tròn sau đó mười lăm ngày. Với bạn thời gian là gì? Thời gian để học một kỹ năng? Thời gian để học một ngôn ngữ? Thời gian để viết một lá thư? Thời gian để đi từ đây về nhà của bạn? Tất cả việc đó là thời gian như khoảng cách – đúng chứ? Tôi phải đi từ đây đến đó. Đó là một khoảng cách được bao phủ bởi thời gian – đúng chứ? Nhưng thời gian cũng ở phía bên trong, thuộc tâm lý; tôi là điều này, tôi phải trở thành điều kia. Trở thành điều kia được gọi là tiến hóa. Tiến hoá có nghĩa từ hạt đến cái cây. Và cũng vậy tôi ngu dốt nhưng tôi sẽ học. Tôi không biết nhưng tôi sẽ biết. Hãy cho tôi thời gian để được tự do khỏi bạo hành. Bạn đang theo sát chứ?  Hãy cho tôi thời gian. Hãy cho tôi một vài ngày, một tháng hay là một năm và tôi sẽ được tự do khỏi nó. Vì vậy chúng ta sống bằng thời gian – không phải chỉ đi làm việc mỗi ngày từ chín đến năm giờ, Chúa cấm, mà còn thời gian để trở thành một điều gì đó. Nhìn xem, bạn hiểu rõ tất cả việc này – đúng chứ? Thời gian, chuyển động của thời gian. Tôi đã sợ hãi bạn và tôi nhớ sợ hãi đó; sợ hãi đó vẫn còn ở đó và tôi sẽ sợ hãi bạn vào ngày mai. Tôi hy vọng là không, nhưng nếu tôi không làm một điều gì đó rất nghiêm túc về nó tôi sẽ sợ hãi bạn vào ngày mai. Vì vậy chúng ta sống bằng thời gian – đúng chứ? Làm ơn, chúng ta hãy rõ ràng việc này. Chúng ta sống bằng thời gian, mà là, tôi đang sống, tôi sẽ chết. Tôi sẽ trì hoãn cái chết càng lâu càng tốt; tôi đang sống và tôi sẽ làm mọi thứ để lẩn tránh cái chết mặc dầu nó không tránh khỏi – đúng chứ? Thế là cả tâm lý lẫn sinh học, chúng ta sống bằng thời gian.

Thời gian có là một yếu tố của sợ hãi hay không? Làm ơn hãy tìm hiểu. Thời gian – đó là, tôi đã nói dối, tôi không muốn bạn biết, nhưng bạn rất thông minh; bạn nhìn tôi và nói rằng, “Bạn đã nói dối”, “Không, không, tôi không nói dối” – tôi biện hộ ngay tức khắc bởi vì tôi sợ bạn phát hiện được tôi là người nói dối. Hay nói dối một ít. Vì vậy tôi sợ hãi – đúng chứ? Vì một điều gì đó mà tôi đã làm, mà tôi không thích bạn biết và tôi sợ hãi việc đó. Mà là điều gì? Tư tưởng, phải vậy không? Tôi đã làm một điều gì đó mà tôi nhớ và sự nhớ lại đó nói rằng, hãy cẩn thận, đừng để anh ta khám phá ra bạn nói dối bởi vì bạn đã có danh tiếng như một người thật thà, và vì vậy bạn bảo vệ chính bạn. Vậy là suy nghĩ và thời gian đi cùng nhau. Không có sự phân chia giữa tư tưởng, suy nghĩ và thời gian. Làm ơn hãy rõ ràng về vấn đề này, nếu không bạn sẽ khá hoang mang sau này. Nguyên nhân gây ra sợ hãi là thời gian-tư tưởng, gốc rễ của nó – đúng chứ?

Khán giả: Tôi không hiểu rõ lắm.

K: Chờ đã, thưa bạn. Bạn có thể đặt câu hỏi khi có buổi họp mặt đặt câu hỏi và trả lời. Tôi tin rằng vào thời điểm nào đó tuần tới.

Vì vậy, chúng ta có rõ ràng về điều này rằng là thời gian, đó là, quá khứ, với tất cả những sự việc mà người ta đã làm, và tư tưởng, dù rằng dễ chịu hay khó chịu, đặc biệt nếu nó khó chịu, tôi muốn bảo vệ nó, hay thay đổi nó, hay không thể thay đổi vì vậy tôi nói, “Ô tôi sợ hãi nó.” Đúng chứ? Mà là suy nghĩ về nó. Do đó thời gian và tư tưởng là gốc rễ của sợ hãi. Đây là một sự thật rõ ràng. Một sự thật bằng từ ngữ rất đơn giản. Nhưng để tìm hiểu đằng sau từ ngữ và nhìn thấy sự thật của thời gian-tư tưởng, rõ ràng bạn sẽ phải hỏi rằng: làm thế nào tư tưởng ngừng lại được? Đó là một câu hỏi tự nhiên, không à? Nếu tư tưởng tạo ra sợ hãi, mà quá hiển nhiên, vậy thì làm thế nào tôi ngừng được suy nghĩ? Các bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Hãy bảo cho tôi biết làm thế nào tôi ngừng được suy nghĩ? Bởi vì tôi nhìn thấy nguyên nhân là tư tưởng, bởi vì tôi nhớ điều gì tôi đã làm, tôi sợ hãi nó, tôi không muốn bạn phát hiện, vì vậy nó là suy nghĩ – đúng chứ? Sau đó tôi yêu cầu bạn, “Làm ơn hãy giúp tôi ngừng được suy nghĩ của tôi.” Tôi sẽ là một người ngu xuẩn khi hỏi một câu hỏi như thế nhưng tôi đang hỏi nó. Làm thế nào tôi ngừng được suy nghĩ đây? Điều đó có thể được hay không? Hãy tiếp tục đi, thưa bạn, tìm hiểu đi, đừng để tôi tiếp tục. Suy nghĩ. Bởi vì chúng ta sống bằng suy nghĩ. Mọi việc chúng ta làm đều qua tư tưởng. Để viết một lá thư, để học một ngôn ngữ, để đi tới văn phòng của bạn, để làm tất cả công việc kinh doanh, là nguyên qui trình của suy nghĩ. Chúng ta đã bàn về điều này cặn kẽ vào một ngày nào đó rồi. Chúng ta sẽ không phí thời gian tìm hiểu nguyên nhân, sự bắt đầu của suy nghĩ, nó đến bằng cách nào – trải nghiệm, hiểu biết, mà luôn luôn bị giới hạn, ký ức và sau đó tư tưởng. Tôi chỉ đang lặp lại nó một cách vắn tắt.

Vì vậy liệu có thể ngừng được suy nghĩ? Liệu có thể không huyên thuyên suốt ngày? Cho bộ não nghỉ ngơi, mặc dầu nó có nhịp điệu riêng của nó, dòng máu chảy lên nó, hoạt động riêng của nó. Riêng tư của nó, không phải hoạt động bị áp đặt bởi tư tưởng – bạn hiểu chứ? [tiếng ồn của xe lửa] – Dường như có nhiều xe lửa hôm nay. Cho tôi được phép nói rõ, cho người nói được phép nói rõ, đó là một câu hỏi sai lầm. Đó là ai mà ngừng suy nghĩ? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Nó vẫn còn là tư tưởng, phải vậy không? Khi tôi nói rằng, “Ước gì tôi có thể ngừng suy nghĩ rồi thì tôi sẽ không còn sợ hãi”, chính cái câu nói “Tôi mong ước tôi có thể ngừng nó”, đó là ai mà mong ước ngừng suy nghĩ? Nó vẫn còn là tư tưởng phải không, bởi vì nó muốn một điều gì khác nữa – đúng chứ?

Vậy thì bạn sẽ làm gì đây? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Bất kỳ chuyển động nào của tư tưởng để khác biệt cái gì nó là, vẫn còn là suy nghĩ – đúng chứ? Tôi tham lam nhưng tôi không được tham lam – nó vẫn còn là suy nghĩ. Suy nghĩ đã gom góp tất cả những sự việc linh tinh, tất cả những công việc xảy ra trong nhà thờ. Giống như cái lều này đã được sắp xếp cẩn thận vào cùng nhau bởi tư tưởng. Rõ ràng tư tưởng là gốc rễ của sự hiện hữu của chúng ta. Vì vậy chúng ta đang hỏi một câu hỏi rất nghiêm túc, khi hiểu ra rằng tư tưởng đã làm gì, đã sáng chế được những thứ lạ kỳ nhất, máy vi tính, tầu chiến, bom nguyên tử, giải phẩu, thuốc men, và cũng những thứ đó đã thúc đẩy con người làm thêm, đi tới mặt trăng và vân vân. Tư tưởng chính là gốc rễ của sợ hãi – đúng chứ? Bạn có nhìn thấy điều đó không? Không phải làm thế nào để chấm dứt tư tưởng. Chúng ta có thực sự nhìn thấy rằng suy nghĩ là gốc rễ của sợ hãi, mà là thời gian? Nhìn thấy, không phải bằng những từ ngữ “tôi đang nhìn thấy”, nhưng thực sự nhìn thấy. Khi bạn gặp đau khổ khủng khiếp, đau khổ đó không khác biệt bạn và bạn hành động ngay lập tức – đúng chứ? Vì vậy liệu rằng bạn có thể nhìn thấy rõ ràng như bạn nhìn thấy cái đồng hồ, người nói và người bạn đang ngồi bên cạnh bạn, nhìn thấy rằng tư tưởng là nguyên nhân gây ra sợ hãi hay không? Đừng, làm ơn đừng hỏi rằng, “Làm thế nào tôi nhìn thấy được?” Cái khoảnh khắc bạn hỏi làm thế nào, một ai đó sẵn lòng giúp đỡ bạn và rồi thì bạn trở thành nô lệ của họ. Nhưng nếu bạn [tiếng ồn của xe lửa] – nhưng nếu chính bạn nhìn thấy rằng thời gian-tư tưởng thực sự là gốc rễ của sợ hãi – không cần thời gian, không cần cố ý. Nó không cần quyết định, chỉ đang thấy. Một con bọ cạp gây chết người, một con rắn gây chết người – tại ngay thời điểm trực nhận về chúng, bạn hành động.

Vì vậy người ta hỏi tại sao chúng ta lại không nhìn thấy? Tại sao chúng ta lại không nhìn thấy rằng một trong những nguyên nhân của chiến tranh là những quốc gia – đúng chứ? Một trong những nguyên nhân. Tại sao chúng ta lại không nhìn thấy rằng một người có lẽ được gọi là một người Hồi giáo, và bạn có lẽ được gọi là một người Thiên chúa giáo, tại sao chúng ta lại đánh nhau vì những cái tên, vì sự tuyên truyền? Đúng chứ? Chúng ta nhìn thấy nó, hay là chỉ ghi nhớ nó, hay là nghĩ ngợi về nó? Các bạn hiểu rõ rồi, thưa các bạn, rằng các bạn là, ý thức của các bạn là phần còn lại của nhân loại. Nhân loại, giống như bạn và những người khác, trải qua mọi hình thái của khó khăn, đau khổ, lao dịch, lo âu, cô độc, trầm cảm, buồn phiền vui thú – mọi con người đều trải qua việc này. Không chỉ là người Thụy sĩ, không chỉ là các bạn, nhưng mỗi con người khắp thế giới, dù họ là người Liên xô, người Mỹ, và những người khác. Vì vậy ý thức của chúng ta, thân tâm của chúng ta, là toàn thể nhân loại. Các bạn hiểu chứ? Điều này là như thế. Chúng ta miễn cưỡng làm sao đâu khi chấp nhận một sự thật đơn giản như vậy, bởi vì chúng ta quá quen thuộc đến cuộc sống cá nhân – tôi, cái tôi lệ thuộc là trước hết. Nhưng nếu bạn hiểu rõ rằng ý thức của bạn được chia sẻ bởi tất cả những con người khác đang sống trên quả đất tuyệt vời này rồi thì toàn bộ cách sống của bạn thay đổi. Nhưng chúng ta không hiểu rõ điều đó. Bạn cần tranh luận, bạn cần nhiều thuyết phục, áp lực, tuyên truyền, mà tất cả việc đó đều quá vô ích bởi vì chính bản thân của bạn phải tự nhìn thấy điều này.

Vậy thì, liệu rằng chúng ta, mỗi người chúng ta, mà là phần còn lại của nhân loại, mà là nhân loại, có thể nhìn thấy một sự thật rất đơn giản? Quan sát, nhìn thấy rằng nguyên nhân gây ra sợ hãi là tư tưởng-thời gian hay không? Ngay lúc đó chính trực nhận là hành động. Và từ đó bạn không phụ thuộc bất kỳ người nào. Vị đạo sư cũng giống như bạn – bạn hiểu chứ? Vị lãnh đạo có lẽ khoác vào những cái áo choàng khác nhau và mang những món trang sức, nhưng lột bỏ tất cả những thứ đó khỏi con người ông ấy thì ông ấy cũng giống như các bạn và tôi. Nhưng ông ấy đã đạt được quyền hành to lớn hơn và chúng ta cũng muốn quyền hành, chức vụ, giai cấp, tiền bạc nhiều hơn. Vì vậy liệu chúng ta có thể quan sát tất cả việc này, nhìn thấy nó rất rõ ràng, và rồi thì chính trực nhận đó chấm dứt tất cả những thứ vô nghĩa này. Rồi thì bạn là một người tự do.

Chúng ta được phép ngừng ở đây chứ? Và chúng ta được phép đứng dậy chứ? Để cho người nói đứng dậy thì các bạn phải đứng dậy trước.

SAANEN

NÓI CHUYỆN VỚI CÔNG CHÚNG Lần thứ tư
Thứ tư, ngày 17 tháng 7 năm 1985

Vẻ đẹp là sự yên lặng khi cái tôi không còn

Các bạn đã nghe tất cả các lời loan báo. Tôi cũng xin phép loan báo rằng tôi sắp sửa nói chuyện được chứ? Và cũng thêm rằng các bạn sẽ góp phần trong cuộc nói chuyện. Nó không là một cuộc nói chuyện một mình, nhưng cùng nhau, và người nói có ý nói cùng nhau, không phải rằng ông ta đang dẫn dắt các bạn hay là ông ta đang giúp đỡ các bạn hay là đang cố gắng thuyết phục các bạn, nhưng trái lại cùng nhau, và từ ngữ đó rất quan trọng, hãy cùng nhau chúng ta thực hiện một chuyến hành trình rất, rất dài. Đó là một con đường khá khó khăn – tôi sẽ không sử dụng từ ngữ đó, nó là một từ ngữ nguy hiểm – một con đường, một lối đi, một phương cách mà sẽ khá phức tạp bởi vì chúng ta sắp sửa nói chuyện về tánh tư lợi, sự khổ hạnh, cách cư xử và trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta liệu rằng có thể chấm dứt được mọi khổ đau. Đây là một câu hỏi rất quan trọng: tại sao sau quá nhiều ngàn năm con người vẫn không bao giờ được tự do khỏi khổ đau, không chỉ là nỗi khổ đau của mỗi con người, sự đau đớn, sự lo âu, sự cô độc liên quan đến nỗi khổ đau đó mà còn là sự khổ đau của nhân loại. Chúng ta sẽ nói về việc đó. Và cũng vậy, nếu chúng ta còn thời gian, chúng ta sẽ nói về vui thú và cũng nói về sự chết.

Sáng nay thật tuyệt vời, đẹp, bầu trời trong xanh, những ngọn đồi bất động và những cái bóng đậm và sâu, và những dòng nước đang chảy, cánh đồng cỏ, rừng cây và bãi cỏ xanh. Chúng ta cũng nên – chúng ta nên cùng nhau nói về ý nghĩa của vẻ đẹp vào một buổi sáng tuyệt vời như thế này. Chúng ta có thể nói về vẻ đẹp là gì được chứ? Bởi vì nó cũng là một vấn đề rất quan trọng. Không phải là vẻ đẹp của thiên nhiên hay là cái sức sống lạ thường, cái năng lượng tràn đầy sinh lực của một con cọp. Có thể các bạn chỉ nhìn thấy những con cọp tại một vườn thú nơi những con vật tội nghiệp này bị giam giữ để cho bạn giải trí. Nếu bạn đi đến một số miền đất trên thế giới nơi người nói đã đi, ông ta ở rất gần một con cọp hoang dã, chỉ cách có hai feet. Đừng bị kích động quá!

Và chúng ta cũng nên tìm hiểu vấn đề này bởi vì nếu không có vẻ đẹp và tình yêu thì không có chân lý. Và chúng ta nên tìm hiểu rất kỹ càng từ ngữ vẻ đẹp. Vẻ đẹp là gì? Các bạn đang hỏi câu hỏi đó và người nói cũng đang hỏi câu hỏi đó. Vì vậy cả hai chúng ta đang cùng nhau tìm hiểu, không chỉ là từ ngữ, những ngụ ý của từ ngữ đó, mà là sự bao la, chiều sâu không đáy của vẻ đẹp. Chúng ta nên nói về nó chứ? Chúng ta có thể nói về nó, nhưng nói chuyện, những từ ngữ, những giải thích và những diễn tả không là vẻ đẹp. Từ ngữ vẻ đẹp không là vẻ đẹp. Nó là một cái gì đó hoàn toàn khác hẳn. Vì thế người ta phải, nếu người ta được phép vạch rõ, người ta phải rất cảnh giác với những từ ngữ. Bởi vì bộ não của chúng ta làm việc, năng động trong một chuyển động của những từ ngữ. Từ ngữ chuyển tải điều gì người ta cảm thấy, điều gì người ta suy nghĩ, và chấp nhận những lời giải thích, những diễn tả bởi vì nguyên cấu trúc của bộ não, hầu hết của nó, là từ ngữ. Vì vậy người ta phải tìm hiểu nó rất, rất kỹ càng không chỉ về vẻ đẹp mà còn về sự khổ hạnh, về tánh tư lợi. Chúng ta sẽ tìm hiểu tất cả những câu hỏi này sáng nay, nếu chúng ta muốn.

Vì vậy chúng ta đang tự hỏi: vẻ đẹp là gì? Có phải vẻ đẹp ở trong một con người, trong một khuôn mặt hay không? Có phải vẻ đẹp ở trong những nhà bảo tàng, những bức tranh, những bức tranh cổ điển, những bức tranh hiện đại hay không? Có phải vẻ đẹp ở trong tất cả âm nhạc – Beethoven, Mozart, Bach và những nhạc sĩ khác hay không? Có phải vẻ đẹp ở trong một bài thơ? Trong văn chương? Nhảy múa? Và mọi ồn ào đang xảy ra trong thế giới được gọi là âm nhạc? Tất cả điều đó là vẻ đẹp à? Hay là vẻ đẹp là điều gì đó hoàn toàn khác hẳn? Đúng chứ? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu nó. Làm ơn, nếu người ta được phép nói rõ, đừng chấp nhận những từ ngữ, đừng hoàn toàn thỏa mãn với những lời giải thích và diễn tả, nhưng chúng ta hãy, nếu chúng ta có thể, gạt bỏ khỏi bộ não tất cả đồng ý và không đồng ý và nhìn nó cẩn thận, ở cùng nó, thâm nhập vào từ ngữ.

Như chúng ta đã nói, nếu không có cái chất lượng đó của vẻ đẹp, mà là nhạy cảm, thì không có sự thật, chân lý. Chất lượng đó ngụ ý không chỉ vẻ đẹp của thiên nhiên – những sa mạc, những cánh rừng, những con sông và những ngọn núi hùng vĩ với vẻ cao quý, uy nghi vô hạn của chúng – mà còn cả sự cảm thấy về nó, không phải là những tưởng tượng lãng mạn và những trạng thái cảm tính – những việc đó chỉ là những cảm giác. Vậy thì, chúng ta đang hỏi, không hiểu vẻ đẹp có là một cảm giác hay không. Bởi vì chúng ta sống bằng những cảm giác – cảm giác dục tình, kèm theo nó là vui thú, và lẫn cả sự đau khổ liên quan đến cái cảm giác không được mãn nguyện và vân vân. Nếu sáng nay chúng ta có thể gạt khỏi bộ não của chúng ta tất cả những từ ngữ kia và suy xét, tìm hiểu câu hỏi quan trọng, rất phức tạp, rất sâu sắc này, bản chất của vẻ đẹp là gì? Chúng ta không đang viết một bài thơ.

Khi bạn quan sát những ngọn núi kia, những tảng đá to lớn kia đang nhô vào bầu trời, nếu bạn yên lặng quan sát nó bạn cảm nhận được sự mênh mông của nó, vẻ hoành tráng vĩ đại của nó. Và trong khoảnh khắc, trong một giây, sự cao quý bao la của nó, cái khối vững chắc của nó, xóa đi tất cả những tư tưởng của bạn, những vấn đề của bạn, trong một giây – đúng chứ? Và bạn nói rằng, “Điều đó kỳ diệu làm sao đâu!”. Vì vậy điều gì đã xảy ra ở đó? Vẻ hoành tráng của những ngọn núi kia, sự mênh mông vô hạn của bầu trời và màu xanh cùng những ngọn núi phủ tuyết, trong một giây xua tan tất cả những vấn đề của bạn. Nó khiến bạn quên bẵng chính mình trong một giây. Bạn bị nó mê hoặc, bạn bị nó gây ấn tượng. Giống như một đứa trẻ, mà đã nghịch ngợm suốt ngày hay là trong chốc lát, em có quyền được tồn tại, và bạn cho em một món đồ chơi phức tạp. Em bé mê mải món đồ chơi đó cho đến khi làm hỏng nó. Món đồ chơi đã kiểm soát em bé và em yên lặng, em đang tận hưởng nó. Đúng chứ? Em bé đã quên bẵng gia đình, người mẹ, những câu “Hãy làm việc này, đừng làm việc kia”, món đồ chơi trở thành đồ vật gây hứng thú nhất cho cậu bé. Bạn hiểu chứ?

Cùng một cách như vậy, những ngọn núi, con sông, những cánh đồng và những cánh rừng hấp dẫn bạn, bạn quên bẵng mình. Đúng chứ? Đó là vẻ đẹp phải không? Bạn hiểu câu hỏi của tôi không?  Bị hấp dẫn bởi ngọn núi, bởi con sông, hay là bởi những cánh đồng cỏ có nghĩa rằng bạn giống như một em bé bị mê hoặc bởi một món đồ chơi, và trong khoảnh khắc bạn yên lặng, bị kiểm soát, bị chi phối bởi một thứ gì đó. Đó là vẻ đẹp phải không? Bị kiểm soát? Bạn hiểu chứ? Dâng nộp mình đến một thứ gì đó to lớn hơn và cái thứ đó ép buộc bạn quên bặt mình trong một giây phải không? Vậy thì bạn lệ thuộc. Lệ thuộc như một em bé lệ thuộc vào một món đồ chơi, hay là lệ thuộc vào rạp chiếu bóng hay truyền hình, khi trong khoảnh khắc bạn đã gắn kết mình với nam diễn viên hay nữ diễn viên. Chắc chắn rằng mọi sự việc đó là một hình thức làm bạn mất đi chính mình – đúng chứ? Liệu rằng bạn sẽ coi trạng thái đó – bị chế ngự, bị chi phối, bị thu hút – liệu rằng bạn sẽ coi trạng thái yên lặng một giây đó là vẻ đẹp phải không? Khi bạn đi đến một nhà thờ, một ngôi đền, một thánh đường, lời cầu kinh, những nghi thức, sự ngâm nga của giọng nói, mọi thứ đều được tổ chức, đều được sắp đặt vào chung một cách cẩn thận để tạo ra một cảm giác nào đó, mà bạn gọi là tôn sùng, mà bạn gọi là một ý thức về tôn giáo. Đó là vẻ đẹp à? Hay vẻ đẹp là một điều gì đó hoàn toàn khác hẳn. Bạn hiểu chứ? Chúng ta đang cùng nhau hiểu rõ câu hỏi này chứ?

Liệu rằng có được vẻ đẹp nơi nào có sự nỗ lực cố ý hay không? Hay là có vẻ đẹp chỉ khi nào cái tôi không còn – khi cái tôi lệ thuộc, người quan sát không còn. Vì vậy liệu rằng có thể không bị thu hút, không bị chế ngự, không bị chi phối – có thể ở trong trạng thái đó, mà không còn cái tôi, mà không còn bản ngã, mà không còn cái tôi lệ thuộc luôn luôn đang suy nghĩ về chính nó, hay không? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Liệu rằng có thể đang sống trong thế giới hiện đại này với tất cả những chuyên dụng của nó, sự thô thiển tầm thường của nó, sự ồn ào khủng khiếp đang xảy ra liên tục của nó – không phải tiếng ồn của dòng nước đang chảy, của con chim đang hót; liệu rằng có thể sống trong xã hội này mà không còn cái tôi, cái tôi lệ thuộc, cái bản ngã, cái cá tính, sự khẳng định của cá thể, hay không? Trong trạng thái khi thực sự có tự do khỏi tất cả những việc này, chỉ lúc đó vậy mới có vẻ đẹp. Bạn có lẽ nói rằng, “Ồ việc đó khó khăn quá, việc đó không thể thực hiện được. Tôi thích ngắm một bức tranh hơn, hay là ở trong một nơi dễ thương có sự cảm nhận của tĩnh lặng và thanh thản hơn.”

Nhưng tôi đang hỏi: liệu rằng có thể sống trong thế giới này mà không còn tánh tư lợi hay không? Tư lợi có nghĩa gì vậy? Những hàm ý của từ ngữ đó là gì? Nếu không còn tánh tư lợi, chúng ta có thể tồn tại và sống đến mức độ nào ở đây, trong sự náo nhiệt, sự ồn ào, sự thô thiển, sự ganh đua, những tham vọng cá nhân vân vân và vân vân? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm ra – được chứ?

Tánh tư lợi bạn đã biết rõ từ ngữ đó có nghĩa là gì vì vậy tôi không phải giải thích nó. Tánh tư lợi ẩn nấp trong nhiều cách, ẩn nấp dưới mỗi ý tưởng và mỗi hành động, ẩn nấp trong cầu nguyện, trong tôn sùng, trong có một nghề nghiệp tốt, trong có hiểu biết nhiều, trong có một danh tiếng đặc biệt, giống như người nói. Khi có một vị đạo sư nói rằng, “Tôi biết tất cả về nó, tôi sẽ bảo cho bạn tất cả về nó” – ở chỗ đó không có tánh tư lợi hay sao? Một người có lẽ là một chuyên gia, một nhà chuyên môn, có tài năng và có hạt giống của tánh tư lợi này. Nó đã ở cùng chúng ta hàng triệu năm. Bộ não chúng ta bị điều kiện đến tánh tư lợi. Và nếu người ta ý thức được điều đó, mà có nghĩa chỉ ý thức về nó, không phải nói rằng, “Tôi không tư lợi, điều đó sai, điều đó đúng – làm thế nào người ta có thể sống mà không còn tư lợi?” Bạn đã biết tất cả những tranh luận để ủng hộ hoặc để chống đối. Chỉ cần ý thức được người ta có thể thâm nhập đến mức độ nào, người ta có thể tìm hiểu chính mình và tìm được cho chính mình, cho mỗi một người trong chúng ta sâu xa đến mức độ nào, người ta có thể sống sâu thẳm đến mức độ nào khi không còn ý thức của tư lợi.

Vì vậy nếu muốn chúng ta sẽ tìm hiểu tất cả việc đó. Bởi vì – không phải bởi vì, xin lỗi. Tánh tư lợi phân chia, tánh tư lợi là sự phân chia lớn lao nhất. Từ ngữ corruption có nghĩa là đập vỡ mọi thứ thành những mảnh nhỏ và nơi nào có tư lợi nơi đó có tách rời – quan tâm của bạn đối chọi với quan tâm của tôi, ham muốn của bạn đối chọi với ham muốn của tôi, sự khẩn trương để leo lên những nấc thang thành công của tôi đối chọi với sự khẩn trương của bạn. Vì vậy nơi nào có tư lợi, chỉ quan sát nó, bạn không thể làm bất kỳ điều gì về nó – bạn hiểu chứ? – chỉ cần quan sát, ở cùng nó và xem thử điều gì đang xảy ra. Nếu bạn đã có lần tháo dỡ một chiếc xe hơi, như người nói đã làm, và chiếc xe đã chạy lại sau đó, nếu bạn đã có lần tháo dỡ một chiếc xe vậy thì bạn biết tất cả những bộ phận, bạn biết nó vận hành như thế nào và bạn học hỏi tất cả về nó, chứ không phải chỉ chui vào và lái đi. Tôi đang nói về những chiếc xe đời 1925, vào thời kỳ đó chúng là những chiếc xe rất xinh đẹp, mạnh mẽ, tin cậy, dễ vận hành và đơn giản. Và khi bạn biết máy móc của nó, bạn cảm thấy dễ chịu; và bạn biết chạy nhanh chạy chậm như thế nào vân vân và vân vân. Vì vậy, nếu người ta biết, hiểu rõ, ý thức được tư lợi riêng của người ta lúc đó bạn bắt đầu học hỏi về nó – đúng chứ? Bạn không nói rằng,”Tôi phải chống lại nó, hay ủng hộ nó, hay là làm thế nào tôi có thể sống mà không có nó, hay ông là ai mà lại bảo cho tôi về bản thân tôi?” vân vân và vân vân. Khi bạn bắt đầu ý thức không chọn lựa, bạn không nói rằng, “Ồ, đây là tư lợi của tôi, đây là ... của tôi,” nhưng khi ý thức không chọn lựa được tánh tư lợi của bạn, khi ở cùng nó, khi nghiên cứu nó, khi học hỏi nó, khi quan sát tất cả những rối ren của nó, khi đó bạn có thể tìm được – người ta có thể tìm được cho chính mình nơi nó cần thiết, nơi nó hoàn toàn không cần thiết – đúng chứ? Nó cần thiết để sống hàng ngày, để có lương thực, quần áo, chỗ ở và tất cả những thứ thuộc vật chất. Nhưng theo tâm lý, ở phía bên trong, liệu rằng nó cần thiết để có bất kỳ loại tư lợi nào, hay không? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ?

Đó là, tìm hiểu sự liên hệ – đúng chứ? Bởi vì trong sự liên hệ lẫn nhau của chúng ta, có sự tư lợi hỗ tương. Bạn gây thỏa mãn cho tôi và tôi gây thỏa mãn cho bạn, Bạn tận dụng tôi và tôi tận dụng bạn. Tôi bán bạn và bạn bán tôi ở khu chợ búa. Bạn hiểu tất cả việc này chứ? Chúng ta – trong liên hệ của chúng ta, có tư lợi hay không? Hiểu rõ điều này là quan trọng bởi vì – xin lỗi, tôi không dùng từ ngữ đó, nó ngu xuẩn.

Phải tìm được liệu rằng có tư lợi trong liên hệ của chúng ta hay không. Nơi nào có tư lợi phải có sự phân chia, đang phá vỡ một liên hệ – đúng chứ? Tôi khác hẳn bạn – tư lợi. Liên hệ là gì? Liên hệ đến quả đất, đến mọi vẻ đẹp của thế giới, đến thiên nhiên và đến những con người khác, đến người vợ, người chồng, bạn gái, bạn trai của người ta và vân vân; sự bó buộc đó là gì, cái sự việc đó mà chúng ta nói, “Vâng, tôi có liên hệ” là gì? Làm ơn hãy cùng nhau tìm hiểu việc đó. Làm ơn đừng dựa vào sự diễn tả mà người nói đang say mê trình bày. Chúng ta hãy quan sát nó cẩn thận.

Liên hệ là gì? Và khi không có liên hệ chúng ta cảm thấy cô độc, sầu thảm, bứt rứt – bạn biết chứ, một loạt những chuyển động được che dấu trong cấu trúc của tánh tư lợi. Liên hệ là gì? Khi bạn nói, “Vợ của tôi”, “Chồng của tôi” bạn có ý gì qua từ ngữ đó? Khi bạn liên hệ đến Chúa, nếu có một vị Chúa, điều đó có nghĩa là gì? Vì vậy hiểu rõ từ ngữ đó rất quan trọng. Tôi liên hệ với người vợ của tôi, con cái của tôi, gia đình của tôi. Chúng ta hãy bắt đầu ở đó. Đó là phần cốt lõi của tất cả xã hội, gia đình. Trong thế giới người Á đông gia đình có rất nhiều ý nghĩa, đối với họ nó rất quan trọng, một gia đình. Người con trai, cháu trai, ông bà – bạn hiểu chứ? Nó là trung tâm mà tất cả xã hội đều đặt nền tảng. Vì vậy người ta nói, “Vợ của tôi, con gái của tôi, bạn của tôi,” điều đó có nghĩa là gì? Hầu hết các bạn đã lập gia đình, hay là có bạn gái, bạn trai – đúng chứ? Liên hệ có nghĩa là gì? Bạn liên hệ đến điều gì? Khi bạn theo một vị đạo sự và nói, “Tôi đang theo ông ấy”, bạn đang theo cái gì? Bạn hiểu chứ? Chúng ta hãy rời người vợ và người chồng trong chốc lát và sẽ quay trở lại đề tài đó vài giây sau. Bạn có lẽ không thích tìm hiểu câu hỏi đó, người chồng và người vợ, bạn trai và bạn gái, nhưng chúng ta sẽ tiếp cận nó lặng lẽ hơn.

Khi bạn theo một ai đó, một vị đạo sư, một vị tiên tri, khi bạn theo người nói, hay là người nào khác, nhà chính trị và vân vân, bạn đang theo đuổi cái gì, bạn đang bị chi phối vì điều gì, đang hiến dâng cho cái gì? Bạn hiểu chứ? Nó có phải là cái hình ảnh mà bạn đã tạo ra về người nói hay về vị đạo sư? Hay nó là cái hình ảnh mà bạn có trong bộ não của bạn rằng nó là sự việc đúng để làm và do vậy tôi phải tuân theo – bạn hiểu chứ? Chính là cái hình ảnh, cái bức tranh, cái biểu tượng, mà bạn đã xây dựng lên và mà – bạn đang tuân theo nó, không phải là cái con người? Bạn hiểu chứ – không phải điều gì ông ta muốn nói? Người nói đã nói chuyện suốt bảy mươi năm. Tôi rất buồn cho ông ta! Và bất hạnh thay ông ta đã hình thành được một tiếng tăm nào đó, và những quyển sách lẫn những công việc quanh nó, vậy là bạn đã tự nhiên dựng lên một hình ảnh về ông ta và bạn đang tuân theo việc đó; không phải điều gì lời giảng dạy nói. Lời giảng dạy nói rằng, “Đừng theo ai cả!” Nhưng các bạn đã dựng lên một hình ảnh quanh ông ta mà bạn ham muốn, mà gây thỏa mãn cho bạn, mà thuộc về tánh tư lợi tham lam – đúng chứ?

Bây giờ chúng ta hãy quay trở lại người vợ và người chồng và những chuyện chung quanh nó. Khi bạn nói, “Vợ của tôi,” bạn có ý gì qua từ ngữ đó, nội dung của từ ngữ đó là gì, đằng sau từ ngữ đó là gì – bạn hiểu chứ? Hãy quan sát nó. Nó có phải là tất cả những kỷ niệm, những cảm giác, vui thú, đau khổ, lo âu, ghen tuông, tất cả việc đó thể hiện trong từ ngữ người vợ hay người chồng phải không? Người chồng là tham vọng, muốn có được một vị trí tốt hơn, tiền bạc nhiều hơn, và người vợ không chỉ ở nhà nhưng bà ta cũng còn có tham vọng riêng của bà ta, ham muốn riêng của bà ta. Vì vậy họ là như thế. Họ có lẽ nằm chung giường, nhưng cả hai luôn luôn tách rời – đúng chứ? Chúng ta hãy đơn giản với những sự thật này và chân thực. Và thế là luôn luôn có xung đột. Người ta có lẽ nhận thức được nó và nói, “Ồ không, giữa hai chúng tôi không có xung đột gì cả,” nhưng cào xới từng chút bằng một cái xẻng nặng hay là tách nó ra bằng một con dao mổ và bạn sẽ tìm được ở đó gốc rễ của tất cả việc này là tánh tư lợi – đúng chứ? Và tư lợi có lẽ cũng có trong những nghề nghiệp. Dĩ nhiên là có – những bác sĩ, những nhà khoa học, những triết gia, những giáo sĩ, mọi nghề nghiệp đều có lòng ham muốn để thành tựu. Chúng ta không đang phóng đại, chúng ta chỉ đơn giản đang trình bày “cái gì là”, không cố gắng che đậy nó, không cố gắng đi khỏi nó; nó ở đó. Đó là cái hạt giống mà chúng ta được sinh ra, và hạt giống đó tiếp tục nở hoa, tăng trưởng cho đến khi chúng ta chết. Và khi chúng ta cố gắng kiểm soát tánh tư lợi, chính sự kiểm soát đó lại là một hình thức khác của tư lợi. Tánh tư lợi vận hành khôn ngoan làm sao đâu. Và không những thế nó còn che dấu sự khổ hạnh ở phía sau nó.

Vì vậy bây giờ chúng ta phải xem xét kỹ ý chúng ta muốn nói gì qua từ ngữ khổ hạnh? Hạnh kiểm đúng đắn – đúng chứ? Khổ hạnh là gì? Toàn thế giới, đặc biệt là thế giới tôn giáo, đã sử dụng cái từ ngữ đó, đã đặt ra những luật lệ nào đó về nó, đặc biệt cho những vị thầy tu và vô số những tu viện khác nhau ở phương Tây. Ở Ấn độ và Á châu không có tu viện nào ngoại trừ Phật giáo, may mắn thay không có những tu viện có tổ chức nào cả. Vì vậy bạn có ý gì qua từ ngữ khổ hạnh mà kèm theo nó là giá trị cao quý? Chúng ta tìm từ ngữ đó trong từ điển. Nó đến từ tiếng Hi lạp, có một cái miệng khô khan, đó là, khô khan, khắc khổ, không chỉ là cái miệng. Khắc khổ, đó là khổ hạnh à? Khắc khổ: khước từ sự xa xỉ của tắm nước nóng, có chút ít quần áo, hay là mặc một dạng áo choàng đặc biệt, hay là giữ lời thề độc thân, sống nghèo khổ hay là ăn chay hay là ngồi thẳng suốt đời, kiểm soát mọi ham muốn của mình. Chắc chắn rằng tất cả những điều đó không là khổ hạnh. Nó là sự phô diễn hoàn toàn ở bên ngoài – đúng chứ?

Vì vậy liệu rằng có sự khổ hạnh mà không là một cảm giác hay không? Đó là không bị cố gắng giả tạo, đó là không bị gạt gẫm, đó là không nói rằng, “Tôi sẽ khổ hạnh với mục đích để ...” Liệu có sự khổ hạnh mà người khác không thể thấy được hay không? Các bạn đang hiểu rõ tất cả điều này chứ? Liệu có sự khổ hạnh mà – một sự khổ hạnh mà không có kỷ luật, mà có ý thức của tổng thể ở bên trong, trong đó không còn khao khát, không còn tách rời, không còn phân chia hay không? Và cùng với khổ hạnh đó có sự cao quý, sự yên tĩnh.

Người ta cũng phải, nếu chúng ta có thời gian chúng ta cũng phải, chúng ta phải hiểu rõ bản chất của ham muốn. Nó có lẽ là gốc rễ của toàn cấu trúc của tánh tư lợi. Ham muốn – đúng chứ? Chúng ta có cùng nhau hiểu điều này hay không? Ham muốn là một cảm giác lớn lao. Ham muốn là những giác quan bộc lộ trong hoạt động. Như chúng ta đã nói trước đây, những cảm giác có tầm quan trọng nhiều đối với chúng ta – cảm giác của tình dục, cảm giác của trải nghiệm mới mẻ, cảm giác của gặp gỡ một ai đó nổi tiếng. Tôi phải kể cho bạn một câu chuyện hay này: một người bạn của chúng tôi gặp Nữ hoàng Anh và bắt tay bà ấy, sau khi bắt tay xong thì một người xuất hiện trước mặt người đó và nói rằng, “Hãy cho phép tôi được bắt tay với cô nhé bởi vì cô đã bắt tay nữ hoàng!” [tiếng ồn của xe lửa] 

Chúng ta luôn luôn sống bằng cảm giác, cảm giác quan trọng cực kỳ cho chúng ta. Cảm giác của được an toàn – làm ơn hãy quan sát nó – cảm giác của thành tựu, cảm giác của vui thú, hài lòng và vân vân. Cảm giác có liên hệ gì với ham muốn? Bạn hiểu không? Ham muốn có phải là một cái gì đó tách rời cảm giác hay không? Làm ơn hãy tìm hiểu nó. Hiểu rõ điều này rất quan trọng. Tôi không đang giải thích nó. Chúng ta đang cùng nhau quan sát nó. Sự liên hệ của ham muốn với cảm giác là gì? Khi nào cảm giác trở thành ham muốn? Hay là chúng không tách rời? Bạn theo kịp chứ? Hay là chúng luôn luôn ở cùng nhau – đúng chứ? Bạn có đang tìm hiểu kỹ càng như người nói đang làm hay không? Hay là bạn chỉ đang nói, “Vâng, hãy tiếp tục đi.”? Hay là bạn đã nghe điều này trước kia và nói, “Ồ Chúa ơi, ông ta lại quay trở lại vấn đề đó!”?

Bạn biết rằng bạn càng hiểu rõ hoạt động của tư tưởng nhiều bao nhiêu, bạn càng thực sự khám phá được chiều sâu, gốc rễ của tư tưởng nhiều bấy nhiêu, sau đó bạn bắt đầu nhìn thấy rất nhiều điều. Sau đó bạn hiểu được toàn bộ hiện tượng của thế giới, thiên nhiên, sự thật của thiên nhiên, và sau đó bạn hỏi, “Chân lý là gì?”. Tôi sẽ không bàn luận về đề tài đó vào lúc này.

Vì vậy chúng ta sống, cuộc sống của chúng ta bị đặt nền tảng vào cảm giác và ham muốn. Và chúng ta đang hỏi: sự liên hệ thực sự giữa cảm giác và ham muốn là gì? Khi nào cảm giác biến thành ham muốn – đúng chứ? Bạn đang theo sát chứ? Ham muốn trở thành yếu tố thống trị vào khoảnh khắc nào? Tôi nhìn thấy một cái máy ảnh đẹp, cùng tất cả những cải tiến mới nhất. Tôi cầm nó lên và ngắm nghía nó. Nó được thâu nhận rồi, có cảm giác khi quan sát – đúng chứ? Đang ngắm nghía cái máy ảnh đẹp, được chế tạo hoàn hảo, rất phức tạp và có giá trị lớn lao, như là một niềm vui thú của sở hữu, niềm vui thú của chụp những bức ảnh. Vì vậy có cảm giác, khi đang ngắm nghía cái máy ảnh đó. Rồi thì cảm giác đó liên quan với ham muốn như thế nào? Bạn hiểu chứ? Khi nào ham muốn đó phát triển thành hành động, và nói rằng, “Tôi phải có nó.”? Bạn hiểu chứ? Đúng chứ, thưa các bạn?

Bạn có lần nào quan sát chuyển động của cảm giác, dù nó là tình dục, dù nó là dạo bộ trong những thung lũng, dù nó là leo lên những ngọn đồi, nhìn xuống thế giới từ một độ cao, hay nhìn ngắm một mảnh vườn đẹp khi bạn chỉ có một bãi cỏ nhỏ xíu quanh nơi ở của bạn, hay chưa? Bạn nhìn thấy việc này xảy ra và sau đó điều gì xảy ra mà biến đổi cái cảm giác thành ham muốn? Bạn đang theo sát chứ? Làm ơn đừng chìm vào giấc ngủ. Sáng nay thật quá dễ thương. Nếu bạn ở cùng câu hỏi này: sự liên hệ của cảm giác với ham muốn là gì; hãy ở cùng nó, đừng cố gắng tìm ra câu trả lời, nhưng hãy nhìn nó, quan sát nó, xem những ám chỉ của nó. Đó là ở cùng nó. Sau đó bạn sẽ khám phá cái cảm giác đó, mà là điều tự nhiên, cái cảm giác đó bị chuyển thành ham muốn khi tư tưởng tạo ra cái hình ảnh từ cảm giác đó. Bạn hiểu chứ? Đó là, tôi có một cảm giác, có một cảm giác khi trông thấy cái máy ảnh, rất đắt tiền, rất đẹp và vân vân. Có cảm giác. Sau đó tư tưởng xuất hiện và nói rằng tôi mong ước có cái máy ảnh đó, bạn cầm nó, bạn chụp những bức ảnh. Vậy là tư tưởng tạo ra cái hình ảnh từ cảm giác đó – đúng chứ? Ngay khoảnh khắc đó ham muốn bị sinh ra. Tôi không biết đã trình bày rõ ràng chưa? Chính bạn hãy quan sát nó, hãy tìm hiểu nó. Bạn không cần bất kỳ quyển sách nào, bất kỳ triết gia nào, bất kỳ người nào giúp đỡ, bạn chỉ cần quan sát nó. Quan sát nó một cách nhẫn nại, một cách ngập ngừng, thật chầm chậm, rồi thì bạn bất ngờ bắt gặp nó thật là mau lẹ. Đó là khi cảm  giác trở thành, hay là khi cảm giác là một nô lệ của tư tưởng và tư tưởng, với hình ảnh của nó tạo ra một cái gì đó – bạn hiểu chứ? Và tại khoảnh khắc đó ham muốn bị sinh ra. Và chúng ta sống bằng ham muốn: “Tôi phải có cái này. Tôi không muốn nó. Tôi phải trở thành...” Bạn theo kịp chứ? Nguyên chuyển động của ham muốn này.

Bây giờ ham muốn có sự liên hệ gì với tánh tư lợi? Chúng ta đang theo đuổi cùng một vấn đề. Chừng nào còn có ham muốn, mà tư tưởng đang tạo ra cái hình ảnh từ cảm giác; chừng nào còn có ham muốn đó phải còn có tư lợi – đúng chứ? Dù rằng tôi muốn lên thiên đàng, hay trở thành một giám đốc ngân hàng, hay là một người giàu có, nó đều giống nhau. Nếu một người ham muốn để là một vị thánh, một người cao quý, và một người khác có năng khiếu lớn lao nào đó, nó đều giống hệt nhau. Một người được gọi là mộ đạo, một người khác được gọi là trần tục. Những từ ngữ đã làm què quặt chúng ta nhiều biết bao! Bạn không quan sát nó.

Vì vậy chúng ta phải đi đến một câu hỏi – bây giờ đã mười một giờ rưỡi – đau khổ là gì? Có phải là đau khổ tồn tại chừng nào còn có tư lợi? Làm ơn hãy tìm hiểu nó. Nếu bạn hiểu rõ tất cả điều này, bạn không cần đọc một quyển sách nào cả. Nếu bạn thực sự sống cùng điều này, những cánh cổng vào thiên đàng đều mở rộng – không phải là thiên đàng, bạn hiểu chứ, đó chỉ là một hình thức của ngôn ngữ. Vậy là tôi đang đặt một câu hỏi rất nghiêm túc mà đã ám ảnh con người từ khi anh ta bắt đầu hiện hữu, một triệu năm hay nhiều hơn nữa. Đau khổ là gì, những giọt nước mắt, thương xót, tiếng cười, lo âu, cô độc, thất vọng? Và liệu nó có thể chấm dứt? Hay là con người mãi mãi phải bất hạnh sống cùng đau khổ? Mọi người trên quả đất, mọi người, dù rằng họ ở vị trí cao hay không là gì cả, mọi người đều trải qua tình trạng rối loạn của đau khổ, sự choáng váng của nó, sự thương xót của nó, sự hoang mang của nó, sự cô độc hoàn toàn của nó. Và đau khổ của một người nghèo mà không biết đọc lẫn viết, chỉ có một bữa ăn một ngày, ngủ trên vỉa hè cũng giống như bạn; anh ta có nỗi đau khổ riêng của anh ta, và bạn có nỗi đau khổ riêng của bạn. Bạn hiểu rõ tất cả điều này chứ? Có nỗi đau khổ của hàng triệu người bị hành hình bởi những người có quyền hành, bởi những người cuồng tín, bị hành hạ bởi những tôn giáo – những người tin tưởng và những người không tin tưởng. Những tôn giáo, đặc biệt là Thiên chúa giáo đã giết hại nhiều người hơn bất kỳ tổ chức nào – xin lỗi! Những cuộc chiến tranh lớn, hàng trăm năm, ba mươi năm, của  những người tôn giáo, nhà thờ. Tất cả những việc này có đau khổ trong thế giới – đúng chứ? Đau khổ của một người mà không có gì cả ngoại trừ một bữa cơm một ngày và ngủ trên vỉa hè. Các bạn không biết bất kỳ điều gì về nó cả. 

Vì vậy có đau khổ. Từ ngữ đó có nghĩa là gì? Có phải nó chỉ là một hồi tưởng về một điều gì mà bạn đã mất và vì vậy bạn cảm thấy đau khổ – bạn hiểu chứ? Bạn có một người anh, người con trai hay là người vợ, bị chết, và bạn có một bức ảnh, tấm ảnh của người đó ở trên cái đàn dương cầm, trên cái kệ lò sưởi, hay là bên cạnh giường ngủ, và bạn có những kỷ niệm của những ngày tháng khi họ còn sống. Sự hồi tưởng về sự kiện đó – những kỷ niệm đó bỗng nhiên bị cắt đứt – đúng chứ? Đó là đau khổ phải không? Có phải đau khổ bị gây ra, bị nuôi dưỡng bởi ký ức hay không? Các bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Khi một ai đó bị cắt ngang bởi cái chết, bởi tai nạn, tuổi già hay là bất kỳ biến cố nào, và kỷ niệm đó tiếp tục, đó là đau khổ phải không? Đau khổ liên quan đến ký ức phải không? Hãy cố gắng lên, thưa các bạn!

Tôi có một người con trai, hay là một người anh trai, hay là một người cô mà tôi thích – tôi sẽ dùng từ ngữ “thích” trong chốc lát. Tôi gọi thích đó là tình yêu. Tôi thích những người đó rất nhiều. Tôi sống với họ. Tôi nói chuyện với họ. Chúng tôi đùa giỡn chung. Tất cả kỷ niệm đều được lưu trữ lại. Và người con trai của tôi, người anh của tôi, người mẹ của tôi, hay một người nào đó, bị chết, bị đem đi, đã xa rời mãi mãi. Và tôi thấy một cú choáng váng, rơi nước mắt, và tôi cảm thấy cô độc khủng khiếp. Và tôi chạy đến nhà thờ, đền chùa, đọc một quyển sách, làm việc này hay việc kia, để tẩu thoát. Hay là nói rằng, “Được rồi tôi sẽ cầu nguyện và tôi sẽ vượt qua. Chúa Giê su sẽ cứu tôi.” Bạn biết rõ tất cả những việc đó. Xin lỗi tôi không đang làm giảm giá trị từ ngữ đó. Sử dụng những từ ngữ khác – Phật hay là Krishna – đều cùng là một sự việc với những cái tên khác biệt. Hay là cùng biểu tượng, cùng nội dung của biểu tượng – những biểu tượng thay đổi nhưng lại có cùng nội dung.

Vì vậy có phải là – có phải đau khổ chỉ là sự chấm dứt tánh thực tại của những kỷ niệm nào đó? Thực tại mà đã tạo ra, mà đã gom tụ những kỷ niệm kia đã chấm dứt và do đó tôi cảm thấy tôi bị mất mát. Tôi đã mất người con trai của tôi. Đó là đau khổ phải không? Hay là chúng ta không đang khắc nghiệt lắm, chỉ suy xét thôi – đó là tự thương xót bản thân phải không? Quan tâm nhiều hơn nữa đến những kỷ niệm, lo âu, đau khổ của tôi, hơn là quan tâm đến sự kết thúc của một người nào đó – bạn hiểu chứ? Đó có phải là – đau khổ có phải là tư lợi hay không? Làm ơn hãy tìm hiểu tất cả điều này. Tôi nuôi dưỡng cái kỷ niệm đó. Tôi trung thành với người con trai của tôi. Tôi trung thành với người vợ cũ của tôi, mặc dù tôi lấy một người vợ mới, tôi rất trung thành với ... của tôi, mà là sự hồi tưởng những sự việc đã xảy ra trong quá khứ. Đó là đau khổ phải không? Hay là có sự đau khổ của thất bại, thành công, bạn biết rõ toàn bộ động lực của tánh tư lợi đang gắn kết chính nó vào từ ngữ đó và rơi lệ. Và những giọt lệ này đã bị chảy xuống bởi những người đàn ông và đàn bà qua hàng triệu năm – đúng chứ? Và chúng ta vẫn còn đang khóc. Chiến tranh ở Li băng, ở Afghanistan, sự tàn nhẫn man rợ của nó. Và những con người Afghanistan và Li băng đang khóc, bị bắn tan nát chỉ vì một ý tưởng rằng chúng ta phải thống trị, chúng ta phải khác biệt – đúng chứ? Cái ý tưởng. Tư tưởng đang hủy diệt lẫn nhau. Và hãy suy nghĩ về tất cả những con người đã than khóc trước bạn.

Vì vậy liệu rằng có một kết thúc cho đau khổ hay không? Từ ngữ đau khổ ngụ ý đam mê. Chừng nào còn có tư lợi gắn kết chính nó với những kỷ niệm đã trôi qua, mà vẫn còn ở đó nhưng thực tại đã trôi qua, cái tư lợi đó là bộ phận và mảnh đất nuôi dưỡng chuyển động của đau khổ –  đúng chứ? Tất cả việc đó có chấm dứt được không? Nơi nào có đau khổ nơi đó không thể có tình yêu. Vậy thì tình yêu là gì? Bạn biết chứ, chúng ta đã thâm nhập những vấn đề rất, rất nghiêm túc. Nó không chỉ là một điều gì đó để bạn chơi đùa cho một buổi sáng Thứ tư hay là Chủ nhật. Nó là một điều gì đó nghiêm túc vô cùng. Nó không đang phi nước đại trên con đường rộng lớn. Nó đang đi bộ thư thả trên con đường mòn, quan sát mọi sự việc. Bạn biết chứ, đang quan sát, đang quan sát, đang quan sát, đang ở cùng những sự việc mà làm hài lòng bạn, đang ở cùng những sự việc trừu tượng, tất cả những tưởng tượng, tất cả những sự việc mà bộ não đã xếp đặt vào chung, gồm cả Chúa. Nó là hoạt động của tư tưởng. Chúa đã không tạo ra chúng ta. Chúng ta đã tạo ra Chúa trong hình ảnh riêng của chúng ta, mà là – tôi sẽ không bàn về việc đó, nó quá dễ dàng và đơn giản.

Vì vậy để nói về tình yêu cũng bao hàm cả sự chết. Tình yêu, chết và sáng tạo. Bạn hiểu rõ chứ? Bạn có thể mất cả một tiếng đồng hồ về điều này bởi vì nó rất, rất nghiêm túc. Chúng ta đang hỏi: sáng tạo là gì? Không phải là sáng chế. Làm ơn hãy phân biệt rõ ràng hai từ ngữ sáng tạo và sáng chế, một bộ mới của những ý tưởng – bạn hiểu chứ? Đó là, một bộ mới  của những ý tưởng. Và những bộ mới của những ý tưởng kia là những sáng chế, thuộc về công nghệ, thuộc về tâm lý, thuộc về khoa học và vân vân. Chúng ta không đang nói về những ý tưởng. Chúng ta đang nói về những sự việc rất nghiêm túc, đó là tình yêu, chết và sáng tạo. Vấn đề này không thể được trả lời trong năm phút. Hãy tha thứ cho tôi. Chúng ta sẽ bàn luận về vấn đề đó vào ngày mai, chủ nhật kế tiếp. Không phải rằng tôi đang mời mọc các bạn. Chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề này, và cũng tìm hiểu tôn giáo là gì, thiền định là gì và liệu rằng có một điều gì đó mà vượt ngoài những từ ngữ, và đo lường và tư tưởng. Các bạn hiểu chứ? Không phải là sắp xếp vào chung bởi tư tưởng. Một điều gì đó mà không thể diễn tả được, vô hạn, không thời gian. Chúng ta sẽ tìm hiểu tất cả những điều đó. Nhưng các bạn không thể – người ta không thể đến được nó – hay là để cho nó hiện hữu nếu còn có sợ hãi, hay là mất đi những liên hệ đúng đắn, các bạn theo kịp chứ? Nếu bộ não của các bạn không được tự do khỏi tất cả những việc đó, bạn không thể nào hiểu được cái đó, cái khác lạ, đúng không? Bây giờ chúng ta được phép ngừng ở đây chứ?
 
 

SAANEN

NÓI CHUYỆN VỚI CÔNG CHÚNG Lần thứ năm
Chủ nhật, ngày 21 tháng 7 năm 1985

Yên lặng là nền tảng của vĩnh hằng

Đây sẽ là cuộc nói chuyện cuối cùng tại Saanen. Chúng ta sẽ tiếp tục tại Brockwood ở nước Anh.

Chúng ta xin phép được tiếp tục điều gì chúng ta đang nói vào lần cuối cùng gặp nhau ở đây. Khi bàn luận nhiều đề tài chúng ta luôn luôn nói rằng đây không là một bài giảng thuyết; một bài giảng thuyết có nghĩa là thông tin, giảng dạy về một chủ đề đặc biệt. Đây không phải là một bài giảng thuyết và nó cũng không là một cuộc giải trí. Giải trí có nghĩa là giải khuây cho bạn, đi xem phim, hay là dự một buổi lễ trong một nhà thờ, trong một ngôi đền, trong một thánh đường. Đây không là một cuộc giải trí. Nó cũng không chỉ là một đề tài của tri thức, lý thuyết, tâm lý. Chúng ta sẽ sử dụng từ ngữ nào đây? – tìm hiểu tâm lý, hay đúng hơn là tìm hiểu triết học. Triết học có nghĩa là yêu quý sự thật, không phải nói về điều gì đã được nói, và chúng ta không bàn luận hay là quan tâm đến điều gì những người khác đã nói. Chúng ta cùng nhau, bạn và người nói, như hai con người, bạn, không phải là số khán giả đông đúc này nhưng bạn như một con người và người nói đang cùng nhau có một cuộc nói chuyện, về cuộc sống của họ, về những vấn đề của họ, về mọi khổ sở trong cuộc sống của họ – sự hoang mang của họ, những sợ hãi của họ, những khát vọng của họ, những ham muốn của họ để đạt được thành công, cũng ở trong thế giới kinh doanh hay là trong thế giới tạm gọi là tôn giáo, hay là trong thế giới tinh thần, mà sự thành công là để đạt đến Niết bàn, Thiên đàng hay là Giác ngộ cũng giống như là thành công trong thế giới kinh doanh. Tôi hy vọng chúng ta hiểu nhau. Sự thành công không khác biệt nhiều lắm. Một con người thành công trong cuộc sống, kiếm được thật nhiều tiền, rồi thì phát triển, mở rộng, thay đổi và tiếp tục theo hướng thành công. Không có gì khác biệt nhiều giữa người đó hay cái người tạm gọi là – cái người đang đi tìm chân lý, đang đạt được một cái gì đó của thành công theo hướng đó. Cả hai đều đang tìm kiếm thành công. Một người mà bạn gọi là vật chất, trần tục; người còn lại mà bạn gọi là không vật chất, thuộc tinh thần, tôn giáo. Chúng ta không đang bàn về cả hai loại người kia. Chúng ta quan tâm đến bạn, như một con người, một người hay hai người. Bạn và người nói đang nói chuyện cùng nhau. Ông ta có ý nói cùng nhau, mặc dù bạn đang ngồi đó và rủi thay ông ta đang ngồi ở đây trên cao.

Bạn và người nói đang bàn về sự liên hệ, giữa người đàn ông và đàn bà, con trai và con gái và vân vân. Chúng ta cũng đã bàn về sự sợ hãi, liệu rằng có thể mãi mãi trong cuộc sống, đang sống trong thế giới hiện đại, mà được tự do hoàn toàn theo tâm lý khỏi tất cả sợ hãi. Chúng ta đã bàn về nó rất, rất kỹ càng. Và chúng ta cũng đã nói về thời gian, thời gian qua đó chúng ta sống, cái chu kỳ của thời gian mà là quá khứ đang diễn tiến trong hiện tại và tiếp tục vào tương lai. Quá khứ là toàn thể hậu trường của chúng ta, chủng tộc, cộng đồng, tôn giáo, những trải nghiệm, những kỷ niệm, tất cả những việc này là hậu trường của mỗi một người chúng ta, dù rằng chúng ta được sinh ra ở phương Đông xa xôi hay là Châu âu, hay là ở Châu mỹ. Nền văn minh đó, nền văn hoá đó là hậu trường của tất cả chúng ta. Cái hậu trường đó trải qua những thay đổi, nó được diễn tiến trong hiện tại và tiếp tục đến tương lai. Con người, bạn và một người khác, bị vướng mắc trong cái chu kỳ thời gian này. Việc đó đã diễn tiến qua hàng triệu, và hàng triệu năm. Vì vậy quá khứ trôi qua hiện tại, tự bổ sung chính nó, là tương lai. Và việc đó đã là sự tiến hóa của chúng ta. Mặc dù về sinh học chúng ta đã thay đổi từ một triệu năm đến lúc này, nhưng về tâm lý, phía bên trong, một cách chủ thể, trong chừng mực nào đó chúng ta vẫn còn là điều gì chúng ta đã là cách đây một triệu năm – man rợ, tàn nhẫn, bạo hành, ganh đua, vị kỷ, tự cho mình là trung tâm. Đó là một sự thật. Vì vậy tương lai là hiện tại – đúng chứ? Điều này có rõ ràng cho bạn và người nói hay chưa? Tương lai. Đó là quá khứ đang tự bổ sung chính nó mà trở thành tương lai, vì vậy tương lai là bây giờ nếu không có một thay đổi thuộc tâm lý, từ căn bản. Chúng ta có cùng nhau hiểu rõ không? Và đó là điều gì chúng ta quan tâm đến. Liệu có thể được cho những con người, bạn và một người khác, tạo ra một thay đổi tâm lý, một cuộc cách mạng toàn bộ thuộc tâm lý trong chính mình, vì biết rằng nếu chúng ta bị tổn thương bây giờ, bị đau khổ thuộc tâm lý bây giờ, giống như hầu hết mọi người đều như vậy, đang bổ sung chính nó trong hiện tại nhưng tiếp tục vào tương lai. Vì vậy tổn thương của tương lai là bây giờ. Điều đó rõ ràng chứ?

Vì vậy liệu rằng có thể được cho những con người, cho bạn, để hoàn toàn tạo ra một thay đổi? Sự thay đổi đó biến đổi chính những tế bào não. Đó là, nếu một người đi theo hướng Bắc suốt cuộc đời, một người nào đó đến và nói rằng, “Đi theo hướng Bắc không có ý nghĩa, không có giá trị gì cả, không có gì ở đó cả. Hãy đi theo hướng Nam, hay là hướng Đông, hay là hướng Tây.” Và bởi vì bạn lắng nghe, bởi vì bạn quan tâm, bởi vì bạn cố ý, bạn đi về hướng Đông, chính cái khoảnh khắc bạn quay về hướng Đông đó, có một biến đổi trong tất cả những tế bào não bởi vì đi về hướng Bắc đã trở thành cái khuôn mẫu, cái cách thức, và khi bạn đi về hướng Đông bạn phá vỡ cái khuôn mẫu đó – đúng chứ? Nó đơn giản như điều đó. Nhưng điều đó đòi hỏi không những lắng nghe, không chỉ đến những từ ngữ, không chỉ bằng động thái nghe của đôi tai, nhưng còn lắng nghe mà không còn mọi diễn dịch, mà không còn bất kỳ so sánh nào, lắng nghe trực tiếp, rồi thì chính động thái lắng nghe đó phá vỡ tình trạng bị điều kiện. Không dấy lên tất cả những truyền thống của bạn, hậu trường của bạn, diễn dịch của bạn, không có tất cả những việc này, nhưng giống như khi một em bé lắng nghe một câu chuyện hay, em gạt đi mọi hư hỏng, nghịch ngợm và lắng nghe.

Và chúng ta cũng đã bàn luận về nhìn thấy. Nhìn thấy rất, rất rõ ràng cái gì là, cái gì đang xảy ra trong thế giới hiện nay, những cuộc chiến tranh ở Afghanistan, những sự việc khủng khiếp đang diễn tiến ở đó. Ở Li băng, ở Nam mỹ, ở vùng Viễn đông. Con người cách đây một đến hai triệu năm đã giết chóc bằng một cây gậy, sau đó anh ấy đã sáng chế một mũi tên. Anh ấy nghĩ rằng việc đó sẽ chấm dứt mọi cuộc chiến tranh. Bây giờ bạn có thể làm bốc hơi hàng triệu và hàng triệu con người bằng một quả bom. Chúng ta đã tiến bộ khủng khiếp ở phía bên ngoài, thuộc công nghệ. Máy vi tính có thể sẽ đảm đương tất cả suy nghĩ của chúng ta. Nó sẽ làm việc tốt hơn, quá tốt hơn những gì chúng ta có thể làm được trong một giây. Và tôi không biết liệu rằng bạn có tìm hiểu vấn đề này hay không? Nhưng bạn nên tìm hiểu. Điều gì xảy ra cho bộ não con người khi máy vi tính có thể làm hầu hết mọi thứ bạn có thể làm, dĩ nhiên ngoại trừ ái ân; nó không thể ngắm các vì sao và nói rằng, “Hôm nay là một buổi tối tuyệt vời làm sao đâu!” Nó không thể trân trọng vẻ đẹp là gì. Vì vậy điều gì sẽ xảy ra cho bộ não con người? Có phải nó sẽ tàn tạ khi máy vi tính lazer có thể đảm đương giúp bạn mọi thứ hay không? Nó sẽ tiết kiệm nhiều sức lao động. Vậy là hoặc bạn nhờ vào giải trí, ảnh hưởng to lớn của kỹ nghệ giải trí, thể thao; hoặc một hình thức giải trí khác: đi đến nhà thờ, đền chùa, thánh đường để được tiêu khiển, cảm xúc; hoặc quay đến một hướng hoàn toàn khác hẳn bởi vì thuộc tâm lý, ở bên trong, bạn có thể đi vô tận. Bộ não có khả năng lạ kỳ, bộ não của mỗi con người. Hãy nhìn xem công nghệ đã làm được gì. Nhưng thuộc tâm lý, ở bên trong, chủ thể, chúng ta vẫn còn là cái gì chúng ta là, năm này qua năm khác, thế kỷ này qua thế kỷ khác: xung đột, đấu tranh, đau khổ, âu lo và mọi chuyện chung quanh. Đó là điều gì chúng ta đã bàn luận qua bốn buổi nói chuyện vừa qua, ba buổi – có phải ba buổi không?

Khán giả: Bốn buổi.

Krishnamurti: Đúng rồi, cám ơn các bạn.

Và chúng ta cũng đã nói về tư tưởng. Bản chất của suy nghĩ là gì, suy nghĩ là gì. Chúng ta đã tìm hiểu nó rất kỹ càng. Tất cả tư tưởng là ký ức, đặt nền tảng vào hiểu biết, hiểu biết luôn luôn bị giới hạn, dù rằng hiện tại, trong quá khứ hay trong tương lai. Hiểu biết luôn luôn, liên tục, vĩnh viễn bị giới hạn, bởi vì nó dựa vào trải nghiệm, mà cũng luôn luôn bị giới hạn, vì vậy hiểu biết bị giới hạn, ký ức, tư tưởng. Đó là quy trình suy nghĩ của chúng ta. Và tư tưởng đã sáng chế ra tất cả những nghi lễ trong mọi nơi thuộc tôn giáo. Nó đã sáng chế ra thần thánh nhờ vào sự sợ hãi của chúng ta và vân vân. Chúng ta đã nói về điều đó cặn kẽ và rất nhiều thời gian.

Sáng nay chúng ta nên bàn luận cùng nhau, bạn và người nói, không phải toàn thể khán giả. Không có toàn thể khán giả, chỉ có bạn và người nói. Chúng ta nên bàn luận cùng nhau, bạn và người nói, về tình yêu, sự chết, tôn giáo là gì, thiền định là gì, liệu rằng có bất kỳ điều gì vượt ngoài nỗ lực của con người, hay con người là sự đo lường duy nhất? Liệu rằng có điều gì đó vượt ngoài mọi cấu trúc của tư tưởng, liệu rằng có điều gì đó không có thời gian hay không? Đây là điều chúng ta phải quan tâm đến, bạn và người nói vào sáng nay. Được chứ?

Chúng ta sống bằng cảm giác. Chúng ta bàn về điều đó. Chúng ta muốn – nguyên cấu trúc đều đặt nền tảng vào cảm giác – tình cảm, ái ân, tưởng tượng, huyễn hoặc và vân vân. Và như chúng ta đã nói, cũng vậy tánh tư lợi là sự hư hỏng đồi trụy lớn nhất. Và có phải cảm giác, mà là sự kích thích của những giác quan, đó là tình yêu hay sao? Cùng nhau chúng ta đang tìm hiểu vấn đề này, bạn và người nói. Chúng ta đang đi chuyến hành trình rất dài. Nó là một con đường dài, bạn và người nói đang rảo bước cùng nhau. Không phải là ông ta đi trước và bạn lẽo đẽo theo sau nhưng cùng nhau, cùng bước chân. Có lẽ nắm tay nhau, thân thiện, không đang chi phối nhau, không đang cố gắng gây ấn tượng lẫn nhau. Vì vậy chúng ta, bạn và người nói, đang rảo bước lặng lẽ, đang tìm hiểu, đang suy xét, đang nhìn ngắm, đang lắng nghe, đang quan sát.

Vì vậy chúng ta đang hỏi nhau: tình yêu là gì? Cái từ ngữ đó đã bị làm hư hỏng, bị khinh bỉ, bị hạ thấp giá trị. Vì vậy chúng ta phải rất cảnh giác đến sự lạm dụng từ ngữ đó. Tình yêu là gì? Nó chỉ là cảm giác phải không? Tôi yêu quý bạn và tôi lệ thuộc bạn, bạn lệ thuộc tôi. Có lẽ tôi bán bạn và bạn bán tôi. Tôi sử dụng bạn, bạn sử dụng tôi. Nếu tôi, nếu người nói bảo rằng, “Tôi quý bạn” bởi vì bạn ngồi ở đó, và bạn nuôi dưỡng tánh tự phụ của tôi bởi vì bạn là số khán giả lớn và tôi cảm thấy sung sướng, thỏa mãn, hài lòng. Vì vậy có phải sự hài lòng, mãn nguyện, quyến luyến, đó là tình yêu hay không? Tình yêu được gom góp vào bởi tư tưởng hay sao? Vì vậy bạn và người nói đang cùng nhau tìm hiểu, làm ơn đừng chìm vào giấc ngủ trong  một buổi sáng dễ thương đáng yêu như thế này.

Vì vậy tình yêu là cảm giác hay sao? Tình yêu là hài lòng hay sao? Tình yêu là mãn nguyện hay sao? Lệ thuộc? Và tình yêu là ham muốn à? Làm ơn hãy cùng nhau tìm hiểu, làm ơn hãy đừng đồng ý hay là không đồng ý. Chúng ta đã quen thuộc sự việc đó – chúng ta luôn luôn tiếp cận mọi việc bằng cách hoặc là chúng ta đồng ý hoặc là không đồng ý. Nếu chúng ta có thể gạt bỏ khỏi vốn từ ngữ của chúng ta, khỏi bộ não của chúng ta, nói rằng “Tôi đồng ý” và “Tôi không đồng ý”, “Ý kiến của tôi là như thế này và ý kiến của bạn là như thế kia.” Những nhận xét. Nếu chúng ta có thể gạt bỏ tất cả việc đó và chỉ đối diện những sự kiện như chúng là, không những trong thế giới bên ngoài, mà còn trong chính chúng ta. Những sự kiện như chính chúng là. Điều đó đòi hỏi sự chân thật lớn lao, sự khẩn cấp của chân thật. Liệu bạn có thể làm điều đó sáng nay và đối diện những sự việc như chính chúng là, không tưởng tượng một cách lãng mạn, một cách cảm tính hay đó là truyền thống của chúng ta, gạt bỏ tất cả những sự việc đó, hay không? Rồi thì chúng ta có thể bắt đầu tra xét, tìm hiểu câu hỏi tình yêu là gì.

Chúng ta đã nói rằng, nó là cảm giác phải không? Ham muốn phải không? Như chúng ta đã nói từ trước trong những buổi nói chuyện này, chúng ta đã tìm hiểu rất sâu sắc về toàn bộ cấu trúc của ham muốn. Chúng ta không còn thời gian để bàn luận lại nữa. Nói vắn tắt, ham muốn là kết quả của cảm giác, và cái cảm giác đó, tư tưởng cho một khuôn mẫu, một hình ảnh –  bạn hiểu chứ?