J.KRISHNAMURTI 
KRISHNAMURTI ĐỘC THOẠI
GHI CHÉP CUỐI CÙNG CỦA ÔNG
Lời dịch: Ông Không [Bản dịch 2006 – Hiệu đính 2008]

Thứ tư, ngày 20 tháng 4 năm 1983
 

Ở ngọn của mỗi chiếc lá, những chiếc lá lớn và những chiếc lá nhỏ xíu, có một giọt nước lóng lánh dưới ánh mặt trời giống như một viên đá quý đặc biệt. Và có một cơn gió nhẹ nhưng cơn gió đó không có cách nào quấy rầy hay làm tan biến giọt nước đó trên những chiếc lá kia mà đã được rửa sạch sẽ bởi cơn mưa vừa qua. Một buổi sáng rất yên tĩnh, đầy hân hoan, an bình, và có phước lành trong không gian. Và khi chúng ta nhìn ngắm ánh sáng lấp lánh trên mỗi chiếc lá sạch, quả đất bỗng nhiên đẹp lạ thường, bất kể những sợi dây điện báo và những cái cột xấu xí của chúng. Dù có tất cả mọi huyên náo của thế giới, quả đất thật trù phú, vĩnh cửu, bao dung và dẫu rằng có những trận động đất đó đây, tàn phá khủng khiếp, quả đất vẫn còn đẹp đẽ. Người ta không bao giờ trân trọng quả đất nếu người ta không thực sự sống cùng nó, làm việc cùng nó, đặt bàn tay của người ta trong bụi bặm, nhấc những hòn đá và tảng đá to lớn – người ta không bao giờ tận hưởng được cảm giác lạ lùng khi ở cùng quả đất, những bông hoa, những cái cây khổng lồ và cọng cỏ mạnh mẽ và những hàng dậu dọc theo con đường.
 Mọi sự vật đều sinh động sáng hôm đó. Khi chúng ta nhìn ngắm, có một cảm giác hân hoan vô tận và bầu trời xanh, mặt trời đang chầm chậm ra khỏi những quả đồi và có ánh sáng. Khi chúng ta nhìn ngắm con chim nhái giọng trên sợi dây điện, nó đang đùa giỡn trong trò chơi của nó, nhảy lên cao, nhào lộn, sau đó quặp xuống lại đúng nơi cũ trên sợi dây điện. Khi chúng ta nhìn ngắm con chim đó đang tự mình tận hưởng niềm vui, nhảy nhót trong không gian và sau đó quặp xuống theo vòng tròn, hòa cùng những tiếng kêu lanh lảnh của nó, niềm thích thú sự sống của nó, chỉ có con chim đó hiện hữu, người quan sát không hiện hữu. Người quan sát không còn ở đó, chỉ còn con chim, màu xám và trắng, cùng một cái đuôi khá dài. Nhìn ngắm đó không còn mọi chuyển động của tư tưởng, nhìn ngắm sự náo động của con chim đang nô đùa một mình.
 Chúng ta không bao giờ nhìn ngắm lâu cả. Khi chúng ta nhìn ngắm bằng kiên nhẫn vô hạn, nhìn ngắm không còn ý thức của người quan sát, nhìn ngắm những con chim kia, những giọt nước nhỏ xíu trên những chiếc lá đang run rẩy, những con ong và những bông hoa và hàng dài những con kiến, lúc đó thời gian ngừng lại, thời gian có một kết thúc. Người ta không thư thả để nhìn ngắm hay kiên nhẫn để nhìn ngắm. Người ta học hỏi được nhiều điều khi nhìn ngắm – nhìn ngắm con người, dáng điệu họ bước đi, câu chuyện của họ, những cử chỉ của họ. Bạn có thể hiểu rành rọt tánh tự cao của họ, hay sự cẩu thả của thân thể riêng của họ. Họ dửng dưng, họ không chút động lòng.
 Có một con đại bàng đang bay cao trong không gian, đảo vòng không cần đập cánh, được mang đi bởi luồng không khí ra khỏi những quả đồi và mất hút. Nhìn ngắm, học hỏi: học hỏi là thời gian nhưng nhìn ngắm không có thời gian. Hay khi bạn lắng nghe, lắng nghe không có mọi diễn giải, không có mọi phản ứng, lắng nghe không có mọi thành kiến. Lắng nghe tiếng sấm đó trên bầu trời, tiếng sấm vang rền lượn giữa những quả đồi. Người ta không bao giờ lắng nghe trọn vẹn, luôn luôn có ngắt đoạn. Nhìn ngắm và lắng nghe là một nghệ thuật tuyệt vời – nhìn ngắm và lắng nghe không có mọi phản ứng, không có mọi ý thức của người nhìn ngắm và người lắng nghe. Bằng nhìn ngắm và lắng nghe chúng ta học hỏi vô hạn nhiều hơn bất kỳ quyển sách nào. Sách báo cần thiết, nhưng nhìn ngắm và  lắng nghe mài bén những giác quan của bạn. Vì, rốt cuộc ra, bộ não là trung tâm của tất cả những phản ứng, những tư tưởng và những hồi tưởng. Nhưng nếu những giác quan của bạn không tỉnh thức cao độ bạn không thể thực sự nhìn ngắm và lắng nghe và học hỏi, không chỉ hành động như thế nào nhưng còn về học hỏi, mà là mảnh đất màu mỡ trong đó hạt giống của điều tốt lành có thể thăng hoa.
 Khi có nhìn ngắm và lắng nghe rõ ràng, đơn giản này, lúc đó có một tỉnh táo nhận biết – tỉnh táo nhận biết màu sắc của những bông hoa kia, đỏ, vàng,trắng, của những chiếc lá mùa xuân, những cái cuống thật non nớt, thật mỏng manh, tỉnh táo nhận biết bầu trời, quả đất, và những con người kia đang đi ngang qua. Họ đang liến thoắng nói chuyện theo con đường dài đó, không bao giờ thèm nhìn cây cối, những bông hoa, bầu trời và những quả đồi tuyệt vời. Thậm chí họ chẳng cần tỉnh táo nhận biết chuyện gì đang xảy ra quanh họ. Họ nói nhiều về môi trường, chúng ta phải bảo vệ thiên nhiên như thế nào và vân vân, nhưng có vẻ họ không tỉnh táo nhận biết vẻ đẹp và sự tĩnh lặng của những quả đồi và sự cao quí của một cái cây già cỗi lạ lùng. Thậm chí họ chẳng cần tỉnh táo nhận biết những tư tưởng riêng của họ, những phản ứng riêng của họ, và họ cũng chẳng thèm tỉnh táo nhận biết cách họ bước đi, quần áo họ mặc. Điều đó không có nghĩa rằng họ phải tự cho mình là trung tâm trong nhìn ngắm của họ, trong ý thức của họ, nhưng có nghĩa rằng chỉ tỉnh táo nhận biết.
 Khi bạn tỉnh táo nhận biết sẽ có một chọn lựa về việc làm cái gì, không làm cái gì, thích và không thích, những thành kiến của bạn, những sợ hãi của bạn, những lo âu của bạn, những hân hoan mà bạn đã nhớ, những vui thú mà bạn đã theo đuổi; trong tất cả sự việc này có sự chọn lựa, và chúng ta nghĩ rằng chọn lựa đó cho chúng ta tự do. Chúng ta thích sự tự do chọn lựa đó; chúng ta nghĩ rất cần thiết phải có tự do khi chọn lựa – hay là, nói đúng hơn, sự chọn lựa đó cho chúng ta một ý thức tự do – nhưng không có chọn lựa khi bạn thấy những sự vật rất, rất rõ ràng.
 Và điều đó dẫn chúng ta đến một tỉnh táo nhận biết không chọn lựa – tỉnh táo nhận biết không có bất kỳ thích hay không thích nào cả. Khi có tỉnh táo nhận biết thực sự không chọn lựa, chân thật, hồn nhiên, đơn giản này nó dẫn đến một yếu tố khác, chú ý. Chính từ ngữ đó có nghĩa là kéo dài thêm, giữ chặt lấy, bám vào, nhưng việc đó vẫn còn là hoạt động của bộ não, nó ở trong bộ não. Nhìn ngắm, tỉnh táo nhận biết, chú ý, ở trong lãnh vực của bộ não, và bộ não bị giới hạn – bị điều kiện bằng tất cả những phương thức của những thế hệ quá khứ, những cảm xúc, những truyền thống và tất cả những dại dột lẫn đức hạnh của con người. Vì thế tất cả hành động từ chú ý này vẫn còn bị giới hạn, và cái bị giới hạn hiển nhiên phải mang lại vô trật tự. Khi người ta đang tự suy nghĩ về bản thân từ sáng đến khuya – những lo âu riêng của người ta, những ham muốn, những đòi hỏi, những thành tựu riêng của người ta – tình trạng tự cho mình là trung tâm này, rất, rất bị giới hạn, bắt buộc phải tạo ra xung đột trong sự liên hệ của nó với một người khác, mà cũng bị giới hạn; phải có xung đột, phải có căng thẳng và những bực dọc thuộc nhiều loại, bạo lực liên tục của những con người.
 Khi người ta chú ý đến tất cả việc này, tỉnh táo nhận biết không chọn lựa, lúc ấy từ trạng thái đó bật ra thấu triệt. Thấu triệt không là một động thái của sự nhớ lại, sự tiếp tục của ký ức. Thấu triệt giống như một lóe lên của ánh sáng. Bạn thấy bằng rõ ràng tuyệt đối, tất cả những phức tạp, những kết cục, những nhiêu khê. Lúc ấy chính thấu triệt này là hành động, trọn vẹn. Trong đó không có những tiếc nuối, không đang nhìn lại, không cảm thấy lo âu, không phân biệt. Đây là thấu triệt rõ ràng, tinh khiết – trực nhận không còn mọi cái bóng của ngờ vực.
 Hầu hết mọi người chúng ta đều bắt đầu bằng chắc chắn và khi chúng ta già đi chắc chắn đó thay đổi đến không chắc chắn và chúng ta chết cùng không chắc chắn. Nhưng nếu người ta bắt đầu bằng không chắc chắn, ngờ vực, tra xét, hỏi han, đòi hỏi, cùng nghi ngờ thực sự về cách cư xử của con người, về tất cả những nghi lễ tôn giáo và những hình ảnh của chúng và những biểu tượng của chúng, vậy thì từ nghi ngờ đó rõ ràng của chắc chắn đến. Khi có thấu triệt rõ ràng vào mấu chốt của bạo lực, ví dụ như thế, chính thấu triệt đó xóa sạch tất cả bạo lực. Thấu triệt đó ở bên ngoài bộ não, nếu người ta có thể nói như thế. Nó không thuộc thời gian. Nó không thuộc hồi tưởng hay thuộc hiểu biết, và vì thế thấu triệt đó cùng hành động của nó thay đổi ngay những tế bào của bộ não. Thấu triệt đó là tổng thể và từ tổng thể đó có thể có hành động, có lý lẽ, minh mẫn, hợp lý.
 Toàn chuyển động này từ nhìn ngắm, lắng nghe, đến sấm sét của thấu triệt, là một chuyển động; chuyển động đó không đang xảy ra cho nó từng bước một. Nó giống như một mũi tên xé gió. Và thấu triệt đó tự chính nó có thể cởi bỏ tình trạng bị điều kiện của bộ não, không phải nỗ lực của tư tưởng, mà là khẳng định, đang thấy sự cần thiết về điều gì đó; không có việc gì của tư tưởng sẽ mang lại sự tự do tổng thể khỏi tình trạng bị điều kiện. Tất cả việc này là thời gian và kết thúc của thời gian. Con người bị thời gian trói buộc và trói buộc vào thời gian đó là chuyển động của tư tưởng. Vì thế nơi nào có một kết thúc đến tư tưởng và đến thời gian có thấu triệt tổng thể. Chỉ ngay lúc đó có nở hoa của bộ não. Chỉ ngay lúc đó bạn có một liên hệ trọn vẹn với cái trí.
 
 
 

Thứ năm, ngày 21 tháng 4 năm 1983
 

Có một cabin thật cao giữa những quả đồi, hơi cách biệt dù có những cabin khác ở đó. Cabin này nằm giữa những cây già cỗi khổng lồ đẹp tuyệt vời, những cây tùng gỗ đỏ sequoia*. Một số trong những cây tùng này được nói rằng đã tồn tại từ thời Ai cập cổ xưa, có lẽ từ thời vua Ramses Đệ nhị. Chúng là những cây rất tuyệt vời. Vỏ của chúng có màu hoa hồng và rực rỡ dưới ánh mặt trời ban mai. Những cây này không thể bị đốt cháy; vỏ của chúng chống lại lửa và bạn có thể trông thấy nơi những người da đỏ xa xưa nhóm lửa quanh cây; dấu vết nám đen của lửa vẫn còn ở đó. Chúng là những cây có kích cỡ rất to lớn, thân của chúng khổng lồ và nếu bạn ngồi rất yên lặng dưới chúng trong ánh ban mai, cùng mặt trời ở giữa những ngọn cây, tất cả những con sóc ở đó sẽ xuất hiện rất gần bạn. Chúng rất tọc mạch giống như những con chim giẻ cùi xanh, vì cũng có những con chim giẻ cùi nữa, màu xanh, những con chim màu xanh, luôn luôn sẵn sàng la mắng bạn, hỏi bạn tại sao lại ở đó, báo cho bạn rằng bạn đang quấy rầy vùng đất này và nên đi khỏi càng mau càng tốt. Nhưng nếu bạn vẫn giữ yên lặng, đang quan sát, đang nhìn ngắm vẻ đẹp của ánh mặt trời giữa những chiếc lá trong không khí tĩnh lặng, lúc đó chúng sẽ để bạn lại một mình, chấp nhận bạn giống như những con sóc đã chấp nhận.
 Không đúng mùa du lịch, vì thế những cabin trống không và bạn chỉ có một mình, và vào ban đêm rất tĩnh mịch. Và thỉnh thoảng những con gấu, và bạn nghe được thân thể nặng nề của 

* Tháng 9,1942, Krishnamurti ở một mình 3 tuần lễ trong một cabin ở công viên Sequoia National Park nơi ông hưởng niềm hạnh phúc ngây ngất. Chính trải nghiệm này ông đã nhớ lại trong bài đọc.
chúng dựa vào cabin. Đúng là một nơi hoàn toàn sơ khai, vì nền văn minh hiện đại vẫn chưa hủy hoại nó. Bạn phải đi những chuyến máy bay, vào rồi lại ra, bay lên cao và  cao hơn, và cao hơn, cho đến  khi bạn  đến được  cánh rừng  cây tùng đỏ này. Có những con suối nhỏ ào ào chảy xuống dốc núi. Thanh thoát lạ thường  khi ở một mình giữa những cái cây cao to lớn mênh mông này, cổ xưa vượt khỏi ký ức và vì thế hoàn toàn dửng dưng đến điều gì đang xảy ra trên thế giới, tĩnh lặng trong sức mạnh và sự trang nghiêm cổ kính. Và trong cabin này, được vây quanh bởi những cái cây già cỗi không tuổi tác, bạn chỉ có một mình ngày này qua ngày khác, nhìn ngắm, thực hiện những chuyến đi bộ lâu, hầu như không gặp gỡ bất kỳ ai. Từ độ cao như thế bạn có thể trông thấy những chiếc máy bay, ánh mặt trời, bận rộn; bạn có thể trông thấy những chiếc xe hơi giống như những con côn trùng nhỏ đang đuổi bắt nhau. Và ở đây trên cao chỉ có những con côn trùng thực sự lăng xăng bận rộn công việc hằng ngày của chúng. Có rất nhiều kiến. Những con kiến đỏ bò lên hai chân của bạn nhưng có vẻ không bao giờ chúng thèm quan tâm đến bạn.
 Từ cabin này bạn cho những con sóc ăn. Có một con sóc đặc biệt thường đến vào mỗi buổi sáng và bạn có một túi đậu phộng và bạn cho nó từng hạt một: nó sẽ nhét đầy vào miệng, bò qua bệ cửa sổ rồi đến cái bàn với cái đuôi như đám bụi vểnh lên, gần chạm vào đầu của nó. Nó sẽ lấy nhiều hạt đậu lột vỏ sẵn này, hay thậm chí thỉnh thoảng còn lấy cả những hạt chưa lột vỏ, và nhảy trở lại qua bệ cửa sổ xuống hàng hiên và chạy men theo khoảng đất trống vào một cái cây khô có một cái lỗ ở trong là nhà của nó. Nó sẽ đến có lẽ khoảng một tiếng đồng hồ hoặc hơn nữa để lấy những hạt đậu này, quay trở lại và đến, quay trở lại và đến. Và lúc đó nó đã rất thuần thục, bạn có thể vỗ về nó, nó rất mềm mại, rất hòa nhã, nó nhìn bằng đôi mắt ngạc nhiên và ngay đó thân thiện liền. Nó biết rằng bạn không gây hại cho nó. Vào một ngày bạn đóng tất cả cửa sổ lại khi nó đã ở bên trong và cái túi đậu phộng ở trên bàn, nó lấy đầy một miệng như thường lệ rồi đi tới những cửa sổ và cửa lớn, tất cả đều đóng kín, và nhận ra rằng nó là một tù nhân. Nó đến lại, nhảy lò cò thẳng đường tới cái bàn, nhảy lên trên đó, nhìn vào người ta và bắt đầu quở mắng. Rốt cuộc, bạn không thể nhốt con vật đẹp đẽ sinh động đó như một tù nhân, thế là bạn mở những cửa sổ. Nó nhảy xuống nền nhà, trèo qua bệ cửa sổ, đi trở lại cái thân cây khô và quay lại lập tức để đòi thêm nữa. Từ lúc đó trở đi chúng tôi thực sự là những người bạn tốt. Sau khi nó đã nhét đầy đậu phộng vào cái lỗ đó, có thể để dành cho mùa đông, nó thường chạy thẳng lên những thân cây đuổi bắt những con sóc khác rồi luôn luôn quay về cái thân cây khô của nó. Rồi thì vài lần của một chiều tối nó sẽ đến bệ cửa sổ và ngồi ở đó và sẽ liến thoắng, nhìn tôi, kể cho tôi một điều gì đó về một ngày làm việc, và khi trời tối hơn nó chúc ngủ ngon và quay về tổ ấm của nó ở cái lỗ trong cái cây chết già kia. Và sáng sớm hôm sau nó sẽ ngồi ở đó trên bệ cửa sổ kêu lên, liến thoắng, và ngày sẽ bắt đầu.
 Mọi thú vật trong cánh rừng đó, mọi con vật bé nhỏ, đều đang làm việc giống nhau – lượm lặt thực phẩm, đuổi bắt nhau khi nô đùa và khi tức giận, và những con thú lớn như con nai rất tò mò nhìn bạn. Và khi bạn leo lên một độ cao trung bình rồi men theo theo một con đường mòn có đá, bạn quay lại và có một con gấu to, đen cùng bốn con nhỏ, lớn bằng những con mèo to. Con mẹ đẩy chúng lên một cái cây, bốn con, và chúng leo thẳng lên đến chỗ an toàn, và sau đó con mẹ quay lại nhìn tôi. Lạ lùng là chúng tôi không sợ hãi. Chúng tôi nhìn nhau có lẽ hai hay ba giây hay nhiều hơn và sau đó bạn quay lưng lại đi xuống cùng con đường mòn. Chỉ sau đó, khi bạn đã ở an toàn trong cabin, bạn mới nhận ra sự chạm trán với gấu mẹ và bốn con gấu con này thật là nguy hiểm.

 Cuộc sống là một chu trình vô tận của trở thành và kết thúc. Vùng đất rộng lớn này vẫn còn hoang sơ vào những ngày đó; nó không có sự tiến bộ công nghệ khủng khiếp và cũng không có quá nhiều thô tục, như bây giờ. Ngồi trên những bậc thềm của cabin đó bạn quan sát và mọi thứ rất năng động – cây cối, những con kiến, những con thỏ, những con nai, con gấu và con sóc. Cuộc sống là hành động. Cuộc sống là một chuỗi hành động không ngừng nghỉ, liên tục cho đến khi bạn chết. Hành động phát sinh do ham muốn bị biến dạng, bị xuyên tạc, bị giới hạn, và cái hành động bị giới hạn này phải luôn luôn, dù bạn có làm bất cứ việc gì, gây ra xung đột vô tận. Bất kỳ sự việc nào bị giới hạn phải, trong ngay bản chất của nó, nuôi dưỡng nhiều vấn đề, nhiều khủng hoảng. Nó giống như một người đàn ông, giống như một con người, mà trong mọi thời gian đều đang nghĩ về bản thân, những vấn đề của anh ấy, những trải nghiệm của anh ấy, những sung sướng và vui thú của anh ấy, những công việc kinh doanh của anh ấy – hoàn toàn tự cho mình là trung tâm. Hoạt động của một con người như thế tự nhiên rất bị giới hạn. Người ta không bao giờ nhận ra sự giới hạn của tự cho mình là trung tâm này. Họ gọi nó là thành tựu, thể hiện bản thân, đạt được thành công, theo đuổi vui thú và trở thành một việc gì đó phía bên trong, sự thôi thúc, sự ham muốn để hiện hữu. Tất cả hoạt động như thế không những phải bị giới hạn và bị xuyên tạc mà những hành động tiếp nối của nó trong bất kỳ phương hướng nào chắc chắn phải nuôi dưỡng phân chia, như được trông thấy trong thế giới này. Ham muốn rất mạnh mẽ; các vị thầy tu và khất sĩ của thế giới đã cố gắng đè nén nó, đã cố gắng đồng hóa ngọn lửa hừng hực đó bằng những biểu tượng cao quí nào đó hay hình ảnh nào đó – đang đồng hóa ham muốn bằng một cái gì đó lớn lao hơn – nhưng nó vẫn còn là ham muốn. Bất kỳ hành động nào phát sinh từ ham muốn, dù nó được gọi là cao quí hay thấp hèn, vẫn còn bị giới hạn, bị xuyên tạc.

 Lúc này con chim giẻ cùi xanh đã quay trở lại; nó ở đó sau bữa ăn sáng, quở mắng để được chú ý. Và bạn quẳng cho nó một ít đậu phộng. Nó quở mắng trước, sau đó nhảy lò cò xuống đất, quặp một ít hạt trong mỏ, bay trở lại trên cành, bay đi, rồi bay lại quở mắng. Và nó cũng vậy, ngày này qua ngày khác, dần dần trở nên thuần thục. Nó đến gần sát bằng đôi mắt sáng rực, đuôi vểnh lên, màu xanh của nó chiếu sáng bằng sự rực rỡ và rõ ràng – một màu xanh không họa sĩ nào có thể nắm bắt được. Và nó quở mắng những con chim khác. Có thể đó là lãnh địa của nó và nó không muốn bất kỳ kẻ nào xâm nhập. Nhưng luôn luôn có kẻ xâm nhập. Những con chim khác chẳng mấy chốc sẽ đến. Tất cả bọn chúng đều thích nho khô và đậu phộng. Toàn bộ hoạt động của sự tồn tại đều ở đó.
 Mặt trời bây giờ đã ở cao trên bầu trời và có rất ít những cái bóng, nhưng hướng về chiều tối sẽ có những cái bóng dài, có hình dáng đẹp, như chạm trổ, sẫm đen trong rạng rỡ.

 Có một hành động của không thuộc ham muốn hay không? Nếu chúng ta hỏi một câu hỏi như thế, và chúng ta hiếm khi nào hỏi, người ta có thể tìm hiểu cặn kẽ, không có động cơ nào, để tìm ra một hành động của thông minh. Hành động của ham muốn không là thông minh; nó dẫn đến mọi loại những vấn đề và những tranh cãi. Có một hành động của thông minh không? Ở chừng mực nào đó người ta phải luôn luôn nghi ngờ trong những vấn đề này; nghi ngờ là một nhân tố phi thường của sự tinh lọc bộ não, tâm hồn. Nghi ngờ, được cân nhắc cẩn thận, mang lại rõ ràng, tự do vô biên. Trong những tôn giáo phương Đông, nghi ngờ, tra hỏi, là một trong những điều cần thiết để tìm ra sự thật, nhưng trong nền văn hóa tôn giáo của văn minh phương Tây, nghi ngờ là sự việc ghê tởm của quỷ dữ. Nhưng trong tự do, trong một hành động của không ham muốn, phải có bóng dáng của nghi ngờ. Khi người ta thực sự thấy, không bằng lý thuyết hay bằng lời nói, rằng hành động của ham muốn là đồi bại, xuyên tạc, chính trực nhận đó là khởi đầu của thông minh và từ đó hành động hoàn toàn khác hẳn. Đó là, thấy điều giả dối như điều giả dối, sự thật trong điều giả dối, và sự thật như sự thật. Trực nhận như thế là chất lượng của thông minh đó mà cũng không là của bạn hay là của tôi, mà ngay lúc đó hành động. Hành động đó không xuyên tạc, không khoan nhượng. Nó không để lại một dấu vết, không một dấu chân trên bãi cát của thời gian. Thông minh đó không thể hiện hữu nếu không có từ bi vô biên, tình yêu, nếu bạn muốn. Không thể có từ bi nếu những hoạt động của tư tưởng bị điều phối trong bất kỳ một trung thành hay học thuyết riêng biệt nào, hay bị trói buộc vào một biểu tượng hay một con người. Phải có tự do để có từ bi. Và nơi nào có ngọn lửa đó, chính ngọn lửa đó là chuyển động của thông minh.
 
 
 

Thứ sáu, ngày 22 tháng 4 năm 1983
 

Ở đây cao khoảng 1400 feet giữa những vườn cây ăn quả, những vườn cam và những vườn bơ, cùng những quả đồi đằng sau ngôi nhà. Quả đồi cao nhất quanh đây khoảng 6500 feet. Có thể nó thường được gọi là một hòn núi và tên cũ của nó là Topa Topa. Những người da đỏ cổ xưa đã sống ở đây: họ chắc phải rất lập dị và là một chủng tộc rất dễ chịu. Họ có lẽ hung hăng nhưng những con người hủy diệt họ lại tàn bạo hơn nhiều. Ở đây trên cao, sau một ngày mưa, thiên nhiên đang nín thở chờ đợi một cơn bão khác, và thế giới của những bông hoa và những lùm bụi nhỏ đang vui vẻ reo hò trong buổi sáng yên tĩnh này, và ngay cả những chiếc lá cũng có vẻ rất rực rỡ, rất rõ ràng sắc nét. Có một bụi hồng đầy hoa, đỏ rực; vẻ đẹp của nó, hương thơm, tĩnh lặng của đóa hoa đó là một kỳ diệu.
 Đi xuống trong một chiếc xe hơi cũ được giữ gìn bóng láng, động cơ chạy êm ả – chạy xuống ngôi làng, qua ngôi làng, qua những ngôi trường, những ngôi nhà nhỏ kia và tiếp đó khoảng không gian trống đầy những cây bơ – chạy xuống nữa qua thung lũng hẹp sâu dốc đứng, lượn vòng vô ra trên một con đường bằng phẳng, xây dựng rất tốt; sau đó đi lên cao và lên cao và lên cao, có lẽ trên 5000 feet: ở đó chiếc xe ngừng lại và ở đó chúng tôi đã lên khá cao, nhìn xuống tất cả những quả đồi xanh đậm, cùng lùm bụi, cây cối và những thung lũng sâu. Có vẻ như là chúng tôi đã ở thật cao cùng các thần thánh.
 Rất ít người đã sử dụng con đường đó, mà tiếp tục qua sa mạc đến một thị trấn lớn cách đây nhiều dặm, xa thật xa bên trái của bạn. Khi bạn hướng về phía Nam bạn trông thấy biển cả xa xa  – biển Thái bình dương. Ở đây rất yên tĩnh. Dù con người đã làm con đường này, may mắn thay không thấy một dấu vết của con người. Đã có những vụ cháy ở đây nhưng việc đó đã cách đây nhiều năm. Bạn có thể trông thấy những gốc cây bị đốt cháy, đen thui, nhưng quanh chúng lúc này đã xanh tươi lại. Đã có những cơn mưa lớn và mọi sự vật bây giờ đang nở hoa, tím, xanh và vàng, kèm theo đây đó những mảng đỏ rực. Thiên đường của quả đất chưa bao giờ đầy từ tâm như ở đây trên cao. 
 Chúng tôi ngồi bên lề đường khá sạch sẽ. Nó là quả đất; đất luôn luôn sạch sẽ. Và có những con kiến nhỏ, những con côn trùng nhỏ, đang bò, đang lăng xăng khắp mọi nơi. Nhưng không có những thú hoang ở đây, điều này thật lạ lùng. Có lẽ vào ban đêm có – những con nai, những con sói và có lẽ một số ít thỏ và thỏ rừng. Thỉnh thoảng một chiếc xe chạy qua, và nó phá vỡ sự yên lặng, sự trang nghiêm và tinh khiết của tĩnh lặng. Đây thực sự là một nơi lạ thường.
 Từ ngữ không thể đo lường được bao la, những quả đồi nhấp nhô và không gian mênh mông, nó cũng không đo lường được bầu trời xanh và sa mạc xa xa. Đó là toàn quả đất. Người ta hầu như không dám nói chuyện, có tĩnh lặng đầy cuốn hút, không muốn bị quấy rầy.
 Và tĩnh lặng đó không thể đo lường được bằng những từ ngữ. Nếu bạn là một nhà thơ bạn có thể sẽ đo lường nó bằng những từ ngữ, diễn tả nó thành một bài thơ, nhưng điều được viết ra không là thực tại. Từ ngữ không là sự vật. Và ở đây, ngồi bên cạnh một tảng đá đang nóng dần, con người không hiện hữu. Những quả đồi nhấp nhô, những hòn núi cao hơn, những thung lũng rộng lớn, xanh sậm; không có bạn, không có gì cả ngoại trừ cái đó.
 Từ thời cổ xưa tất cả những nền văn minh đều có khái niệm đo lường này. Tất cả những tòa nhà tuyệt vời của chúng đều được đặt nền tảng trên sự đo lường toán học. Khi bạn nhìn thành lũy Acropolis và vẻ huy hoàng của ngôi đền Parthenon, và những cao ốc một trăm mười tầng của New York, tất cả chúng đều phải có sự đo lường này.
 Đo lường không chỉ bằng qui tắc; đo lường tồn tại trong ngay tại bộ não: cái cao và cái thấp, cái tốt hơn, cái nhiều hơn. Qui trình so sánh này đã tồn tại cho thời gian vượt khỏi thời gian. Chúng ta luôn luôn đang so sánh. Vượt qua những kỳ thi ở trường học, cao đẳng, đại học – nguyên cách sống của chúng ta đã trở thành một chuỗi của những đo lường được tính toán sẵn: cái đẹp  đẽ và cái xấu xí, điều cao quí và điều thấp hèn – nguyên một tập hợp về những giá trị của con người, những tranh luận được chấm dứt trong những kết luận, quyền lực của con người, quyền lực của những quốc gia. Đo lường đã cần thiết cho con người. Và bộ não, đang bị điều kiện vào đo lường, vào so sánh, cố gắng đo lường cái không thể đo lường được – đo lường bằng những từ ngữ cái không bao giờ có thể đo lường được. Đã trải qua một tiến trình dài đăng đẳng từ thế kỷ này sang thế kỷ khác – những thần thánh lớn hơn và những thần thánh nhỏ hơn, đo lường sự bao la rộng lớn của vũ trụ và đo lường tốc độ của vận động viên. So sánh này đã mang lại quá nhiều sợ hãi và đau khổ.
 Lúc này, trên tảng đá đó, một con thằn lằn bò đến để sưởi ấm gần nơi bạn ngồi. Bạn có thể nhìn thấy đôi mắt đen lánh của nó, cái lưng có vảy của nó và cái đuôi dài. Nó rất yên lặng, không cựa quậy. Mặt trời đã làm cho tảng đá đó khá ấm, và con thằn lằn, bò ra khỏi ban đêm lạnh lẽo của nó và đang sưởi ấm, đang chờ đợi con ruồi hay con côn trùng nào đó xuất hiện – nó sẽ đo lường khoảng cách và táp mồi gọn lỏn.
 Sống không so sánh, sống không có bất kỳ loại đo lường nào bên trong, không bao giờ so sánh bạn là gì với bạn nên là gì. Từ ngữ “thiền định” có nghĩa không chỉ là suy nghĩ cẩn thận, suy xét tỉ mỉ, thăm dò chi tiết, tìm tòi, ước lượng; nó còn có một ý nghĩa sâu xa hơn nhiều theo tiếng Phạn – đo lường, mà có nghĩa là “trở thành”. Trong thiền định phải không có đo lường. Thiền định này không được là một thiền định có ý thức trong những trạng thái, điều kiện đã được cố ý tuyển lựa. Thiền định này phải hoàn toàn không ý thức, không bao giờ đang biết rằng bạn đang thiền định. Nếu bạn cố ý thiền định nó lại là một hình thức khác của ham muốn, giống như bất kỳ những biểu lộ khác của ham muốn. Những mục tiêu có lẽ khác biệt; thiền định của bạn có lẽ để đến được trạng thái cao nhất, nhưng động cơ là sự ham muốn đạt được, giống như người kinh doanh, giống như người xây dựng một thánh đường nguy nga. Thiền định là một chuyển động không mọi động cơ, không những từ ngữ và hoạt động của tư tưởng. Nó phải là một sự việc nào đó không bị cố ý khi bắt đầu. Chỉ lúc đó thiền định mới là một chuyển động trong vô hạn, không đo lường được bởi con người, không một mục đích, không một kết thúc và không một khởi đầu. Và cái đó có một hành động lạ lùng trong cuộc sống hàng ngày, bởi vì tất cả cuộc sống là một và vì vậy trở thành thiêng liêng. Và thiêng liêng không bao giờ có thể bị giết chết. Giết chết một người khác là tàn khốc. Nó thấu tận trời xanh như một con chim bị nhốt trong lồng. Người ta không bao giờ nhận ra cuộc sống thiêng liêng như thế nào, không chỉ cuộc sống nhỏ nhoi của bạn mà còn cả cuộc sống của hàng triệu thứ khác nữa, từ những sự vật của thiên nhiên đến những con người phi thường. Và trong thiền định không đo lường, có ngay hành động của cái cao quí nhất, thiêng liêng và thần thánh nhất.
 
 Vào một ngày trên bờ của một con sông* – những con sông đáng yêu làm sao đâu; không chỉ có một con sông thiêng liêng, tất cả những con sông khắp thế giới đều có thần thánh riêng của nó – vào một ngày một người đàn ông đang ngồi trên bờ của một con sông phủ trên thân thể một miếng vải có màu nâu hơi vàng. Bàn tay ông ấy được giấu kín, mắt ông ấy nhắm lại và thân thể ông ấy rất yên lặng. Ông ấy cầm một xâu chuỗi trong bàn tay và ông ấy đang lặp lại vài từ ngữ trong khi bàn tay đang di chuyển từ hạt chuỗi này sang hạt chuỗi khác. Ông ấy đã làm việc này trong nhiều năm và ông ấy không bao giờ bỏ sót một hạt. Và con sông đang chảy cuồn cuộn bên cạnh ông ấy. Dòng chảy của nó rất sâu. Nó bắt đầu ở giữa những hòn núi hùng vĩ, phủ tuyết xa xa; nó bắt đầu như một con suối nhỏ, và khi chảy về hướng nam nó tập hợp tất cả những con suối và những con sông nhỏ rồi trở thành một con  sông lớn. Trong  vùng đất đó của  thế giới họ thờ phụng nó. Người ta không biết được trong bao nhiêu năm người đàn ông 

* Đây là một kỷ niệm khi ông ở tại Banaras trên bờ sông Ganges.
này đã lặp lại liên tục câu thần chú của ông ấy và lăn tròn những hạt chuỗi. Ông ấy đang thiền định – ít ra mọi người nghĩ rằng ông ấy đang thiền định và có thể ông ấy đã làm  như thế. Vì  thế  tất cả những người đi qua đều nhìn ông ấy, yên lặng rồi sau đó tiếp tục cười đùa và huyên thuyên của họ. Cái hình hài gần như bất động đó – người ta có thể nhìn thấy qua miếng vải chỉ duy nhất một cử động loáng thoáng của những ngón tay – đã ngồi đó rất lâu rồi, hoàn toàn thâm nhập, vì ông ấy không nghe âm thanh nào khác hơn âm thanh của từ ngữ riêng của ông ấy và âm điệu của nó, âm nhạc của nó. Và ông ấy sẽ nói rằng ông ấy đang thiền định. Có cả ngàn người khác giống như ông ấy, khắp thế giới này, trong những tu viện yên tĩnh ở thật sâu giữa những quả đồi và những thị trấn và bên bờ những con sông.

 Thiền định không là những từ ngữ, một câu thần chú, hay tự thôi miên, thuốc men của những ảo tưởng. Nó phải xảy ra mà không có ý chí của bạn. Nó phải xảy ra trong tĩnh lặng tịch mịch của ban đêm, khi bạn bỗng nhiên thức giấc và thấy rằng bộ não yên lặng và có một chất lượng kỳ diệu của thiền định đang xảy ra. Nó phải xảy ra rất lặng lẽ như một con rắn ẩn mình giữa đám cỏ cao, xanh rì trong ánh ban mai trong lành. Nó phải xảy ra trong những hóc hẻm thật sâu của bộ não. Thiền định không là một thành tựu. Không có phương pháp, hệ thống hay luyện tập. Thiền định bắt đầu bằng sự kết thúc của so sánh, kết thúc của đang trở thành hay đang không trở thành. Như con ong thì thầm giữa những chiếc lá vì thế tiếng thì thầm của thiền định là hành động.
 
 

Thứ bảy, ngày 23 tháng 4 năm 1983
 

Những đám mây vẫn còn đang lơ lững trên những quả đồi, thung lũng và những hòn núi. Thỉnh thoảng có một khoảng trống trong bầu trời và mặt trời ló ra ở đó, rực rỡ, rõ ràng, nhưng chẳng mấy chốc nó biến mất. Người ta thích loại buổi sáng này, mát mẻ, trong lành, cùng toàn thế giới phủ xanh quanh bạn. Khi mùa hè đến mặt trời sẽ đốt cháy tất cả những thảm cỏ xanh tươi, và những đồng cỏ bên kia thung lũng sẽ bị nứt nẻ, rạn khô và tất cả cỏ cùng màu xanh rực sáng của nó sẽ không còn nữa. Vào mùa hè mọi tươi mát đều không còn.
Người ta thích những buổi sáng yên tĩnh này. Những quả cam rực rỡ và những chiếc lá, màu xanh lá cây sẫm, đang chiếu sáng. Và có một hương thơm trong không khí từ những bông hoa cam đang nở rộ, nồng nặc, hầu như gây ngộp thở. Có một loại cam khác sẽ được hái muộn trước khi có sức nóng của mùa hè. Lúc này có chiếc lá xanh, quả cam và hoa cam trên cùng một cái cây vào cùng một thời điểm. Nó là một thế giới đẹp đẽ và con người quá dửng dưng với nó, đang làm hư hỏng quả đất, sông ngòi và những cái vịnh và những hồ nước ngọt.
Nhưng chúng ta hãy bỏ tất cả những việc đó lại đằng sau và đi men theo một con đường mòn chật hẹp, thẳng lên một quả đồi nơi có một con suối nhỏ sẽ cạn khô trong ít tuần nữa. Bạn và một người bạn đang đi bộ trên con đường, thỉnh thoảng nói chuyện, nhìn ngắm mọi sắc màu khác nhau của màu xanh lục. Chúng có nhiều màu xanh khác biệt làm sao đâu, từ màu xanh lạt nhất, màu xanh của sông Nile, và có lẽ thậm chí lạt hơn, xanh hơn, đến những màu xanh sẫm, thừa thãi, tràn đầy màu xanh riêng của nó. Và khi bạn đi thẳng lên cao trên con đường đó, ngay lúc đang xoay sở để đi sánh vai cùng nhau, bạn bất ngờ nhặt được một món gì đó đẹp vô cùng, lấp lánh, một món nữ trang cổ xưa có vẻ đẹp lạ kỳ. Bạn rất kinh ngạc khi tìm được nó trên con đường có quá nhiều thú vật trong khi chỉ một ít người giẵm chân lên này. Bạn sững sờ ngắm nghía nó. Nó được làm rất tinh tế, phức tạp đến độ không có bàn tay của thợ nữ trang nào có thể chế tạo được nó. Bạn cầm chặt nó một lúc, sửng sốt và bặt tăm. Sau đó bạn rất cẩn thận bỏ vào túi trong của bạn, cài khuy lại, và hầu như sợ rằng bạn có lẽ mất nó hoặc rằng nó có lẽ không còn vẻ đẹp lấp lánh, long lanh của nó. Và bạn chận bàn tay của bạn bên ngoài cái túi đựng nó. Người còn lại thấy bạn đang làm công việc này và thấy rằng bộ mặt và đôi mắt của bạn vừa trải qua một thay đổi khác thường. Có một ngất ngây, một kinh ngạc không thốt nên lời, một phấn khích làm nín thở.
Khi người bạn hỏi: “Anh đã tìm được cái gì mà gây phấn khích lạ lùng như thế?” Bạn trả lời bằng một giọng rất hòa nhã, dịu dàng (nó có vẻ quá lạ lùng đối với bạn khi nghe được giọng nói của bạn) rằng bạn đã nhặt được sự thật, chân lý. Bạn không muốn kể về nó, bạn hơi thẹn thùng; việc nói chuyện có lẽ làm mất nó. Và người đàn ông đang đi bên cạnh hơi bực bội vì bạn đã không thổ lộ cởi mở cho anh ấy, và anh ấy nói rằng nếu bạn đã tìm được chân lý, vậy thì hãy đi xuống vào thung lũng và tổ chức rồi rao giảng chân lý đó để cho những người khác sẽ hiểu rõ nó, để cho những người khác sẽ thấu triệt nó và có lẽ nó sẽ giúp ích cho họ. Bạn không trả lời, bạn ân hận rằng bạn đã thổ lộ cho anh ấy về nó.

Cây cối nở rộ hoa. Ngay cả ở đây trên cao khi có luồng gió nhẹ thổi lên từ thung lũng bạn ngửi được hương thơm hoa cam và nhìn xuống thung lũng bạn trông thấy nhiều cây cam và cảm nhận được bầu không khí không chuyển động, tĩnh, lặng như tờ. Nhưng bạn đã bất ngờ bắt gặp một cái gì đó rất quí báu, không bao giờ có thể thổ lộ được cho người nào khác. Họ có lẽ tìm ra nó, nhưng bạn có nó, nắm chặt nó và tôn kính nó.
Những học viện và những tổ chức khắp thế giới đã không giúp ích gì cho con người. Có tất cả những tổ chức vật chất dành cho những nhu cầu của con người; những học viện của chiến tranh, của dân chủ, những học viện của độc tài và những học viện của tôn giáo – chúng đã trải qua những thời gian hưng thịnh và chúng đang tiếp tục, và con người trông cậy vào chúng, nóng lòng cầu được giúp đỡ, không chỉ vật chất mà còn bên trong da thịt, bên trong những đau khổ dai dẳng, cái bóng của thời gian và những tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng. Đã có những học viện thuộc nhiều, nhiều loại từ những ngày cổ xưa nhất, và chúng đã không thay đổi bên trong của con người.  Những học viện không bao giờ có thể thay đổi được con người phần tâm lý, sâu sắc. Và người ta thắc mắc tại sao con người đã tạo ra chúng, vì tất cả những học viện trong thế giới đều được tập hợp bởi con người, hy vọng rằng chúng có lẽ giúp ích anh ấy, rằng chúng có lẽ cho anh ấy một loại an toàn vĩnh cửu nào đó. Và lạ lùng thay chúng đã không làm được. Chúng ta có vẻ không bao giờ nhận ra sự thật này. Chúng ta đang tạo ra mỗi lúc một nhiều học viện hơn, mỗi lúc một nhiều tổ chức hơn – một tổ chức đối kháng một tổ chức khác.
Tư tưởng đang sáng chế tất cả những sự việc này, không chỉ những tổ chức dân chủ hay những tổ chức độc tài; tư tưởng cũng đang hiểu được, đang nhận ra, rằng việc gì nó đã tạo ra theo căn bản đã không thay đổi được cấu trúc, bản chất của cái tôi riêng của người ta. Những học viện, những tổ chức và tất cả những tôn giáo đều bị xếp đặt bởi tư tưởng, bởi tư tưởng uyên bác, khôn ngoan, xảo quyệt. Cái gì tư tưởng đã tạo tác, đã gây ra, định hình suy nghĩ riêng của nó. Và người ta hỏi chính bản thân, nếu người ta nghiêm túc, đứng đắn trong sự tìm hiểu của người ta: tại sao tư tưởng đã không nhận ra hoạt động riêng của nó? Liệu tư tưởng có thể ý thức được chuyển động riêng của nó hay không? Liệu tư tưởng có thể thấy được chính nó, thấy được điều gì nó đang làm, cả bên trong lẫn bên ngoài hay không?
Thật ra không có bên ngoài và bên trong: bên trong tạo ra bên ngoài, và sau đó bên ngoài định hình bên trong. Chuyển động ra vào của hành động và phản ứng là chuyển động của tư tưởng, và tư tưởng luôn luôn đang cố gắng chiến thắng bên ngoài, và thành công, đang gây ra nhiều vấn đề; trong khi đang giải quyết một vấn đề thì những vấn đề khác nảy sinh. Tư tưởng cũng định hình bên trong, tạo khuôn nó theo những đòi hỏi bên ngoài. Qui trình có vẻ vô tận này đã tạo ra xã hội này, xấu xa, hung dữ, vô luân và bạo lực. Và đã tạo ra nó rồi, bên trong trở thành một nô lệ cho nó. Bên ngoài định hình bên trong và bên trong định hình bên ngoài. Qui trình này đã và đang tiếp tục được hàng ngàn trên hàng ngàn năm và tư tưởng dường như không nhận ra hoạt động riêng của nó. Vì thế người ta hỏi: tư tưởng có khi nào ý thức được chính nó – ý thức được điều gì nó đang làm? Không có người suy nghĩ tách rời tư tưởng; tư tưởng đã tạo ra người suy nghĩ, người trải nghiệm, người phân tích. Người suy nghĩ, người quan sát, người hành động, là quá khứ, kèm theo tất cả di sản thừa kế của con người, di truyền, sinh học – những truyền thống, những thói quen và tất cả hiểu biết đã tích lũy. Rốt cuộc, quá khứ là hiểu biết, và người suy nghĩ không tách rời khỏi quá khứ. Tư tưởng đã tạo ra quá khứ, tư tưởng là quá khứ; sau đó tư tưởng phân chia người suy nghĩ và điều được suy nghĩ, mà người suy nghĩ phải định hình, kiểm soát. Nhưng đó là một tin tưởng sai lầm; chỉ có tư tưởng. Bản ngã là “cái tôi lệ thuộc”, quá khứ. Sự tưởng tượng có thể chiếu rọi tương lai nhưng nó vẫn còn là hoạt động của tư tưởng. 
Thế là tư tưởng, mà là kết quả của hiểu biết, đã không thay đổi con người và sẽ không bao giờ thay đổi anh ấy vì hiểu biết luôn luôn bị giới hạn và sẽ luôn luôn bị giới hạn. Vậy thì lại nữa người ta hỏi: liệu rằng tư tưởng có thể ở trạng thái ý thức được chính nó, tư tưởng mà đã tập hợp tất cả ý thức của chúng ta – hành động và phản ứng, sự đáp trả thuộc cảm giác, sự đam mê nhục dục, những sợ hãi, những tham vọng, sự theo đuổi vui thú, tất cả thống khổ của sự cô độc và sự đau khổ mà con người đã gây ra cho anh ấy qua những cuộc chiến tranh, qua sự vô trách nhiệm của anh ấy, qua tự cho mình là trung tâm, dửng dưng? Tất cả việc đó là hoạt động của tư tưởng, mà đã sáng chế ra những giới hạn và vị chúa sống trong giới hạn. Tất cả việc đó là hoạt động của thời gian và tư tưởng.
Khi người ta đến được điểm này, người ta hỏi cái dụng cụ cũ kỹ, mà đã bị bào mòn, liệu rằng nó có thể gây ra một thay đổi cơ bản trong con người, mà, rốt cuộc ra, là bộ não. Khi tư tưởng nhận ra chính nó, hiểu được nơi nào hiểu biết là cần thiết trong thế giới vật chất và nhận ra sự giới hạn riêng của nó, ngay lúc đó nó trở nên yên lặng, tĩnh. Chỉ ngay lúc đó có một dụng cụ mới mà không bị sắp xếp bởi thời gian hoặc tư tưởng, hoàn toàn không liên quan đến hiểu biết. Chính dụng cụ này – có lẽ từ ngữ dụng cụ có thể sai lầm – chính trực nhận này luôn luôn mới mẻ, vì nó không quá khứ, không ký ức; nó là thông minh được sinh ra bởi từ bi. Trực nhận đó mang lại một thay đổi mãnh liệt trong ngay những tế bào của bộ não và hành động của nó luôn luôn là hành động đúng đắn, rõ ràng, chính xác, không còn cái bóng của quá khứ và thời gian.
 
 

Chủ nhật, ngày 24 tháng 4 năm 1983
 

Một buổi sáng mùa xuân, một buổi sáng không bao giờ đã là trước kia và không bao giờ sẽ lại là .
Một buổi sáng mùa xuân. Mỗi cọng cỏ nhỏ xíu, những cây hoa trà, những bụi hồng, tất cả đều đang nở hoa và có hương thơm trong không khí.
Một buổi sáng mùa xuân và quả đất rất sinh động, và ở trên cao trong thung lũng này tất cả núi non xanh rì và hòn núi cao nhất trong chúng tỏa ra sức sống phi thường, kiên định và uy nghi. Một buổi sáng khi bạn dạo bộ trên con đường mòn nhìn ngắm vẻ đẹp và những con sóc đất, mỗi chiếc lá non nớt của mùa xuân đang lóng lánh trong ánh mặt trời. Những chiếc lá kia đã chờ đợi việc này suốt mùa đông và vừa lộ dạng, mềm mại mỏng manh. Và không cần lãng mạn, tưởng tượng, có một cảm giác thương yêu và từ bi vô biên, vì có quá nhiều vẻ đẹp, không thể hủy hoại. Đã có cả ngàn buổi sáng mùa xuân nhưng chưa bao giờ có một buổi sáng như thế này, thật yên lặng, thật tĩnh, lặng lờ – có lẽ nó đồng tình với sự tôn sùng thành kính. Và những con sóc đều ra ngoài và những con thằn lằn cũng vậy.
Một buổi sáng mùa xuân và không khí như lễ hội; có lễ hội khắp mọi nơi trên thế giới vì đó là mùa xuân. Lễ hội được diễn đạt bằng rất nhiều phương cách khác nhau nhưng cái là không bao giờ có thể diễn đạt được bằng từ ngữ. Mọi nơi, cùng ca hát và nhảy múa, có một cảm thấy sâu sắc của mùa xuân.
Tại sao chúng ta dường như đang mất đi chất lượng rất mong manh của nhạy cảm – nhạy cảm đến mọi sự vật quanh chúng ta, không chỉ đến những rối loạn và những vấn đề riêng của chúng ta? Nhạy cảm thực sự, không phải về một điều gì đó nhưng chỉ nhạy cảm, chỉ mong manh, giống như chiếc lá non đó, vừa được sinh ra mới đây vài ngày để đối diện với những cơn bão, mưa, bóng tối và ánh sáng. Khi chúng ta mong manh chúng ta dường như bị tổn thương; bị tổn thương chúng ta rút lui vào chính chúng ta, dựng lên một bức tường quanh chúng ta, trở nên khắc nghiệt, độc ác. Nhưng khi chúng ta mong manh mà không có những phản ứng hung bạo, xấu xa , mong manh với tất cả những chuyển động của thân tâm riêng của người ta; mong manh với thế giới, nhạy cảm đến độ không tiếc nuối, không bị xúc phạm, không kỷ luật tự áp đặt, lúc đó có chất lượng của hiện hữu bao la.
Chúng ta mất tất cả tánh mong manh này trong cái thế giới của nhốn nháo và hung bạo, thô tục và hối hả của cuộc sống hàng ngày. Có tất cả những giác quan của con người được mài bén, không phải bất kỳ một giác quan riêng biệt nào nhưng có tất cả những giác quan hoàn toàn tỉnh thức, mà tất nhiên không có ý định buông thả – nhạy cảm với tất cả những chuyển động của tư tưởng, những cảm giác, những đau thương, sự cô độc, sự lo âu – cùng những giác quan kia hoàn toàn được tỉnh thức, có một loại cảm thấy khác hẳn vượt khỏi mọi đáp trả thuộc dục vọng và giác quan. Bạn có khi nào nhìn ngắm biển cả, hay những hòn núi hùng vĩ kia, dãy Hi mã lạp sơn, trải dài từ đường chân trời này sang đường chân trời kia – bạn có khi nào nhìn ngắm một bông hoa, bằng tất cả những giác quan của bạn? Khi có quan sát như thế không có trung tâm từ đó bạn đang quan sát, không “cái tôi”.  “Cái tôi”, sự quan sát bị giới hạn của một hay hai giác quan, nuôi dưỡng chuyển động của ích kỷ. Rốt cuộc ra, chúng ta sống bằng những giác quan, bằng cảm giác, và khi tư tưởng tạo ra hình ảnh từ những cảm xúc thì lúc đó tất cả những phức tạp của ham muốn nảy sinh.

Vào sáng nay, bạn nhìn xuống về phía thung lũng, trông thấy sự lan rộng lạ lùng của màu xanh cây cỏ và thị trấn xa xa, cảm giác được không khí tinh khiết, nhìn ngắm tất cả những sinh vật đang bò loanh quanh của quả đất, nhìn ngắm không có sự quấy rầy của những hình ảnh tư tưởng đã tạo ra. Lúc này cơn gió nhẹ đang thổi từ thung lũng lên khe núi và bạn quay lại khi con đường mòn bẻ cong. Đi xuống, có một con mèo rừng đuôi ngắn ngay đằng trước bạn khoảng mười feet. Bạn có thể nghe được nó kêu gừ gừ, đang cà xát thân thể vào một tảng đá, lông chỉa ra từ hai tai, cái đuôi ngắn và chuyển động duyên dáng, khác thường của nó. Đó cũng là một buổi sáng mùa xuân cho con mèo nữa. Chúng tôi cùng đi xuống con đường mòn và hầu như không gây ra bất kỳ tiếng ồn nào ngoại trừ tiếng kêu gừ gừ của nó, rất hứng thú, rất hài lòng khi ở ngoài trong ánh mặt trời mùa xuân; nó sạch sẽ đến nỗi lông của nó đang lấp lánh. Và khi bạn nhìn nó, toàn bản chất hoang dã đều ở trong con thú đó. Bạn giẵm phải một cành cây khô tạo ra một tiếng ồn, và nó chạy vụt đi, thậm chí chẳng thèm nhìn lại đằng sau; tiếng  ồn đó biểu thị con người, một loài nguy hiểm nhất trong tất cả động vật. Con mèo đã biến mất ngay tích tắc trong những lùm bụi và tảng đá và mọi hân hoan vui vẻ đã không còn trong nó. Nó biết con người tàn ác như thế nào và nó không muốn chờ đợi; nó muốn chạy trốn thật nhanh, càng xa càng tốt.
Một buổi sáng mùa xuân và đó là bình an. Ý thức được có một người đang ở đằng sau nó, cách một vài feet, con mèo đúng là có bản năng đáp lại cái hình ảnh của con người là gì – con người mà đã giết chóc quá nhiều thứ, tàn phá quá nhiều thành phố, hủy diệt nền văn hóa này đến nền văn hoá khác, luôn luôn đeo đuổi những thèm khát của anh ấy, luôn luôn tìm kiếm một loại an toàn và vui thú nào đó.
Ham muốn, cái sức mạnh thôi thúc điều khiển trong con người, đã tạo ra quá nhiều thứ hữu dụng và dễ chịu; ham muốn cũng, trong những liên hệ của con người, đã tạo ra quá nhiều vấn đề và những hỗn loạn và đau khổ – ham muốn để thỏa mãn vui thú. Những vị thầy tu và khất sĩ của thế giới đã cố gắng vượt qua nó, đã cưỡng bách chính bản thân họ để tôn sùng một lý tưởng, một hình ảnh, một biểu tượng. Nhưng ham muốn vẫn luôn luôn ở đó như một ngọn lửa, đang cháy hừng hực. Và để tìm hiểu, để tìm ra cặn kẽ bản chất của ham muốn, sự phức tạp của ham muốn, những hoạt động của nó, những đòi hỏi của nó, những mãn nguyện của nó – luôn luôn càng lúc càng nhiều hơn ham muốn quyền lực, chức vụ, danh tiếng, địa vị, ham muốn biết được cái không thể gọi tên, cái vượt khỏi tất cả cuộc sống hàng ngày của chúng ta – đã khiến con người làm mọi loại sự việc hung ác và xấu xa. Ham muốn là kết quả của cảm xúc – kết quả cùng tất cả những hình ảnh mà tư tưởng đã tạo ra. Và ham muốn này không những nuôi dưỡng bất mãn mà còn cả thất vọng. Đừng khi nào kềm chế nó, đừng khi nào khép nó vào kỷ luật nhưng hãy thăm dò cặn kẽ bản chất của nó – nguồn gốc, mục đích, những phức tạp của nó là gì? Tìm tòi lục lọi sâu vào nó không là một ham muốn khác, vì nó không có động cơ; nó giống như khi hiểu rõ vẻ đẹp của một đóa hoa, ngồi xuống bên cạnh nó và ngắm nghía nó. Và khi bạn nhìn, nó bắt đầu phơi bày chính nó như nó thực sự là – màu sắc tinh tế lạ lùng, hương thơm, những cánh hoa, cuống hoa và quả đất mà từ đó nó lớn lên. Vì vậy hãy nhìn ham muốn này và bản chất của nó nhưng không còn tư tưởng, bởi vì tư tưởng luôn luôn đang định hình những cảm xúc, vui thú và đau khổ, phần thưởng và hình phạt. Ngay lúc đó người ta hiểu rõ, không bằng lời nói, cũng không bằng trí năng, toàn bộ nguyên nhân gây ra ham muốn, gốc rễ của ham muốn. Chính ngay lúc trực nhận nó, trực nhận tinh tế về nó, trong chính nó là thông minh. Và thông minh đó sẽ luôn luôn hành động sáng suốt và hợp lý khi đối đãi với ham muốn.
Thôi không nói nhiều quá, không suy nghĩ nhiều quá sáng nay, để được ấp ủ trọn vẹn trong buổi sáng mùa xuân này, để sống cùng nó, để dạo bộ trong nó, là một hân hoan vượt khỏi mọi đo lường. Nó không thể lặp lại được. Nó sẽ ở đó cho đến khi có một tiếng gõ trên cửa ra vào.
 
 
 

Thứ ba, ngày 26 tháng 4 năm 1983
 

Người ta trông thấy một con chim đang chết, bị bắn rơi bởi một người đàn ông. Nó đang bay lượn rất đẹp, cánh đập nhịp nhàng, thật tự do và không sợ hãi. Và khẩu súng xé nát nó; nó rơi xuống đất và tất cả sự sống đã không còn trong nó. Một con chó quặp nó, và người đàn ông lượm những con chim chết còn lại. Anh ấy đang nói chuyện với người bạn và dường như hoàn toàn dửng dưng. Tất cả mọi việc anh ấy quan tâm là hạ xuống thật nhiều chim chóc, và mọi thứ khác đều chẳng có gì quan trọng. Họ đang giết chóc khắp thế giới. Những động vật to lớn, tuyệt vời kia của đại dương, những con cá voi, bị giết đến cả triệu con, và con cọp và rất nhiều động vật khác bây giờ đang trở thành các loài bị hiểm họa tuyệt chủng. Con người là động vật duy nhất phải bị khiếp sợ.
Cách đây lâu rồi, đang ở trên cao trong những quả đồi cùng một người bạn, một người đàn ông đến và bảo với chủ nhà rằng một con cọp đã giết một con bò đêm qua, và liệu rằng chúng tôi có muốn xem thấy con cọp tối hôm đó không? Ông ấy có thể sắp xếp việc đó bằng cách dựng một cái đài  trên cây và buộc một con dê dưới gốc cây, và tiếng kêu của con dê, của con thú nhỏ, sẽ quyến rũ con cọp và chúng tôi có thể xem thấy nó. Cả hai chúng tôi đều từ chối khi phải dùng phương pháp tàn ác như thế chỉ để thỏa mãn tính tò mò của chúng tôi. Nhưng muộn hơn ngày hôm đó người chủ nhà đề nghị chúng tôi dùng xe hơi đi vào rừng để xem con cọp nếu chúng tôi gặp may mắn. Vậy là gần chiều tối chúng tôi leo lên một chiếc xe hơi mui trần với một người tài xế đưa chúng tôi vào sâu trong cánh rừng khoảng nhiều dặm. Dĩ nhiên chúng tôi không thấy gì cả. Đêm đang đến khá tối và đèn pha được bật lên, và khi chúng tôi quay vòng lại, đó kìa nó đang ngồi giữa đường chờ đợi tiếp đón chúng tôi. Nó là một con thú rất to lớn, đốm thật đẹp, và đôi mắt của nó, bị chiếu bởi ánh đèn pha, trông rực sáng, long lanh. Nó tiến đến rống về phía chiếc xe, và khi nó đi ngang chỉ cách bàn tay chìa ra một vài inches, người chủ nhà nói, “Đừng chạm vào nó, nó rất nguy hiểm, lẹ lên vì nó nhanh hơn bàn tay của ông đó.” Nhưng bạn có thể cảm thấy năng lựợng của con thú đó, sức sống của nó; nó là một máy phát điện có năng lượng to lớn. Và khi nó đi qua người ta cảm thấy được một sức hút mãnh liệt về phía nó. Và nó biến mất vào cánh rừng.*
Rõ ràng người bạn đã xem thấy nhiều con cọp và lâu rồi trong thời thanh niên đã giúp đỡ giết chết một con, và từ đó trở đi ông ấy luôn hối tiếc vì hành động độc ác đó. Tàn ác dưới mọi hình thức bây giờ đang lan tràn khắp thế giới. Con người có thể chưa bao giờ hung tợn như bây giờ, quá bạo lực. Những nhà thờ và các vị linh mục của thế giới đã nói chuyện về hòa bình trên quả đất; từ vị chức sắc Thiên chúa giáo cao nhất đến vị linh mục làng quê cơ hàn đã thuyết giảng về cách sống một cuộc sống tốt lành, không gây tổn thương, không giết một sinh vật; đặc biệt người Phật giáo và Ấn độ giáo của những năm xa xưa đã nói, “Đừng giết con ruồi, đừng giết bất kỳ sinh vật nào, vì đời sau bạn sẽ phải trả lại nó.” Điều đó được diễn tả khá thô thiển nhưng một số người trong họ vẫn còn giữ gìn tinh thần này, ý định này để không giết và không làm tổn thương bất kỳ người nào. Nhưng giết chóc bằng những cuộc chiến tranh vẫn đang tiếp diễn và tiếp diễn. Con chó rất mau lẹ giết chết con thỏ. Hay một người bắn chết người khác bằng những cái máy tuyệt vời  của anh ấy, và có lẽ chính anh ấy bị bắn chết bởi một người khác. Và giết chóc này vẫn đang tiếp tục từ thiên niên kỷ này sang thiên niên kỷ khác. Một số người sử dụng nó như một môn thể thao, những người khác giết chóc vì hận thù, tức giận, ghen tuông, và giết người có tổ chức bởi những quốc gia khác nhau với những vũ khí trang bị của chúng hiện nay vẫn tiếp 

* Krishnamurti nói về cuộc gặp gỡ với con cọp đầy đủ chi tiết hơn trong quyển “Ghi chép của Krishnamurti”.
tục. Người ta tự hỏi không hiểu con người sẽ có khi nào được sống thanh bình trên quả đất đẹp đẽ này, không bao giờ giết chết một sinh vật nhỏ bé, hay bị giết chết, hay giết chết một người khác, nhưng sống thanh bình cùng thánh thiện và tình yêu nào đó trong tâm hồn của con người.
Ở vùng đất này của thế giới, mà chúng ta gọi là phương Tây, người Thiên chúa giáo có lẽ đã giết chóc nhiều hơn bất kỳ người nào khác. Họ luôn luôn đang nói về hòa bình trên quả đất này. Nhưng muốn có hòa bình người ta phải sống thanh bình, và việc đó dường như hoàn toàn không thể được. Có những cuộc tranh luận ủng hộ và phản đối chiến tranh, những cuộc tranh luận rằng con người luôn luôn là kẻ giết chóc và sẽ luôn luôn như thế, và những người ủng hộ ý kiến rằng con người có thể tạo ra một sự thay đổi trong chính anh ấy và không giết chóc nữa. Đây là một câu chuyện rất xa xưa. Tàn sát không ngưng nghỉ đã trở thành một thói quen, một công thức đã được chấp nhận, bất kể mọi tôn giáo.
Một ngày nào đó người ta đang quan sát một con chim ưng có cái đuôi đỏ, thật cao trên bầu trời, lượn vòng không cần nỗ lực, không cần vẫy cánh, chỉ bay lượn vì vui vẻ, chính xác là được trợ lực bởi những luồng không khí. Sau đó nó được một con khác nhập vào, và chúng bay cặp kè trong một khoảng thời gian. Chúng là những sinh vật kỳ diệu trong bầu trời xanh đó, và gây thương tích cho nó bằng bất kỳ cách nào đều là một trọng tội với thiên đàng. Dĩ nhiên không có thiên đàng; con người đã sáng chế ra thiên đàng từ hy vọng, bởi vì cuộc sống của anh ấy đã trở thành một địa ngục, một xung đột vô tận từ khi sinh ra đến lúc chết đi, đến và đi, kiếm tiền, làm việc liên tục. Cuộc sống này đã trở thành một rối loạn, một lao dịch của đấu tranh không ngừng nghỉ. Người ta tự hỏi không hiểu rằng nhân loại, một con người, sẽ có khi nào được sống an bình trên quả đất này. Xung đột đã trở thành một phương cách trong cuộc sống của anh ấy – bên trong làn da và bên ngoài làn da, trong lãnh vực của tinh thần và trong xã hội mà tinh thần đó đã tạo ra.
Có lẽ tình yêu đã hoàn toàn biến mất khỏi thế giới này. Tình yêu ngụ ý sự rộng lượng, sự ân cần, không gây tổn thương bất kỳ ai, không làm người khác cảm thấy tội lỗi, sống quảng đại, lễ phép, và cư xử trong thái độ mà từ ngữ và tư tưởng của bạn được sinh ra từ lòng từ bi. Dĩ nhiên bạn không thể từ bi nếu bạn thuộc về những học viện tôn giáo có tổ chức – to lớn, quyền lực, truyền thống, giáo điều, mà nằng nặc đòi hỏi sự trung thành. Phải có tự do để thương yêu. Tình yêu đó không là vui thú, ham muốn, một hồi tưởng của những sự việc đã trải qua. Tình yêu không là trái nghịch của ghen tuông, hận thù và tức giận. 
Tất cả việc này nghe ra khá hoang tưởng, lý tưởng; một việc gì đó mà con người chỉ có thể khát khao mà thôi. Nhưng nếu bạn tin tưởng điều đó vậy thì bạn sẽ tiếp tục giết chóc. Tình yêu cũng thực sự, cũng mãnh liệt như chết. Nó không liên quan gì đến tưởng tượng, hay tình cảm, hay lãng mạn; và tất nhiên nó không liên quan gì đến quyền lực, địa vị, thanh danh. Nó tĩnh lặng như những dòng nước của biển cả và cũng mãnh liệt như biển cả; nó giống như những dòng nước của một con sông căng phồng đang chảy vô tận, không một khởi đầu hay một kết thúc. Nhưng người đàn ông giết chết một con hải cẩu con, hay những con cá voi to, chỉ quan tâm đến sinh nhai của anh ấy. Anh ấy sẽ nói, “Tôi sống nhờ vào việc đó, đó là công việc làm ăn của tôi.” Anh ấy hoàn toàn dửng dưng với cái đó, một sự việc mà chúng ta gọi là tình yêu. Anh ấy có lẽ thương yêu gia đình anh ấy – hay là anh ấy nghĩ rằng anh ấy thương yêu gia đình anh ấy – và anh ấy không quan tâm nhiều lắm đến phương cách anh ấy kiếm kế sinh nhai. Có lẽ đó là một trong những lý do tại sao con người sống một cuộc sống phân chia; anh ấy dường như không bao giờ thương yêu cái gì anh ấy đang làm – mặc dù có lẽ một ít người thương yêu . Nếu người ta sống vì công việc người ta thương yêu, nó sẽ rất khác biệt – người ta sẽ hiểu được tổng thể của sự sống. Chúng ta đã bẻ vụn sự sống thành những mảnh vỡ: thế giới kinh doanh, thế giới nghệ thuật, thế giới khoa học, thế giới chính trị và thế giới tôn giáo. Chúng ta dường như nghĩ rằng chúng ta đều tách biệt và nên được duy trì tách biệt. Thế là chúng ta trở thành đạo đức giả, làm một việc gì đó xấu xa, hư hỏng, trong thế giới kinh doanh và sau đó trở về nhà để sống an bình cùng gia đình của chúng ta; việc này nuôi dưỡng thói đạo đức giả, một chuẩn mực hai mặt của cuộc sống.
Đó thực sự là một quả đất diệu kỳ. Con chim đó đang đậu trên cái cây cao nhất nơi nó thường đậu mỗi buổi sáng, nhìn xuống thế giới, cảnh giác một con chim lớn hơn, một con chim có lẽ giết chết nó, nhìn ngắm những đám mây, những cái bóng trôi qua, và sự lan rộng bao la của quả đất trù phú này, những con sông, những cánh rừng này và tất cả những con người lao dịch từ sáng sớm đến tận khuya. Nếu người ta suy nghĩ tất cả việc này, trong thế giới tâm lý, nó đang ở tình trạng đầy đau khổ . Người ta cũng tự hỏi không hiểu con người có khi nào sẽ thay đổi, hoặc chỉ một ít người, rất ít, rất ít người. Sau đó sự liên hệ của một ít người đến nhiều người là gì? Hoặc là, sự liên hệ của nhiều người đến một ít người là gì? Nhiều người không có liên hệ đến một ít người. Một ít người lại có một liên hệ.
Đang ngồi trên tảng đá đó, nhìn xuống về phía thung lũng, có một con thằn lằn bên cạnh bạn, bạn không dám cựa quậy vì sợ rằng con thằn lằn sẽ bị quấy rầy hay hoảng sợ. Và con thằn lằn cũng đang quan sát. Và cũng vậy thế giới tiếp tục: sáng chế những vị chúa, tuân theo hệ thống chức sắc của những vị đại diện chúa; và tất cả những giả dối và nhục nhã của những ảo tưởng sẽ có thể tiếp tục, hàng ngàn vấn đề đang mỗi lúc một trở nên phức tạp và rối ren hơn. Chỉ có thông minh của tình yêu và từ bi mới có thể giải quyết mọi vấn đề của cuộc sống. Thông minh đó là dụng cụ duy nhất không bao giờ có thể trở nên u tối, vô dụng.
 
 
 

Thứ tư, ngày 4 tháng 5* năm 1983
 

Một buổi sáng có sương mù, hầu như bạn không thể trông thấy những cây cam cách khoảng mười feet. Lạnh lẽo và tất cả những quả đồi và những hòn núi đều bị che giấu, và có những giọt sương trên những chiếc lá. Trời sẽ quang đãng sau đó. Vẫn còn là sáng sớm và mặt trời đẹp của California và cơn gió mát mẻ sẽ đến mau thôi.
Người ta không hiểu tại sao con người lại luôn luôn hung tợn như thế, xấu xa như thế trong những đáp lại của họ đến bất kỳ câu nói nào mà họ không thích, hung hăng, sẵn sàng gây sự. Việc này đã xảy ra hàng ngàn năm. Ngày nay hầu như người ta hiếm khi nào gặp được một con người nhân hậu, sẵn sàng nhượng bộ, hoàn toàn rộng lượng và vui vẻ trong những liên hệ của anh ấy.
 Đêm qua có tiếng kêu của một con cú; nó là một con cú có đầu bành to, nó phải rất lớn. Và nó chờ đợi con bạn tình trả lời, và con mái đáp lại từ xa và tiếng kêu chìm trong thung lũng và bạn hầu như không thể nghe được. Một đêm hoàn toàn tĩnh, tối đen, và yên lặng lạ lùng.
 Mọi sự vật dường như sống trong trật tự, trong trật tự riêng của nó – biển cả cùng thủy triều lên xuống của nó, mặt trăng non và thời điểm mặt trăng tròn, mùa xuân đáng yêu và cái nóng bức của mùa hè. Ngay cả trận động đất của ngày hôm qua cũng có trật tự riêng của nó. Trật tự là chính bản thể của vũ trụ – trật tự của sinh và chết và vân vân. Dường như chỉ có con người sống trong vô trật tự như thế, lộn xộn như thế. Anh ấy đã sống theo cách đó từ khi có con cú bắt đầu.
 
* Giữa 26-4 và 1-5 Krishnamurti đến San Francisco và có hai buổi nói chuyện ở Masonic Hall và một cuộc phỏng vấn trên radio.
Đang nói chuyện với người khách ngồi trên mái hiên nhà, cùng bụi hồng leo màu đỏ và một cây đậu tía non và mùi của quả đất lẫn cây cối, dường như rất đáng tiếc khi phải bàn luận về vô trật tự. Khi bạn nhìn quanh quẩn những quả đồi sẫm kia và hòn núi đá và nghe tiếng thì thầm của một con suối chẳng mấy chốc sẽ cạn vào mùa hè, tất cả đều có một trật tự kỳ lạ đến nỗi muốn nói về sự vô trật tự của con người, sự lộn xộn và bất hạnh của con người, dường như hoàn toàn không phù hợp lắm. Nhưng nhờ vào người khách thân thiện, có hiểu biết, và có thể tư duy chín chắn nên câu chuyện được bắt đầu.
 Con chim nhái giọng đang đậu trên đường dây điện thoại; nó đang làm việc gì nó thường làm – bay vào không gian, lượn vòng rồi đậu trên sợi dây và tiếp đó diễu cợt thế giới. Việc này nó làm quá thường xuyên, và thế giới rõ ràng chẳng thèm lưu tâm. Và con chim vẫn tiếp tục diễu cợt.
 Sương mù đang tan dần, có ánh mặt trời mùa xuân đó và con thằn lằn đang ló ra, đang sưởi ấm thân thể trên tảng đá, và tất cả những sinh vật nhỏ xíu của quả đất đều bận rộn. Chúng có trật tự riêng của chúng, chúng có vui thú, đùa giỡn riêng của chúng. Tất cả chúng dường như rất vui vẻ, tận hưởng ánh mặt trời, không có một con người nào gần bên để gây tổn thương cho chúng, để phá hỏng một ngày của chúng.

 “Nếu người ta được phép hỏi,” vị khách bắt đầu, “Đối với ông điều gì quan trọng nhất trong cuộc sống? Đối với ông điều gì là phẩm chất cốt lõi nhất mà con người phải tu dưỡng?”

 ‘Nếu bạn tu dưỡng, giống như bạn cày xới những cánh đồng của quả đất, vậy thì nó không là sự việc cốt lõi nhất. Nó phải xảy ra tự nhiên – bất kỳ cái gì xảy ra – tự nhiên, dễ dàng, không có bất kỳ những động cơ tự cho mình là trung tâm nào. Sự việc quan trọng nhất cho mỗi con người, chắc chắn, là sống trong trật tự, trong hòa đồng cùng tất cả những sự việc sự vật chung quanh anh ấy – ngay cả sự ồn ào của những thị trấn lớn, ngay cả một cái gì đó xấu xa, thô tục, mà không cho phép nó gây ảnh hưởng hay thay đổi dòng sống của anh ấy, thay đổi hay làm biến dạng trật tự mà trong đó anh âý đang sống. Chắc chắn, thưa bạn, trật tự là sự việc quan trọng nhất trong cuộc sống, hay, nói khác đi, một trong những sự việc quan trọng nhất.’

“Tại sao,” vị khách hỏi, “trật tự phải là một phẩm chất của một bộ não để có thể hành động đúng đắn, hạnh phúc, rõ ràng.”

‘Trật tự không được tạo ra bởi tư tưởng. Trật tự không phải là điều gì bạn tuân theo ngày này sang ngày khác, luyện tập, thích nghi đến. Giống như những con suối nhập vào biển cả, cũng vậy con suối của trật tự, con sông của trật tự, là vô tận. Nhưng trật tự đó không thể hiện hữu nếu có bất kỳ mọi nỗ lực, bất kỳ mọi đấu tranh để thành tựu, hay để loại bỏ vô trật tự và lẻn vào một tục lệ, vào vô số những thói quen được vạch ra rõ ràng. Tất cả việc đó không là trật tự. Xung đột là chính dòng chảy của vô trật tự, là nguyên nhân thực sự.’

“Mọi thứ đều đấu tranh, phải vậy không? Những cái cây kia, chúng đã đấu tranh để tồn tại, đấu tranh để tăng trưởng. Cây sồi tuyệt vời đó đằng sau ngôi nhà này, nó đã kháng cự những cơn bão, những năm mưa gió và mặt trời nóng cháy, nó đã đấu tranh để tồn tại. Cuộc sống là xung đột, nó là một rối loạn, một bão táp. Và ông đang nói, phải vậy không, rằng trật tự là một trạng thái trong đó không có xung đột? Nó có vẻ hầu như không thể có được, giống như nói chuyện bằng một ngôn ngữ lạ, một sự việc gì đó hoàn toàn khác lạ với cuộc sống riêng của người ta, cách suy nghĩ riêng của người ta. Liệu rằng ông, nếu tôi không xấc xược, có sống trong trật tự mà trong đó không còn bất kỳ mọi xung đột nào hay không?”

‘Liệu nó có rất quan trọng, thưa bạn, để khám phá rằng có một người khác đang sống mà không có nỗ lực, không có xung đột? Hay là đúng hơn bạn sẽ hỏi liệu rằng bạn, như một con người, sống trong vô trật tự, có thể tìm được cho chính mình nhiều nguyên nhân – hay có lẽ chỉ có một nguyên nhân – của vô trật tự này? Những bông hoa kia không biết đến trật tự hay vô trật tự, chúng chỉ tồn tại. Dĩ nhiên, nếu chúng không được tưới nước, được chăm sóc, chúng sẽ chết, và chết cũng là trật tự của chúng. Mặt trời nóng, rực rỡ sẽ giết chết chúng trong tháng tới, và đối với chúng đó là trật tự.’

Con thằn lằn đã sưởi ấm thân thể trên tảng đá và đang chờ đợi những con ruồi đến. Và chắc chắn chúng sẽ đến. Và con thằn lằn với cái lưỡi lanh lẹ sẽ nuốt chúng. Nó có vẻ như đó là bản chất của thế giới: những con vật lớn sống nhờ vào những con vật nhỏ, và những con lớn hơn sống nhờ vào những con lớn. Đây là cái vòng tuần hoàn trong thế giới của thiên nhiên. Và trong đó không có trật tự hay vô trật tự. Nhưng lần này hay lần khác chính chúng ta cũng nhận được cái cảm thấy của hòa đồng trọn vẹn và cũng của đau thương, lo âu, đau khổ, xung đột. Nguyên nhân của xung đột là đang liên tục trở thành – trở thành, tìm kiếm sự nhận dạng, đấu tranh để hiện hữu. Chừng nào bộ não, mà đã bị điều kiện quá nhiều, còn đang đo lường, “nhiều hơn”, “tốt hơn”, còn đang chuyển động theo tâm lý từ việc này đến việc kia, chắc chắn nó phải gây ra một ý thức của xung đột, và đây là vô trật tự. Không chỉ những từ ngữ “nhiều hơn”, “tốt hơn”, nhưng cái cảm thấy, cái phản ứng của thành tựu, kiếm được – chừng nào còn có sự phân chia này, hai phần, phải có xung đột. Và từ xung đột là vô trật tự.
Có lẽ người ta nhận thức được tất cả những sự việc này, nhưng vì lơ đãng không lưu tâm với nhận thức này, người ta tiếp tục sống cùng một phương cách ngày này sang ngày khác tất cả những ngày trong cuộc sống của người ta. Phân chia này không chỉ bằng lời mà còn có phân chia sâu đậm hơn như người suy nghĩ và vật được suy nghĩ, như người suy nghĩ tách rời khỏi chính anh ấy. Người suy nghĩ được tập hợp bởi tư tưởng, người suy nghĩ là quá khứ, người suy nghĩ là hiểu biết, và cũng vậy tư tưởng sinh ra từ hiểu biết. Thật ra không có sự phân chia giữa người suy nghĩ và vật được suy nghĩ, chúng là một đơn vị không tách rời; nhưng tư tưởng đã chơi một trò lừa phỉnh vào chính nó, nó phân chia chính nó. Có lẽ sự phân chia liên tục của chính nó, cái mảnh riêng của nó, là nguyên nhân của vô trật tự. Chỉ cần thấy, nhận ra, sự thật của việc này, rằng người trực nhận là vật được trực nhận, kết thúc vô trật tự.

Con chim nhái giọng đã bay đi rồi và con bồ câu ai oán đậu ở đó cùng tiếng than khóc rầu rĩ của nó. Và chốc lát sau con bạn tình nhập vào. Cùng nhau chúng đậu trên sợi dây điện đó, yên lặng, bất động, nhưng đôi mắt của chúng chuyển động, nhìn, canh chừng hiểm nguy. Con chim ưng đuôi đỏ và những con chim săn mồi ở đó trước đây một hoặc hai tiếng đồng hồ đã bay đi rồi. Có lẽ chúng sẽ quay trở lại ngày mai. Và thế là buổi sáng chấm dứt, và bây giờ mặt trời rực sáng và có cả ngàn cái bóng. Quả đất tĩnh lặng trong khi con người lạc lõng và hoang mang.
 
 
 
 

Thứ sáu, ngày 6 tháng 5 năm 1983
 

Một buổi sáng dễ chịu, có mây, se lạnh trong không khí, và những quả đồi được mây che phủ và yên lặng. Có hương thơm hoa cam nở rộ, không nồng nặc lắm nhưng nó ở đó. Nó là một hương thơm xuyên thấu, đặc biệt và thoang thoảng trong phòng. Và tất cả những đóa hoa sáng nay đều sẵn sàng chờ mặt trời ló dạng. Chốc lát nữa những đám mây sẽ bay đi và tiếp theo sẽ có ánh mặt trời rực rỡ.
Xe hơi chạy ngang qua ngôi làng nhỏ, qua nhiều thôn nhỏ, những giàn khoan dầu, những xe chở dầu, và mọi hoạt động quanh những vùng khí đốt kia, và cuối cùng bạn gặp biển. Bạn lại đi qua một thị trấn lớn, không lớn quá, qua nhiều cánh rừng cam và chanh khác nhau, và bạn bất ngờ trông thấy, không phải những mảng trồng dâu tây, không phải những cánh đồng nhỏ trồng cải bắp, nhưng hàng mẫu của chúng, hàng dặm của chúng – dâu tây, cần tây, rau spi-na, rau diếp và những loại rau khác – hàng dặm đất màu mỡ bằng phẳng ở giữa những quả đồi và biển cả. Ở đây mọi thứ đều được thực hiện trên qui mô rộng lớn, hầu như quá dư thừa – hàng dặm chanh và cam, bồ đào và vân vân. Một vùng đất màu mỡ, đẹp. Và những quả đồi quá thân thiện sáng hôm đó.
Cuối cùng bạn đến được biển Thái bình dương màu xanh. Sáng nay nó giống như một cái ao nhỏ, rất êm đềm, lặng lờ lạ kỳ, và ánh ban mai trên nó. Người ta nên thực sự thiền định trên ánh sáng đó, không phải trực tiếp trên mặt trời nhưng phản ảnh của mặt trời trên dòng nước đang lấp lánh đó. Nhưng biển cả luôn luôn không giống như thế; cách đây một hai tháng nó cuồn cuộn trong cuồng nộ, đập vỡ đê chắn sóng, tàn phá nhà cửa quanh bãi biển, mang lại thảm khốc, thậm chí đến cả con đường cao ven theo nó. Bây giờ họ đang sửa chữa cái đê bị vỡ bằng tất cả số gỗ bị giạt vào bờ, những số lượng gỗ rất lớn. Dẫu vậy, hôm nay, giống như một con thú đã thuần hóa, bạn có thể vỗ về nó, bạn có thể cảm thấy chiều sâu và chiều rộng và vẻ đẹp của biển cả bao la này, quá xanh. Gần bờ biển hơn nó là màu xanh lục của sông Nile. Đi theo con đường đó bên cạnh biển trong không khí có muối là một việc dễ chịu nhất, chỉ nhìn ngắm những quả đồi, những đám cỏ phất phơ và biển nước mênh mông.
Tất cả sự việc này biến mất vào thị trấn xấu xí to lớn, một thành phố đã lan rộng hàng dặm và hàng dặm và hàng dặm. Nó không là một thành phố dễ chịu lắm, nhưng con người sống ở đó và có vẻ thích nó. 
Tôi không biết liệu rằng, đang ngồi trên bãi biển, bạn có khi nào nhìn ngắm biển, nhìn ngắm những con sóng đến và đi. Con sóng thứ bảy dường như là con sóng lớn nhất, ầm ầm hướng vào đất liền. Có rất ít thủy triều ở Thái bình dương – ít ra là không có ở đây, không giống như những cơn thủy triều kia mà rút ra nhiều dặm rồi lại ùa vào rất mau lẹ. Ở đây luôn luôn có thủy triều lên xuống không cách biệt lắm, vào và ra, được lặp lại từ thế kỷ này sang thế kỷ khác. Nếu bạn có thể nhìn ngắm biển cả đó, sự lấp lánh của ánh sáng lóa mắt, và nước trong xanh, bằng tất cả những giác quan của bạn được đánh thức cao độ đến vẻ đẹp tuyệt vời của chúng, trong sự quan sát đó không còn trung tâm, là bạn, đang quan sát. Thật tuyệt vời khi nhìn ngắm biển cả, và cát, sạch sẽ, được tắm rửa mỗi ngày. Không một dấu chân nào có thể còn sót lại ở đó, ngay cả những con chim bé tí của biển cả cũng không bao giờ để lại dấu vết của chúng, biển rửa sạch chúng.
Những ngôi nhà dọc theo bãi biển nhỏ xíu, gọn gàng; có lẽ những người giàu có sống dọc theo đó. Nhưng tất cả việc đó không có chút ý nghĩa nào cả – sự giàu có của họ, sự thô tục của họ, những chiếc xe thời trang của họ. Người ta thấy một chiếc xe Mercedes cổ với những ống khói ở bên ngoài nắp đậy ô tô, ba ống khói mỗi bên. Người chủ có vẻ rất tự hào về nó, họ đánh bóng nó, rửa sạch nó, chăm sóc nó từng li từng tí. Có lẽ họ đã mua cái  máy đó thích thú hơn nhiều thứ khác. Bạn còn có thể chạy rất nhiều dặm đường cùng nó; nó được lắp ráp rất công phu để có độ bền chịu đựng. 
Ngồi trên bờ biển đang nhìn ngắm những con chim, bầu trời, và đang lắng nghe âm thanh xa xa của những chiếc xe chạy ngang, đó là một buổi sáng đẹp nhất. Bạn chảy ra cùng dòng nước rút và theo vào cùng dòng nước dâng lên. Bạn trôi ra thật xa và giạt vào bờ trở lại – chuyển động vô tận này của vào và ra và ra và vào. Bạn có thể trông thấy đến tận đường chân trời nơi bầu trời gặp gỡ những dòng nước. Đó là một cái vịnh to có nước xanh bạc và những ngôi nhà nhỏ xíu đều vây quanh nó. Và đằng sau bạn là những hòn núi, rặng này tiếp nối rặng kia. Nhìn ngắm không một tư tưởng nào, nhìn ngắm không mọi phản ứng, nhìn ngắm không bất kỳ nhận dạng nào, chỉ nhìn ngắm không ngưng nghỉ, không ở trạng thái hôn trầm và lơ đãng; bạn không là bạn nữa và chỉ còn nhìn ngắm. Nhìn ngắm những tư tưởng nổi lên và sau đó biến mất, tư tưởng tiếp nối tư tưởng, tư tưởng chính nó đang trở nên ý thức được chính nó. Không còn người suy nghĩ đang nhìn ngắm tư tưởng, người suy nghĩ là tư tưởng.
Ngồi trên bãi biển đang nhìn ngắm mọi người qua lại, hai hay ba cặp và một phụ nữ đơn độc, có vẻ rằng tất cả thiên nhiên, mọi thứ chung quanh bạn, từ biển xanh sâu thẳm đến những hòn núi đá cao ngất kia, cũng đang nhìn ngắm. Chúng ta đang nhìn ngắm, không đang chờ đợi, không đang mong ngóng bất kỳ việc gì sẽ xảy ra nhưng đang nhìn ngắm mà không có kết thúc. Trong nhìn ngắm đó có học hỏi, không phải sự tích lũy của hiểu biết qua học hỏi mà gần như thuộc máy móc, nhưng đang nhìn ngắm kỹ lưỡng, không bao giờ hời hợt nhưng thật sâu sắc, bằng một tức khắc và một trìu mến; ngay lúc đó không có người nhìn ngắm. Khi có một người nhìn ngắm hiển nhiên nó chỉ là nhìn ngắm của quá khứ, và đó không là đang nhìn ngắm, đó chỉ là đang nhớ lại và nó là động thái không sinh khí. Đang nhìn ngắm sinh động khác thường, mỗi khoảnh khắc một trống không. Những con cua bé tí kia và những con hải cẩu kia và tất cả những con chim kia bay lượn qua đều đang nhìn ngắm. Chúng đang nhìn ngắm để tìm kiếm con mồi, tìm kiếm cá, đang nhìm ngắm để tìm kiếm món ăn gì đó; chúng cũng vậy đang nhìn ngắm. Người nào đó đi ngang gần sát bạn và thắc mắc không hiểu bạn đang nhìn ngắm cái gì. Bạn đang nhìn ngắm không gì cả, và trong không gì cả đó mọi thứ hiện hữu.

Vào một ngày nào đó một người đàn ông đã đi nhiều, đã thấy nhiều, đã viết điều này hay điều khác, đến – một người đàn ông hơi già có bộ râu quai nón, được cắt tỉa rất cẩn thận; ông ấy ăn mặc chỉnh tề không có sự luộm thuộm thô tục. Ông ấy chăm sóc giày của ông ấy, quần áo của ông âý. Ông ấy nói tiếng Anh xuất sắc, dù ông ấy là một người ngoại quốc. Và hướng về người đàn ông ngồi trên bãi biển đang nhìn ngắm, ông ấy nói rằng ông ấy đã nói chuyện với quá nhiều người, tranh luận với một số giáo sư và học giả, và trong khi ông ấy ở Ấn độ ông ấy đã nói chuyện với một số nhà thông thái Ấn độ giáo. Và hầu hết mọi người trong họ, nó dường như, theo ông ấy, không quan tâm đến xã hội, không nhiệt tâm sâu xa đến bất kỳ sự đổi mới xã hội nào hay đến sự khủng hoảng hiện nay về chiến tranh. Ông ấy lo âu nhiều về xã hội trong đó chúng ta đang sống, dù ông ấy không là một người đổi mới xã hội. Ông ấy hoàn toàn không chắc chắn liệu rằng xã hội có thể được thay đổi, liệu rằng bạn có thể làm một việc gì đó cho nó. Nhưng ông ấy hiểu rõ xã hội ngày nay ra sao; sự đồi bại khủng khiếp, sự xuẩn ngốc của các chính khách, sự đê tiện, sự hãnh tiến, và sự tàn bạo đang tràn lan khắp thế giới.
Ông ấy nói, “Chúng ta có thể làm gì cho xã hội này? – không phải những đổi mới nhỏ nhoi tầm thường đó đây, thay đổi một Tổng thống bằng một người khác, hay một Thủ tướng bằng một người khác – họ đều cùng một dòng giống trong chừng mực nào đó; họ không thể làm nhiều lắm vì họ đại diện cho sự tầm thường hay còn kém hơn điều đó, sự thô tục; họ muốn phô trương, họ sẽ không bao giờ làm gì cả. Họ sẽ tạo ra những đổi mới nhỏ nhoi ngu xuẩn đó đây nhưng xã hội vẫn cứ tiếp tục bất chấp những thay đổi đó.” Ông ấy đã quan sát nhiều nền văn hóa, xã hội khác nhau. Chúng không khác biệt nhiều lắm về cơ bản. Ông ấy thể hiện là một người rất nghiêm túc bằng một nụ cười và ông ấy nói về vẻ đẹp của quốc gia này, sự bao la, muôn màu muôn vẻ, từ những sa mạc nóng cháy đến dãy núi Rockies cao ngất với vẻ hùng vĩ của nó. Người ta lắng nghe ông ấy như người ta thường lắng nghe và nhìn ngắm biển.
Xã hội không thể thay đổi nếu con người không thay đổi. Con người, bạn và những người khác, đã tạo ra những xã hội này từ thế hệ này sang thế hệ khác; tất cả chúng ta đã tạo ra những xã hội này từ sự tầm thường, hạn chế của chúng ta, từ sự tham lam, ganh tị, hung ác, bạo lực, ganh đua của chúng ta và vân vân. Chúng ta phải chịu trách nhiệm cho sự tầm thường, sự ngu dốt, sự thô tục, cho tất cả vô lý thuộc sắc tộc và chủ nghĩa giáo phái thuộc tôn giáo. Nếu mỗi người chúng ta không thay đổi hoàn toàn, xã hội sẽ không bao giờ thay đổi. Nó ở đó, chúng ta đã tạo ra nó, và sau đó nó biến đổi chúng ta. Nó tạo khuôn mẫu cho chúng ta, như chúng ta đã tạo khuôn mẫu cho nó. Nó đặt chúng ta trong một cái khuôn và cái khuôn đó lại đặt nó vào một cái khung mà là xã hội.
Thế là hành động này đang tiếp diễn vô tận, giống như biển cả có một thủy triều đi ra ngoài thật xa và sau đó đi vào, thỉnh thoảng rất, rất chậm, những lần khác lại nhanh, nguy hiểm. Vào và ra; hành động, phản ứng, hành động. Đây dường như là bản chất của chuyển động này, nếu không có trật tự thâm sâu trong chính con người. Chính trật tự đó sẽ tạo ra trật tự trong xã hội, không phải nhờ vào luật pháp, những chính phủ và mọi công việc như thế – mặc dù nếu còn có vô trật tự, hỗn loạn, thì cái luật pháp, cái quyền lực, được tạo ra bởi vô trật tự của chúng ta, vẫn sẽ còn tiếp tục. Luật pháp là tạo tác của con người, giống như xã hội – sản phẩm của con người là luật pháp. 
Vì thế bên trong, tinh thần, tạo ra bên ngoài tùy thuộc vào giới hạn của nó; và sau đó bên ngoài lại kiểm soát và tạo khuôn bên trong. Những người cộng sản đã nghĩ, và có thể vẫn còn nghĩ, rằng bằng cách kiểm soát bên ngoài, thiết lập những luật pháp, những quy định, những học viện nào đó, những hình thức độc tài nào đó, họ có thể thay đổi con người. Nhưng từ đó đến nay họ vẫn không thành công, và họ sẽ không bao giờ thành công. Đây cũng là hoạt động của những người xã hội. Những người tư bản thực hiện nó bằng một phương cách khác, nhưng nó cũng cùng một sự việc. Bên trong luôn chiến thắng bên ngoài, vì bên trong mạnh mẽ nhiều hơn, có sinh khí nhiều hơn bên ngoài.
Liệu rằng chuyển động này có thể kết thúc – bên trong đang tạo ra điều kiện sống của xã hội bên ngoài theo tâm lý, và bên ngoài, luật pháp, những học viện, những tổ chức, đang cố gắng tạo khuôn mẫu cho con người, bộ não, để hành động trong một phương cách nào đó, và bộ não, bên trong, tinh thần, tiếp theo đó lại đang thay đổi, đang tìm ra phương cách để chiến thắng hay lẩn tránh bên ngoài? Chuyển động đã và đang tiếp diễn liên tục từ khi con người có mặt trên quả đất này, thô thiển, hời hợt, thỉnh thoảng sâu sắc – nó luôn luôn là bên trong đang chiến thắng bên ngoài, giống như biển cả có những thủy triều của nó đi ra và đi vào. Người ta nên thực sự hỏi liệu rằng chuyển động này có thể kết thúc – hành động và phản ứng, hận thù và hận thù nhiều hơn, bạo lực và bạo lực nhiều hơn. Nó có một kết thúc khi chỉ nhìn ngắm, không động cơ, không đáp trả, không phương hướng. Phương hướng hiện hữu khi có sự tích lũy. Nhưng nhìn ngắm, mà trong đó có chú ý, tỉnh thức, cùng một ý thức của từ bi vô biên, có thông minh riêng của nó. Nhìn ngắm cùng thông minh này hành động. Và hành động đó không là thủy triều đi ra và đi vào. Nhưng điều này đòi hỏi sự cảnh giác lớn lao, thấy sự việc sự vật mà không có từ ngữ, không có danh tính, không có bất kỳ phản hồi nào; trong nhìn ngắm đó có một đam mê, sức sống vô tận.
 
 
 
 

Thứ hai, ngày 9 tháng 5 năm 1983
 

Bạn đã ở khá cao rồi, đang nhìn xuống về phía thung lũng, và nếu bạn leo một dặm hay nhiều hơn thẳng lên cao và cao trên con đường mòn khúc khuỷu đó, qua mọi loại cây cối – những cây sồi sống, cây xô thơm, cây sồi độc – và qua một con suối luôn cạn khô vào mùa hè, bạn có thể trông thấy biển xanh xa thật xa, bên kia dãy núi này tiếp dãy núi khác. Ở đây trên cao tuyệt đối tĩnh. Tĩnh đến nỗi không có một hơi thở của không khí. Bạn nhìn xuống và những hòn núi nhìn xuống bạn. Bạn có thể tiếp tục leo thẳng lên hòn núi trong nhiều tiếng đồng hồ, leo xuống vào một thung lũng khác và leo lên lại. Bạn đã làm việc đó nhiều lần trước kia, hai lần đến được đỉnh cao nhất của những hòn núi đá kia. Vượt khỏi chúng ở phía bắc là một đồng bằng sa mạc bao la. Ở đằng đó rất nóng, ở đây lại khá lạnh; bạn phải mặc vào thêm một thứ gì đó bất kể mặt trời nóng.
Và khi bạn đi xuống, nhìn những cây cối khác nhau, những thảo mộc và những côn trùng nhỏ, bỗng nhiên bạn nghe tiếng leng keng của một con rắn rung chuông. Và bạn nhảy tránh, may mắn thoát khỏi nó. Bạn chỉ cách nó khoảng mười feet. Nó vẫn còn đang leng keng. Các bạn nhìn lẫn nhau và quan sát. Những con rắn không có lông mi. Con rắn này không dài lắm nhưng khá mập, mập bằng cánh tay của bạn. Bạn giữ khoảng cách của bạn và bạn quan sát nó rất cẩn thận, sự kết hợp hài hòa của nó, cái đầu tam giác của nó và cái lưỡi đen lánh loáng vào loáng ra của nó. Nó không nhúc nhích và bạn không nhúc nhích. Nhưng lúc này, cái đầu của nó và cái đuôi của nó hướng về bạn, nó trườn lui và bạn bước tới. Lại  nữa nó cuốn thân dựng đứng và leng keng và các bạn quan sát lẫn nhau. Và lại nữa, với đầu và đuôi của nó hướng về bạn, nó bắt đầu lùi lại và tiếp tục di chuyển về phía trước; và lại nữa nó cuốn thân và leng keng. Các bạn làm việc này trong nhiều phút, có lẽ mười phút hay nhiều hơn; sau đó nó bị mệt. Bạn thấy rằng nó không chuyển động, đang chờ đợi, nhưng khi bạn đến gần, nó không leng keng. Nó tạm thời mất đi năng lượng của nó. Bạn rất gần nó. Không giống như con rắn hổ mang dựng đứng thân mình lên để mổ, con rắn này mổ bằng cách lao về phía trước. Nhưng không có chuyển động, nó quá mệt nhoài, thế là bạn bỏ nó lại. Nó là một con vật hoàn toàn nguy hiểm, độc hại. Có thể bạn sờ chạm được nó nhưng bạn do dự, dù không hoảng sợ. Bạn cảm thấy rằng tốt hơn bạn không nên sờ chạm nó và bạn để nó lại một mình.
Và khi bạn đi xuống xa hơn nữa bạn suýt giẵm lên một con cút với khoảng một tá hay nhiều con con hơn. Chúng chạy tán loạn vào những bụi cây gần bên, và con mẹ cũng biến mất vào một bụi cây và tất cả bọn chúng gọi nhau. Bạn đi xuống và chờ đợi, và nếu bạn có đủ kiên nhẫn chờ đợi, lúc này bạn trông thấy tất cả con con tụ họp lại dưới đôi cánh của con mẹ. Ở cao trên đó mát lạnh và chúng đang chờ đợi mặt trời sưởi ấm không khí và quả đất.
Bạn đi xuống băng qua con suối nhỏ, qua một đồng cỏ gần như đang mất đi màu xanh tươi của nó và quay trở lại căn phòng của bạn khá mệt mỏi nhưng lại hân hoan hứng khởi do chuyến dạo bộ và do mặt trời buổi sáng. Bạn thấy những cây cam cùng những quả cam vàng bóng của chúng, những bụi hoa hồng và những bụi đào hoa trắng hồng và những cây khuynh diệp cao .Mọi chuyện đều rất an lành trong ngôi nhà.
Một buổi sáng dễ chịu, đầy những hoạt động lạ lùng trên quả đất. Tất cả những sinh vật nhỏ xíu kia đều đang sống, đang vội vàng loanh quanh, đang sục sạo tìm kiếm bữa ăn sáng – con sóc kia, con chuột chũi kia. Chúng ăn những cái rễ mềm của thảo mộc và chúng rất phá hoại. Một con chó có thể giết chúng rất mau lẹ bằng một cái táp. Rất khô ráo, những trận mưa đã chấm dứt và qua rồi, để quay trở lại có lẽ trong bốn tháng nữa hay nhiều hơn. Mọi thứ trong thung lũng dưới kia vẫn đang lấp lánh. Thật lạ lùng khi có sự yên lặng ủ ê phủ lên nguyên quả đất. Bất kể sự ồn ào của những thị trấn và xe cộ, có một cái gì đó hầu như cảm thấy được và tiếp xúc được, một cái gì đó thiêng liêng. Nếu bạn hòa thuận cùng thiên nhiên, cùng tất cả những sự vật quanh bạn, vậy thì bạn hòa thuận cùng tất cả con người. Nếu bạn mất sự liên hệ của bạn cùng thiên nhiên hiển nhiên bạn sẽ mất sự liên hệ của bạn cùng con người. 

Nguyên một nhóm người của chúng tôi đang ngồi tại bàn gần chấm dứt bữa ăn thì bắt đầu một cuộc nói chuyện nghiêm túc như thường xảy ra nhiều lần trước kia. Đó là một buổi bàn luận về nghĩa lý của những từ ngữ, ảnh hưởng của từ ngữ, nội dung của từ ngữ, không chỉ là nghĩa lý thô thiển của từ ngữ mà còn là chiều sâu của nó, chất lượng của nó, cảm thấy của nó. Dĩ nhiên từ ngữ không bao giờ là sự kiện thực sự. Sự miêu tả, sự giải thích, không là cái đó mà được miêu tả, cũng không là cái đó mà có sự giải thích về nó. Từ ngữ, nhóm từ ngữ, sự giải thích không là sự kiện. Nhưng từ ngữ được sử dụng nh�