GIÁO DỤC
Hỏi:
---Nếu
chúng ta làm điều sai trái, có người đã chỉ bảo cho chúng
ta biết, tại sao chúng ta lại còn tái phạm?
Krishnamurti
đáp:
---Bạn
nghĩ sao? Lý do nào khiến cho bạn bẻ hoa, nhổ cây, phá hoại
đồ đạc, liệng giấy bừa bãi, mặc dầu tôi tin chắc là
bạn đã từng nghe lời khuyên không nên làm những việc đó
cả chục lần? Hãy nghe cho kỹ rồi bạn sẽ thấy. Khi bạn
làm những chuyện đó, óc bạn đang ở trong tình trạng trống
vắng, phải vậy không? Bạn không nhận thức được, bạn
không suy nghĩ, tâm trí bạn đã ngủ quên, thành ra bạn đã
làm những việc rõ ràng là ngớ ngẩn, ngu ngốc. Bao lâu mà
bạn sống trong trạng thái không hoàn toàn có ý thức, không
hoàn toàn tỉnh giác, thì sự kiện chỉ cứ khuyên bạn không
nên làm điều này, điều nọ, sẽ chẳng có kết quả gì.
Nhưng nếu nhà giáo dục mà giúp cho bạn trở nên có óc suy
nghĩ, quan tâm hơn, trở nên thật là tỉnh thức, quan sát với
niềm vui thích từ cây cối, chim chóc, sông ngòi, sự phong
phú tuyệt vời của trái đất v.v..., khiến cho tâm hồn bạn
trở nên tinh tế, sống động, đối với ngoại cảnh và cả
nội tâm của bạn, thì khi đó chỉ một gợi ý nhẹ nhàng
đến với bạn đã đủ cho bạn cảm nhận được vấn đề.
Buồn
thay, sự nhậy cảm của bạn đã bị tàn phá mất rồi, bởi
vì ngay từ lúc bạn mới lọt lòng cho đến ngày vĩnh biệt
thế giới này, bạn chưa bao giờ được ngưng cái khổ nạn
bị bảo cho biết rằng phải làm cái này, không được làm
cái kia v.v...Cha mẹ, bậc thầy, xã hội, tôn giáo, vị linh
hướng, và ngay cả cái khát vọng của chính bạn, lòng tham
lam, tính ghen tị v.v..., tất cả những cái đó đã bảo cho
bạn biết "nên làm cái này" và "không nên làm cái kia".
Muốn
thoát khỏi tất cả những cái "nên" và "không nên" đó, và
để bạn có được niềm cảm thông sâu xa, có được tính
tốt lành tự nhiên, không làm đau lòng người khác, không
xé giấy hoặc ném đá ra đường mà không lượm lên---điều
này cần đến một sự suy nghĩ thâm trầm, sâu sắc.
Mục
đích của giáo dục chắc chắn không phải là chỉ dậy cho
bạn mấy chữ cái đủ để bạn biết viết cái tên của
bạn, mà là đánh thức cái tinh thần trầm tư sâu sắc này,
khiến cho bạn trở nên tinh tế, tỉnh giác, quan tâm và ân
cần đối với cuộc đời.
(Trích
Think on These Things)
GIÁO DỤC
Nếu
nhà giáo dục quan tâm đến sự tự do cá nhân, và không có
sẵn những thành kiến, thì ông ta sẽ giúp cho đứa trẻ tự
khám phá ra cái tự do đó bằng cách khuyến khích nó hiểu
được môi trường sống, cá tính, tôn giáo và hoàn cảnh
xuất thân của gia đình nó, với tất cả những ảnh hưởng
đã có thể thâm nhập vào nó.
Nếu
trong trái tim của các bậc thầy đầy ắp tình thương yêu
và lòng ham chuộng tự do thì, bằng sự sáng suốt, tỉnh táo,
họ sẽ giúp từng đứa học trò điều nó cần và giúp nó
giải quyết những khó khăn; như thế có nghĩa là họ sẽ
không chỉ hành động như điều khiển những cái máy theo
phương pháp và công thức, màø tạo cơ hội cho học sinh của
họ, là những con người, được tự phát triển khả năng,
với sự cảnh giác và giám sát.
Nền
giáo dục chân chính cũng phải giúp cho người học sinh phát
hiện được điều mà hắn thấy hứng thú muốn học hỏi
nhất. Nếu hắn không tìm ra được đúng ngành nghề mà hắn
có năng khiếu thì sẽ uổng phí cuộc đời; hắn sẽ cảm
thấy thất vọng vì phải miễn cưỡng làm công việc mà hắn
không thích suốt cuộc đời hắn. Nếu nguyện ước của hắn
là trở thành nhà nghệ sĩ mà lại phải vùi đầu làm một
thư ký văn phòng thì đời sống của hắn sẽ chỉ còn là
chuỗi ngày buồn tẻ trong sự phàn nàn bất mãn. Cho nên,
điều quan trọng là mỗi người phải tự tìm coi mình muốn
làm gì, sau đó hãy cân nhắc kỹ coi có xứng đáng dùng cuộc
đời vào công việc đó không. Cậu thiếu niên có thể muốn
trở thành một người lính; nhưng trước khi bước vào binh
nghiệp, cậu ta nên được giúp đỡ để tìm hiểu coi nghề
lính có đem lại phúc lợi cho toàn thể loài người chăng.
Nền
giáo dục chân chính phải giúp cho học sinh, không những chỉ
phát triển khả năng của hắn, mà còn khiến cho hắn hiểu
rõ được điều hắn quan tâm, hứng thú nhất. Trong một thế
giới bị tan nát vì chiến tranh, tàn phá và khốn cùng, người
ta phải có khả năng xây dựng một trật tự xã hội
mới và một cung cách sống khác trước.
Trách
nhiệm xây dựng một xã hội an bình và sáng suốt nằm chủ
yếu trong tay nhà giáo dục, điều đó thật rõ ràng, không
phải vì cao hứng mà đề cao quá, nhưng quả thật là nhà
giáo có cơ hội tuyệt vời để có thể giúp thành đạt sự
chuyển hóa xã hội đó.
Nền
giáo dục chân chính không lệ thuộc vào qui tắc cai trị của
từng chính quyền hoặc cung cách điều hành của từng
hệ thống chính trị, mà nó nằm trong tay của chính chúng
ta, trong tay các bậc cha mẹ và các bậc thầy, cô giáo.
Nếu
các bậc cha mẹ mà chăm sóc đời sống tinh thần của con
cái một cách chu đáo thì họ đã xây dựng một xã hội đổi
mới. Nhưng căn bản là phần đông chẳng quan tâm, cho nên
họ chẳng dành thời giờ cho chuyện tối quan trọng này. Họ
có thời giờ để lo chuyện kiếm tiền, để giải trí, để
tham dự lễ lạc, cúng kiếng, nhưng không có thời giờ để
suy tính, cân nhắc coi thế nào là một nền giáo dục đúng
đắn cho con cái họ. Thực tế là phần lớn dân chúng không
muốn đối diện với vấn nạn này. Đối diện với vấn
nạn này có nghĩa là họ phải dẹp bớt những thú vui, những
trò tiêu khiển, và chắc chắn là họ chẳng muốn làm những
chuyện đó. Cho nên họ gửi con đến trường, nơi mà nhà
giáo cũng chẳng quan tâm đến chúng nhiều hơn cha mẹ chúng.
Tại sao nhà giáo phải quan tâm nhỉ? Đối với họ, dậy học
chỉ là một nghề, một cách kiếm tiền!
Thế
giới mà chúng ta tạo ra đây sao mà hời hợt, giả tạo, xấu
xí, nếu nhìn vào phía sau bức màn. Chúng ta trang hoàng bức
màn, hy vọng mọi sự rồi cũng sẽ coi được, rồi cũng sẽ
đâu vào đấy thôi!
Krishnamurti
-- Education and the Significance of Life
Danny
Việt dịch
Bài
Đọc Thêm:
