ĐƠN
GIẢN và KHIÊM TỐN
Khi
chúng ta định lên án hoặc bào chữa chuyện gì, hoặc khi
tâm trí chúng ta cứ lao xao tính toán, suy nghĩ liên miên không
ngừng, thì chúng ta không thể nhận xét sự việc một cách
sáng suốt được nữa; do đó, chúng ta không còn nhìn rõ được
cái đang là, -- cái thực tế đang hiện hữu --; chúng
ta chỉ nhìn thấy những sự kiện do chính ý muốn của chúng
ta đã tạo nên được phóng chiếu mà thôi.
Mỗi
chúng ta đều mang trong lòng cái hình ảnh mà chúng ta " tưởng
rằng chúng ta là như thế " hoặc " chúng ta nên là như
thế ", chính cái hình ảnh trong tâm tưởng đó đã
ngăn cản không cho chúng ta nhìn thấy được "con người thật"
của chúng ta.
Nhìn
mọi sự một cách đơn giản là một trong những điều khó
khăn nhất trần đời. Chính vì đầu óc chúng ta quá phức
tạp mà chúng ta đã mất đi cái giá trị của sự đơn giản
trong đời sống. Tôi không có ý nói về sự đơn giản trong
y phục hoặc thực phẩm, thí dụ như chỉ đóng một cái khố
, hoặc phá vỡ kỷ lục về nhịn ăn, hay là bất cứ loại
trò trẻ vô nghĩa nào mà các bậc "thánh sống" dày công tu
dưỡng, mà là cái đơn sơ khiến cho chúng ta có thể nhìn
trực tiếp vào các sự việc mà không có nỗi sợ hãi -- có
thể nhìn vào chính bản thân để thấy "sự thật chúng ta
là như thế " mà không có bất cứ méo mó, biến dạng
nào --, khi chúng ta dối trá, dám công nhận sự thật là chúng
ta đã dối trá, không bao che hoặc trốn chạy sự thực.
Lại
nữa, để có thể hiểu thấu được chính bản thân, chúng
ta còn cần phải rất khiêm tốn. Nếu chúng ta khởi đầu
bằng câu: "Tôi đã biết rõ tôi", thế là bạn đã tự chấm
dứt công cuộc tự tìm hiểu về bản thân bạn, hoặc nếu
bạn cho là: "Chẳng có nhiều nhặn gì đáng để phải tìm
hiểu về "tôi", chẳng qua "tôi" đây chỉ là một mớ ký ức,
tư tưởng, kinh nghiệm và truyền thống, tập quán", như thế
thì bạn cũng đã không còn tự nghiên cứu bản thân bạn
nữa rồi. Ngay cái giây phút mà bạn thấy mình đã thành tựu
được điều gì đó, là bạn đã mất đi cái phẩm chất
của sự hồn nhiên và khiêm tốn; cái giây phút mà bạn có
được một kết luận hoặc bắt đầu dùng kiến thức để
khảo sát vấn đề thì, thế là hết, bạn đã đem sự sống
tươi mát chuyển dịch sang thành dạng cũ kỹ già nua.
Nếu
bạn không có chỗ để bám trụ, không tin chắc vào đâu,
không có thành quả đã đạt được, như thế là bạn có
tự do, để quan sát, để gặt hái. Và khi mà bạn nhìn
mọi sự bằng cái nhìn tự do, khai phóng, bạn sẽ thấy chúng
luôn luôn linh hoạt, mới mẻ trong dòng sống. Một người
mà cứ tin chắc vào những hiểu biết đã có của mình, cho
đó là chân lý tuyệt đối, là một người không còn sống
nữa.
Nhưng
làm sao để chúng ta có được tự do để quan sát, tìm hiểu,
trong khi ngay từ giây phút lọt lòng mẹ đến giây phút nhắm
mắt lìa đời, đầu óc chúng ta đã bị hun đúc bằng một
nền văn hóa cá biệt trong khuôn khổ hạn hẹp của cái
"tôi"? Hàng biết bao nhiêu thế kỷ, chúng ta đã bị nhồi
ép bằng những tư tưởng về quốc gia dân tộc, tầng lớp,
giai cấp, truyền thống, tôn giáo, ngôn ngữ, giáo dục, văn
chương, nghệ thuật, phong tục, tập quán, được truyền bá
bằng mọi cách, gây áp lực bằng kinh tế, bằng thực phẩm
chúng ta ăn, bằng bầu không khí chúng ta sống, bằng tình
gia đình, bạn bè, bằng kinh nghiệm -- tất cả mọi nguồn
ảnh hưởng mà bạn có thể nghĩ tới -- và vì thế các phản
ứng của chúng ta đối với mọi vấn đề đều đã bị qui
định theo những điều kiện trong môi trường sống của chúng
ta.
Krishnamurti
-- Freedom from the Known
Bài
Đọc Thêm:
