CẢM
XÚC CÓ VAI TRÒ GÌ TRONG ĐỜI
SỐNG ?
Những
cảm xúc hình thành bằng cách nào? Rất đơn giản. Chúng hình
thành qua sự kích thích, qua bộ thần kinh. Bạn châm kim vào
tôi, tôi nhẩy dựng lên. Bạn khen ngợi tôi, tôi thấy thú
vị. Bạn sỉ nhục tôi, tôi không thích. Qua các giác quan của
chúng ta, cảm xúc hình thành. Và phần đông chúng ta, hiển
nhiên là chúng ta hành động dựa theo cảm xúc của khoái lạc,
bạn ạ.
Bạn
muốn được thừa nhận như là một người Ấn giáo. Thế
là bạn đã thuộc về một nhóm, một cộng đồng, một truyền
thống, dù là truyền thống cổ xưa; và bạn thích thế, với
Áo Nghĩa Thư, và với cả núi truyền thống cổ điển. Người
Hồi giáo thì cũng vậy, họ thích cái của họ, vân vân. Cảm
xúc của chúng ta hình thành từ sự kích thích, từ môi
trường sống, vân vân, thật là quá rõ.
Vậy
thì, trong đời sống, cảm xúc có vai trò gì?
Cảm
xúc là đời sống chăng? Bạn nhận ra không? Tình yêu là lạc
thú chăng? Tình yêu là thèm muốn chăng? Nếu cảm xúc là tình
yêu thì sẽ có sự thay đổi liên tục, phải vậy không? Bạn
thấy rồi chứ ?
Vậy
thì người ta cần phải nhận thức được rằng xúc động,
tình cảm, nhiệt tình, cảm tưởng tốt đẹp, vân vân, tất
cả những điều đó đều chẳng dính dáng gì với tình yêu
thương và lòng trắc ẩn chân thật.
Tất
cả những tình cảm, xúc động mà phải qua sự suy nghĩ tính
toán thì rồi ra cũng sẽ đưa tới khoái lạc và đau khổ.
Tình yêu thuần túy thì không có đau khổ và phiền muộn hối
tiếc, bởi vì nó không phải là kết quả của lạc thú hoặc
khát vọng.
Hỏi
:
- Tại
sao chúng ta cảm thấy thấp kém khi đối diện những người
bề trên của chúng ta?
Krishnamurti
đáp :
- Bạn
coi ai là những bề trên của bạn? Những người hiểu biết
chăng? Những người có chức tước hoặc bằng cấp chăng?
Những người mà bạn muốn xin xỏ họ điều gì đó, đại
khái như phần thưởng hoặc địa vị chăng? Ngay khi mà
bạn coi ai đó là bề trên, thì đồng thời phải chăng bạn
đã coi người khác nào đó là thấp kém?
Tại
sao chúng ta lại có cái chuyện phân chia người trên kẻ dưới
này? Nó chỉ tồn tại khi chúng ta muốn điều gì đó, phải
vậy không? Tôi cảm thấy không thông minh bằng bạn, không
có nhiều tiền bạc hoặc khả năng như bạn, không có hạnh
phúc như là cái vẻ hạnh phúc của bạn, hoặc là tôi muốn
xin bạn cái gì, thế là tôi cảm thấy mình thấp kém
hơn bạn. Khi tôi khởi tâm ganh tị với bạn, hoặc cố gắng
bắt chước bạn, hoặc muốn xin bạn cái gì, thế là lập
tức tôi trở thành thấp kém hơn bạn, bởi vì tôi đã nâng
bạn lên bệ, tôi đã dâng bạn cái thế thượng phong. Cho
nên, về mặt tâm lý, từ đáy lòng, tôi tạo ra cả hai vị
trí, người bề trên và kẻ thấp kém; tôi tạo ra tình trạng
bất bình đẳng giữa người có và kẻ không có.
Giữa
con người với nhau, đã có một sự bất bình đẳng
lớn lao về khả năng, phải vậy không? Có người thì thiết
kế máy bay, có kẻ thì lặn lội cầy bừa. Những sự
khác biệt lớn lao này về khả năng tri thức, ngôn từ, thể
chất là chuyện không thể tránh. Nhưng như bạn thấy,
chúng ta đã coi một số chức vụ nào đó là có ý nghĩa lớn
lao, phi thường. Chúng ta đánh giá các chức vụ thống đốc,
thủ tướng, nhà phát minh, khoa học gia, là những nhân vật
quá sức quan trọng so với người làm công; rồi thì chức
vụ thành ra địa vị trong xã hội. Khi mà chúng ta còn cho
một số chức vụ những địa vị thì chắc chắn vẫn còn
có quan niệm về sự bất bình đẳng, và khoảng cách giữa
những người có khả năng với những người không có sẽ
chẳng thể nào nối liền được. Nếu chúng ta có thể tước
bỏ địa vị của chức vụ thì cái cảm tưởng về bình
đẳng thực sự mới có cơ hội xuất hiện. Muốn thế, phải
có tình yêu thương, bởi vì chính tình thương yêu này sẽ
phá tan cái quan niệm về kẻ hạ đẳng và người thượng
cấp.
Trên
thế giới, người ta phân biệt ra thành một phía là những
người có -- có của cải, có quyền lực, có khả năng, những
người có đủ mọi thứ -- và một phía là những người
không có gì cả. Vậy thì chúng ta có thể nào xây dựng được
một thế giới trong đó không tồn tại sự phân chia giữa
"những người có" và "những người không có" chăng?
Thật
sự thì chuyện đang xảy ra là, nhìn thấy cái lỗ hổng,
cái hố sâu ngăn cách giữa người giầu và kẻ nghèo, giữa
người đầy khả năng và kẻ có ít, hoặc không có chút khả
năng nào, các nhà chính trị và kinh tế đang cố gắng
giải quyết vấn đề qua sự cải tổ kinh tế và xã hội.
Điều đó cũng có thể là tốt đấy. Tuy nhiên, một sự chuyển
biến triệt để sẽ không thể xảy ra khi mà chúng ta còn
chưa hiểu thấu toàn bộ quá trình thù nghịch, ganh tị, ác
tâm; để mà thấy rằng chỉ khi nào cái quá trình này được
cảm thông và chấm dứt, thì tình thương yêu mới có thể
nẩy nở trong lòng chúng ta.
Krishnamurti
– Life Ahead
Bài
Đọc Thêm:
