J. Krishnamurti
KRISHNAMURTI BÀN VỀ GIÁO DỤC
(KRISHNAMURTI ON EDUCATION)
Lời dịch: Ông Không -2007-

NÓI CHUYỆN VỚI GIÁO VIÊN
1- Giáo dục đúng đắn.

Krishnamurti: Mục đích chính của chúng ta ở trong những nơi như Rishi Valley ở miền nam và Rajghat ở miền bắc là xây dựng một môi trường, một bầu không khí, nơi người ta có thể tạo ra, nếu có thể được, một con người mới mẻ. Các thầy có biết lịch sử của hai ngôi trường này hay không? Chúng đã vận hành trên ba mươi năm hay nhiều hơn nữa. Mục đích, khao khát của những ngôi trường này là cung cấp cho một em bé khả năng công nghệ xuất sắc để cho em học sinh có thể vận hành bằng rõ ràng và hiệu quả trong thế giới hiện đại, và quan trọng hơn nữa là thiết lập một bầu không khí đúng đắn để cho em bé có thể phát triển đầy đủ như một con người hoàn toàn. Điều này có nghĩa là trao cho em bé cơ hội nở hoa trong tốt lành để cho em có được sự liên hệ đúng cách với những con người, những sự vật và những ý tưởng, với toàn bộ cuộc sống. Sống là liên hệ. Không có sự liên hệ đúng đắn đến bất kỳ điều gì nếu không có cảm thấy đúng đắn cho vẻ đẹp, một hưởng ứng với thiên nhiên, với âm nhạc và nghệ thuật, một ý thức thẩm mỹ được phát triển cao độ.

 Tôi nghĩ rất dễ dàng khi nhận ra rằng nền giáo dục ganh đua và sự phát triển của học sinh trong quy trình đó gây hủy hoại. Tôi không biết người ta nắm vững được việc này sâu sắc đến chừng nào. Nếu người ta nắm vững được, vậy thì nền giáo dục đúng đắn là gì? Tôi nghĩ rất dễ dàng khi nhận ra rằng cái khuôn mẫu hiện nay mà chúng ta đang vun quén và gọi là nền giáo dục, mà là tuân phục vào xã hội, thì rất, rất hủy hoại. Trong những hoạt động đầy tham vọng của nó, nó đang gây thất vọng đến cùng cực. Và cả phương Tây lẫn phương Đông, điều gì từ trước đến nay chúng ta đã xem như là một sự phát triển ở trong quy trình này là văn hóa. Nó phải dẫn dắt đến đau khổ. Ý thức được sự thật của việc đó rất cần thiết. Nếu việc đó rất rõ ràng và nếu người ta từ bỏ việc đó một cách tự nguyện, không phải như một phản ứng, nhưng giống như là một chiếc lá rụng khỏi cái cây, một buông bỏ, vậy thì nở hoa là gì, giáo dục đúng đắn là gì? Thầy giáo dục em học sinh để tuân phục, để điều chỉnh, để thích ứng vào cái hệ thống hay là thầy giáo dục em học sinh để hiểu rõ, để nhận thức rất rõ ràng toàn bộ ý nghĩa của tất cả việc đó và, cùng lúc, giúp em đọc và viết? Nếu thầy giáo dục em học sinh để đọc và viết trong hệ thống thất vọng hiện nay, vậy thì nở hoa của cái trí bị ngăn cản. Vậy thì câu hỏi là, nếu người ta bỏ đi nền giáo dục ganh đua này liệu rằng cái trí có thể được giáo dục trong ý nghĩa thông thường được chấp nhận của từ ngữ đó hay không? Hay giáo dục thực sự là nhấn mạnh vào đặc điểm đưa chính chúng ta và em học sinh ra khỏi cái cấu trúc xã hội của thất vọng và ham muốn này và, cùng lúc cho em học sinh thông tin về toán học, vật lý, và vân vân? Rốt cuộc ra, nếu người giáo viên và em học sinh được tước bỏ tất cả rối loạn khủng khiếp này, còn có cái gì để được giáo dục hay không? Tất cả mọi điều mà thầy phải dạy em học sinh là làm thế nào biết đọc và viết, làm thế nào biết tính toán, thiết kế, ghi nhớ và truyền đạt những sự kiện và những ý kiến về những sự kiện.

 Vì vậy, chức năng của giáo dục là gì và liệu có một phương pháp đặc biệt nào của giáo dục hay không? Thầy dạy em học sinh một phương pháp kỹ thuật để em thành thạo và trong chính thành thạo đó phát triển một ý thức của tham vọng phải không? Bằng cách dạy em một phương pháp kỹ thuật để tìm ra một việc làm, thầy cũng chồng chất lên em những hàm ý của thành công và thất vọng của nó. Em muốn được thành công trong cuộc sống và em cũng muốn trở thành một con người thanh thản. Toàn cuộc sống của em là một mâu thuẫn. Mâu thuẫn càng lớn bao nhiêu thì căng thẳng càng nhiều bấy nhiêu. Đây là một sự thật. Khi có sự đè nén trong mâu thuẫn, có hoạt động phía bên ngoài mạnh mẽ hơn. Thầy cho em học sinh một phương pháp kỹ thuật và cùng lúc phát triển trong em sự mất cân bằng lạ lùng này, sự mâu thuẫn cực kỳ này mà dẫn đến thất vọng và tuyệt vọng. Em càng phát triển khả năng của em trong kỹ thuật, tham vọng của em càng lớn lao và sự thất vọng càng sâu đậm bấy nhiêu. Thầy đang giáo dục em để có một phương pháp kỹ thuật mà sẽ dẫn đến sự thất vọng của em. Vì vậy câu hỏi là, liệu thầy có thể giúp em học sinh không bị buông trôi vào mâu thuẫn hay không? Em sẽ buông trôi vào nó nếu thầy không giúp đỡ em yêu thích công việc em đang làm.

 Thầy thấy không, nếu em học sinh thích môn hình học, yêu thích nó như một kết thúc trong chính nó, em hoàn toàn thâm nhập trong nó đến độ em không còn tham vọng. Em thực sự yêu thích môn hình học và đó là một niềm say mê to lớn. Vì vậy em nở hoa trong nó. Làm thế nào thầycó thể giúp em học sinh yêu thích, theo cách này, một sự việc mà em học sinh vẫn chưa khám phá cho chính mình.

  Nếu như một giáo viên, thầy được hỏi,  mục đích của ngôi trường này là gì liệu thầy có trả lời được không? Tôi muốn biết thầy đang cố gắng làm cái gì, thầy dự tính trao em học sinh cái gì? Thầy đang cố gắng định hình em, điều kiện em, cưỡng bách em trong một hướng nào đó phải không? Có phải thầy đang cố gắng dạy em học sinh môn toán học, môn vật lý, cho em một số thông tin để em có khả năng về công nghệ và có thể làm việc tốt trong nghề nghiệp tương lai phải không? Hàng ngàn trường học đang làm công việc này, khắp thế giới đang cố gắng làm cho em học sinh xuất sắc về công nghệ để em trở thành một nhà khoa học, một kỹ sư, một nhà vật lý giỏi và vân vân. Hay là thầy đang cố gắng làm một điều gì đó có ý nghĩa nhiều hơn ở nơi này? Nếu nó có ý nghĩa nhiều hơn, vậy nó là gì?

 Chúng ta phải rất rõ ràng trong chính chúng ta điều gì chúng ta muốn, rõ ràng về điều gì một con người phải là – một con người tổng thể, không chỉ là một con người công nghệ. Nếu chúng ta tập trung rất nhiều vào những kỳ thi, vào thông tin công nghệ, vào việc làm cho em bé khôn khéo, thành thạo trong thâu lượm hiểu biết, tại sao chúng ta lại bỏ quên khía cạnh khác, rồi thì em học sinh sẽ lớn lên để trở thành một con người lệch một phía. Khi chúng ta nói về một con người tổng thể, chúng ta có ý nói không chỉ một con người có hiểu rõ phía bên trong, có một khả năng để thâm nhập, tìm hiểu nội tâm của em, trạng thái phía bên trong của em và khả năng vượt khỏi nó, nhưng cũng nói về một con người giỏi giang khi em làm việc gì phía bên ngoài. Hai điều này phải theo cùng nhau. Đó là vấn đề thực sự trong giáo dục – để thấy rằng khi một em bé rời ngôi trường, em sẽ được xây dựng hoàn hảo trong tốt lành, cả phía bên ngoài lẫn phía bên trong.

 Phải có một điểm khởi đầu mà từ đó chúng ta vận hành để chúng ta sẽ vun quén không chỉ cái khía cạnh công nghệ nhưng còn cởi bỏ những tầng sâu hơn, những lãnh vực sâu sắc hơn của cái trí con người. Tôi sẽ nói có một cách như thế này. Nếu thầy tập trung vào việc tạo dựng cho em học sinh xuất sắc về công nghệ và bỏ quên đi khía cạnh khác, như chúng ta thường làm, điều gì xảy ra cho một con người như thế? Nếu thầy tập trung vào việc tạo cho em trở thành một vũ công tuyệt vời hay là một nhà toán học tài năng, chuyện gì xảy ra? Em không chỉ là điều đó, em là một cái gì còn hơn thế nữa. Em đố kị, giận dữ, bất mãn, thất vọng, tham vọng. Vì vậy thầy sẽ tạo ra một xã hội trong đó luôn luôn có vô trật tự, bởi vì thầy đang nhấn mạnh vào công nghệ và hiệu quả trong một lãnh vực và bỏ qua lãnh vực khác. Một con người dù có lẽ xuất sắc như thế nào chăng nữa về công nghệ, anh ta luôn luôn bị mâu thuẫn trong những liên hệ giao tiếp của anh ta. Anh ta luôn luôn đấu tranh với người hàng xóm của anh ta.

 Vì vậy công nghệ không thể nào sản sinh ra một xã hội hoàn hảo hay một xã hội tốt lành. Nó có lẽ sản sinh ra một xã hội to lớn, nơi không còn nghèo đói, nơi có sự bình đẳng vật chất và vân vân. Một xã hội to lớn không nhất thiết là một xã hội tốt lành. Một xã hội tốt lành ám chỉ trật tự. Trật tự không có nghĩa là những chiếc xe lửa đến đi đúng giờ, thư từ gởi nhận đều đặn. Nó còn là cái gì khác nữa. Đối với một con người, trật tự có nghĩa là trật tự trong chính anh ta. Và cái trật tự như thế đó rõ ràng sẽ tạo ra một xã hội tốt lành. Bây giờ, chúng ta bắt đầu từ khía cạnh nào đây?

 Thầy có hiểu câu hỏi của tôi hay không? Nếu tôi lơ là phía bên trong và tập trung vào công nghệ, điều gì tôi làm sẽ chỉ là một khía cạnh. Vì vậy tôi phải tìm ra một cách, tôi phải tạo ra một chuyển động mà sẽ bao gồm cả hai khía cạnh. Từ trước đến nay, chúng ta đã tách rời hai khía cạnh này và bởi vì đã tách rời chúng, chúng ta đã nhấn mạnh một khía cạnh và bỏ qua khía cạnh còn lại. Điều gì chúng ta bây giờ đang cố gắng làm là kết hợp cả hai khía cạnh này vào cùng nhau. Nếu có một nền giáo dục đúng cách, em học sinh sẽ không coi nó như là hai khía cạnh riêng biệt. Em sẽ có thể chuyển động trong cả hai khía cạnh như một chuyển động. Đúng chứ? Khi xây dựng cho chính em xuất sắc về công nghệ, em cũng sẽ có thể xây dựng cho chính em trở thành một con người xứng đáng. Điều này có khai mở một vấn đề gì hay không?

 Một con sông luôn luôn không giống nhau, hai bên bờ thay đổi, và nước của nó có thể được sử dụng cho kỹ nghệ hay cho những mục đích khác nhau, nhưng nó vẫn là nước. Tại sao chúng ta lại tách rời thế giới công nghệ và thế giới khác? Chúng ta nói rằng: “Nếu chúng ta có thể làm cho thế giỏi công nghệ hoàn hảo, chúng ta sẽ có lương thực, quần áo, chỗ ở cho mọi người, vì vậy chúng ta hãy quan tâm chính đến công nghệ.” Và cũng có những người chỉ quan tâm đến thế giới bên trong, và trở nên mỗi lúc một cô lập, mỗi lúc một coi mình là trung tâm, mỗi lúc một hão huyền, theo đuổi những niềm tin, những giáo điều, những tầm nhìn riêng rẽ của họ. Có phân chia khủng khiếp này và chúng ta nói rằng trong một chừng mực nào đó chúng ta phải mang hai điều này lại cùng với nhau. Vì vậy khi đã phân chia cuộc sống thành phía bên ngoài và phía bên trong, lúc này chúng ta cố gắng hòa nhập chúng lại. Tôi nghĩ rằng phương cách đó cũng sẽ dẫn đến xung đột nhiều hơn. Trái lại nếu chúng ta có thể tìm ra được một trung tâm, một chuyển động, một tiếp cận mà không bị phân chia, chúng ta sẽ vận hành trong cả hai lãnh vực một cách bình đẳng.

 Cái chuyển động của thông minh tột đỉnh là gì? Tôi đang sử dụng từ ngữ “Thông minh,” không phải là khôn khéo, không phải là trực giác, không phải rút ra từ hiểu biết, thông tin, trải nghiệm. Cái chuyển động mà hiểu rõ tất cả những phân chia này, tất cả những xung đột này là gì; và chính hiểu rõ đó tạo ra chuyển động thông minh phải không?

 Chúng ta thấy trong thế giới hai chuyển động này đang diễn tiến – chuyển động tôn giáo sâu sắc mà con người luôn luôn tìm kiếm và đã trở thành Thiên chúa giáo, Tin lành giáo, Ấn độ giáo, và chuyển động vật chất của công nghệ, một thế giới của những chiếc máy vi tính và tự động hóa mà cho con người nhiều thời gian nhàn rỗi. Chuyển động tôn giáo rất yếu ớt và chẳng có bao nhiêu người đang theo đuổi nó. Công nghệ đã trở thành mỗi lúc một mạnh mẽ thêm và con người đã bị mất hút trong nó, trở nên mỗi lúc một máy móc và vì vậy con người cố gắng tẩu thoát khỏi cái hệ thống máy móc này, cố gắng khám phá một cái gì đó mới mẻ – trong hội họa, trong âm nhạc, trong nghệ thuật, trong nhà hát. Và tôn giáo, nếu còn có bất kỳ tôn giáo nào, nói rằng “Đó là phương cách sai lầm” và chuyển động đến một thế giới riêng của họ. Họ không hiểu rõ được sự khiếm khuyết, sự không chín chắn, cái cách máy móc của cả hai. Bây giờ, chúng ta có thể nhận thấy rằng cả hai khía cạnh này đều khiếm khuyết hay không? Nếu chúng ta có thể thấy được việc đó, vậy thì chúng ta đang bắt đầu trực nhận một chuyển động không máy móc mà bao gồm cả hai.

 Nếu tôi có một em bé phải được giáo dục tôi sẽ giúp đỡ em nhìn thấy được những qui trình máy móc và khiếm khuyết của cả hai cách và ngay lúc tìm hiểu sự khiếm khuyết của cả hai cách này khi chúng vận hành trong chính em, sẽ sinh ra thông minh mà hiện hữu qua tìm hiểu.
 Thưa các Thầy, hãy nhìn vào những bông hoa kia, sự rực rỡ, vẻ đẹp của chúng. Bây giờ, làm thế nào tôi như một giáo viên, có thể giúp đỡ em học sinh nhìn ngắm những bông hoa và cũng đồng thời rất giỏi môn toán? Nếu tôi chỉ thích thú những bông hoa và tôi không giỏi môn toán, có một cái gì đó sai trái với tôi. Nếu tôi chỉ quan tâm đến môn toán, vậy thì cũng có một cái gì đó sai trái với tôi.

 Thầy không thể vun quén công nghệ, trở thành hoàn hảo trong nó trước và sau đó nói rằng thầy cũng phải học cái khác. Bằng cách phung phí tâm hồn của thầy vào những năm tháng thâu lượm hiểu biết thầy đã hủy diệt một cái gì đó trong thầy – cảm thấy và khả năng để quan sát. Bằng cách nhấn mạnh vào một cái này hay cái kia thầy trở nên không còn nhạy cảm, và bản thể của thông minh lại là nhạy cảm.

 Vì vậy, chất lượng chúng ta mong muốn em bé có được là hình thức tột đỉnh của nhạy cảm. Nhạy cảm là thông minh; nó không đến từ những quyển sách. Nếu thầy trải qua bốn mươi năm học toán nhưng không thể nhìn vào những bông hoa kia và nhìn vào bầu trời xanh đó, thầy đã chết rồi. Nếu thầy nhạy cảm, mà là chất lượng tột đỉnh của thông minh, vậy thì thầy có thể nhìn vào những bông hoa và đồng thời cũng học môn toán. Nếu có một chuyển động của thông minh đó nó sẽ bao phủ cả hai lãnh vực. Bây giờ, làm thế nào, thầy và tôi, như một cộng đồng của những giáo viên, sẽ tạo ra cái chuyển động nhạy cảm đó trong em học sinh?

 Người học sinh phải được tự do. Nếu không em không thể nhạy cảm. Nếu em không được tự do khi học môn toán, tận hưởng môn toán, cho tâm hồn vào nó, mà là tự do, em không thể nào học nó trọn vẹn. Và muốn nhìn vào những bông hoa kia, muốn nhìn vào vẻ đẹp đó, em cũng phải được tự do. Vì vậy trước hết phải có tự do. Điều đó có nghĩa rằng tôi phải giúp đỡ em bé đó được tự do. Tự do ám chỉ trật tự, tự do không có nghĩa là cho phép em học sinh làm điều gì em thích, đi ăn trưa và đến lớp học khi nào em thích.

 Trong tìm hiểu, làm việc, trong học hỏi, người ta hiểu ra rằng cái hình thái tột đỉnh của nhạy cảm là thông minh. Nhạy cảm đó, thông minh đó, chỉ có thể xảy ra trong tự do, nhưng muốn chuyển tải điều đó sang một em học sinh đòi hỏi nhiều thông minh về phía chúng ta. Tôi muốn em được tự do, và vẫn vậy cùng lúc đó có trật tự và kỷ luật, mà không có sự tuân phục. Muốn tìm hiểu bất kỳ điều gì người ta phải không chỉ có tự do mà còn cả kỷ luật. Kỷ luật này không phải là điều gì đó từ phía bên ngoài được áp đặt lên em bé và tùy theo kỷ luật đó mà em cố gắng tuân phục. Trong chính tìm hiểu của hai qui trình này – qui trình công nghệ và qui trình tôn giáo, có chú ý và vì vậy có kỷ luật. Do đó người ta hỏi rằng, “Làm thế nào chúng ta có thể giúp em trai hay em gái đó được tự do hoàn toàn và vẫn vậy, có kỷ luật rất cao, không phải qua sợ hãi, không phải qua tuân phục, không phải tự do từng phần nhưng tự do hoàn toàn và tuy nhiên vẫn có kỷ luật cùng lúc đó? Không phải một cái này trước và sau đó cái còn lại. Cả hai cùng xảy ra đồng thời.

 Bây giờ, làm thế nào chúng ta làm được việc này? Chúng ta có hiểu rõ rằng tự do là tuyệt đối cần thiết, và rằng tự do không có nghĩa là làm điều gì người ta thích hay không? Thầy không thể làm điều gì thầy thích, bởi vì trong cuộc sống thầy luôn luôn liên quan với những người khác. Hãy luôn luôn nhìn thấy rõ sự cần thiết và quan trọng của tự do hoàn toàn và tuy vậy kỷ luật thật cao mà không là tuân phục. Hãy nhìn thấy rõ rằng những niềm tin của thầy, những ý tưởng của thầy, những học thuyết của thầy là thứ phụ gián tiếp. Thầy phải thấy rõ tất cả việc đó và hiểu rằng thầy phải được tự do tuyệt đối. Nếu không thầy không thể nào vận hành như một con người.

 Bây giờ, tôi tự hỏi liệu thầy hiểu việc này như một ý tưởng hay là như một sự kiện, thực tế như lọ mực này. Làm thế nào thầy, như một cộng đồng của những giáo viên, khi thầy nhận thức được sự quan trọng của tự do hoàn toàn cho em bé và cũng phải nhận ra rằng phải có kỷ luật và trật tự – làm thế nào thầy sẽ giúp em học sinh được nở hoa trong tự do và trật tự? La mắng đứa trẻ của thầy sẽ không làm được việc này, so sánh em với một em khác của thầy sẽ không làm được việc này. Bất kỳ hình thức cưỡng bách, dọa nạt, hay là cho điểm xấu và điểm tốt, sẽ không làm được việc này.

 Nếu thầy thấy được sự quan trọng của em bé có tự do và cùng lúc rất trật tự, và nếu thầy thấy rằng sự trừng phạt hay dụ dỗ em không sản sinh ra được bất kỳ thứ gì, liệu thầy có hoàn toàn buông bỏ tất cả việc đó trong chính thầy hay không?

 Phương pháp cũ không sản sinh ra tự do. Nó đã làm con người thỏa hiệp và điều chỉnh, nhưng nếu thầy thấy rằng tự do tuyệt đối cần thiết và vì vậy trật tự là thiết yếu, những phương pháp mà chúng ta đã sử dụng trong nhiều thế kỷ phải hủy bỏ đi.

 Vấn đề khó khăn là rằng thầy đã quen thuộc những phương pháp cũ và đột nhiên thầy bị tước đoạt khỏi chúng. Vì vậy thầy bị đối mặt với một vấn đề và thầy phải suy nghĩ trong một phương cách hoàn toàn khác hẳn. Đó là vấn đề của thầy. Đó là trách nhiệm của thầy. Thầy đối mặt với vấn đề này. Thầy không thể sử dụng những phương pháp cũ, bởi vì thầy đã thấy rằng em học sinh phải hoàn toàn được tự do và vẫn vậy phải có trật tự. Vì vậy chuyện gì xảy ra cho thầy khi từ trước đến nay đã chấp nhận và vận hành theo một công thức cũ kỹ? Thầy đã quăng bỏ cái công thức và đang nhìn vấn đề mới mẻ lại, phải vậy không? Thầy đang nhìn vấn đề bằng một cái trí trong sáng mà là tự do.

Thầy giáo: Muốn nhìn thấy, người ta phải luôn luôn ở trong trạng thái đó hay sao?
Krishnamurti: Nếu thầy không thấy nó bây giờ nhưng đòi hỏi luôn luôn phải thấy nó, điều đó vô lý. Một lần nhìn thấy là cái hạt giống được gieo trong đất, mà sẽ nở hoa. Nhưng nếu thầy nói rằng thầy phải nhìn thấy nó luôn luôn, vậy thì thầy đã quay trở lại cái công thức cũ.

 Hãy quan sát điều gì đã xảy ra: những khuôn mẫu suy nghĩ cũ kỹ liên quan đến việc dạy học, tự do và trật tự đã được thầy buông bỏ. Vậy thì thầy đang nhìn vấn đề khác hẳn. Sự khác nhau là rằng cái trí của thầy bây giờ được tự do để quan sát, được tự do để tìm hiểu vấn đề tự do và trật tự. Bây giờ, làm thế nào thầy sẽ truyền đạt cho em học sinh rằng thầy sẽ không trừng phạt em, sẽ không thưởng em và tuy nhiên em phải được tự do và trật tự hoàn hảo?

Giáo viên: Tôi nghĩ rằng giáo viên có cùng vấn đề như em học sinh. Ông ấy cần vận hành từ một lãnh vực nơi ông ấy cảm thấy tự do và kỷ luật đi cùng nhau. Trong suy nghĩ hiện nay của ông ấy, ông ấy đã tách rời trật tự và tự do. Ông ấy nói rằng tự do chống lại trật tự và trật tự chống lại tự do.

Krishnamurti: Tôi nghĩ rằng chúng ta đang bỏ quên một điều gì đó. Khi thầy hiểu ra rằng những phương pháp cũ kỹ của trừng phạt và tưởng thưởng là không có sinh khí, cái trí của thầy trở nên năng động nhiều hơn. Bởi vì thầy phải giải quyết vấn đề này, cái trí của thầy sinh động. Nếu nó được sinh động, nó sẽ tiếp xúc với cái vấn đề.

 Bởi vì thầy được tự do và hiểu rõ tự do, thầy sẽ đúng giờ trong lớp học của thầy và từ tự do thầy sẽ nói chuyện với em học sinh và không phải từ một ý tưởng. Nói chuyện từ một ý tưởng, một công thức, một khái niệm là một sự viêc, nhưng nói chuyện từ một sự kiện thực sự mà thầy đã thấy – em học sinh phải được tự do và vì vậy trật tự – là sự khác biệt hoàn toàn. Khi thầy như một giáo viên được tự do và có trật tự thầy luôn luôn đang chuyển tải nó, không chỉ bằng lời nhưng còn không bằng lời và em học sinh nhận ra nó ngay lập tức.

 Ngay sau khi thầy hiểu rõ sự thật rằng trừng phạt và tưởng thưởng trong bất kỳ hình thức nào là hủy hoại, thầy không bao giờ quay trở lại chúng. Bằng cách quăng bỏ chúng đi, chính thầy được kỷ luật và kỷ luật đó đến từ tự do tìm hiểu. Thầy chuyển tải cho em học sinh sự thật của nó và không phải là bất kỳ ý tưởng nào. Vậy thì thầy đã chuyển tải sang em học sinh không chỉ bằng lời nói, nhưng còn ở một mức độ hoàn toàn khác hẳn.

2- Tầm nhìn xa.

Krishnamurti: Tôi nghĩ rằng hầu hết chúng ta đều biết điều gì đang xảy ra trong thế giới – sự đe dọa của chiến tranh, bom hạt nhân, nhiều căng thẳng và xung đột mà đã tạo ra những cuộc khủng hoảng mới. Đối với tôi dường như rất cần thiết phải có một cái trí hoàn toàn khác hẳn để gặp gỡ những thách thức này. Cái trí không bị chuyên môn hóa, không bị đào tạo thuần túy trong công nghệ, không chỉ đang tìm kiếm sự thịnh vượng, nhưng cái trí có thể gặp gỡ những thách thức đầy đủ, trọn vẹn. Và tôi nghĩ rằng đó là chức năng của giáo dục, đó là chức năng của một ngôi trường.

 Mọi nơi – ở Châu âu, Nga, nước Mỹ, nước Nhật và ở đây – họ đang sản xuất ra những kỹ thuật gia, những nhà khoa học, những nhà giáo dục. Những nhà chuyên môn này không có khả năng gặp gỡ sự thách thức phức tạp khủng khiếp của cuộc sống. Họ hoàn toàn không có khả năng và tuy nhiên họ lại là những con người cai trị thế giới như nhà chính trị, như nhà khoa học. Họ là những chuyên gia đặc biệt trong lãnh vực của họ và sự hướng dẫn của họ, sự lãnh đạo của họ rõ ràng đã thất bại và đang thất bại. Họ chỉ đang đối phó những vấn đề xảy ra trước mắt. Thầy thấy không, chúng ta đang suy nghĩ dựa vào những vấn đề xảy ra ngay lúc này, tánh tức khắc của những biến cố. Chúng ta quan tâm đến những đáp ứng ngay lập tức của một quốc gia rất nghèo nàn, giống như Ấn độ, hay những đáp ứng ngay lập tức của sự thịnh vượng khủng khiếp ở phương Tây. Mọi người đang suy nghĩ theo ý tưởng làm một cái gì đó ngay lập tức. Tôi nghĩ rằng người ta phải có một tầm nhìn xa về toàn vấn đề và tôi không nghĩ rằng một chuyên gia có thể làm được việc này bởi vì những chuyên gia luôn luôn suy nghĩ dựa vào hành động ngay lập tức. Mặc dầu hành động ngay lập tức cũng là cần thiết, tôi nghĩ rằng chức năng của giáo dục là tạo ra một cái trí không chỉ hành động trong ngay lập tức mà con đi vượt khỏi nó.

 Khắp thế giới, những thể chế độc quyền, những vị giáo sĩ, những giáo sư, những nhà phân tích, những nhà tâm lý học, mọi người đều quan tâm đến việc kiểm soát hay định hướng cái trí và, vì vậy, chẳng có tự do bao nhiêu cả. Vấn đề thực sự là tìm ra được làm thế nào sống trong một thế giới có tánh chuyên chế cưỡng bách, thật hung bạo và độc tài, không chỉ trong những tương quan ngay lập tức mà còn trong những liên hệ thuộc xã hội, làm thế nào sống trong một thế giới như thế đó và có được cái khả năng phi thường để gặp gỡ những đòi hỏi của nó và cũng để được tự do. Tôi cảm thấy rằng loại giáo dục đúng đắn nên vun quén cái trí không rơi vào những khe rãnh của thói quen, dù rằng giá trị hay cao quí bao nhiêu, dù rằng cần thiết trong công nghệ bao nhiêu, nhưng có một cái trí sinh động lạ thường, không phải với hiểu biết, không phải với trải nghiệm, nhưng sinh động. Vì vậy thường thường người ta càng có hiểu biết nhiều bao nhiêu, bộ não người ta càng kém tỉnh táo bấy nhiêu.

 Tôi không chống lại hiểu biết. Có sự khác nhau giữa học hỏi và thâu lượm hiểu biết. Học hỏi ngừng lại khi chỉ có sự tích lũy hiểu biết. Có học hỏi chỉ khi nào không có thâu lượm gì cả. Khi hiểu biết trở thành quan trọng nhất, học hỏi chấm dứt. Tôi càng tăng thêm hiểu biết nhiều bao nhiêu cái trí càng an toàn bấy nhiêu, càng trở nên chắc chắn bấy nhiêu, và, vì vậy nó ngừng học hỏi. Học hỏi không bao giờ là một qui trình thêm vào. Khi người ta đang học hỏi, nó là một tiến hành năng động. Trái lại thâu lượm hiểu biết chỉ là đang tập hợp thông tin và lưu trữ nó lại. Vì vậy tôi nghĩ rằng có một sự khác bệt giữa thâu lượm hiểu biết và học hỏi. Giáo dục trên khắp thế giới chỉ là thâu lượm hiểu biết và vì vậy cái trí trở nên đờ đẫn và chấm dứt học hỏi. Cái trí chỉ đang thâu lượm. Thâu lượm đó sai khiến hành vi cư xử của cuộc sống và, vì vậy giới hạn trải nghiệm. Trái lại học hỏi không có giới hạn.

 Trong một ngôi trường liệu rằng người ta không chỉ thâu lượm hiểu biết, mà cần thiết khi sống trong thế giới này, nhưng cũng còn có một cái trí liên tục học hỏi hay không? Hai điều này không mâu thuẫn nhau. Trong một ngôi trường, khi hiểu biết trở thành quan trọng nhất, học hỏi trở thành một mâu thuẫn. Giáo dục nên quan tâm đến tổng thể của cuộc sống chứ không phải là những đáp ứng nhất thời cho những thách thức ngay lập tức.

  Chúng ta hãy xem thử điều gì liên quan đến hai vấn đề này. Nếu người ta đang sống dựa vào ngay lập tức, đáp ứng cho thách thức ngay lập tức, ngay lập tức đó liên tục được lặp lại trong nhiều cách khác nhau. Trong một năm nó sẽ là chiến tranh, năm kế tiếp nó có lẽ là cách mạng, trong năm thứ ba khuấy động của công nghiệp; nếu người ta đang sống dựa vào ngay lập tức, cuộc sống trở thành hời hợt bên ngoài. Nhưng thầy có lẽ nói rằng điều đó là đủ rồi bởi vì đó là tất cả điều gì chúng ta cần lưu tâm đến. Đó là một cách tiếp nhận cuộc sống. Nếu thầy sống theo cách đó nó là một cuộc sống trống rỗng. Thầy có thể nhét đầy nó bằng những chiếc xe hơi, những quyển sách, tình dục, nhiều quần áo hơn, nhưng nó nông cạn và trống rỗng. Một con người sống một cuộc sống trống rỗng, một cuộc sống nông cạn, luôn luôn đang cố gắng tẩu thoát; và tẩu thoát có nghĩa là nhiều đánh lừa, nhiều thần thánh thêm, nhiều niềm tin thêm, nhiều giáo điều thêm, nhiều thái độ độc tài thêm, hay là nhiều bóng đá thêm, nhiều tình dục thêm, nhiều máy truyền hình thêm. Những đáp ứng nhất thời của những người sống trong ngay lập tức là trống rỗng, không mục đích, đau khổ lạ thường. Đây không phải là cảm thấy hay thành kiến của tôi; thầy có thể quan sát để hiểu rõ nó. Thầy có lẽ nói rằng đó là đủ rồi, hay thầy có lẽ nói rằng đó là không đủ. Vì vậy phải có tầm nhìn xa, mặc dù dĩ nhiên tôi phải hành động trong ngay lập tức, làm một cái gì về nó khi ngôi nhà đang cháy, nhưng đó không phải là đoạn kết của hành động. Phải có một cái gì khác, và làm thế nào người ta có thể theo đuổi cái gì khác đó mà không đưa vào nó quyền lực, những quyển sách, những vị giáo sĩ? Liệu người ta có thể xóa sạch quyền lực, những quyển sách, những vị giáo sĩ và theo đuổi cái gì khác nữa hay không? Nếu người ta theo đuổi cái gì khác nữa, tình trạng ngay lập tức này sẽ được đáp ứng trong một phương cách sinh động và lớn lao nhiều hơn. Vì vậy, thầy như một con người và cũng như một người giáo dục, một giáo viên, thầy cảm thấy như thế nào về việc đó?

 Tôi không muốn thầy đồng ý với tôi. Nhưng nếu thầy đã vận dụng bộ não của thầy, nếu thầy đã quan sát những biến cố của thế giới, nếu thầy đã nhìn ngắm những khuynh hướng riêng của thầy, những đòi hỏi, những thuyết phục riêng của thầy, nếu thầy đã hiểu rõ toàn bộ trạng thái của con người và nỗi thất vọng đang chập chờn của anh ta, thầy đáp trả như thế nào đây? Hành động của thầy, quan điểm của thầy về nó là gì đây? Hãy quên rằng thầy đang ở trong một ngôi trường. Chúng ta đang nói chuyện như những con người.

Giáo viên: Trong khi gặp gỡ một thách thức ngay lập tức, đặc biệt khi người ta lớn lên, người ta dường như mang vào một ý thức lo âu. Liệu rằng, khi người ta lớn lên, người ta có được một cách tiếp cận khác hay không?

Krishnamurti: Thầy có ý gì qua từ ngữ “lớn lên”? Lớn lên theo kiểu làm một công việc phải không? Lớn lên theo kiểu một lề thói, nhàm chán phải không? Thầy có ý gì qua từ ngữ tuổi tác? Cái gì làm cho thầy già nua? Những cơ quan của thân thể hao mòn đi – tại sao vậy? Có phải đó là bởi vì bệnh tật, hay đó là bởi vì có sự lặp lại giống như một cái máy chuyển động lặp đi lặp lại hoài? Cái tinh thần không bao giờ sinh động: nó chỉ đang vận hành trong thói quen. Vì vậy nó ép buộc cái thân thể mau lẹ chạy sang tuổi già. Tại sao cái tinh thần lại trở nên già nua, hay là nhất thiết phải luôn luôn già nua? Tôi không nghĩ rằng nó nhất thiết phải luôn luôn già nua. Và, hay là tuổi già chỉ là một thói quen. Bạn có nhận thấy những người già, họ ăn uống như thế nào, họ nói năng như thế nào hay không? Và liệu có thể giữ cho cái tinh thần thật là trẻ trung, sinh động, ngây thơ hay không? Liệu có thể cho cái tinh thần mãi mãi sinh động và không giây phút nào mất đi sinh lực của nó vì thói quen, vì gia đình, vì trách nhiệm hay không? Dĩ nhiên có thể được, mà có nghĩa rằng thầy phải hủy diệt mọi thứ thầy xây dựng nên. Đó là điều gì tôi có ý nói qua từ ngữ tầm nhìn xa. Thầy có một trải nghiệm, vui thú hay là khó chịu, mà để lại một dấu vết, và cái trí sống trong việc đó. “Tôi đã có một trải nghiệm thật tuyệt vời” hay là “Tôi đã trải qua một cuộc sống thật là buồn thảm”, và có một sự thối rữa trong chính nó. Vì vậy, trải nghiệm, và đang sống trong trải nghiệm, là thối rữa.

 Chúng ta hãy quay lại câu hỏi của tôi. Như một con người, sống trong xã hội này, trong một thế giới đang đòi hỏi hành động ngay lập tức, trách nhiệm của thầy đến thách thức ngay lập tức đó là gì? Thách thức ngay lập tức đang luôn luôn yêu cầu thầy phải đáp ứng nhất thời, và thầy bị vướng mắc trong đó. Làm thế nào thầy, như một người cha hay người mẹ, như một giáo viên, như một công dân, đáp ứng đến thách thức ngay lập tức. Bởi vì, theo đáp ứng của thầy, thầy bị vướng mắc trong nó. Dù rằng thầy đáp ứng lại một cách có ý thức hay không ý thức, ảnh hưởng của việc đó sẽ gắn chặt vào cái tinh thần.

Giáo viên: Liệu có một cách nào mà tầm nhìn xa này trở thành một sự thật, cũng sự thật như là ngay lập tức hay không?

Krishnamurti: Dĩ nhiên. Bởi vì ngay lập tức là cái thực sự. Có bom hạt nhân – những nhà khoa học Nga, Mỹ, Pháp đang phát minh ra những phương pháp sản xuất ra những quả bom nguyên tử rẻ tiền – họ có lẽ làm nổ tung chính họ thành những mảnh nhỏ. Tại sao bạn lại phải đáp ứng đến việc đó. Bom hạt nhân là kết quả của một chuổi những biến cố lâu dài – chủ nghĩa quốc gia, chủ nghĩa công nghiệp, những khác biệt giai cấp, tham lam, ganh tị, hận thù, tham vọng – tất cả những việc này đã tạo ra bom hạt nhân. Thầy trả lời mà không hiểu được nó – rằng nước Mỹ hay nước Nga phải chấm dứt việc sản xuất những quả bom hạt nhân – và thầy gọi nó là một ứng phó thực sự. Nếu không có câu trả lời cho cái tổng thể, đáp ứng đến những mảnh vụn của cái vấn đề có lợi ích gì? Vì vậy, nếu đây là sự thật và thấy rằng sự thật sản sinh ra những đáp ứng thiếu chín chắn như thế đó, vậy thì thầy phải theo đuổi một cái khác.  Vì biết rằng thầy phải đáp ứng đến ngay lập tức và cũng vậy biết rằng thầy phải có tầm nhìn xa, làm thế nào thầy tạo ra được việc này như một người giáo dục? Không một ai quan tâm đến cái khác, không người giáo dục nào quan tâm đến tầm nhìn xa, cái quan điểm dài lâu. Giáo dục ngày nay chỉ quan tâm đến ngay lập tức. Nhưng nếu thầy không thỏa mãn với ngay lập tức, vậy thì làm thế nào thầy theo đuổi cái khác và không lơ là cái này. Thầy có thấy được sự khẩn thiết của nó hay không?

 Tôi có thể đặt vấn đề đó một cách khác chứ? Làm thế nào người ta có thể giữ cho cái trí trong sáng, không bao giờ cho phép nó già nua và không bao giờ nói rằng, “Tôi đã có đủ,” rồi tìm kiếm một góc nào đó để ẩn náu và trì trệ? Đó là cái khuynh hướng và đó là cái sự kiện thực sự. Khó khăn lắm mới có được một vị trí nhưng ngay khi thầy có được nó, thầy lại trì trệ. Mọi thứ quanh thế giới này đang hủy diệt tầm nhìn xa. Những quyển sách, những tờ báo, những nhà chính trị, những vị giáo sĩ, mọi thứ ảnh hưởng đến thầy, và làm thế nào người ta có thể đi ra khỏi tất cả việc đó? Thầy đang bị vấy bẩn và vẫn vậy thầy phải vận hành và thầy không thể đi ra khỏi nó được.

 Cuộc sống là hủy diệt, cuộc sống là tình yêu, cuộc sống là sáng tạo. Chúng ta không biết gì về nó cả. Nó là một sự việc tuyệt vời. Bây giờ, làm thế nào thầy khai triển tất cả việc này vào giáo dục.

Giáo viên: Liệu có thể theo đuổi một tầm nhìn khi hy sinh một tầm nhìn khác hay không? Liệu có thể hủy bỏ tầm nhìn ngắn hay không?

Krishnamurti: Vấn đề không phải là chạy trốn khỏi tất cả mọi khốn khổ này hay là hiểu rõ cách kết hợp hai tầm nhìn lại với nhau. Thầy không thể kết hợp cái nhỏ xíu với cái to lớn; cái to lớn phải thâu nhận cái nhỏ xíu.

Giáo viên: Nhưng liệu không tốt đẹp hơn khi theo đuổi cái nhỏ xíu ngay khi bắt đầu rồi sau đó đến cái to lớn hay sao?

Krishnamurti: Không bao giờ. Nếu thầy nói rằng cái nhỏ xíu là bước đầu tiên, vậy thì thầy đã lạc lối rồi, thầy bị vướng mắc trong cái nhỏ xíu. Hãy suy nghĩ kỹ điều này cho chính thầy. Nếu thầy chấp nhận cái nhỏ xíu, vậy thì thầy ở đâu? Thầy sẽ bị vướng vào, phải vậy không – gia đình nhỏ xíu, ngôi nhà nhỏ xíu, người chồng nhỏ xíu, tiền bạc nhỏ xíu, quần áo nhỏ xíu? Thầy đã biến cái nhỏ xíu thành quan trọng, cái nhỏ xíu trước và vì vậy thầy có trách nhiệm nhỏ xíu trong xã hội. Mặc dù tất cả các thầy được kính trọng khủng khiếp. Tại sao thầy lại ưu tiên cái nhỏ xíu trước? Bởi vì đó là cách dễ dàng nhất.

Giáo viên: Làm thế nào người ta có thể nắm bắt được cái nhỏ xíu và hiểu rõ nó?

Krishnamurti: Thầy chỉ có thể nắm bắt được cái to lớn, cái nhỏ xíu không quan trọng chút nào cả, nhưng thầy đã biến nó thành quan trọng.

 Nó là một sự việc rất tinh tế, một sự việc rất mong manh, để có khả năng và không phải để là nô lệ cho nó, để đáp ứng ngay lập tức đến những sự việc thầy phải đáp ứng, và để có cái chiều sâu, chiều cao và chiều rộng lạ thường này.

 Hãy phủ nhận cái nhỏ xíu. Thầy biết phủ nhận là gì hay không? Phủ nhận không phải bởi vì thầy có được tầm nhìn xa nhưng bởi vì điều gì bị phủ nhận là giả dối.

3- Hành động.

Krishnamurti: Chúng ta sẽ suy nghĩ về vấn đề ngay lập tức của hành động? Hành động đang dồn ép vào mọi người chúng ta, và phải có tầm nhìn xa mà gồm cả ngay lập tức; nhưng ngay lập tức không gồm cả cái to lớn hơn, cái rộng rãi hơn, cái sâu sắc hơn. Khắp thế giới hầu hết những con người trí năng và học thức dường như bị vướng mắc trong những đáp ứng nhất thời đến những thách thức ngay lập tức. Càng nhiều nhà khoa học, nhiều kỹ sư, nhiều kỹ thuật gia được cần đến và giáo dục hướng về việc sản xuất ra họ. Tôi nghĩ rằng nhu cầu nhất thời được công nhận và được đáp ứng và vì thế người ta mất đi tầm nhìn về một viễn ảnh rộng lớn hơn và vì vậy cái trí và thân thể và cảm xúc của người ta trở nên rất nông cạn và trống rỗng. Nếu người ta thực sự nhận ra tất cả những điểm này không bằng lời nói, nhưng bằng trực nhận ngay tức khắc, làm thế nào một người giáo viên giáo dục được một em học sinh không chỉ hiểu biết về kỹ thuật, biết cách làm những công việc khác nhau, mà còn hiểu rõ sâu sắc hơn, rộng rãi hơn về cuộc sống?

 Làm thế nào thầy sẽ chuyển tải điều này thành hành động trong giáo dục? Đó không phải là điều gì mà thầy đã đến đây để thực hiện hay sao? Làm thế nào thầy khởi sự được nó, nếu thầy không thực hiện nó rồi? Tôi tin tưởng rằng, ở đây trong Rishi Valley, tôi tin rằng khởi thủy của ngôi trường này là tạo ra một loại giáo dục khác hẳn. Không chỉ là cung cấp cho em học sinh hiểu biết nhưng cũng phải làm cho em hiểu rõ rằng hiểu biết đó không phải là mục đích của cuộc sống; rằng cũng cần thiết phải nhạy cảm đến cây cối, đến vẻ đẹp, phải biết được yêu thương là gì, tử tế là gì, rộng lượng là gì. Bây giờ, làm thế nào thầy khởi sự việc đó đây?

 Trước hết có vẻ rằng rất cần thiết phải có một ít người mà có cảm thấy này, và bởi nhiệt tâm, hiểu rõ, khả năng của họ, không chỉ truyền đạt hiểu biết mà còn nhìn thấy vượt khỏi những ngọn đồi. Nếu tôi ở đây và tôi cảm thấy khẩn thiết rằng một em học sinh phải xuất sắc về văn hóa, và cậu ta cũng phải biết làm thế nào để nhảy múa, ca hát, nhìn cây cối, nhìn những ngọn núi, biết cách nhìn những phụ nữ mà không có thái độ dục tình thường lệ và suy xét cái vẻ đẹp lạ thường của cuộc sống, biết được đau khổ và vượt khỏi đau khổ – nếu tôi ở đây, tôi sẽ khởi sự như thế nào đây?

 Nếu tôi ở đây và công việc duy nhất của tôi là việc đó, tôi sẽ không thể để lại bất kỳ người nào trong các thầy một mình. Tôi sẽ thảo luận với thầy về cách thầy nói chuyện, ăn mặc, nhìn ngắm, cư xử, ăn uống; tôi sẽ luôn luôn ở đó – và có thể thầy sẽ gọi tôi là một người độc tài nhưng lại nói về dân chủ và tự do. Tôi không nghĩ đó là một vấn đề của dân chủ, độc tài và tự do. Thầy thấy không, vấn đề này tạo ra câu hỏi về uy quyền. Chúng ta đã nói nhiều về nó tại nơi này, lúc này hay lúc kia, bất kỳ khi nào tôi đến đây; nhưng chúng ta hãy thảo luận lần nữa về uy quyền.

 Đối với tôi uy quyền là khủng khiếp, hủy hoại. Đặc tính của uy quyền là độc tài chuyên chế – uy quyền của vị giáo sĩ, người cảnh sát, uy quyền của luật pháp. Đó là tất cả là những uy quyền phía bên ngoài. Cũng có uy quyền phía bên trong của hiểu biết, của cao quí riêng của người ta, của trải nghiệm riêng của người ta mà thể hiện những thái độ nào đó của cuộc sống. Tất cả việc này nuôi dưỡng uy quyền và không sử dụng cái uy quyền này, thầy phải chăm sóc em bé, để thấy rằng em có khiếu thẩm mỹ tốt, rằng em mặc những bộ quần áo đúng đắn, ăn uống thích hợp, có một đạo đức nào đó trong lời nói, trong cách em đi; thầy cũng phải dạy em chơi những trò chơi, không phải là ganh đua và hung bạo, nhưng chỉ vì vui mà thôi. Muốn đánh thức trong em tất cả việc này mà không sử dụng uy quyền rất là khó khăn và bởi vì khó khăn của nó, thầy dựa vào uy quyền.

 Người ta phải có kỷ luật trong trường học. Bây giờ, làm thế nào thầy có thể tạo ra kỷ luật mà không sử dụng uy quyền? Các em phải đến phòng ăn đều đặn, không nói chuyện liên tục vào giờ ăn, mọi thứ phải được hài hòa, trong tự do và thương yêu; và phải đánh thức được tánh tự trọng nhưng không được dùng uy quyền.

 Truyền đạt hiểu biết mà không trở thành một kết thúc trong chính nó và giáo dục cái trí có một tầm nhìn xa, một hiểu rõ rộng rãi về cuộc sống, không thể xảy ra được nếu giáo dục được dựa vào uy quyền.

Giáo viên: Rất khó khăn khi tạo ra một trạng thái trật tự phía bên trong các em mà không cần kỷ luật, mà không cần kềm hãm và uy quyền. Những người lớn ở vị trí khác hẳn những em bé.

Krishnamurti: Tôi ngạc nhiên khi thầy hiểu như vậy. Chúng ta bị điều kiện và trẻ em bị điều kiện. Giáo dục có thể tạo ra một cái trí cách mạng hay không? Sự khó khăn là rằng điều này phải bắt đầu từ một cái tuổi rất nhạy cảm, không phải khi em bé mười bốn tuổi hay lớn hơn, bởi vì vào lúc đó các em đã bị định hình và hủy hoại rồi. Nhưng nếu các em đến với thầy khi rất trẻ thơ, thầy sẽ làm gì để kích thích một cảm thấy rằng có những sự việc khác còn hay ho hơn là dục tình, tiền bạc và vị trí?

 Ngoài việc truyền đạt những thông tin như hiểu biết, làm thế nào thầy sẽ chuyển tải cho các em nhận thức rằng thế giới không chỉ là những cái ngay lập tức mà còn có những thứ khác quan trọng hơn nhiều? Trước hết, thầy và tôi phải cảm thấy việc này, không chỉ bởi vì tôi nói về nó hay thầy nói về nó. Tôi phải đang cháy bỏng trong nó, và nếu tôi đang cháy bỏng trong nó, làm thế nào tôi có thể chuyển tải nó mà không gây ảnh hưởng cho đứa trẻ? Bởi vì khi tôi gây ảnh hưởng, tôi hủy hoại em bé; tôi làm cho em bé tuân phục đến cái hình ảnh mà tôi có. Vì vậy tôi phải nhận ra, mặc dầu tôi cảm thấy rất mãnh liệt về tất cả việc này, rằng là trong liên hệ của tôi với em học sinh, dù em còn bé thơ, tôi không được khuyến khích một thái độ và hành động bắt chước. Điều này cực kỳ khó khăn. Nếu tôi yêu một ai đó, tôi muốn em ấy khác hẳn, làm những sự việc khác hẳn, nhìn vào cuộc sống, cảm thấy được vẻ đẹp của quả đất. Liệu tôi có thể giải thích cho em tất cả việc này mà không gây ảnh hưởng, mà không nuôi dưỡng bản năng bắt chước hay không?

Giáo viên: Trước khi chúng ta đến giúp đỡ mà không gây ảnh hưởng em bé, liệu rằng có một tiếp cận mà chúng ta có thể thiết lập trong chính chúng ta, bởi vì trong cuộc sống của chúng ta dường như cũng có quá nhiều những mâu thuẫn.

Krishnamurti: Với mục đích thiết lập được nó, người ta phải thay đổi, vất bỏ đi những mâu thuẫn, quét sạch đi những cảm thấy hủy hoại. Điều đó có lẽ mất đi nhiều ngày hay có lẽ không cần thời gian. Chúng ta nói rằng điều đó có thể làm được qua phân tích, qua trạng thái ý thức, qua đặt câu hỏi, tìm hiểu, tra xét. Tất cả việc đó liên quan đến thời gian. Nhưng thời gian là một hiểm họa. Bởi vì khoảnh khắc chúng ta dựa vào thời gian để thay đổi, nó thực sự là một tiếp tục của cái gì đã là. Nếu tôi phải tìm hiểu cái trí, ý thức về những hành động, tình trạng qui định và những đòi hỏi của tôi và mỗi ngày tìm hiểu, tất cả việc đó kéo theo thời gian. Thời gian như một phương tiện để thay đổi là ảo tưởng. Và khi tôi giới thiệu thời gian vào vấn đề thay đổi, vậy thì thay đổi đó bị trì hoãn, vậy thì thời gian lúc đó chỉ là một tiếp tục thêm nữa của ham muốn của tôi để tiếp tục như tôi là. Thời gian là cần thiết để học tiếng Pháp. Thời gian phải mất khi học tiếng Pháp không phải là một ảo tưởng, nhưng để tạo ra một thay đổi tâm lý, một sự thay đổi tâm hồn trong chính tôi qua thời gian là một ảo tưởng, bởi vì nó khuyến khích lười biếng, trì hoãn, một ý thức của thành tựu, một hão huyền. Tất cả việc đó hàm ý sử dụng thời gian khi tôi dùng thời gian như một phương tiện để thay đổi. Vì vậy, nếu tôi không dựa vào thời gian để có sự thay đổi, điều gì xảy ra?

 Nó là một sự việc tuyệt vời. Tất cả những người tôn giáo đã dùng thời gian như một phương tiện của thay đổi nhưng thực ra chúng ta hiểu rằng thay đổi chỉ xảy ra khi không còn thời gian, không qua thời gian.

Giáo viên: Điều đó không ứng dụng đến tất cả hành động sáng tạo hay sao?

Krishnamurti: Dĩ nhiên, nó có ứng dụng chứ. Liệu rằng cái trí của tôi có thể khước từ việc sử dụng thời gian và phủ nhận thời gian như một phương tiện dẫn đến thay đổi hay không? Thầy có thấy được vẻ đẹp của nó hay không? Vậy thì điều gì xảy ra.

 Sự việc tôi muốn thay đổi được đặt vào với nhau qua thời gian, nó là kết quả của thời gian, và tôi phủ nhận thời gian. Do đó tôi phủ nhận toàn bộ sự việc và vì vậy thay đổi đã xảy ra. Tôi không biết thầy có hiểu rõ việc này không. Nó không là một trò lừa của từ ngữ.

 Thầy có hiểu rõ không? Nếu tôi phủ nhận tình trạng qui định của tôi như một người Ấn độ giáo, mà là kết quả của thời gian, và tôi phủ nhận thời gian, tôi phủ nhận toàn bộ sự việc. Tôi thoát khỏi nó. Nếu tôi phủ nhận nghi lễ – người Thiên chúa giáo, người Ấn độ giáo, người Phật giáo – phủ nhận nó bởi vì nó là sản phẩm của thời gian. Tôi ở ngoài. Tôi không cần phải hỏi làm thế nào để tạo ra sự thay đổi. Sự việc chính nó là kết quả của thời gian và tôi phủ nhận thời gian – nó kết thúc.

 Vì vậy cái trí mà thay đổi đã xảy ra trong chính nó, cái trí đó có thể diễn giải, có thể quan sát, có thể tạo ra một loạt những hành động chung quanh một cách rõ ràng. Người ta không thể nào phủ nhận sự sử dụng thời gian cho việc thâu lượm hiểu biết nhưng thời gian có tồn tại ở bất kỳ nơi nào nữa hay không?

Giáo viên: Thậm chí trong những hành động chúng ta cần thời gian, dường như chúng ta làm nó một cách lờ đờ và vì vậy thời gian bủa vây nặng nề. Nếu hiểu rõ thời gian trong tất cả việc này đơn giản như thế, tại sao chúng ta lại không thể thoát khỏi nó?

Krishnamurti: Nhưng nếu thầy trao trọn vẹn chú ý của thầy, không phải để thay đổi qua thời gian nhưng phủ nhận thời gian, lúc đó thầy sẽ ở vị trí dạy học bằng một phương cách hoàn toàn khác hẳn. Những em học sinh nam và nữ ở đây để thâu lượm hiểu biết và nếu thầy có thể phổ biến hiểu biết này bằng chú ý mà không đang sử dụng thời gian để truyền đạt thông tin, vậy thì thầy đang làm nhạy bén những cái trí của các em.

 Đó là điều gì tôi quan tâm, đánh thức cái trí, gìn giữ cái trí sinh động lạ thường. Chúng ta nói rằng cái trí có thể gìn giữ sinh động qua hiểu biết và vì vậy chúng ta nhồi nhét dồn dập hiểu biết vào và chỉ làm đờ đẫn thêm cái trí. Một cái trí vận hành trong thời gian vẫn còn là một cái trí bị giới hạn. Nhưng một cái trí không vận hành trong thời gian lại tỉnh táo lạ lùng, sinh động lạ lùng và có thể chuyển tải sinh động của nó sang một cái trí vẫn còn đang tìm kiếm, đang tò mò, đang trong sáng. Vì vậy chúng ta đã khám phá ra một điều gì đó mới mẻ. Thầy và tôi đã khám phá ra một điều gì đó. Tôi đã chuyển tải một điều gì đó cho thầy. Cùng nhau chúng ta đã hiểu rằng cái trí vận hành trong thời gian và cái trí là kết quả của thời gian. Trong trạng thái đó cái trí chỉ có thể trao thông tin. Một cái trí như thế bị giới hạn. Nhưng một cái trí không đang vận hành, không đang suy nghĩ dựa vào thời gian, mặc dù nó sử dụng thời gian, sẽ làm nhạy bén cái trí của người khác và vì vậy hiểu biết sẽ không bị phá hoại. Thầy thấy không, một cái trí như thế ở trong một trạng thái đang học hỏi, không phải là đang thâu lượm. Vì vậy nó sinh động mãi mãi; một cái trí như thế đó là trong sáng, hồn nhiên.

 Một số em học sinh trong ngôi trường này đã cằn cỗi rồi, bởi vì các em chỉ quan tâm đến việc thâu lượm hiểu biết, không quan tâm đến việc học hỏi. Và học hỏi vượt khỏi thời gian. Bây giờ, làm thế nào thầy sẽ khởi sự để làm nhạy bén cái trí, giữ gìn nó sinh động mãi mãi.

 Thầy phải hiểu rõ chất lượng của một cái trí mà thay đổi đã xảy ra trong nó. Nó đã xảy ra vào cái khoảnh khắc thầy phủ nhận thời gian. Thầy đã quăng toàn thể quá khứ đi rồi. Thầy không còn là một người Ấn độ giáo, một người Thiên chúa giáo. Bây giờ, làm thế nào một cái trí mà thay đổi đã xảy ra trong nó, sẽ diễn dịch, sẽ hướng dẫn hành động của nó? Làm thế nào nó sẽ hành động trong khi truyền đạt hiểu biết có liên quan thời gian, và tuy vậy vẫn gìn giữ cái trí của em bé trong một trạng thái sinh động cực kỳ? Hãy tìm ra đi.
 

4- Phủ nhận đúng đắn.

Giáo viên: Trong một buổi nói chuyện với các em học sinh ông đã nói rằng khi một vấn đề phát sinh người ta nên giải quyết nó ngay lập tức. Làm thế nào người ta làm được công việc này?

Krishnamurti: Muốn giải quyết một vấn đề ngay lập tức, thầy phải hiểu rõ vấn đề. Hiểu rõ một vấn đề là một việc thuộc thời gian hay là một việc thuộc mãnh liệt của trực nhận, một mãnh liệt của đang thấy? Chúng ta hãy giả sử rằng tôi có một vấn đề: tôi kiêu ngạo. Nó là một vấn đề với tôi trong ý nghĩa rằng nó tạo ra một xung đột, một mâu thuẫn trong tôi. Nó là một sự kiện rằng tôi kiêu ngạo và cũng có một sự kiện khác rằng tôi không muốn kiêu ngạo. Trước hết, tôi phải hiểu rõ cái sự kiện tôi kiêu ngạo. Tôi phải sống cùng cái sự kiện đó. Tôi không chỉ ý thức mãnh liệt về sự kiện đó nhưng còn hiểu rõ nó trọn vẹn. Bây giờ, hiểu rõ có là một việc thuộc thời gian hay không? Tôi có thể nhìn thấy sự kiện ngay lập tức, đúng chứ? Và ngay lập tức của trực nhận, của đang thấy, xóa tan đi sự kiện. Khi tôi thấy một con rắn hổ mang có hành động ngay lập tức. Nhưng tôi nhìn thấy kiêu ngạo không cùng một cách như thế – khi tôi nhìn thấy kiêu ngạo, hoặc là tôi thích nó và vì vậy tôi tiếp tục với nó, hoặc là tôi không muốn nó bởi vì nó tạo ra xung đột. Nếu nó không tạo ra xung đột vậy thì không có vấn đề gì cả.

 Trực nhận và hiểu rõ không thuộc về thời gian. Trực nhận là một việc của mãnh liệt khi đang thấy, một đang thấy mà là tổng thể trọn vẹn. Bản chất của đang thấy một cái gì đó tổng thể trọn vẹn là gì? Cái gì cho thầy cái khả năng, cái năng lượng, cái sinh lực, cái động cơ để giải quyết một điều gì đó ngay lập tức với tất cả năng lượng không bị phân chia của người ta? Khoảnh khắc thầy đã phân chia năng lượng thầy có xung đột và vì vậy không có đang thấy, không có trực nhận về một cái gì đó tổng thể. Bây giờ, cái gì cho thầy năng lượng để thầy nhảy vọt đi khi thầy trông thấy một con rắn hổ mang? Cái gì là những qui trình mà làm cho các cơ quan cũng như là tâm lý, toàn thân tâm, nhảy vọt đi, để cho không còn ngần ngừ, do dự, để cho cái phản ứng đó là ngay lập tức? Cái gì đã đi ngay vào ngay lập tức đó? Nhiều sự việc đã đi vào cái hành động ngay lập tức đó: sợ hãi, phòng vệ tự nhiên, mà phải ở đó, hiểu biết rằng con rắn hổ mang là một con vật gây chết người.

 Bây giờ, tại sao chúng ta không có cái hành động toàn năng lượng như thế để tác động vào việc xóa tan kiêu ngạo? Tôi đang sử dụng kiêu ngạo như một ví dụ. Có nhiều lý do chen vào sự thiếu năng lượng của tôi. Tôi thích kiêu ngạo; thế giới đều dựa vào nó; nó là nền tảng của khuôn mẫu xã hội; nó cho tôi một ý thức sinh lực nào đó, cái chất lượng cao quí và cách biệt nào đó, một ý thức rằng tôi hơi giỏi hơn người khác. Tất cả việc này ngăn cản cái năng lượng cần thiết đó để xóa tan kiêu ngạo.

 Bây giờ, hoặc là tôi phân tích tất cả những lý do đã ngăn cản những hành động của tôi, đã ngăn cản việc có năng lượng để xóa tan kiêu ngạo của tôi, hoặc là tôi thấy nó ngay lập tức. Phân tích là một qui trình của thời gian và một qui trình của trì hoãn. Trong khi tôi đang phân tích kiêu ngạo tiếp tục và thời gian sẽ không kết thúc nó. Vì vậy tôi phải nhìn thấy kiêu ngạo một cách tổng thể và trọn vẹn và tôi thiếu năng lượng để nhìn thấy. Bây giờ, muốn thâu gom lại cái năng lượng bị phung phí đòi hỏi một sự thâu gom không chỉ khi tôi đang đối diện với một vấn đề như là kiêu ngạo, nhưng một thâu gom liên tục, ngay cả khi không có vấn đề. Chúng ta luôn luôn không có những vấn đề. Có những khoảnh khắc khi chúng ta không có những vấn đề. Nếu ở những khoảnh khắc đó chúng ta đang thâu gom năng lượng, đang thâu gom trong ý nghĩa là tỉnh thức, vậy thì, khi vấn đề phát sinh, chúng ta có thể gặp gỡ nó và không qua qui trình phân tích.

Giáo viên: Còn một khó khăn khác nữa: khi không có vấn đề, và không có sự thâu gom cái năng lượng này, một loại hoạt động tinh thần nào đó đang xảy ra.

Krishnamurti: Có một lãng phí năng lượng khi chỉ lặp lại, phản ứng đến ký ức, phản ứng đến trải nghiệm. Nếu thầy quan sát cái trí riêng của thầy, thầy sẽ thấy rằng một sự kiện gây vui thú cứ tiếp tục tự lặp lại. Thầy muốn quay trở lại nó, thầy muốn nghĩ về nó, vì vậy nó thâu gom lại năng lượng. Khi cái trí tỉnh thức, không có lãng phí, liệu có thể cho phép cái năng lượng đó, cho phép cái tư tưởng đó nở hoa hay không? Mà có nghĩa không bao giờ nói rằng, “Đây là đúng hay sai”, nhưng sống cùng tư tưởng đó, có một cảm thấy trong đó tư tưởng có thể nở hoa để cho qua chính nó, nó sẽ tự dẫn đến một kết thúc.
 Chúng ta nên tiếp cận vấn đề đó khác hẳn chứ? Chúng ta đang nói về việc tạo ra một thế hệ có một chất lượng mới mẻ của cái trí. Làm thế nào chúng ta thực hiện được việc này? Nếu tôi là một giáo viên ở đây, nó sẽ là quan tâm của tôi – và một người giáo dục nghiêm túc hiển nhiên có mối quan tâm này trong tâm hồn – tạo ra một cái trí mới mẻ, một nhạy cảm mới mẻ, một cảm thấy mới mẻ đối với cây cối, những dòng suối, tạo ra trạng thái ý thức mới mẻ, không phải trạng thái ý thức cũ kỹ được uốn khuôn lại thành một hình thể mới mẻ. Tôi có ý nói rằng một cái trí hoàn toàn mới mẻ, không bị vấy bẩn bởi quá khứ. Nếu đó là quan tâm của tôi, làm thế nào tôi khởi sự việc đó được?

 Trước hết, liệu có thể tạo ra một cái trí mới mẻ như thế hay không? Không phải một cái trí là một tiếp tục của quá khứ trong một khuôn mẫu mới nhưng một cái trí không bị vấy bẩn. Có thể làm được không? Hay là quá khứ phải tiếp tục qua hiện tại để được bổ sung rồi được đặt vào một khuôn mẫu mới? Trong trường hợp đó không có một thế hệ mới, nó là một thế hệ cũ kỹ được lặp lại trong một hình thức mới.

 Tôi nghĩ rằng có thể tạo ra một thế hệ mới. Và tôi hỏi: làm thế nào tôi, không chỉ trải nghiệm việc này trong chính tôi, mà còn diễn đạt cho em học sinh? 

 Nếu tôi cảm thấy một điều gì đó được trải nghiệm trong chính tôi, tôi không thể nào bỏ lỡ việc diễn đạt nó cho em học sinh. Chắc chắn nó không phải là vấn đề của tôi và của mỗi người khác, nhưng một sự việc hổ tương, đúng vậy không?

 Bây giờ, làm thế nào tôi tạo ra được một cái trí không bị vấy bẩn? Bạn và tôi không phải là người mới sinh ra, chúng ta đã bị vấy bẩn bởi xã hội, bởi Ấn độ giáo, bởi giáo dục, bởi gia đình, bởi xã hội, bởi báo chí. Làm thế nào chúng ta phá vỡ được vấy bẩn? Có phải tôi nói rằng nó là một phần của sự hiện hữu của tôi và chấp nhận nó hay không? Tôi làm gì đây, thưa thầy. Đây là một vấn đề – rằng những cái trí của chúng ta bị vấy bẩn. Với những người lớn tuổi hơn, phá vỡ điều này còn khó khăn hơn nhiều. Các thầy tương đối còn trẻ, và vấn đề là xóa sạch sự vấy bẩn của cái trí; làm thế nào thực hiện được đây?

 Hoặc là có thể làm được, hoặc là không thể làm được. Bây giờ, làm thế nào người ta có thể khám phá liệu rằng làm được hay không làm được? Tôi muốn thầy thâm nhập vào việc đó.

 Thầy có biết từ ngữ “phủ nhận” là gì hay không? Phủ nhận quá khứ, phủ nhận là một người Ấn độ giáo là gì? Thầy có ý gì qua từ ngữ “phủ nhận” đó? Thầy có lần nào phủ nhận bất kỳ cái gì hay chưa? Có một phủ nhận đúng đắn và một phủ nhận giả dối. Phủ nhận có một động cơ thúc đẩy là một phủ nhận giả dối. Phủ nhận có một mục đích, phủ nhận với một dự định, với một con mắt hướng về tương lai không là một phủ nhận. Nếu tôi phủ nhận một điều gì đó với mục đích để có một cái gì đó hơn nữa, nó không là phủ nhận. Nhưng có một phủ nhận mà không có động cơ thúc đẩy. Khi tôi phủ nhận và không biết có cái gì đang chờ đợi tôi ở tương lai, đó là phủ nhận đúng đắn. Tôi phủ nhận là một người Ấn độ giáo, tôi phủ nhận sự lệ thuộc vào bất kỳ tổ chức nào, tôi phủ nhận niềm tin đặc biệt, và trong chính phủ nhận đó tôi đã làm cho chính bản thân tôi hoàn toàn không an toàn. Thầy có biết một phủ nhận như thế không, và thầy đã có lần nào phủ nhận bất kỳ điều gì hay chưa? Liệu thầy có thể phủ nhận quá khứ theo cách đó – phủ nhận, không biết điều gì trong tương lai? Liệu thầy có thể phủ nhận cái đã được biết hay không?

Giáo viên: Khi tôi phủ nhận một điều gì đó, ví dụ như là Ấn độ giáo, có một sự hiểu rõ cùng lúc Ấn độ giáo là gì.

Krishnamurti: Điều gì chúng ta đang thảo luận là tạo ra một cái trí mới mẻ và liệu việc này thực hiện được không. Một cái trí bị vấy bẩn không thể là một cái trí mới mẻ được. Vì vậy chúng ta đang nói về việc làm mất đi vấy bẩn, và điều đó liệu có thể được hay không. Và liên quan đến điều đó tôi bắt đầu bằng cách hỏi thầy có ý gì qua từ ngữ phủ nhận, bởi vì tôi nghĩ rằng phủ nhận có liên quan rất nhiều đến điều đó. Phủ nhận phải liên quan đến một cái trí mới mẻ. Nếu tôi phủ nhận một cách sạch sẽ, không còn những gốc rễ, không còn những động cơ thúc đẩy, nó là phủ nhận thực sự. Bây giờ điều đó có thể được hay không? Thầy thấy không, nếu tôi không hoàn toàn phủ nhận xã hội mà gồm có chính trị, kinh tế, những liên hệ thuộc xã hội, tham vọng, tham lam – nếu tôi không hoàn toàn phủ nhận tất cả những việc đó, không thể tìm ra được có một cái trí mới mẻ là gì. Vì vậy sự phá vỡ đầu tiên của cái nền tảng là phủ nhận đi những sự việc tôi đã biết. Điều đó có được hay không?

 Hiển nhiên, thuốc men sẽ không tạo ra một cái trí mới mẻ; không có gì tạo ra nó ngoại trừ phủ nhận hoàn toàn quá khứ. Điều đó có thể được hay không? Thầy nói gì đây? Và nếu tôi đã cảm thấy hương thơm, cảnh trí, vẻ đẹp của phủ nhận như thế đó, làm thế nào tôi giúp đỡ chuyển tải điều đó cho một em học sinh? Em phải có vô vàn cái đã được biết – toán học, địa lý, lịch sử – và tuy nhiên lại dư thừa khả năng để tự do khỏi cái đã được biết, – tự do khỏi nó một cách không nuối tiếc.

Giáo viên: Thưa ông, tất cả những cảm xúc để lại một cặn bã, một quấy rối dẫn đến nhiều loại xung đột và những hình thức khác của hoạt động tinh thần. Sự tiếp cận truyền thống của tất cả tôn giáo là phủ nhận cảm xúc này bằng kỷ luật và khước từ. Nhưng trong điều gì ông nói dường như có một tiếp nhận nhạy bén được làm tăng cao độ cho những cảm xúc này đến độ ông thấy những cảm xúc mà không bị biến dạng hay để lại cặn bã.

Krishnamurti: Đó là cái vấn đề. Nhạy cảm và cảm xúc là hai sự việc khác hẳn. Một cái trí mà là nô lệ cho tư tưởng, cảm xúc, cảm thấy, là một cái trí cặn bã. Nó tận hưởng cái cặn bã, nó tận hưởng suy nghĩ về thế giới vui thú và mỗi tư tưỏng để lại một dấu vết, mà là cái cặn bã. Mỗi tư tưởng của một vui thú nào đó mà thầy đã có để lại một dấu vết mà dẫn đến không nhạy cảm. Rõ ràng nó làm đờ đẫn đi cái trí, và kỷ luật, kiểm soát và đè nén lại làm đờ đẫn thêm cái trí. Tôi đang nói rằng nhạy cảm không là cảm xúc, nhạy cảm đó ám chỉ không dấu vết, không cặn bã. Vì vậy câu hỏi là gì?

Giáo viên:  Có phải phủ nhận ông đang trình bày khác biệt với một phủ nhận mà là sự kềm hãm của cảm xúc hay không?

Krishnamurti: Làm thế nào thầy thấy được những bông hoa kia, thấy được vẻ đẹp của chúng, nhạy cảm trọn vẹn đến chúng để không còn cặn bã, không có ký ức về chúng, để cho khi thầy thấy chúng lại một tiếng đồng hồ sau thầy thấy một bông hoa mới mẻ? Điều đó không thể được nếu thầy thấy nó như một cảm xúc và cảm xúc đó được kết hợp với những bông hoa, với vui thú. Cách truyền thống là ngăn chặn cái gì là vui thú bởi vì những kết hợp như thế đó đánh thức những dạng vui thú khác và vì vậy thầy kỷ luật chính mình không cho phép nhìn ngắm. Cắt bỏ sự kết hợp bằng một con dao mổ là không chín chắn. Vì vậy làm thế nào cái trí, làm thế nào đôi mắt, thấy được màu sắc tuyệt vời và tuy nhiên không cho phép nó lưu lại dấu vết.

 Tôi không đang hỏi để tìm kiếm một phương pháp. Làm thế nào trạng thái đó hiện hữu được? Nếu không, chúng ta không thể nào nhạy cảm. Nó giống như một tấm kính ảnh thâu nhận những hình ảnh và chính nó đang tự làm mới lại. Nó được phơi sáng, và tuy nhiên lại trở thành âm bản để chờ một hình ảnh kế tiếp. Vì vậy luôn luôn, nó đang tự xóa sạch mọi vui thú. Liệu điều đó có thể được hay chúng ta lại đang đùa giỡn với những từ ngữ chứ không phải với những sự kiện?

 Sự thật mà tôi thấy rõ ràng là rằng bất kỳ nhạy cảm, cảm xúc nào lưu lại cặn bã, đều làm đờ đẫn cái trí. Tôi phủ nhận trải nghiệm đó, nhưng tôi không biết làm thế nào để nhạy cảm phi thường đến độ trải nghiệm không lưu lại dấu vết và tuy nhiên vẫn nhìn thấy bông hoa bằng trọn vẹn, bằng mãnh liệt to lớn. Tôi thấy như một sự thật không thể nào chối cãi rằng mỗi cảm xúc, mỗi cảm thấy, mỗi tư tưởng, lưu lại một dấu vết, định hình cái trí, và rằng những dấu vết như thế đó không thể nào tạo ra được một cái trí mới mẻ. Tôi thấy rằng một cái trí có những dấu vết là chết rồi, vì thế tôi phủ nhận chết. Nhưng tôi không biết được cái khác. Tôi cũng hiểu rằng một cái trí tốt lành là nhạy cảm mà không có cặn bã của trải nghiệm. Nó trải nghiệm, nhưng trải nghiệm không lưu lại dấu vết để từ đó nó rút ra những trải nghiệm xa hơn, những kết luận xa hơn, chết xa hơn.

 Một cái tôi phủ nhận và cái khác tôi không biết. Làm thế nào sự chuyển tiếp này từ phủ nhận cái đã được biết đến cái không biết được lại hiện hữu?

 Làm thế nào người ta phủ nhận? Có phải người ta phủ nhận cái đã được biết, không chỉ trong những biến cố gây xúc động nào đó mà còn trong những biến cố nhỏ xíu? Tôi có phủ nhận khi tôi đang cạo râu và tôi nhớ lại cái thời gian vui vẻ mà tôi đã trải qua ở Thụy sĩ hay không? Người ta phủ nhận hồi tưởng của một thời gian vui vẻ phải không? Người ta ý thức được nó, và phủ nhận nó phải không? Nó không gây xúc động, nó không hào nhoáng, không một ai biết về nó. Vẫn vậy phủ nhận liên tục này về những sự việc nhỏ xíu, những lau sạch nhỏ xíu, những xóa bỏ nhỏ xíu, không chỉ một xóa bỏ to lớn nào, là rất cần thiết. Rất cần thiết phải phủ nhận tư tưởng như là một hồi tưởng, vui vẻ hay khó chịu, mỗi một giây phút của một ngày khi nó phát sinh ra. Người ta đang làm việc đó không phải vì bất kỳ động cơ thúc đẩy nào, không phải vì mục đích thâm nhập vào trạng thái lạ thường của cái không biết được. Thầy sống ở Rishi Valley và nghĩ về Bombay hay Rome. Việc này tạo ra một xung đột làm cho cái trí đờ đẫn, một sự việc phân chia. Liệu thầy có thấy được việc này và xóa sạch nó đi hay không? Thầy có thể tiếp tục xóa sạch nó đi không phải bởi vì thầy muốn thâm nhập vào cái không biết được là gì bởi vì cái khoảnh khắc thầy nhận ra nó như cái không biết được, thầy đã quay trở lại cái đã được biết.

 Cái qui trình của công nhận là một qui trình của cái đã được biết tiếp tục. Bởi vì tôi không hiểu rõ cái không biết được là gì nên tôi chỉ có thể làm một việc này, tiếp tục lau chùi tư tưởng khi nó phát sinh.

 Thầy nhìn những bông hoa đó, cảm thấy nó, thấy được vẻ đẹp, mãnh liệt, rực rỡ lạ thường của nó. Sau đó thầy vào căn phòng nơi thầy sống, mà không được cân đối hài hòa lắm, mà xấu xí. Thầy sống trong căn phòng nhưng thầy có một ý thức nào đó về vẻ đẹp rồi thầy bắt đầu suy nghĩ về bông hoa và thầy chộp lấy cái tư tưởng khi nó phát sinh đó và thầy xóa sạch nó đi. Bây giờ từ chiều sâu nào thầy xóa bỏ nó, từ chiều sâu nào thầy phủ nhận bông hoa, người vợ của thầy, thần thánh của thầy, đời sống kinh tế của thầy? Thầy phải sống với người vợ của thầy, con cái của thầy, với cái xã hội quỉ quái xấu xa này. Thầy không thể rút lui khỏi cuộc sống. Nhưng khi thầy phủ nhận hoàn toàn tư tưởng, đau khổ vui thú, liên hệ của thầy khác hẳn và vì vậy phải có một phủ nhận tổng thể, không phải phủ nhận từng phần, không phải giữ lại những sự việc thầy yêu thích và một phủ nhận những sự việc thầy không yêu thích.

 Bây giờ, làm thế nào thầy chuyển tải điều gì thầy đã hiểu rõ cho em học sinh?

Giáo viên: Ông đã nói rằng trong khi đang dạy học và đang học hỏi, cái tình huống đó là một mãnh liệt khi ông không nói rằng “Tôi đang dạy cho bạn một điều gì đó”. Bây giờ lau chùi liên tục những dấu vết của tư tưởng này, nó có một cái gì đó liên quan đến sự mãnh liệt của tình huống đang dạy học và đang học hỏi hay không?

Krishnamurti: Rõ ràng như thế. Thầy thấy không, tôi thấy rằng học hỏi và dạy học cả hai đều giống nhau. Chuyện gì đang xảy ra ở đây? Tôi không đang dạy thầy – tôi không là giáo viên hay là uy quyền của thầy, tôi chỉ đang tìm hiểu và chuyển tải tìm hiểu của tôi sang thầy. Thầy có thể nhận nó hay bỏ nó. Vị trí của chúng ta giống hệt như với các em học sinh.

Giáo viên: Vậy thì người giáo viên làm gì?

Krishnamurti: Thầy chỉ có thể tìm ra được khi thầy liên tục đang phủ nhận. Thầy có khi nào thử việc đó chưa? Nó như thể là thầy không thể ngủ được một phút nào vào ban ngày.

Giáo viên: Nó không chỉ cần năng lượng, thưa ông, nhưng cũng còn giải phóng nhiều năng lượng.

Krishnamurti: Nhưng trước tiên thầy phải có năng lượng để phủ nhận. 
 

5- Ganh đua.

Krishnamurti: Chúng ta đã nói về sự thiết lập một truyền đạt nghiêm túc giữa chúng ta và em học sinh, và trong trạng thái hiệp thông để tạo ra một bầu không khí hay một môi trường khác hẳn, mà trong đó em học sinh bắt đầu học hỏi. Tôi không biết liệu thầy có nhận thấy rằng sự hời hợt dễ lan rộng và sự nghiêm túc cũng như vậy. Nó là một nghiêm túc không phát sinh do một khuôn mặt nặng nề hay một tinh thần nặng nề nhưng là một nghiêm túc phải hiện hữu khi chúng ta ở trong trạng thái liên hệ, hiệp thông.

 Tôi nghĩ rằng học hỏi chỉ có thể tồn tại trong trạng thái hiệp thông đó giữa giáo viên và học sinh như giữa thầy và tôi – không phải rằng tôi là giáo viên của thầy. Thầy biết từ ngữ “hiệp thông” có nghĩa là gì hay không: truyền đạt, tiếp xúc, chuyển tải một cảm thấy nào đó, chia xẻ nó, không chỉ ở mức độ lời nói mà còn ở mức độ trí năng và cũng là cảm thấy sâu sắc hơn, tinh tế hơn. Tôi nghĩ rằng từ ngữ “hiệp thông” có nghĩa tất cả những điều trên, và trong trạng thái đó, ở mọi mức độ, trong bầu không khí đó, trong ý thức cùng nhau đó, liệu cả người giáo viên lẫn em học sinh không có thể học hỏi hay sao? Tôi nghĩ rằng trong duy nhất trạng thái đó mới có học hỏi, không phải khi thầy ngồi trên bục giảng và tuôn trào những thông tin ép buộc em học sinh thâu nhận. Liệu chúng ta có thể thiết lập được hiệp thông đó, không chỉ với người nói nhưng còn với cây cối, với thiên nhiên, với thế giới, với buổi sáng sớm khi chúng ta thức dậy, một ý thức hiệp thông mà trong đó chúng ta học hỏi hay không?

 Sáng nay liệu chúng ta có thể thảo luận một điều gì đó mà tôi cảm thấy rằng không những một giáo viên chuyên nghiệp nhưng một con người cũng nên suy nghĩ, bởi vì điều gì chúng ta sẽ thảo luận có nhiều ý nghĩa trong cuộc sống, hay không? Toàn bộ nền văn minh, không chỉ ở Ấn độ nhưng trong nhiều vùng còn lại trên thế giới, đều hướng đến ganh đua, đến thành công, đến thành đạt. Một người tham vọng dường như là một thực thể được kính trọng – một người tham vọng, một người hung hăng mà muốn thành công, phải kích động, phải giật dây, gây ảnh hưởng và thế là leo lên đỉnh của một nhóm người. Có ganh đua mãi mãi không chỉ trong lớp học của một ngôi trường mà còn trong cuộc sống hàng ngày, trong thái độ của người thư ký mà cảm thấy anh ta phải trở thành người quản lý và người quản lý trở thành người giám đốc, và người giám đốc trở thành chủ tịch đoàn và vân vân. Đây là khuôn mẫu đã được thiết lập của sự tồn tại trong nền văn minh hiện đại. Thầy nhìn khắp mọi nơi cái con người đó đang theo đuổi thành công và chính con người đó được kính trọng, ít ra về phần quyền hành, và cùng thái độ đó tồn tại trong ngôi trường. Thầy bảo em học sinh rằng cậu ta không giỏi, không thông minh như em học sinh khác. Thầy vỗ về em bé, dọa nạt em, khuyến khích em ganh đua, phải thành công, phải đến một mức độ trí năng nào đó. Thầy là người thờ phụng những nhãn hiệu.

 Vì vậy thầy có một thái độ bẩm sinh, mà theo căn bản là ganh đua, và hung hăng. Điều này là đúng như thế không chỉ trong cuộc sống kinh tế và xã hội mà còn trong cuộc sống tôn giáo nữa. Có tranh đấu mãi mãi này để leo lên, để ganh đua, để so sánh ở mọi mức độ của sự tồn tại của chúng ta. Thầy có tìm hiểu cái mặt sau của vị trí cao và vị trí thấp này chưa, hay là thầy chấp nhận nó như một điều không tránh khỏi và tiếp tục sống?

 Và liệu rằng việc này sẽ tạo ra học hỏi thực sự hay không? Việc này là tự nhiên trong cuộc sống phải không? Tự nhiên không phải theo ý nghĩa ban sơ của từ ngữ đó nhưng đây là một cuộc sống có văn hóa phải không? Thầy sẽ dạy bảo em bé theo lối này phải không? Thầy nghĩ rằng nó là cách đúng đắn của sự tồn tại phải không? Tôi biết rằng nó là cái khuôn mẫu đã được chấp nhận, nhưng nó có phải là cách đúng đắn hay không? Trước hết, ganh đua này, so sánh này tác động gì đến cái trí? Thầy nghĩ rằng thầy học hỏi qua ganh đua phải không? Chúng ta hãy tìm hiểu việc này. Thầy biết rằng nó là cái khuôn mẫu được thiết lập ở mọi mức độ của sự tồn tại của chúng ta, ở mọi chặng đường của sự tồn tại của chúng ta, để so sánh, để có những mục đích, để thành tựu. Đây là nguyên cái cấu trúc của sự hiện hữu con người.

 Khi thầy trông thấy hai bức tranh trên tường, thái độ của thầy là rằng nếu tên của họa sĩ nổi tiếng, bất kỳ cái gì ông ta vẽ đều xuất sắc cả. Nhưng nếu người họa sĩ có cái tên không biết rõ lắm thì tranh của ông ta bị thấp kém hơn. Điều này luôn luôn xảy ra. Đúng chứ? Liệu rằng thái độ đó mang lại hiểu rõ, liệu rằng điều đó sẽ giúp chúng ta học hỏi hay sao? Không phải rằng tôi phải không có khả năng phân biệt, nhưng liệu rằng so sánh sẽ giúp cái trí hiểu rõ, học hỏi hay sao? So sánh có phải là trạng thái của cái trí mà trong đó người ta học hỏi hay không?

 Làm thế nào thầy tiếp tục giúp đỡ em học sinh nếu cả thầy lẫn em học sinh có thái độ ganh đua, thái độ so sánh này?

 Chúng ta hãy giải thích điều này rất đơn giản. Ganh đua này tác động vào cái trí ra sao? Điều gì xảy ra cho cái trí luôn luôn đang so sánh, đang đạt được thành công, đang thờ phụng thành công?

Giáo viên: Nó đang làm mệt mỏi chính nó.

Krishnamurti: Thầy vẫn còn đang quan sát những ảnh hưởng, những kết quả nhưng thầy không đang quan sát chính cái trí. Thầy không đang quan sát bản chất của chính cái trí đang làm việc này, cái trí đang chuyển động, đang ở một trạng thái ganh đua. Làm ơn hãy quan sát chính cái trí đang làm những công việc này.

Giáo viên: Nếu cái trí sắp sửa đo lường thành công bằng điều đạt được, khi nó không đạt được điều đó, có sự thất vọng.

Krishnamurti: Thầy đang giải quyết những kết quả. Tôi muốn chặn đứng cái trí. Có lẽ những giải quyết từng phần gây mệt mỏi. Hạt giống của một cây sồi không bao giờ trở thành một cây thông. Thầy nói rằng: “Tôi không biết tôi là hạt giống này nhưng tôi muốn trở thành một cây thông, hay là một cây trần bì, hay là một cây sồi”. Chúng ta không biết cái hạt giống hay là trạng thái của chính cái trí, nhưng lại quan tâm đến cái gì nó nên là.

 Chúng ta hãy trải nghiệm sự việc hơn là diễn tả bằng từ ngữ sự việc đó. Chúng ta ganh đua, thờ phụng thành công, bởi vì chúng ta cảm thấy rằng nếu chúng ta không ganh đua, chúng ta sẽ bị trì trệ. Đó chỉ là một đáp lại phỏng đoán, nó không phải là một sự kiện thực sự. Thầy không biết được điều gì sẽ xảy ra. Khi thầy hiểu rõ thầy là gì, dù là gì chăng nữa, vậy thì thầy bắt đầu học hỏi. Nước là nước trong mọi tình huống dù nó ở trong con sông hay trong một giọt nước uống. Lúc này chúng ta không có cái nền tảng mà từ đó chúng ta học hỏi. Điều gì chúng ta đang làm chỉ là thêm vào. Qui trình thêm vào đó là điều gì chúng ta gọi là học hỏi. Nó không là học hỏi gì cả.

 Chỉ có một cái trí không đang trong trạng thái so sánh, khi nó đã hiểu rõ được sự vô lý của so sánh, cái trí đó mới có thể thiết lập một nền tảng mà từ đó nó có thể bắt đầu học hỏi trong ý nghĩa thực sự của từ ngữ học hỏi.

 Nếu có một nền tảng như thế mà trong đó không còn lang thang, không còn ao ước, nó là một nền tảng vững chắc và trên đó bạn có thể xây dựng. Xây dựng đó là cấu trúc của học hỏi và từ học hỏi đó có hành động và không bao giờ tuân phục, và vì vậy không bao giờ có một ý thức sợ hãi, không bao giờ có một ý thức thất vọng.

 Liệu thầy có thể giúp đỡ em học sinh học hỏi trong thái độ đó hay không? Muốn giúp em học sinh học hỏi, thầy phải phân biệt rõ ràng giữa qui trình thâu nhận và tiến hành học hỏi. Vậy thì thầy đang tạo ra một con người thực sự, không phải một cái máy. Nếu thầy không hiểu được điều đó, làm thế nào thầy giúp đỡ em học sinh đây? Liệu thầy có thể xóa sạch đi tất cả mọi ganh đua bằng một lần quét dọn, mà có nghĩa rằng liệu thầy có thể lau sạch đi cái cấu trúc tạm gọi là một xã hội hay không?

 Các thầy là những giáo viên; một thế hệ mới đang đến trong vòng tay của thầy. Thầy muốn các em cứ tiếp tục cái cách như thế này à? Nếu thầy cảm thấy rằng xã hội mà trong đó chúng ta đã lớn lên là một xã hội thối nát, làm thế nào thầy sẽ giúp đỡ em học sinh tạo ra một chất lượng mới mẻ của cái trí mà trong đó sự quỉ quái của ganh đua không có phần? Những bước nào thầy sẽ sử dụng, ngày này qua ngày khác, để thấy rằng em học sinh không bị chết chìm, không bị nuốt trọn bởi xã hội. Thầy sẽ làm gì, từng bước, để giúp đỡ em học sinh?

Giáo viên: Em không nên được nuôi dưỡng trong xa hoa.

Krishnamutri: Có gì sai trái với xa hoa? Em có lẽ mặc những bộ quần áo sạch sẽ, em có lẽ ngồi trên một cái ghế dựa, có thực phẩm tốt. Đối với tôi nó là xa hoa, đối với thầy nó không là xa hoa. Xa hoa có liên quan gì đến việc này hay không? Thầy đang đặt ra cái luật lệ, cái lý tưởng của “xa hoa”. 

 Nói chuyện với em không chỉ một tuần một lần, luôn luôn nói chuyện với em về điều đó, bởi vì em đang bị quy định để ganh đua. Làm thế nào thầy sẽ giúp đỡ em không bị vướng mắc vào cái vòng hiểm độc của ganh đua?

Giáo viên: Bằng cách làm cho em hiểu rõ rằng em không nên sợ hãi và như một cá nhân em là duy nhất và em có góp phần trong sáng tạo.

Krishnamurti: Nếu một cá nhận nhận ra rằng anh ta là duy nhất đến độ không có một người nào khác giống anh ta, anh ta có duy nhất thực sự hay không? Em bé đến đây với tất cả những thành kiến của cha mẹ em. Đâu là cái trạng thái duy nhất trong em bé tội nghiệp đó? Thầy phải tước bỏ khỏi em mọi quy định của em và liệu thầy có thể tước bỏ khỏi em tất cả việc đó hay không? Nó không là chức năng của thầy như một giáo viên khi làm việc đó à? Nó là trách nhiệm của thầy. Thầy phải hiểu rõ nó, hiểu rõ rằng điều này đúng; và thầy phải cảm thấy nó để cho thầy sẽ chuyển tải nó. Nhưng em bé có lẽ cảm thấy không khẩn thiết như thế. Làm thế nào thầy hiệp thông cùng em để cho em học hỏi? Làm thế nào thầy dạy học hay giúp đỡ em học hỏi mà không có tinh thần ganh đua?

Giáo viên: Tôi không thể cảm thấy cho em bé nếu cảm thấy đó không ở trong tôi, và khi nó không ở đó tôi cảm thấy rằng tôi đã hủy hoại em bé rồi.

Krishnamurti: Tôi sẽ bảo cho thầy biết. Mỗi trường hợp đều có bài học riêng của nó. Thầy không cảm thấy nó vì chính thầy đang ganh đua. Thầy không đang ganh đua để có tiền bạc, chức vụ, thanh danh hay sao? Chừng nào thầy còn không cảm thấy mãnh liệt về việc này, thầy sẽ làm gì đây? Thầy không thể chờ đợi cho đến khi thầy hoàn toàn hiểu rõ. Vì vậy thầy sẽ làm gì đây? Đừng cho em học sinh điểm nhưng giữ một quyển sổ ghi chép cho riêng thầy để xem thử em đang cư xử như thế nào, em đang học hỏi như thế nào và mức độ hiểu biết của em như thế nào và vân vân, nhưng đừng thúc giục em và đừng giúp em ganh đua.

 Chúng ta hãy xem lại điều gì chúng ta đã thảo luận. Học hỏi thực sự xảy ra khi tinh thần ganh đua đã chấm dứt. Tinh thần ganh đua chỉ là một quy trình thêm vào mà không là học hỏi gì cả. Chúng ta muốn em bé học hỏi và không chỉ thêm vào hiểu biết cho em giống như một cái máy. Muốn giúp đỡ em học sinh học hỏi theo căn bản và có nền tảng thì em phải ngừng ganh đua, với tất cả những bao hàm của nó. Bây giờ, một trong những cách để làm việc này là thấy được sự thật của không ganh đua. Bây giờ, làm thế nào thầy giúp đỡ em không ganh đua?

Giáo viên: Khi tôi dạy môn toán tôi suy nghĩ những phương cách trình bày đề tài đó để cho nó sẽ gây hứng thú. Vì vậy nhiều sự việc vận hành cùng nhau khi một sự việc giống như thế này được trình bày ra và làm thế nào chúng tôi có thể truyền đạt cho các em. Nó là một sự kiện rất rộng lớn, vì vậy chúng tôi chỉ có thể giải thích một mức độ nào đó.

Krishnamurti: Thầy không đang nắm rõ điểm mấu chốt. Khi tôi nói rằng: “Tôi sẽ làm gì đây?” Tôi có ý nói cả hành động và cảm thấy nữa. Chúng không là hai sự việc khác biệt, cảm thấy và hành động. Tôi thấy rất rõ ràng rằng ganh đua là hủy hoại không chỉ trong lớp học mà còn suốt cuộc sống. Đây là một em bé còn trẻ thơ, tôi muốn giúp đỡ em hiểu rõ. Làm thế nào tôi có thể thực hiện đây? Tôi có thể nói với em rằng, “Hãy quan sát điều gì đang xảy ra trong cuộc sống. Có đau khổ, xung đột.” Hãy nói chuyện với em nhưng thầy không tạo ra chỉ trích, thầy không tạo ra phản ứng. Hãy nhìn vào bức ảnh. Thấy nó rất rõ ràng như thấy London hay Bombay trên bản đồ. Hãy giúp đỡ em học sinh thấy nó rất rõ ràng, đó là công việc đầu tiên. Chuyển tải sang em sự khẩn thiết của cảm thấy đó. Đừng cố gắng thuyết phục em, gây ảnh hưởng em, đừng nói chuyện với em dựa vào phê bình chỉ trích, dựa vào đồng ý, thuyết phục. Hãy chỉ cho em cái sự kiện. Vậy thì thầy đang bàn luận với em hoàn toàn theo sự kiện, theo khoa học, không phải lãng mạn, cảm tính hay là cảm xúc. Thầy đã thiết lập giữa em và thầy sự liên hệ nghiêm túc. Thầy đang giải quyết những sự kiện và thầy đã thiết lập một sự liên hệ giữa hai người về sự hiểu biết hỗ tương của sự kiện, yếu tố thoái hóa của ganh đua. Vậy thì em và thầy ngồi xuống và nói rằng “Chúng ta sắp sửa làm gì thực sự đây, trong hành động?”

  Chuyển tải của cảm thấy hiệp thông tùy thuộc hoàn toàn vào mãnh liệt của cảm thấy này. Bây giờ, thầy đã thiết lập sự cảm thấy, sự thật, sự kiện, rằng ganh đua là không còn sinh khí, nhưng thầy vẫn chưa chuyển tải sự kiện này sang em bé. Đó là việc đầu tiên thầy phải làm.
 

6- Sợ hãi.

Krishnamurti: Làm thế nào thầy, như một người giáo dục, giải quyết vấn đề loại bỏ sợ hãi trong em học sinh? Liệu thầy có thể khởi sự nó như thầy khởi sự dạy môn toán hay không? Đầu tiên, chính thầy phải hiểu rõ sợ hãi trước khi thầy có thể giúp một người khác. Thầy phải hiểu rõ hàm ý của sợ hãi, sợ hãi xảy ra bằng cách nào. Giống như thầy biết ngôn ngữ Hindu hay một môn học nào khác, thầy phải biết một điều gì đó về sợ hãi. Xã hội đang làm mọi thứ để khắc sâu sợ hãi bằng cách đặt ra những tiêu chuẩn, những lý tưởng tôn giáo, những phân biệt giai cấp, những ý tưởng của thành công, ý thức về vị trí cao hơn và thấp hơn, người giàu có và người nghèo khổ. Xã hội đang làm mọi thứ có thể được để nuôi dưỡng những giá trị biến dạng.

 Trách nhiệm của người giáo viên là phải tìm hiểu kỹ càng sợ hãi và không cho phép sợ hãi được chuyển tải, và trách nhiệm của em học sinh là có thể nhận ra những nguyên nhân nuôi dưỡng sợ hãi. Như những người giáo viên, đây không phải là vấn đề cho thầy hay sao? Chúng ta chẳng có bao nhiêu tình yêu trong cuộc sống, cả nhận vào lẫn cho đi; tình yêu không ở trong một ý nghĩa huyền bí nhưng một cảm thấy thực sự của tình yêu, thông cảm, nhân từ, rộng lượng, một hành động không tuôn trào từ một trung tâm là cái tôi. Và bởi vì thầy chẳng có bao nhiêu tình yêu, thầy sẽ làm gì cho em học sinh đây, thầy sẽ giúp đỡ em như thế nào để có ngọn lửa này đây?

 Tôn giáo có bất kỳ ý nghĩa nào đối với thầy hay không? Không phải những nghi lễ, nhưng cảm thấy tôn giáo, ơn lành tôn giáo, thiêng liêng của một điều gì đó? Tôn giáo, sợ hãi, tình yêu – chúng không liên hệ lẫn nhau hay sao? Thầy không thể hiểu rõ một điều mà không hiểu rõ điều khác. Có sợ hãi, có sự thiếu thốn quá nhiều của tình yêu này – tôi có ý nói rằng đam mê của nó, sự mãnh liệt của nó – và rồi thì có cảm thấy ơn lành này mà không là đền bù lại, mà không là phần thưởng cho hành động ngay thẳng, mà chẳng liên quan gì đến những tổ chức tôn giáo.

 Thầy đi dạo vào một buổi chiều tối và thầy có nhìn thấy người dân làng đang băng qua những cánh đồng hay không? Tất cả việc đó đẹp làm sao đâu! Và người dân làng hoàn toàn không ý thức được vẻ đẹp của đất đai, của những ngọn đồi, của dòng nước. Bởi vì người dân làng đang trở về tổ ấm cơ cực của ông ấy mà không có gì cả. Có sợ hãi, có mãnh liệt của tình yêu và cảm thấy đồng cảm khi thầy nhìn thấy người dân làng nghèo khổ đi ngang qua hay không? Thầy không cảm thấy được một dâng trào đột ngột trong chính thầy, một tuyệt vọng bởi sự đau khổ to lớn kia hay sao? Người ta có thể làm gì đây? Có khả năng để nhận vào và để cho đi, để cảm thấy và để có quảng đại, tử tế, khiêm tốn. Nó có ý nghĩa gì đối với thầy? Làm thế nào thầy đánh thức được sự việc này trong thầy hay đánh thức nó được trong người khác? Liệu có thể có được một tiếp cận mà không phải là sự hiểu biết phê bình tách rời, nhưng một hiểu rõ mà là tổng thể – về sợ hãi, tình yêu, cảm thấy tôn giáo hay không?

 Bây giờ làm thế nào tôi sẽ tiếp cận được vấn đề? Có phải tôi sẽ tách rời mỗi vấn đề, ví dụ sợ hãi, tìm hiểu nó, rồi sau đó tìm hiểu về tình yêu? Làm thế nào tôi sẽ nắm bắt được toàn sự việc? Nếu thầy có cảm thấy của một âm thanh, thầy có cảm thấy của một bài hát và nếu thầy có cảm thấy cho sự im lặng giữa những âm thanh thầy có được sự hài lòng về chuyển động của một bài hát. Bài hát không chỉ là từ ngữ, không chỉ là âm thanh, nó là sự kết hợp đặt biệt của âm thanh, khoảng yên lặng và sự tiếp tục của âm thanh. Muốn hiểu rõ âm nhạc, chắc chắn phải có sự hiểu rõ toàn bộ sự việc này. Và trong cùng cách như vậy, sợ hãi có phải là vấn đề tách rời mà phải được hiểu rõ bởi chính một mình nó và tình yêu chính một mình nó và cảm thấy tôn giáo chính một mình nó, hay có một tiếp cận đến cái tổng thể, một sự việc trọn vẹn?

 Thầy có khi nào quan sát một giọt mưa không? Giọt mưa chứa đựng toàn thể cơn mưa đó, toàn thể con sông, vạch ra khe núi, khoét thành vịnh Grand Canyon, trở thành một thác nước ầm ầm chuyển động. Cùng một cách như vậy liệu rằng cái trí của tôi có thể quan sát sợ hãi, tình yêu, tôn giáo, Chúa, như một chuyển động, hơn là như một suy nghĩ tách rời, một khảo sát phân tích tỉ mỉ, một phê phán từng chi tiết.

Giáo viên: Sự liên h