KINH BỐN MƯƠI HAI BÀI

Thứ hai mươi bốn

Sau khi thành đạo diệu vi,

Thế Tôn khởi niệm tư duy tức thì.

Hiểu rằng tham dục xa lìa,

Được điều tịch tịnh không chi sánh bằng.

Rồi Ngài an trụ tinh thần,

Nhập thiền đại định phục hàng tà ma.

Đến vườn Lộc Uyển không xa,

Bốn chân lý thánh để mà chuyển xoay. O

Kiều-trần-như gặp duyên may

Năm đồng tu đó được ngay quả lành.

Tỳ-kheo có kẻ nghi trình,

Mong cầu Phật dạy phân minh cội nguồn.

Thế Tôn chỉ bảo tận tường,

Mọi người tỏ ngộ con đường xưa nay.

Mọi người cung kính chắp tay,

Vâng lời Phật dạy, theo ngay phụng hành. O

*

1. ĐỊNH NGHĨA SA-MÔN VÀ SA-MÔN QUẢ

Phật rằng những kẻ tu hành,

Xa rời nhà cửa, gia đình xuất gia.

Tự tâm bản tánh rõ ra

Pháp vô vi ngộ, gọi là sa-môn.  O

Hai trăm năm chục giới tròn,

Giữ gìn đời sống luôn luôn trong lành.

Bốn chân lý thánh tu thành,

Là A-la-hán phi hành hóa thân.

Thời gian mạng sống vô ngần,

Giữa đời an trụ, động tâm đất trời.  O

A-na-hàm: vị kế ngôi,

Sau khi mạng hết sanh lên cõi trời.

Cõi trời mười chín đến rồi,

Quả A-la-hán có hồi chứng thôi.

Tư-đà-hàm: quả kế ngôi

Một lần cõi thế, cõi trời mới xong.

Rồi A-la-hán quả tròn,

Tu-đà-hoàn đạt, mới xong nửa đường.

Bảy lần sinh tử vô thường,

Thành A-la-hán trọn đường mới xong.

Vị này ái dục không còn,

Như là cắt bỏ, thôi dùng tứ chi.  O

*

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ BẢO SỞ TU TẬP

Phật rằng: "những bậc xuất gia,

Xa lìa ái dục gọi là sa-môn.

Là người nhận biết nguồn tâm,

Hiểu rành giáo lý uyên thâm diệu kỳ.

Tu hành ngộ pháp vô vi,

Sở cầu, sở đắc đã lìa không ham.

Tâm không bị Đạo buộc ràng,

Không còn kết nghiệp, hay mang duyên gì.

Dứt rồi tạo tác tư duy,

Chẳng vì tu đạt, chẳng vì chứng cao.

Chẳng vì quả vị mong cầu,

Vẫn là tột đỉnh đạo mầu cao siêu. O

*

3. HẠNH SA-MÔN

Ai người cạo tóc xuất gia,

Phật rằng vị ấy chính là sa-môn

Là người thọ pháp độ nhân,

Phải lìa của cải phàm trần đua tranh.

Mong sao vừa đủ không thừa,

Chỉ cần một bữa giữa trưa mỗi ngày.

Một đêm ngủ dưới gốc cây,

Để rồi cẩn thận không quay lại vì:

Ở đời muôn sự ngu si,

Là do tham dục, không lìa, không xa.  O

*

4. MƯỜI HẠNH LÀNH VÀ MƯỜI ĐIỀU ÁC

Phật rằng: tất cả chúng sanh,

Thực hành bỏ ác làm lành ngay thôi.

Bởi vì việc ác ở đời,

Chung quy cũng chỉ do mười điều ra.

Những gì mười ác nên xa ?  O

Thân ba, miệng bốn, ý ba đó là:

Thân thường ba ác gây ra:

Sát sinh, trộm cắp, dâm tà xấu xa.

Miệng gây bốn ác đó là:

Dệt thêu, đâm thọc, điêu ngoa, dữ dằn.

Ý gây ba ác ngấm ngầm:

Ngu si, tham lận, hận sân, khổ đời.

Nếu mười việc ác xa rời,

Thì mười việc thiện tức thời rõ ra.

Ai mười điều ác đã xa,

Không là Chánh Giác, cũng là thánh nhân. O

*

5. LỖI LẦM VÀ HỐI QUÁ

Phật rằng: những kẻ lỗi lầm,

Nếu không hối lỗi thực tâm sửa mình.

Tội kia chẳng thể giảm khinh,

Như là dòng nước bồng bềnh ra khơi.

Lâu dần sâu rộng thêm thôi,

Nếu người lỗi tức thời nhận ra.

Làm lành bỏ ác thật thà,

Tức thì tội lỗi dần dà tiêu tan.

Như là bệnh hoạn đa mang,

Đến hồi xuất hạn, dễ dàng giảm thuyên.  O

*

6. PHỈ BÁNG THIỆN, THỌ QUẢ ÁC

Phật rằng nếu kẻ làm lành,

Mà người định hại, thực tình nên ngăn.

Chứ đừng vì thế mà sân,

Oán hờn những kẻ ác tâm làm gì.

Bởi vì mang ác đến thì,

Chịu ngay quả ác có chi mà hờn. O

*

7. THÁI ĐỘ CỦA ĐỨC PHẬT TRƯỚC NHỮNG LỜI KHIỂN TRÁCH

Nghe ta giữ đạo kiên trì,

Thực hành lòng đại từ bi chân thành.

Có người cũng thấy bất bình,

Mắng ta, ta chỉ lặng thinh không lời.

Để cho người mắng xong rồi,

Bấy giờ ta mới lựa lời giải khuyên.

Nếu ông lễ vật cho ai,

Mà người ta chẳng đoái hoài của dâng.

Vật kia trở lại ông chăng ?

Người rằng: "Lại chứ đâu cần hỏi chi.”  O

Phật rằng ông mắng ta kìa,

Nhưng ta không nhận họa về nơi ai ?

Tự ông lại chuốt họa này,

Như hình với bóng xưa nay không rời.

Như vang theo tiếng vậy thôi,

Chung quy, nói ác cho người không nên. O

*

8. GIEO ÁC GẶP ÁC

Ác tâm muốn hại người hiền,

Phật rằng: nước miếng nhổ lên bẩn trời !

Làm sao nước bọt tới nơi,

Hay là nước bọt lại rơi bẩn mình.

Cũng như trước gió mặc tình,

Tha hồ hất bụi dơ mình ai chăng ?

Hay là bụi lại dính thân,

Người hiền muốn hại, gánh phần đau 

thương.O

*

9. TRI VÀ HÀNH

Phật rằng học rộng hiểu cao,

Dù rằng mến đạo, học nào dễ chi.

Những người giữ chí “hành trì",

Đạo kia dầu lớn lo gì không xong.  O

*

10. PHƯỚC ĐỨC TÙY HỶ HẠNH BỐ THÍ

Phật rằng: thấy kẻ cúng dường,

Đem lòng hoan hỷ lo lường giúp cho.

Điều này phước đức rất to,

Sa-môn hỏi lại: bao giờ hết không ?

Phật rằng như ngọn đuốc hồng,

Lấy về thắp sáng hay dùng nấu ăn.

Bao giờ hết lửa hay chăng ?

Phước người bố thí thực tâm cũng vầy. O

*

11. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯỚC ĐỨC BỐ THÍ

Phật rằng: Cho chục ác nhân,

Không bằng bố thí một thân người lành.

Cho mười người thiện thực hành.

Không bằng ngũ giới, một mình cho ăn.

Cho mười ngũ giới thực tâm,

Không bằng bố thí một thân Đà-hoàn.  O

Cúng dường mười vị Đà-hoàn,

Không bằng bố thí một trang Đà-hàm.

Cúng dường mười vị Đà-hàm

Không bằng bố thí một trang Na-hàm.

Cúng dường mười vị Na-hàm

Không bằng La-hán cúng dàng một thân.

Cúng dường La-hán chục lần,

Không bằng cung dưỡng một phần Bích-chi.

Cúng dường mười Phật Bích Chi,

Không bằng Tam Thế Phật kia, cúng dường.

Cúng dường Tam Thế Phật thường,

Sao mà sánh được cúng dường một thân,

Của người Vô Niệm, Vô Tâm,

Vô Tu, Vô Trụ không cần chứng chi.  O

*

12. HAI MƯƠI ĐIỀU KHÓ

Phật rằng: Sống ở trên đời,

Có hai mươi việc mà người khó kham:  O

Nghèo hèn bố thí khó làm,

Trên đường học đạo, giàu sang khó thành.

Khó vì chân lý hy sinh,

Được nhìn kinh Phật thực tình khó đây.

Sanh thời có Phật khó thay,

Nhịn điều sắc dục điều này dễ đâu.

Thấy điều tốt, khó không cầu,

Bị điều sĩ nhục dễ dầu bỏ qua ?   O

Có quyền không ỷ khó mà,

Đến khi gặp việc khó là vô tâm.

Học cao hiểu rộng dễ chăng ?

Diệt trừ ngã mạn hẳn rằng khó sao.

Không khinh thất học dễ nào,

Không bàn phải trái bấy lâu khó lòng.  O

Gặp người thiện trí dễ không ?

Học mà thấy tánh, khó xong thực tình.

Thật tâm bình đẳng khó hành,

Tùy duyên hóa độ đã đành khó khăn.

Thấy cảnh khó chẳng động tâm,

Khéo dùng phương tiện muôn phần khó thay.

Ai người đạt những điều này

Thuộc hàng đạo hạnh đủ đầy, Thánh nhân. O

*

13. ĐIỀU KIỆN CHỨNG ĐẮC TÚC

MẠNG MINH VÀ THỂ NHẬP CHÍ ĐẠO

Sa-môn hỏi Phật chân thành,

Duyên nào biết được kiếp mình trước kia ?

Duyên nào đến chí đạo kìa,

Phật rằng lóng sạch tâm thì thấy ngay.

Giữ sao ý chí vững hoài,

Như là gương bụi đêm ngày phải lau.

Không còn tham dục mong cầu,

Bấy giờ kiếp trước ra sao rõ liền.  O

*

14. THIỆN VÀ VĨ ĐẠI

Sa-môn trước Phật hỏi rằng:

Những điều to lớn tốt lành là chi ?

Phật rằng: theo đạo hành trì,

Giữ cho chân thật từ bi là lành.

Chí cùng với đạo hợp thành,

Là điều to lớn thật tình khó so.   O

 

15. MẠNH NHẤT VÀ CHÓI SÁNG NHẤT

Sa-môn hỏi Phật chân thành,

Những gì rất mạnh thực tình xưa nay ?

Những gì rất sáng thưa Thầy,

Phật rằng nhẫn nhục mạnh thay vô cùng.

Chỉ vì lòng ác không còn,

Làm cho tráng kiện tâm hồn thanh an.

Ác gian nhẫn nhục không làm,

Được người tôn kính như hàng thánh nhân.

Bợn nhơ đã gột sạch tâm,

Rõ ràng rất sáng như trăng rạng ngời.  O

Mười phương mọi việc trong đời.

Từ khi chưa có đất trời đến nay.

Không gì không thấy, không hay,

Không gì không biết, không bày, không nghe.

Không gì không suốt, không kìa,

Được thành Nhất Thế Trí thì như gương. O

*

16. CON ĐƯỜNG ĐẠT ĐẠO

Phật rằng ái dục còn ôm,

Hẳn là thấy đó cũng không dễ gì.

Ví như nước lóng trong kia,

Đưa tay khuấy động tức thì đâu yên. O

Mọi người ra đó mà nhìn,

Dễ nào thấy được bóng hình nhau đâu.

Những người ái dục khơi sâu,

Không lìa không dứt bấy lâu vẫn còn.

Thế thì vẫn đục tâm hồn,

Ắt là thấy đạo hẳn không dễ gì.

Sa-môn lìa ái dục đi !

Bợn nhơ ái dục một khi hết rồi.

Bấy giờ tâm địa trong soi,

Hẳn là thấy đạo rạng ngời thân tâm.   O

*

17. ÁNH SÁNG NGƯỜI ĐẠT ĐẠO

Phật rằng: Thấy đạo nhận ra,

Như người cầm đuốc vô nhà tối tăm.

Hẳn là bóng tối tiêu tan,

Chỉ còn ánh sáng rõ ràng bên trong.

Những người học đạo sáng lòng,

Thấy rồi chân lý không còn vô minh.

Vô minh đã dứt thật tình,

Sáng ngời trí tuệ tinh anh thường còn. O

*

18. CỐT TỦY CỦA ĐẠO PHẬT

Phật rằng: Đây pháp của ta,

Niệm mà không niệm rồi ra sẽ thành.

Xa lìa đối tượng niệm sanh

Hành mà như thế không hành mới hay.

Xa lìa đối tượng hành bày.

Nói mà không nói đủ đầy xưa nay. O

Không còn đối tượng nó hoài,

Tu mà như thể hằng ngày không tu.

Xa lìa đối tượng để tu,

Người nào hiểu thấu thì như rất gần.

Người mê rất mực xa xăm,

Dứt đường ngôn ngữ nói năng ồn ào.

Không còn chi phải buộc vào,

Phút giây không mất, ly hào không sai. O

*

Xem Tiếp Trang Kế