Phẩm
III
CITTA
VAGGA - MIND - PHẨM TÂM
33.
Tâm kẻ phàm phu thường dao động hốt hoảng khó chế phục;
Kẻ trí chế phục tâm làm cho chính trực dễ dàng, như thợ
khéo uốn nắn mũi tên.
The
flickering, fickle mind,
difficult
to guard, difficult to control -
-
the wise person straightens it
as
a fletcher straightens an arrow. -- 33
33.
Tâm dao động bất thường,
Khó
hộ trì nhiếp phục,
Người
trí điều tâm phúc,
Như
thợ tên uốn tên.
33
- Cette psyché vacillante, inconstante, difficile à garder, difficile
à contrôler, le sage la rectifie comme le faiseur de flèches rend droite
une flèche.
33.
Unstetig, schwankend, schwer zu hüten und in Zaum zu halten: so ist der
Geist; Der Weise glättet ihn, wie ein Pfeilmacher den Schaft eines Pfeils.
34.
Như cá bị quăng lên bờ, sợ sệt vùng vẫy thế nào, thì
cũng như thế, các người hãy đem tâm lo sợ, phấn đấu
để mau thoát khỏi cảnh giới ác ma.
Like
a fish that is drawn
from
its watery abode
and
thrown upon land,
even
so does this mind flutter.
Hence
should the realm of the passions be shunned. -- 34
34.
Như cá vớt khỏi nước,
Quăng
trên bờ đất khô.
Tâm
lo sợ vùng vẫy,
Vượt
thoát cảnh ma đồ.
34
- Comme un poisson qui est tiré de l ‘eau et jeté sur la terre, ainsi
cette psyché s’agite ; Ainsi le pouvoir de Mara devrait être évité.
34.
Wie ein Fisch, der aus seinem Revier im Wasser gezogen und auf die Erde
geworfen wurde: Genauso zappelt der Geist hin und her, um Mara Regiment
zu entkommen.
35.
Tâm phàm phu cứ xoay vần theo ngũ dục, dao động không dễ
nắm bắt; Chỉ những người nào đã điều phục được tâm
mình mới được yên vui.
The
mind is hard to check,
swift,
flits wherever it listeth:
to
control it is good.
A
controlled mind is conducive to happiness. -- 35
35.
Tâm đổi thay khó kiểm,
Vun
vút theo dục trần,
Lành
thay điều phục tâm,
Ðiều
tâm thì an lạc.
35
- La psyché est difficile à contenir, rapide, elle voltige où elle le
désire ; son contrôle est bon ; une psyché contrôlée conduit au bonheur.
35.
Der Geist ist schwer unter Kontrolle zu halten, wechselhaft,
läßt sich nieder, wo er will; Gut ist es daher, ihn zu zähmen; Denn
ein gezähmter Geist bringt Wohlergehen.
36.
Tâm phàm phu cứ xoay vần theo ngũ dục, biến hóa u ẩn khó
thấy ; Nhưng người trí lại phòng hộ tâm mình, và được
yên vui nhờ tâm phòng hộ ấy.
The
mind is very hard to perceive,
extremely
subtle, flits wherever it listeth.
Let
the wise person guard it;
a
guarded mind is conductive to happiness. -- 36
36.
Tâm tế vi, khó thấy,
Vun
vút theo dục trần,
Người
trí phòng hộ tâm,
Phòng
tâm thì an lạc.
36
- La psyché est difficile à percevoir, extrêmement subtile, elle voltige
où elle le désire ; Que le sage la garde, la psyché gardée conduit
au bonheur .
36.
Schwer zu sehen, überaus fein, läßt sich nieder, wo er will: so ist
der Geist; Der Weise sollte auf ihn achten, denn ein behüteter Geist
bringt Wohlergehen.
37.
Tâm phàm phu cứ lén lút đi một mình, rất xa, vô hình vô
dạng, như ẩn náu hang sâu(24) ; Ai điều phục được
tâm, thì giải thoát khỏi vòng ma trói buộc.
CT
(24): Mấy câu này đều hình dung cái tâm.
Faring
far, wandering alone,
bodiless,
lying in a cave, is the mind.
Those
who subdue it
are
freed from the bond of Maara. -- 37
37.
Tâm lang thang cô độc,
Vô
hình, ẩn hang sâu (*),
Người
điều phục tâm rồi,
Hẳn
thoát vòng ma buộc.
(*)
Trú xứ của thức
37
- Partant au loin, errant solitaire, sans corps, gisant dans une grotte,
voici la psyché ; Ceux qui la contrôlent sont libres des liens de Mara.
37.
Weit umherschweifend, allein, körperlos, in einer Höhle liegend: so ist
der Geist; Diejenigen, die ihn in Zaum halten, werden befreit von
den Fesseln Maras.
38.
Người tâm không an định, không hiểu biết Chánh pháp, lòng
tin không kiên cố, thì trí tuệ khó thành.
He
whose mind is not steadfast,
he
who knows not the true doctrine,
he
whose confidence wavers -
the
wisdom of such a one will never be perfect. -- 38
38.
Người tâm không an định,
Chánh
pháp không liễu tri,
Tín
tâm bị lung lạc,
Trí
tuệ chẳng đạt gì.
38
- Celui dont la psyché n'est pas ferme, celui qui ne connaît pas le Dhamma
excellent, celui dont la confiance vacille : sa sagesse ne sera jamais
parfaite.
38.
In einem Menschen mit unstetem Geist, der den wahren Dhamma nicht kennt,
der heitere Ruhe in den Wind geschlagen hat: so kommt ihm die Weisheit
nicht zur Vollendung.
39.
Người tâm đã thanh tịnh, không còn các hoặc loạn, vượt
trên thiện và ác(25), là người giác ngộ chẳng sợ hãi.
CT
(25): Khi chứng được A la hán thì vô lậu thiện nghiệp viên
mãn, hữu lậu ác nghiệp và hữu lậu thiện nghiệp đã hết
rồi, không còn tạo nghiệp mới nữa, và tuy ở trong đạo
quả viên mãn mà thường làm những việc lợi tha một cách
tự nhiên.
He
whose mind is not soaked (by lust),
he
who is not affected (by hatred),
he
who has transcended both good and evil -
for
such a vigilant one there is no fear. -- 39
39.
Người tâm không ái dục,
Không
bị sân nhuế hành,
Vượt
trên mọi thiện ác,
Tỉnh
giác, hết sợ quanh.
39
- Celui dont la psyché n’est pas humectée par le désir, celui qui
n'est pas affecté par la haine, celui qui a écarté et le bien et le
mal, pour ce vigilant il n’y a pas de peur.
39.
Für jemanden mit nicht aufgeweichtem Geist, unangefochtenem Gewahrsein,
der Gute und Böse überwindet, und erwacht ist, gibt es keine Furcht mehr.
40.
Hãy biết thân này mong manh như đồ gốm, giam giữ tâm ngươi
như thành quách; Hãy đánh dẹp ma quân với thanh tuệ kiếm
và giữ phần thắng lợi (26), chớ sanh tâm đắm trước (27).
CT
(26): Kết quả thắng lợi là chỉ có cảnh giới Thiền định
được tiến bộ.
CT
(27): Không nên nhiễm trước vào Thiền cảnh đã chứng được,
phải nỗ lực cầu tiến mãi.
Realizing
that this body is (as fragile) as a jar,
establishing
this mind (as firm) as a (fortified) city,
he
should attack Maara with the weapon of wisdom.
He
should guard his conquest, be without attachment- 40
40.
Biết thân như nồi đất,
Trụ
tâm như thành trì,
Ðánh
ma bằng gươm trí.
Thủ
thắng, đừng lụy gì.
40
- Réalisant que ce corps est fragile comme une jarre, établissant cette
psyché ferme comme une cité fortifiée, il doit attaquer Mara avec l'arme
de la sagesse, garder sa maîtrise et être sans peur.
40.
Wißt, daß dieser Körper wie ein Tonkrug ist, sichert diesen Geist
wie eine Festung, und greift Mara mit dem Speer der Einsicht an;
Hütet dann, was ihr erlangt habt, ohne euch dort festzusetzen.
41.
Thân này thật không bao lâu sẽ ngủ một giấc dài dưới
ba thước đất, vô ý thức, bị vứt bỏ như khúc cây vô
dụng.(28)
CT
(28): Phật giáo đồ các nước Phật giáo nam phương mỗi khi
lâm chung có lệ thỉnh chư Tăng đến để cúng dường làm
phước lần chót. Chư Tăng liền tụng bài bài kệ này ba biến.
Before
long alas! this body will lie upon the ground,
cast
aside, devoid of consciousness,
even
as a useless charred log. -- 41
41.
Rồi đây thân xác này,
Sẽ
nằm dài trên đất,
Bị
vất nằm vô thức,
Như
gỗ mục bên đường.
41
– Après quelques temps ce corps gésira sur la terre, jeté de côté,
dépourvu de conscience, comme une bûche sans utilité.
41.
Nur zu bald wird dieser Körper auf der Erde liegen, beiseite geworfen,
des Bewußtseins beraubt, wie ein unnützes Holzscheit.
42.
Cái hại của kẻ thù gây ra cho kẻ thù hay oan gia đối với
oan gia, không bằng cái hại của tâm niệm hướng về hạnh
tà ác(29) gây ra cho mình.
CT
(29): Đem tâm hướng về 10 hạnh ác (Akusala) : sát sinh (Panatipato),
thâu đạo (Adinnadanam), tà dâm (Kamesumicchacara), vọng ngữ (Musavado),
lưỡng thiệt (Pisunavaca), thô ác ngữ (Pharusava-ca), ỷ
ngữ (samphap palapo), tham (abhijjha), sân (Viyapado), tà kiến (Micchadithi).
Whatever
(harm) a foe may do to a foe,
or
a hater to a hater,
an
ill-directed mind can do one far greater (harm). -- 42
42.
Kẻ thù hại kẻ thù,
Oan
gia hại oan gia,
Không
bằng tâm niệm ác,
Do
chính ta hại ta.
42
- Quelque mal que puisse faire un ennemi à un ennemi ou un haineux à
un haineux ; une psyché mal dirigée peut faire un plus grand mal.
42.
Was auch immer ein Feind dem Feind oder ein Widersacher dem Widersacher
antun mag, der fehlgeleitete Geist vermag euch sogar noch Schlimmeres
anzutun.
43.
Chẳng phải cha mẹ hay bà con nào hết, nhưng chính tâm niệm
hướng về hành vi chánh thiện(30) làm cho mình cao thượng
hơn.
CT
(30): Đem tâm hướng về 10 hạnh lành (Kusala) : cúng dường
(Danam), trì giới (Silam), tu thiền định (Bhavana), tôn kính
(Apacaijannam), tác sự ( Vey-yavaccam), hồi hướng công đức
(Pattidacam), tùy hỷ công đức (Pattanumodana), thính pháp (Dham-musavanam),
thuyết pháp (Dhammadesana), chánh kiến (Dithujjukamman).
What
neither mother, nor father,
nor
any other relative can do,
a
well-directed mind does
and
thereby elevates one. -- 43
43.
Mẹ cha hay bà con,
Không
làm gì được cả,
Chính
nhờ tâm nguyện lành,
Ðưa
ta lên cao cả.
43
- Ce qu'une mère ou un père ou aucun autre parent ne pourra jamais faire,
une psyché bien dirigée peut le faire, et par elle on s’élève.
43.
Was auch immer Mutter, Vater oder ein anderer Verwandter für euch tun
können, der wohlgeleitete Geist vermag es sogar noch besser.
Các
Bản Kinh Pháp Cú Khác:
Kinh
Pháp Cú, HT. Thích Minh Châu
Kinh
Lời Vàng, Thi hóa Dhammapada Sutta - Tỳ kheo Giới Đức
Tích
Truyện Pháp Cú, Thiền Viện Viên Chiếu - Nguyên Tác: "Buddhist
Legends"
Kinh
Pháp Cú (Thi hóa), Tâm Minh Ngô Tằng Giao chuyển dịch thơ
http://www.budsas.org/uni/u-kinh-phapcu-ev/dhp_idx.htm
http://www.accesstoinsight.org/canon/sutta/khuddaka/dhp/index.html
http://perso.orange.fr/pensee.sauvage/dharma/indx.html
http://www.dhammapada.de/
Link:
Pali text; English translation by Max Muller
http://www.tipitaka.net/pali/dhp/
http://etext.library.adelaide.edu.au/d/dhammapada/dhammapada.html
WP:
Nguyên Định
