Hán
bộ quyển thứ 78
Bạch
Ðại-Thánh! Tôi đã phát tâm vô-thượng bồ-đề, mà chưa
biết Bồ-Tát thế nào học bồ-tát-hạnh, thế nào tu bồ-tát-đạo?
Ðức
Như-Lai thọ ký cho Ðại-Thánh một đời sẽ chứng quả vô-thượng
chánh-giác.
Nếu
là một đời sẽ được vô-thượng chánh-giác thời là đã
siêu-việt tất cả chỗ sở-trụ của Bồ-Tát, thời đã xuất
quá tất cả bậc ly sanh của Bồ-Tát, thời đã viên-mãn tất
cả ba-la-mật, thời đã thâm nhập tất cả nhẫn-môn, thời
đã đầy đủ bồ-tát-địa, thời đã du-hí tất cả giải-thoát-môn,
thời đã thành-tựu tất cả pháp tam-muội, thời đã
thông đạt tất cả bồ-tát-hạnh, thời đã chứng được
tất cả đà-la-ni biện-tài, thời đã ở trong tất cả bồ-tát
tự-tại mà được tự-tại, thời đã chứa nhóm tất cả
pháp trợ-đạo của Bồ-Tát, thời đã du-hí trí-huệ phương-tiện,
thời đã xuất sanh trí đại thần-thông, thời đã thành-tựu
tất cả học-xứ, thời đã viên mãn tất cả diệu-hạnh,
thời đã đầy đủ tất cả đại-nguyện, thời đã lãnh
thọ tất cả ký-biệt của Phật, thời đã biết rõ tất
cả các thừa-môn, thời đã kham thọ chỗ hộ-niệm của tất
cả chư Phật, thời đã có thể nhiếp tất cả phật bồ-đề,
thời đã có thể trì pháp-tạng của tất cả Phật, thời
đã có thể trì tạng bí-mật của tất cả chư Phật và Bồ-Tát,
thời đã có thể làm thượng-thủ trong tất cả chúng Bồ-Tát,
thời đã có thể làm đại-mãnh-tướng phá phiền-não ma-quân,
thời đã có thể làm đại-đạo-sư ra khỏi đồng-hoang sanh-tử,
thời đã có thể làm đại y-vương trị những bệnh nặng
phiền-não, thời đã có thể làm bậc tối-thắng trong tất
cả chúng-sanh, thời đã có thể được tự-tại ở trong tất
cả Thế-Chủ, thời đã có thể tối-đệ-nhứt trong tất
cả Thánh, thời đã có thể tối-tăng-thượng trong tất cả
Thanh-Văn và Bích-Chi-Phật, thời đã có thể làm lái thuyền
trong biển sanh tử, thời đã có thể bủa lưới điều phục
tất cả chúng-sanh, thời đã có thể quán căn của tất cả
chúng-sanh, thời đã có thể nhiếp tất cả chúng-sanh giới,
thời đã có thể thủ hộ tất cả chúng Bồ-Tát, thời đã
có thể luận nghị tất cả bồ-tát-sự, thời đã có thể
qua đến tất cả chỗ Như-Lai, thời đã có thể ở trong hội
của tất cả Như-Lai, thời đã có để hiện thân ở trước
tất cả chúng-sanh, thời đã có thể không nhiễm trước tất
cả thế-pháp, thời đã có thể siêu-việt tất cả cảnh-giới
ma, thời đã có thể an-trụ tất cả cảnh-giới Phật, thời
đã có thể đến cảnh vô-ngại của tất cả Bồ-Tát, thời
đã có thể tinh-cần cúng-dường tất cả chư Phật, thời
đã đồng thể-tánh với tất cả phật-pháp, đã cột lụa
diệu-pháp, đã thọ Phật quán đảnh, đã trụ nhất-thiết-trí,
đã có thể khắp sanh tất cả phật-pháp, đã có thể mau
lên bậc nhất-thiết-trí.
Bạch
Ðại-Thánh! Bồ-Tát thế nào học bồ-tát-hạnh? Thế nào
tu bồ-tát-đạo?
Thế
nào tùy chỗ tu học mau được đầy đủ tất cả phật-pháp,
đều có thể độ thoát chúng-sanh đã nhớ đến, có thể
thành mãn những đại-nguyện đã phát, có thể khắp rốt
ráo những hạnh đã khởi, có thể an-ủi tất cả thiên nhơn,
chẳng phụ tự-thân, chẳng dứt Tam-Bảo, chẳng hư tất cả
phật-chủng bồ-tát-chủng, có thể gìn pháp-nhãn của tất
cả chư Phật?
Những
sự trên đây xin Ðại-Thánh chỉ dạy cho.
Di-Lặc
Bồ-Tát quán-sát tất cả chúng-hội nơi đạo-tràng, chỉ
dạy Thiện-Tài rằng:
Nầy
đại-chúng! Các Ngài thấy Ðồng-Tử nầy hiện đương hỏi
tôi về công-đức của bồ-tát-hạnh đây chăng?
Ðồng-Tử
nầy dũng-mãnh tinh-tấn, chí nguyện không tạp, thâm tâm kiên-cố
hằng chẳng thối-chuyển, đủ những hi-vọng thù-thắng như
chữa dầu cháy không hề nhàm đủ, mến chư thiện-tri-thức
thân-cận cúng-dường, tìm cầu khắp nơi để kính thờ thỉnh
pháp.
Trước
đây, Ðồng-Tử nầy thọ giáo nơi đức Văn-Thù, rồi lần
lượt đi qua phương nam cầu thiện-tri-thức. Trải qua một
trăm mười vị thiện-tri-thức, nay mới đến đây gặp tôi.
Ðồng-Tử nầy chưa từng có một niệm lười mỏi.
Ðồng-Tử
nầy rất là khó có.
Ðồng-Tử
nầy xu hướng đại-thừa, đi nơi đại-huệ, phát đại dũng-mãnh,
choàng giáp đại-bi, dùng tâm đại-từ cứu hộ chúng-sanh,
khởi đại hạnh đại-tinh-tấn ba-la-mật, làm đại thương-chủ
hộ trợ các chúng-sanh, làm thuyền pháp lớn vượt qua biển
hữu-lậu, trụ ở đại-đạo, chứa họp pháp-bửu lớn, tu
những pháp trợ-đạo rộng lớn. Người như thế rất khó
được nghe, rất khó được thấy, rất khó được gần-gũi,
cùng ở cùng đi.
Tại
sao vậy? Vì Ðồng-Tử nầy phát tâm cứu hộ tất cả chúng-sanh,
làm cho tất cả chúng-sanh thoát khổ, khỏi ác-thú, rời hiểm
nạn, phá vô-minh, khỏi sanh tử, dứt các loài, khỏi cảnh
ma, chẳng nhiễm thế-pháp, ra khỏi ái dục, dứt tham, hết
kiến chấp, phá tưởng, tuyệt mê, xô kiêu mạn, trừ phiền-não,
triệt ngủ nghỉ, xé lưới ái, diệt vô-minh, qua khỏi dòng
hữu-lậu, lìa siểm nịnh, tịnh tâm-cấu ra khỏi sanh tử.
Ðồng-Tử
nầy vì những người bị bốn dòng hữu lậu cuốn trôi mà
tạo thuyền đại-pháp. Vì những người bị sình lầy kiến
chấp lún chìm mà lập cầu đại-pháp. Vì những người bị
si tối làm hôn mê mà thắp đèn đại-trí. Vì những người
đi trong đồng-hoang sanh tử mà khai thị thánh-đạo. Vì những
người mang bệnh nặng phiền-não mà điều hòa pháp-dược.
Cho người bị khổ sanh lão tử uống cam-lộ để được an-ổn.
Vì người vào trong lửa tham sân si mà tưới định-thủy cho
họ được thanh-lương. Với người nhiều lo sầu thời an-ủi
cho họ được an. Với người bị nhốt trong ngục hữu-lậu
thời khuyên bảo họ thoát ra. Với người vào lưới kiến
chấp thời mở lưới bằng kiếm trí-huệ. Với người ở
trong thành tam-giới thời chỉ cửa giải-thoát. Với người
ở chỗ hiểm nạn thời dắt họ đến chỗ an-ổn. Với người
sợ giặc kiết-sử thời cho họ pháp vô-úy. Với người đọa
ác-thú thời trao cho họ tay từ-bi. Với người bị hại về
ngũ uẩn thời chỉ cho họ thành niết-bàn. Với người bị
ràng buộc trong thập-bát-giới thời dùng thánh-đạo để
mở.Với người đắm nơi trong tụ lạc lục-xứ trống rỗng
thời dùng ánh sáng trí-huệ để dẫn họ ra. Người ở nơi
đạo tà thời dùng chánh-đạo cứu-họ. Người gần ác-hữu
thời chỉ thiện-hữu cho họ. Người ưa phàm-pháp thời dạy
cho thánh-pháp. Người ham sanh tử thời làm cho họ xu hướng
thành nhất-thiết-trí.
Ðồng-Tử
nầy hằng dùng những công-hạnh như vậy để cứu hộ chúng-sanh,
phát bồ-đề-tâm chưa từng thôi dứt, cầu đại-thừa-đạo
chưa từng lười mỏi, uống những pháp-thủy không lòng nhàm
đủ, hằng siêng chứa nhóm hạnh trợ-đạo, thường thích
tịnh tu tất cả pháp-môn, tu hạnh Bồ-Tát chẳng bỏ tinh-tấn,
thành mãn đại-nguyện, khéo thật hành phương-tiện, luôn
muốn được thấy thiện-tri-thức, kính thờ thiện-tri-thức
thân không lười mỏi, nghe thiện-trí-thức dạy bảo thời
luôn tùy thuận thật hành chưa từng trái nghịch.
Nầy
đại-chúng! Nếu chúng-sanh nào có thể phát tâm vô-thượng
bồ-đề thời là rất hi-hữu. Nếu đã phát tâm lại có thể
tinh-tấn phương-tiện chứa nhóm những phật-pháp như vậy
thời lại càng hi-hữu hơn.
Lại
có thể cầu bồ-tát-đạo như vậy, tịnh bồ-tát-hạnh như
vậy, thờ thiện-tri-thức như vậy, như chữa dầu cháy như
vậy, thuận theo lời dạy của thiện-tri-thức như vậy. kiên-cố
tu hành như vậy, chứa nhóm bồ-đề-phần như vậy, chẳng
cầu tiếng tăm lợi dưỡng như vậy, chẳng bỏ tâm bồ-tát
thuần nhứt như vậy, chẳng thích nhà cửa như vậy, chẳng
ham dục lạc, chẳng luyến cha mẹ thân-thích tri-thức, chẳng
thích theo cầu bồ-tát bạn-lữ, lại có thể chẳng đoái
đến thân mạng mà chỉ nguyện siêng tu đạo nhứt-thiết-trí
như vậy, thời nên biết đó là lần lượt càng khó hơn.
Nầy
đại-chúng! Chư Bồ-Tát khác trải qua vô-lượng trăm ngàn
muôn ức na-do-tha kiếp mới có thể đầy đủ bồ-tát hạnh
nguyện, mới có thể gần phật bồ-đề.
Ðồng-Tử
nầy trong một đời có thể tịnh phật độ, có thể hóa
chúng-sanh, có thể dùng trí-huệ thâm-nhập pháp-giới, có
thể thành-tựu các môn ba-la-mật, có thể thêm rộng tất
cả hạnh, có thể viên-mãn tất cả đại-nguyện, có thể
siêu xuất tất cả ma-nghiệp, có thể thừa sự tất cả thiện-hữu,
có thể thanh-tịnh bồ-tát-đạo, có thể đầy đủ những
hạnh Phổ-Hiền.
Di-Lặc
Bồ-Tát khen ngợi công-đức của Thiện-Tài làm cho vô-lượng
trăm ngàn chúng-sanh phát tâm-bồ-đề, rồi bảo Thiện-Tài
rằng:
Lành
thay! Lành thay! Nầy Thiện-nam-tử! Ngươi vì lợi ích tất
cả thế-gian, vì cứu hộ tất cả chúng-sanh, vì siêng cầu
tất cả phật-pháp, nên phát tâm vô-thượng bồ-đề.
Nầy
Thiện-nam-tử! Ngươi được lợi lành, khéo được thân người,
khéo trụ thọ-mạng, khéo gặp đức Như-Lai xuất hiện, khéo
thấy Văn-Thù Sư-Lợi đại thiện-tri-thức, thân của ngươi
là thiện-khí được những thiện-căn đượm nhuần, được
pháp lành nuôi lớn, bao nhiêu giải-dục đều được thanh-tịnh,
đã được chư Phật đồng hộ-niệm, đã được thiện-hữu
nhiếp thọ.
Tại
sao vậy?
Vì
tâm bồ-đề như chủng-tử, vì có thể sanh tất cả phật-pháp.
Bồ-đề-tâm như ruộng tốt, vì có thể sanh trưởng bạch-tịnh-pháp
cho tất cả chúng-sanh. Bồ-đề-tâm như đại-địa, vì có
thể giữ gìn tất cả thế-gian. Bồ-đề-tâm như tịnh thủy,
vì có thể rửa sạch phiền-não nhơ nhớp. Bồ-đề-tâm như
gió lớn, vì vô-ngại khắp ở thế-gian. Bồ-đề-tâm như
lửa mạnh, vì có thể đốt tiêu củi kiến chấp. Bồ-đề-tâm
như tịnh-nhật, vì chiếu khắp tất cả thế-gian. Bồ-đề-tâm
như mặt nguyệt sáng, vì những pháp bạch-tịnh đều viên-mãn.
Bồ-đề-tâm như đèn sáng, vì có thể phóng những pháp quang-minh.
Bồ-đề-tâm như mắt sáng, vì thấy khắp tất cả chỗ an
nguy. Bồ-đề-tâm dường như con đường lớn, vì dẫn vào
thành đại-trí. Bồ-đề-tâm như con đường chánh, vì làm
cho rời khỏi tà-pháp. Bồ-đề-tâm như cỗ xe lớn, vì có
thể chuyên chở chư Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm như cửa nẻo, vì
khai thị tất cả hạnh bồ-tát. Bồ-đề-tâm như cung-điện,
vì an-trụ tu tập pháp tam-muội. Bồ-đề-tâm như khu vườn
vì, ở trong đó dạo chơi hưởng pháp-lạc. Bồ-đề-tâm như
nhà cửa vì an-ổn tất cả chúng-sanh. Bồ-đề-tâm là chỗ
về, vì lợi ích tất cả thế-gian. Bồ-đề-tâm là chỗ dựa,
vì là dựa nương của những bồ-tát-hạnh. Bồ-đề-tâm như
từ-phụ, vì dạy dỗ tất cả chư Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm như
từ-mẫu, vì sanh trưởng tất cả Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm như
nhũ-mẫu, vì dưỡng dục tất cả chư Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm
như thiện-hữu, vì thành tựu lợi ích cho chư Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm
như vua chúa, vì vượt hơn tất cả hàng nhị-thừa. Bồ-đề-tâm
như đế-vương, vì được tự-tại trong tất cả nguyện.
Bồ-đề-tâm như đại-hải, vì tất cả công-đức đều vào
trong đó. Bồ-đề-tâm như núi Tu-Di, vì-bình-đẳng nơi tâm
các chúng-sinh, Bồ-đề-tâm như Thiết-Vi vì nhiếp trì tất
cả thế-gian. Bồ-đề-tâm như Tuyết-Sơn, vì sanh lớn tất
cả cây thuốc trí-huệ, Bồ-đề-tâm như Hương-Sơn, vì xuất
sanh tất cả hương công-đức, Bồ-đề-tâm như hư-không,
vì những diệu công-đức rộng vô-biên. Bồ-đề-tâm như
liên-hoa, vì chẳng nhiễm tất cả pháp thế-gian. Bồ-đề-tâm
như voi thông-minh thuần thục, vì tâm ấy thuận lành chẳng
ngang trái. Bồ-đề-tâm như ngựa hiền hay, vì xa lìa tất
cả những tánh ác. Bồ-đề-tâm như điều-ngự-sư, vì thủ
hộ tất cả pháp đại-thừa. Bồ-đề-tâm như thuốc hay,
vì trị được tất cả bậnh phiền-não. Bồ-đề-tâm như
hố sâu, vì có thể làm sụp đổ tất cả những ác-pháp.
Bồ-đề-tâm như kim-cang, vì đều có thể xuyên thấu tất
cả các pháp. Bồ-đề-tâm như thấp hương, vì có thể đựng
tất cả hương công-đức. Bồ-đề-tâm như diệu-hoa, vì tất
cả thế-gian đều ưa thấy. Bồ-đề-tâm như bạch-chiên-đàn,
vì trừ những nóng tham dục làm cho mát-mẻ. Bồ-đề-tâm
như hắc-trâm-hương, vì có thể xong khắp pháp-giới. Bồ-đề-tâm
như Thiên-Kiến dược-vương, vì phá được tất cả bệnh
phiền-não, Bồ-đề-tâm như thuốc tỳ-cấp-ma, vì nhổ được
tất cả hoặc-tiển. Bồ-đề-tâm như Ðế-Thích, vì là tối
tôn trong tất cả vua chúa. Bồ-đề-tâm như Tỳ-Sa-Môn, vì
dứt được tất cả khổ nghèo cùng. Bồ-đề-tâm như
Công-Ðức-Thiên, vì trang-nghiêm với tất cả công đức. Bồ-đề-tâm
như đồ trang-nghiêm, vì trang-nghiêm tất cả chư Bồ-Tát.
Bồ-đề-tâm như kiếp-hỏa đốt cháy, vì có thể cháy tiêu
tất cả hữu-vi. Bồ-đề-tâm như thuốc vô-sanh-căn, vì trưởng-dưỡng
tất cả phật-pháp. Bồ-đề-tâm như long-châu, vì tiêu được
tất cả độc phiền-não. Bồ-đề-tâm như thủy-thanh-châu,
vì có thể thanh tất cả phiền-não-trược. Bồ-đề-tâm như
châu như-ý, vì châu cấp cho tất cả kẻ nghèo thiếu. Bồ-đề-tâm
như bình công-đức, vì làm cho tâm chúng-sanh được thoả-mãn.
Bồ-đề-tâm như cây như-ý, vì có thể mưa tất cả đồ
trang-nghiêm. Bồ-đề-tâm như áo lông ngỗng, vì chẳng dính
bụi sanh-tử. Bồ-đề-tâm như chỉ bạch điệp, vì bổn lai
tánh thanh-tịnh. Bồ-đề-tâm như lưỡi cày bén, vì có
thể dọn tất cả ruộng chúng-sanh. Bồ-đề-tâm như na-la-diên,
vì có thể dẹp tất cả kẻ địch ngã-kiến. Bồ-đề-tâm
như mũi tên đi mau, vì phá được tất cả đích khổ. Bồ-đề-tâm
như ngọn mâu nhọn, vì có thể xuyên thủng giáp phiền-não.
Bồ-đề-tâm như giáp cứng, vì có thể hộ tâm như-lý. Bồ-đề-tâm
như dao bén, vì có thể chặt tất cả đầu phiền-não. Bồ-đề-tâm
như gươm bén, vì có thể chặt đức tất cả giáp kiêu-mạn.
Bồ-đề-tâm như dũng-tướng-tràng, vì có thể dẹp phục
tất cả ma-quân. Bồ-đề-tâm như cưa bén, vì có thể cưa
đứt tất cả cây vô-minh. Bồ-đề-tâm như búa bén, vì có
thể chặt những cây khổ. Bồ-đề-tâm như binh-khí, vì có
thể đề phòng nạn khổ. Bồ-đề-tâm như cánh tay giỏi,
vì phòng hộ tất cả những pháp độ thân, Bồ-đề-tâm như
đôi chân tốt, vì an lập tất cả những công-đức. Bồ-đề-tâm
như thuốc chữa mắt, vì diệt trừ tất cả bệnh lòa vô-minh.
Bồ-đề-tâm như kìm nhiếp, vì có thể nhổ tất cả gai thân-kiến.
Bồ-đề-tâm như ngọa-cụ, vì dứt trừ những lao khổ sanh-tử.
Bồ-đề-tâm như thiện-tri-thức, vì có thể mở tất cả
dây trói sanh-tử. Bồ-đề-tâm như tài-bửu, vì trừ tất
cả sự nghèo cùng. Bồ-đề-tâm như đại đạo-sư, vì khéo
biết đạo xuất yếu của Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm như phục-tạng,
vì xuất sanh của công-đức không thiếu. Bồ-đề-tâm như
nước suối trào, vì sanh nước trí-huệ không cùng tận. Bồ-đề-tâm
như gương sáng, vì hiện khắp tất cả tượng pháp-môn. Bồ-đề-tâm
dường như liên-hoa, vì chẳng nhiễm tất cả tội cấu. Bồ-đề-tâm
như sông lớn, vì chảy dẫn ra tất cả nhiếp-pháp độ-pháp.
Bồ-đề-tâm như đại Long-Vương, vì có thể mưa tất cả
diệu-pháp. Bồ-đề-tâm dường như mạng-căn, vì nhậm trì
thân đại-bi của Bồ-Tát. Bồ-đề-tâm như cam-lộ, vì có
thể làm cho an-trụ nơi cõi bất-tử. Bồ-đề-tâm như tấm
lưới lớn, vì nhiếp khắp tất cả những chúng-sanh. Bồ-đề-tâm
như lưới chài, vì nhiếp lấy tất cả kẻ đáng được hóa-độ.
Bồ-đề-tâm như câu mồi, vì bắt những kẻ ở trong vực
hữu-lậu. Bồ-đề-tâm như thuốc a-già-đà, vì có thể làm
cho người vô-bệnh vĩnh-viễn được an-ổn. Bồ-đề-tâm
như thuốc trừ độc, vì có thể tiêu hết độc tham ái. Bồ-đề-tâm
như người trì chú giỏi, vì có thể trừ tất cả độc điên-đảo.
Bồ-đề-tâm như gió mạnh, vì có thể thổi cuốn tất cả
sương mù che chướng. Bồ-đề-tâm như xứ châu bửu, vì xuất
sanh tất cả báu giác-phần. Bồ-đề-tâm như chủng-tánh tốt,
vì xuất sanh tất cả pháp bạch-tịnh. Bồ-đề-tâm như nhà
ở, vì là chỗ ở của những pháp công-đức. Bồ-đề-tâm
như trị-tứ, vì là chỗ đỗi chác cũa thương-gia Bồ-Tát.
Bồ-đề-tâm như thuốc luyện vàng, vì có thể trị tất
cả căn phiền-não. Bồ-đề-tâm như mật tốt, vì viên-mãn
tất cả vị công-đức. Bồ-đề-tâm như chánh-đạo, vì khiến
chư Bồ-Tát vào trí-thành. Bồ-đề-tâm như chậu tốt, vì
có thể đựng tất cả pháp bạch-tịnh. Bồ-đề-tâm như
mưa phải thời, vì có thể trừ tất cả bụi phiền-não.
Bồ-đề-tâm là chỗ ở, vì là chỗ ở của tất cả Bồ-Tát.
Bồ-đề-tâm là hạnh vô-tận, vì chẳng chứng lấy quả giải-thoát
của Thanh-Văn. Bồ-đề-tâm như tịnh lưu-ly, vì tự-tánh sáng
sạch không nhơ, Bồ-đề-tâm như châu Ðế-thanh, vì hơn hẳn
trí của thế-gian và nhị-thừa. Bồ-đề-tâm như tiếng trống
tan canh, vì đánh thức chúng-sanh say ngủ bởi phiền-não. Bồ-đề-tâm
như nước trong sạch, vì tánh vốn thuần sạch không nhơ đục.
Bồ-đề-tâm như vàng diêm-phù-đàn, vì che chói tất cả pháp
lành hữu-vi. Bồ-đề-tâm như đại-sơn-vương, vì siêu xuất
tất cả thế-gian. Bồ-đề-tâm là chỗ về, vì chẳng chối
từ tất cả ai trở về. Bồ-đề-tâm là nghĩa lợi, vì có
thể trừ tất cả sự suy não. Bồ-đề-tâm là diệu-bửu,
vì có thể làm cho tất cả tâm sanh hoan-hỉ. Bồ-đề-tâm
chư hội đại-thí, vì sung-mãn tất cả tâm chúng-sanh. Bồ-đề-tâm
là tôn-thắng, vì tâm chúng-sanh không tâm nào bằng. Bồ-đề-tâm
như phục-tạng, vì có thể nhiếp tất cả phật-pháp. Bồ-đề-tâm
như lưới nhơn-đà-la, vì có thể phục a-tu-la phiền-não.
Bồ-đề-tâm như gió bà-lâu-na, vì có thể chấn động những
kẻ đáng được hóa-độ. Bồ-đề-tâm như lửa nhân-đà-la,
vì có thể đốt cháy tất cả hoặc-tập. Bồ-đề-tâm như
phật-chi-đề, vì tất cả thế-gian nên cúng-dường.
Nầy
Thiện-nam tử! Bồ-đề-tâm thành-tựu vô-lượng công đức
như vậy.
Tóm
lại, phải biết bồ-đề-tâm đồng với công-đức của tất
cả phật-pháp.
Tại
sao vậy?
Vì
nhân nơi bồ-đề-tâm mà xuất sanh tất cả bồ-tát-hạnh.
Tam-thế Như-Lai từ bồ-đề-tâm mà xuất sanh.
Vì
thế nên nếu có ai phát tâm vô-thượng bồ-đề thời là
đã xuất sanh vô-lượng công-đức, có thể nhiếp thủ khắp
nhất-thiết-trí-đạo.
Nầy
Thiện-nam-tử! Ví như có người được thuốc vô-úy thời
rời năm điều khủng bố.
Những
là lửa không cháy được. Ðộc không hại được. Gươm dao
không đứt được. Nước không làm trôi chìm được. Khói
không xông ngộp được.
Cũng
vậy, đại Bồ-Tát được thuốc nhất-thiết-trí bồ-đề-tâm,
thời lửa tham không cháy, độc sân chẳng hại, dao hoặc chẳng
đứt, dòng hữu-lậu chẳng cuốn trôi, khói giác quán không
thể xông hại.
Ví
như có người được thuốc giải thoát, thời vĩnh viễn không
hoạn nạn. Cũng vậy, đại Bồ-Tát được thuốc giải-thoát-trí
bồ-đề-tâm, thời lìa hẳn sanh tử hoạn nạn.
Ví
như có người cầm thuốc ma-ha-ưng-già, rắn độc nghe mùi
thời liền tránh xa. Cũng vậy, đại Bồ-Tát gìn lấy thuốc
đại-ưng-già bồ-đề-tâm, thời tất cả rắn độc ác phiền-não
nghe hơi thảy đều tan mất.
Ví
như có người cầm thuốc vô-thắng, tất cả oán địch không
hơn được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát cầm thuốc vô-thắng
đại-bồ-đề-tâm, thời hàng phục được tất cả ma-quân.
Ví
như có người cầm thuốc tỳ-cấp-ma, có thể làm cho độc-tiển
tự-nhiên rơi rớt. Cũng vậy, đại Bồ-Tát cầm thuốc ty-cấp-ma
bồ-đề-tâm, làm cho tên độc tham sân si ác-kiến tự-nhiên
rơi rớt.
Ví
như có người cầm thuốc thiện-kiến, có thể trừ tất cả
bệnh tật đã mang. Cũng vậy, đại Bồ-Tát cầm thuốc thiện-kiến
bồ-đề-tâm, trừ hết tất cả bệnh phiền-não.
Như
có dược-thọ tên san-đà-na, có ai lấy vỏ dùng thoa ghẻ,
thời ghẻ liền lành, vỏ cây ấy vừa lấy là sanh lại liền,
lấy không hết được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát từ bồ-đề-tâm
sanh cây nhất-thiết-trí, có ai thấy mà sanh lòng tin, thời
ghẻ phiền-não nghiệp đều được tiêu diệt, cây nhất-thiết-trí
không hề tổn.
Như
có cây thuốc tên là vô-sanh-căn, do sức của cây nầy mà
tăng trưởng tất cả cây ở Diêm-Phù-Ðề. Cũng vậy do sức
cây bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát làm cho tất cả thiện-pháp
của hàng hữu-học vô-học và chư Bồ-Tát đều được tăng
trưởng.
Ví
như thuốc A-lam-bà, nếu dùng thoa thân, thời thân và tâm đều
có kham năng. Cũng vậy bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát làm
cho thân tâm tăng trưởng pháp lành.
Ví
như có người được thuốc nhiệm lực, phàm những sự đã
được nghe thời ghi nhớ chẳng quên. Ðại Bồ-Tát được
tâm bồ-đề thời nghe trì tất cả phật-pháp đều không
quên mất.
Ví
như thuốc đại-liên-hoa, nếu ai uống thuốc nầy thời sẽ
sống lâu một kiếp. Cũng vậy, đại Bồ-Tát uống bồ-đề-tâm
thời được thọ-mạng tự-tại trong vô-số kiếp.
Ví
như thuốc ẩn hình, người cầm thuốc nầy thời nhơn và
phi-nhơn đều không thấy được. Ðại Bồ-Tát cầm bồ-đề-tâm
thời tất cả ma-chúng không thấy được.
Nầy
Thiện-nam-tử! Như biển có châu-vương tên là Phổ-Tập-Chúng-Bửu.
Châu nầy nếu còn, giả-sử kiếp-hỏa đốt cháy thế-gian
cũng không thể làm cho biển nầy giảm được một giọt nước.
Cũng vậy, tâm bồ-đề ở trong biển đại-nguyện của Bồ-Tát,
nếu thường ghi nhớ gìn-giữ chẳng thối-thất, thời không
thể hư-hoại một thiện-căn của Bồ-Tát. Nếu thối tâm
bồ-đề thời tất cả pháp lành đều diệt tan.
Như
có châu ma-ni tên là Ðại-Quang-Minh, nếu ai đeo châu nầy thời
bao nhiêu quang-minh của tất đồ trang-sức khác đều bị che
chói khuất cả. Cũng vậy bồ-đề tâm trang-nghiêm nơi thân
của Bồ-Tát thời tất cả tâm nhị-thừa đều khuất mất.
Như
thủy-thanh-châu có thể lóng trong nước đục. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
của Bồ-Tát lóng sạch tất cả phiền-não.
Như
có người đeo châu Trụ-Thủy xuống biển không bị nước
làm hại. Cũng vậy, đại Bồ-Tát được bồ-đề-tâm vào
trong tất cả biển sanh-tử trọn không bị chìm.
Như
có người được bửu châu của rồng rồi cầm đi vào long-cung,
không bị các loài rồng rắn làm hại. Cũng vậy, đại Bồ-Tát
được tâm bồ-đề vào trong dục-giới, tất cả phiền-não
không làm hại được.
Như
Thiên-Ðế-Thích đội mão ma-ni che khuất tất cả thiên-chúng-khác.
Cũng vậy, đại Bồ-Tát đội mão đại-nguyện bồ-đề-tâm
thời vượt hơn tất cả chúng-sanh trong tam-giới.
Như
có người được châu như-ý thời hết nghèo khổ. Cũng vậy,
đại Bồ-Tát, được bồ-đề-tâm thời xa lì tất cả tà-mạng
bố-úy.
Như
có người được châu Nhựt-Tinh cầm hướng về phía ánh
nắng mặt trời thời sanh ra lửa. Cũng vậy, đại Bồ-Tát
được tâm bồ-đề cầm hướng đến trí-quang mà sanh trí-hỏa.
Như
có người được châu Nguyệt-Tinh, cầm hướng về phía ánh
sáng mặt trăng thời sanh ra nước. Cũng vậy, đại Bồ-Tát
được tâm bồ-đề xoay về hồi-hướng thời sanh tất cả
thiện-căn đại-nguyện.
Như
Long-Vương đội mão ma-ni-bửu thời rời khỏi tất cả oán-địch
bố-úy. Cũng vậy, đại Bồ-Tát đội mão bồ-đề-tâm đại-bi
thời rời khỏi ác-đạo và các nạn.
Như
có bửu-châu tên là nhất-thiết-thế-gian-trang-nghiêm-tạng,
nếu ai được châu nầy thời muốn chi cũng đều được thoả
mãn, mà châu nầy không bị tổn giảm. Cũng vậy, nếu ai được
tâm bồ-đề nầy thời đều được toại nguyện, mà tâm
nầy không bị tổn giảm.
Như
Chuyển-Luân-Vương có ma-ni-bửu để trong cung, phóng ánh
sáng lớn phá tất cả tối. Cũng vậy, đại Bồ-Tát đem bồ-đề-tâm
để ở dục-giới phóng đại-trí-quang phá vô-minh của mọi
loài.
Như
châu đế-thanh đại-ma-ni, ai được quang-minh của châu nầy
chiếu nhằm thời thân người ấy đồng màu với châu nầy.
Cũng vậy, đại Bồ-Tát dùng bồ-đề-tâm quán-sát các pháp
hồi-hướng thiện-căn thời đều đồng, một màu bồ-đề-tâm.
Như
châu lưu-ly trăm ngàn năm ở trong chỗ nhơ uế mà chẳng nhiễm
nhơ-uế, vì tánh nó bổn lai trong sạch. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
của đại Bồ-Tát ở dục-giới trăm ngàn kiếp mà chẳng
bị sự lỗi ác của cõi dục làm nhiễm, vì tánh nó thanh-tịnh
như pháp-giới.
Như
châu tịnh-quang-minh có thể chói khuất màu sắc của tất
cả châu báu khác. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát,
có thể chói khuất tất cả công-đức của phàm-phu và nhị-thừa.
Như
châu hỏa-diệm đều có thể trừ diệt tất cả tối tăm.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát có thể diệt-trừ
tất cả sự tội tăm của vô-tri.
Như
trong biển có vô-giá-bửu, người đi buôn châu báu lượm
được đem về thành thị, tất cả quang sắc của những châu
ngọc khác không bằng được. Cũng vậy, bồ-đề-tâm ở trong
biển lớn sanh tử, đại Bồ-Tát dùng thuyền đại-nguyện
chở đem vô thành giải-thoát, công-đức của hàng nhị-thừa
không bằng được.
Như
có bửu-châu tên là tự-tại-vương ở tại châu Diêm-Phù-Ðề
cách mặt nhật mặt nguyệt bốn vạn do-tuần, bao nhiêu cảnh
vật trang-nghiêm của nhật nguyệt đều hiện bóng rõ ràng
trong bửu châu nầy. Cũng vậy, công-đức thanh-tịnh của đại
Bồ-Tát phát bồ-đề-tâm ở trong sanh-tử chiếu pháp-giới
không, tất cả công-đức của phật-trí đều hiện trong đó.
Như
bửu-châu tự-tại-vương, tất cả tài vật châu báu y-phục
mà ánh sáng nhật nguyệt chiếu đến giá trị không bằng
được bửu-châu nầy. Cũng vậy, tâm bồ-đề của đại Bồ-Tát,
tất cả công-đức của thiên nhơn nhị-thừa mà nhất-thiết-trí-quang
chiếu đến đều không bằng được.
Như
trong biển có bửu-châu hải-tạng. Châu nầy hiện khắp những
sự trang-nghiêm trong biển. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của Bồ-Tát
hiện khắp những sự trang-nghiêm của nhất-thiết-trí.
Như
vàng Diêm-Phù-Ðàn trên trời chỉ trừ tâm-vương đại-ma-ni,
không bảo vật nào sánh bằng. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của
đại Bồ-Tát, trừ nhất-thiất-trí, không công-đức nào sánh
bằng.
Như
người giỏi phương-pháp thâu rồng, thời ở trong loài rồng
được tự-tại. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của Bồ-Tát được
tự-tại trong tất cả phiền-não.
Như
dũng-sĩ mặc giáp cầm binh-khí, tất cả oán địch không chế
phục được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát mặc và cầm tâm bồ-đề
thời tất cả nghiệp hoặc không chế-ngự được.
Như
hắc-chiên-đàn-hương trên trời, nếu đốt một chỉ thời
hơi hương xông khắp Tiểu-Thiên thế-giới, giá trị của
tất cả trân-bửu trong Ðại-Thiên thế-giới đều không bằng.
Cũng vậy, một niệm công-đức của bồ-đề-tâm của đại
Bồ-Tát xông khắp pháp-giới, tất cả công-đức của Thanh-Văn
Duyên-Giác đều không bằng được.
Như
bạch-chiên-đàn thoa trên thân thời có thể trừ tất cả
nhiệt não làm cho thân tâm được thanh-lương. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
của đại Bồ-Tát có thể trừ tất cả hư vọng phân biệt
phiền não, làm cho được trí-huệ.
Như
núi Tu-Di, nếu ai ở gần thời đồng một màu sắc với núi
nầy. Cũng vậy, nếu ai ở gần bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát
thời đồng màu với nhất-thiết-trí của Bồ-Tát.
Như
cây ba-lợi-chất-đa-la, hương khí của vỏ cây nầy không
cỏ cây hoa nào ở Diêm-Phù-Ðề thơm bằng. Cũng vậy, hương
công đức đại-nguyện của bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát
hơn hẳn công-đức của hương giới, định, huệ, giải-thoát
và giải-thoát tri-kiến của tất cả hàng nhị-thừa.
Như
cây ba-lợi-chất-đa-la dầu chưa đơm hoa, nhưng nên biết chính
nơi cây nầy là chỗ sản xuất vô-lượng hoa. Cũng vậy, tâm
bồ-đề của đại Bồ-Tát dầu chưa phát sanh nhất thiết-trí,
nhưng nên biết tâm nầy là chỗ xuất sanh hoa trí-giác cho
vô-số chúng nhơn thiên.
Như
dùng hoa ba-lợi-chất-đa-la để ướp y phục trong một ngày,
thời mùi thơm hơn hẳn dùng các thứ hoa thơm khác ướp y-phục
trong ngàn năm. Cũng vậy, tâm bồ-đề của đại Bồ-Tát huân
tập công-đức trong một đời hơn hẳn công-đức vô-lậu
của hàng nhị-thừa huân tập trong trăm ngàn kiếp.
Như
trong hải-đảo mọc cây Gia-tử, cây rễ nhánh lá bông trái
của cây nầy, mọi người thường lấy ăn dùng, mà vẫn không
hết. Cũng vậy, tâm bồ-đề của đại Bồ-Tát, từ sơ phát
tâm đến thành Phật, chánh-pháp trụ thế luôn lợi ích tất
cả thế-gian không lúc nào tạm dứt.
Như
có nước thuốc tên là ha-trạch-ca, nếu dùng một lượng
nước thốc nầy thời biến được ngàn lượng đồng đều
thành chân-kim, chẳng phải đồng biến được thuốc nầy.
Cũng vậy, đại Bồ-Tát dùng thuốc trí hồi-hướng của bồ-đề-tâm,
biến tất cả pháp nghiệp hoặc làm cho đều thành tướng
nhất-thiết-trí, chẳng phải nghiệp hoặc biến được tâm
nầy.
Như
chút ít lửa, tùy đem nhúm đốt chỗ nào thời ngọn lửa
càng thêm mạnh. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát,
tùy chỗ nào phan-duyên thời trí-huệ càng mạnh.
Như
một ngọn đèn đem thắp trăm ngàn đèn khác, mà ngọn đèn
nầy không tổn giảm. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát
sanh thành tam-thế phật-trí, mà tâm nầy không giảm không
hết.
Như
đem một ngọn đèn vào trong nhà tối, thời có thể phá trừ
sự tối tăm đã trăm ngàn năm. Cũng vậy, bồ-đề-tâm của
đại Bồ-Tát đem vào trong tâm của chúng-sanh, thời có thể
trừ hết những phiền-não nghiệp-chướng trong trăm ngàn vạn
ức bất-khả-thuyết kiếp.
Như
tim đèn, tùy lớn hay nhỏ mà phát ánh sáng, nếu thêm dầu
thời ánh sáng chẳng tắt. Cũng vậy, đèn bồ-đề-tâm của
đại Bồ-Tát, dùng đại-nguyện làm tim quang-minh chiếu pháp-giới,
thêm dầu đại-bi thời giáo-hóa chúng-sanh, tịnh phật-độ,
thi hành phật-sự không thôi dứt.
Như
Tha-Hóa-Tự-Tại Thiên-Vương đội thiên-quan diêm-phù-đàn
kim, tất cả vật trang-nghiêm của chư Thiên-Tử cõi dục đều
không bằng được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát đội bồ-đề-tâm
đại-nguyện, thời tất cả công-đức của phàm-phu nhị-thừa
đều không bằng được.
Như
lúc sư-tử-vương gầm rống, sư-tử con nghe tiếng đều thêm
mạnh mẽ, còn các muông thú khác đều kinh sợ lẩn trốn.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm của Pháp-Vương gầm rống, chư Bồ-Tát
pháp-vương-tử nghe tiếng Phật thời thêm công-đức, còn
người có sở-đắc nghe tiếng Phật thời đều thối tán.
Như
có người lấy gân sư-tử làm dây đờn, tấu đờn nầy thời
tiếng của những đờn khác đều tắt mất. Cũng vậy, đại
Bồ-Tát dùng tâm bồ-đề làm dây pháp-nhạc, khi tấu lên
thời tất cả ngũ-dục và công-đức của nhị-thừa đều
đoạn-tuyệt.
Như
có người chứa sữa dê, sữa bò nhiều như biển lớn, đem
một giọt sữa sư-tử nhỏ vào trong đó, thời đều biến
hoại, sữa sư-tử xuyên thẳng qua không bị trở ngại. Cũng
vậy, đại Bồ-Tát đem tâm bồ-đề để vào trong biển phiền-não
nghiệp đã chứa từ vô-lượng kiếp, thời đều hư hoại,
mà bồ-đề-tâm thẳng qua vô-ngại, trọn không trụ trong quả
giải-thoát của nhị-thừa.
Như
chim Ca-Lăng-Tần-Già lúc còn ở trong vỏ trứng đã có thế-lực,
các loại chim khác đều không bằng được. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
của đại Bồ-Tát có những thế-lực công-đức đại-bi,
hàng Thanh-Văn và Duyên-giác không bằng được.
Như
chim Kim-Sí lúc mới sanh cặp mắt sáng lanh, bay liệng mau chóng,
tất cả chim khác dầu đã sanh lâu đã trưởng thành vẫn
không bằng được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát phát bồ-đề-tâm
làm pháp-vương-tử thời trí-huệ thanh-tịnh, đại-bi dũng-mãnh,
tất cả hàng nhị-thừa dầu đã tu-hành trăm ngàn kiếp vẫn
không bằng được.
Như
có tráng-sĩ cầm mâu nhọn đâm thủng giáp cứng dầy xuyên
qua vô-ngại. Cũng vậy, đại Bồ-Tát dùng bồ-đề-tâm đâm
thủng hư những tà-kiến phiền-não, xuyên qua vô-ngại.
Như
đại-lực-sĩ Ma-Ha Na-Già, nếu phấn khởi oai lực, thời trên
trán nổi bóng ghẻ, nếu bóng ghẻ ấy chưa lặn, thời tất
cả người trong Diêm-Phù-Ðề không ai đấu sức lại. Cũng
vậy, đại Bồ-Tát nếu khởi đại-bi thời tất định phát
bồ-đề-tâm, lúc chưa xả tâm nầy thời tất cả thế-gian
những ma và ma-dân không làm hại được.
Như
xạ-sư có các đệ-tử, dầu chưa tập quen nghề của thầy,
nhưng sự khôn ngoan khéo léo đã hơn những người khác. Ðại
Bồ-Tát lúc mới phát tâm cũng như vậy, dầu chưa tập quen
hạnh nhất-thiết-trí, nhưng bao nhiêu trí nguyện dục giải
đã hơn hẳn tất cả thế-gian và nhị-thừa.
Như
người tập bắn tên, trước đặt chân sau mới tập cách
bắn. Cũng vậy, đại Bồ-Tát muốn học đạo nhất-thiết-trí
của Như-Lai, trước phải an-trụ tâm bồ-đề, rồi sau mới
tu hành tất cả phật-pháp.
Như
nhà ảo-thuật sắp bày trò, trước phải nhớ và trì ảo-pháp,
sau đó biến hiện mới thành-tựu. Cũng vậy, đại Bồ-Tát
sắp phát khởi thần-thông của chư Phật Bồ-Tát, trước
phải phát tâm bồ-đề, sau đó mọi sự mới được thành-tựu.
Như
ảo-thuật, không có hình sắc mà hiện ra hình sắc. Cũng vậy,
bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát dầu không hình sắc thấy
được, nhưng có thể khắp thập phương pháp-giới thị-hiên
những công-đức trang-nghiêm.
Như
mèo chồn vừa nhìn thấy chuột, thời chuột liền rút vô
hang chẳng dám ra. Cũng vậy, đại Bồ-Tát phát bồ-đề-tâm
tạm dùng huệ-nhãn xem nghiệp hoặc, thời nghiệp hoặc liền
lẩn trốn chẳng còn sanh.
Như
có người đeo đồ trang-sức bằng vàng diêm-phù-đàn, vàng
nầy chói che những vật khác, làm cho những vật khác như
đống mực đen. Cũng vậy, đại Bồ-Tát đeo bồ-đề-tâm,
tâm nầy che chói tất cả công-đức của phàm-phu và nhị-thừa,
làm cho những công-đức nầy không còn quang sắc.
Như
chút ít từ-thạch, sức của nó có thể hút những xiềng
xích sắt. Cũng vậy, đại Bồ-Tát khởi một niệm bồ-đề-tâm,
thời có thể hoại diệt tất cả kiến dục vô-minh.
Như
có từ-thạch, sắt nếu đối diện thời đều bị hút đi
không còn an-trụ được. Bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát cũng
như vậy, những nghiệp phiền-não và nhị-thừa giải-thoát
nếu tạm đối diện thời đều tan mất không còn lưu trú.
Như
có người giỏi vào biển lớn, tất cả loài thủy-tộc không
làm hại được, giả-sử vào miệng cá Ma-Kiệt cũng không
bi cắn nuốt. Cũng vậy, đại Bồ-Tát phát tâm bồ-đề vào
biển sanh-tử, những nghiệp phiền-não không làm hại được,
giả-sử vào trong pháp thiện-tế của Thanh-Văn Duyên-Giác
cũng chẳng bị họ làm lưu-nạn.
Như
có người uống nước cam-lộ, tất cả vật độc không
làm hại được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát uống bồ-đề-tâm
thời chẳng sa vào hàng Thanh-Văn Bích-Chi-Phật, vì đủ sức
bi-nguyện quảng đại.
Như
có người được thuốc an-thiện-na dùng thoa lên đôi mắt,
dầu đi trong nhân-gian mà không ai ngó thấy. Cũng vậy, đại
Bồ-Tát được bồ-đề-tâm, có thể dùng thiện-phương-tiện
nhập cảnh-giới ma, nhưng tất cả chúng ma không thấy được.
Như
có người nương dựa Quốc-Vương thời chẳng sợ những người
khác. Cũng vậy, đại Bồ-Tát nương dựa thế-lực lớn của
bồ-đề-tâm thời chẳng sợ những nạn chướng cái ác-đạo.
Như
có người ở trong nước thời chẳng sợ lửa cháy. Cũng vậy,
đại Bồ-Tát ở trong thiện-căn bồ-đề--tâm thời chẳng
sợ trí giải-thoát của nhị-thừa.
Như
người nương dựa mãnh-tướng thời không sợ tất cả kẻ
oán địch. Cũng vậy, đại Bồ-Tát nương dựa sức dũng-mãnh
của bồ-đề-tâm thời chẳng sợ tất cả ác-hạnh.
Như
Thiện-Ðế-Thích cầm chày kim-cang đánh dẹp tất cả chúng
A-Tu-La. Cũng vậy, đại Bồ-Tát cầm giữ tâm bồ-đề xô
dẹp tất cả những ma ngoại-đạo.
Như
có người uống thuốc diên-mạng thời mãi-mãi được tráng-kiện
chẳng già chẳng ốm. Cũng vậy, đại Bồ-Tát uống bồ-đề-tâm
thời trong vô-số kiếp thật hành bồ-tát-hạnh không nhàm
mỏi, cũng không nhiễm trước.
Như
có người điều hòa thuốc nước, thời trước hết phải
lấy nước tốt trong sạch. Cũng vậy, đại Bồ-Tát muốn
tu tất cả hạnh nguyện đại-thừa thời trước hết phải
phát bồ-đề-tâm.
Như
người giữ-gìn thân thể, thời trước hết phải gìn-giữ
mạng-căn. Cũng vậy, đại Bồ-Tát hộ-trì phật-pháp thời
phải hộ-trì bồ-đề-tâm trước.
Như
người nếu mạng-căn dứt thời không thể làm lợi-ích cho
cha mẹ tôn thân. Cũng vậy, đại Bồ-Tát nếu xả bỏ bồ-đề-tâm
thời không thể làm lợi ích cho tất cả chúng-sanh, không
thể thành-tựu phật-công-đức.
Như
đại hải không ai làm hư hoại được. Cũng vậy, những nghiệp
hoặc và tâm nhị-thừa chẳng thể làm hư hoại được.
Như
ánh sáng mặt nhật, ánh sáng của tinh-tú không chói che được.
Cũng vậy, tất cả trí vô-lậu của nhị-thừa không thể
chói che bồ-đề-tâm được.
Như
Vương-Tử sơ sanh, thời được tất cả quan đều tôn trọng,
vì là dòng Vua tự-tại. Cũng vậy, đại Bồ-Tát ở trong phật-pháp
phát bồ-đề-tam thời được các bực kỳ-túc tu phạm-hạnh,
nhị-thừa đều tôn-trọng, vì đại-bi tự-tại.
Như
Vương-Tử dầu tuổi còn nhỏ bé, nhưng các quan đều kính
lễ. Cũng vậy, đại Bồ-Tát dầu mới phát tâm tu bồ-tát-hạnh,
nhưng được các bực kỳ-cựu Thanh-Văn kính lễ.
Như
Vương-Tử dầu chưa được tự-tại nơi tất cả các quan,
nhưng đã đủ vương-tướng nên chẳng đồng với tất cả
các quan, vì dòng dõi tôn thắng. Cũng vậy, đại Bồ-Tát dầu
chưa được tự-tại trong tất cả nghiệp hoặc nhưng đã
đủ tướng bồ-đề nên chẳng đồng với tất cả hàng nhị-thừa,
vì là chủng-tánh Phật đệ nhất.
Như
ma-ni-bửu thanh-tịnh, vì mắt lòa nên thấy là bất-tịnh.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát vốn thanh-tịnh,
kẻ vô-trí chẳng tin cho là bất-tịnh.
Như
có thuốc được chú-lực gia-trì, nếu ai được thấy nghe
cùng ở chung, thời tiêu diệt được tất cả bệnh. Cũng
vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát được tất cả thiện-căn,
trí-huệ, phương-tiện, nguyện trí đồng-nhiếp-trì, nếu
có chúng-sanh thấy, nghe, ở chung, ghi nhớ, thời tất cả bệnh
phiền-não đều được trừ diệt.
Như
có người thường uống cam-lộ, thân người nầy chẳng biến
chẳng hoại. Cũng vậy, nếu đại Bồ-Tát ghi nhớ giữ-gìn
bồ-đề-tâm thời thân nguyện trí rốt ráo chẳng hoại.
Như
người máy bằng gỗ, nếu không có chốt thời ly tán chẳng
vận động được. Cũng vậy, đại Bồ-Tát nếu không bồ-đề-tâm
thời công-hạnh phân tán chẳng thể thành-tựu tất cả phật-pháp.
Như
Chuyển-Luân-Vương có trầm hương-bửu tên là Tượng-Tạng,
nếu đốt hương nầy thời bốn binh-chủng của Luân-Vương
đều bay lên không trung. Cũng vậy, đại Bồ-Tát có bồ-đề-tâm,
nếu phát tâm nầy thời tất cả thiện-căn của Bồ-Tát thoát
hẳn tam-giới đi trong trí vô-vi của Như-Lai.
Như
chất kim-cang chỉ sản xuất từ mỏ kim-cang hoặc mỏ vàng,
chẳng phải sản xuất từ mỏ báu khác. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
của đại Bồ-Tát chỉ phát sanh từ lòng đại-bi cứu-hộ
chúng-sanh, và từ cảnh giới thù-thắng nhất-thiết-chủng
trí, chẳng phải xuất sanh từ những thiện-căn khác.
Như
cây vô-căn, chẳng có rễ mà nhánh lá bông trái đều sum-sê.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm của đại Bồ-Tát vốn-không căn vô-sở-đắc
mà có thể trưởng dưỡng nhất-thiết-chủng trí thần-thông
đại-nguyện che mát khắp thế-gian.
Như
chất kim-cang chẳng phải chậu xấu chậu bể đựng được,
chỉ trừ chậu lành thật tốt. Cũng vậy, những chúng-sanh
hạ-liệt tham sân phá giới giải-đãi vọng-niệm vô-trí không
thể chứa đựng bồ-đề-tâm, chỉ trừ Bồ-Tát thâm-tâm.
Như
kim-cang có thể xoi lũng các chất báu khác. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
có thể xuyên thấu tất cả pháp-bảo.
Như
kim-cang có thể làm hoại các hòn núi. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
có thể phá vỡ những núi tà-kiến.
Như
kim-cang dầu đã bể, nhưng các thứ báu khác vẫn không bằng.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm dầu vì chí liệt mà có chút suy tổn,
nhưng vẫn còn hơn tất cả công-đức của hàng nhị-thừa.
Như
kim-cang dầu tổn khuyết nhưng vẫn trừ được sự nghèo cùng.
Cũng vậy, bồ-đề-tâm dầu bị tổn khuyết chẳng tăng tấn
được các công-hạnh, nhưng còn bỏ rời được tất cả
sanh tử.
Như
chút ít kim-cang có thể phá hoại tất cả vật. Cũng vậy,
tâm bồ-đề nhập chút ít cảnh-giới liền phá tất cả vô-tri
phiền-não.
Như
kim-cang chẳng phải người phàm có được. Cũng vậy, chẳng
phải những chúng-sanh ý liệt mà có được bồ-đề-tâm.
Như
kim-cang, nếu là người chẳng biết rành chất báu thời không
biết được công-năng tác-dụng của nó. Cũng vậy, người
chẳng biết chánh-pháp thời không biết được công-năng tác-dụng
của bồ-đề-tâm.
Như
kim-cang không gì làm tiêu diệt được. Cũng vậy, tất cả
pháp không thể tiêu-diệt được bồ-đề-tâm.
Như
chày kim-cang, những người có sức khoẻ đều không cầm được,
chỉ trừ người có sức đại na-la-diên. Cũng vậy, bồ-đề-tâm,
tất cả hàng nhị-thừa đều không cầm giữ được, chỉ
trừ Bồ-Tát có thiện-lực kiên-cố nhơn-duyên quảng đại.
Như
kim-cang, tất cả vật khác không làm hoại được, mà kim-cang
lại có thể làm hoại các vật, thể tánh nó vẫn không tổn
giảm. Cũng vậy, bồ-đề-tâm khắp tất cả kiếp giáo-hoá
chúng-sanh tu hành khổ hạnh. Những sự mà hàng Thanh-Văn Duyên-Giác
không làm được, Bồ-Tát đều làm được, vẫn không nhàm
mỏi, không tổn giảm bồ-đề-tâm.
Như
kim-cang, chỉ trừ đất kim-cang, những chỗ khác không thể
giữ chịu được. Cũng vậy, Thanh-Văn Duyên-Giác đều không
thể giữ chịu được bồ-đề-tâm, chỉ trừ người xu-hướng
phật-trí.
Như
chậu kim-cang không nứt mẻ dùng đựng nước, thời vĩnh viễn
nước không chảy rịn vào đất. Cũng vậy, dùng bồ-đề-tâm
chứa đựng thiện-căn, thời vĩnh-viễn không lọt vào các
loài.
Như
kim-cang-tế có thể giữ vững đại địa. Cũng vậy, bồ-đề-tâm
có thể giữ vững hạnh nguyện Bồ-Tát chẳng sa vào tam giới.
Như
kim-cang ở lâu trong nước chẳng rã chẳng ướt. Cũng vậy,
bồ-đề-tâm ở trong nghiệp hoặc sanh tử nhiều kiếp, vẫn
không hư không đổi.
Như
kim-cang, tất cả thứ lửa không đốt cháy được, chẳng
làm nóng được. Cũng vậy, tất cả lửa phiền-não sanh tử
không đốt được, không làm nóng được bồ-đề-tâm.
Như
trên tòa kim-cang trong Ðại-Thiên thế-giới có thể giữ vững
chư Phật ngời đạo-tràng, hàng ma, thành đạo vô thượng
chánh-giác, tất cả những tòa khác không kham được. Cũng
vậy, bồ-đề-tâm có thể giữ vững tất cả hạnh nguyện,
các môn ba-la-mật, các nhẫn, các địa, hồi-hướng thọ-ký,
tu tập pháp bồ-đề trợ đạo, cúng-dường chư Phật nghe
pháp thọ hành của Bồ-Tát, tất cả tâm khác không có công
năng nầy.
Nầy
Thiện-nam-tử! Bồ-đề-tâm thành-tựu vô-lượng vô-biên nhẫn
đến bất-khả-thuyết bất-khả-thuyết công đức thù thắng.
Nếu
có chúng-sanh phát tâm vô-thượng bồ-đề thời được công-đức
thù thắng như vậy.
Vì
thế nên ngươi đã được lợi lành lớn, vì ngươi đã phát
tâm vô-thượng bồ-đề cầu bồ-tát-hạnh, đã được công-đức
lớn như vậy.
Nầy
Thiện-nam-tử! Như ngươi hỏi Bồ-Tát thế nào học bồ-tát-hạnh,
thế nào tu bồ-tát-đạo?
Ngươi
nên vào trong lâu các Tỳ-Lô-Giá-Na-Ðại-Trang-Nghiêm nầy,
ngươi quán-sát khắp nơi thời có thể biết rõ học bồ-tát-hạnh,
học rồi thời thành-tựu vô-lượng công-đức.
