Phẩm một: Mở Đầu
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức
Thế tôn (1) ở trong đại cung điện (1B) , nơi (2) được cấu
trúc bằng bảy chất liệu quí báu rực rỡ hơn hết, phóng
ánh sáng lớn chiếu khắp vô biên quốc độ, nơi có vô số
khu vức được trang sức tuyệt diệu và vị trí xen nhau, nơi
mà hình lượng tràn đầy một cách vô giới hạn và khó ước
tính, nơi mà hình lượng ấy siêu việt lĩnh vực ba cõi, nơi
được tạo thành bởi loại thiện căn tối thượng và siêu
việt thế gian, nơi lấy tâm thức cực trong sạch và cực
tự tại mà làm bản thể, nơi đức Thế tôn đóng đô, nơi
các đại bồ tát (3) vân tập, nơi vô số tám bộ thường
xuyên tùy tùng, nơi sống (4) bằng sự vui thích mùi vị chánh
pháp quảng đại, nơi xuất phát mọi sự ích lợi chân thật
cho chúng sinh, nơi dứt tuyệt phiền não, tai nạn, buộc ràng
và dơ bẩn, nơi tách rời các loại ma (5) , nơi được sự
trang hoàng của Phật, một sự trang hoàng vượt quá mọi sự
trang hoàng, nơi lấy đại niệm, đại tuệ và đại hạnh
mà làm đường đi, nơi lấy sự chỉ vĩ đại và sự quán
tinh tế mà làm cỗ xe, nơi lấy sự không vĩ đại, sự vô
tướng vĩ đại và sự vô nguyện vĩ đại mà làm cửa vào,
nơi kiến thiết trên hoa sen chúa làm bằng ngọc lớn và trang
trí bởi vô số lượng công đức (6) .
Lược Giải.-
Đoạn này nói
về chỗ Phật thuyết Giải thâm mật. Chỗ ấy, đại bồ
tát thấy, là tha thọ dụng độ của Phật, có 18 sự viên
mãn (với 18 chữ nơi). Chỗ ấy đúng ra cũng nên nói là biến
hóa độ mà những kẻ khác thấy, nhưng đoạn này muốn đề
cao kinh này nên chỉ nói cái thấy thứ nhất.
Một chỗ và cùng
lúc mà thấy tha thọ dụng độ và thấy biến hóa độ là
như trong Pháp hoa, Linh sơn mà thấy Linh sơn tịnh độ hay thấy
Linh sơn bình thường.
Nói Người Nói
Chính Văn.-
Còn đức Thế
tôn thì tuệ giác cực kỳ trong sạch (7) : hiện hành bất
nhị (8) , đạt đến vô tướng (9) , đứng vào chỗ đứng
của các đức Thế tôn (10) , thể hiện tính bình đẳng của
các Ngài, đến chỗ không còn chướng ngại (11) , giáo pháp
không thể khuynh đảo, tâm thức không bị cản trở, cái được
thiết lập không thể nghĩ bàn, biết rõ như nhau đối với
mọi việc quá khứ hiện tại và vị lai, thân hình bủa ra
khắp các thế giới, các pháp thì thông suốt, các hạnh thì
toàn hảo, trí biết không còn nghi hoặc, thân hiện không có
phân biệt, là tuệ giác mà tất cả Bồ tát cầu mong, chứng
được cái thân đồng nhất của chư Phật mà đứng ở bờ
bến tối thượng bên kia, thực hiện một cách không còn hỗn
tạp về giải thoát và diệu trí của đức Thế tôn, toàn
chứng cảnh Phật không có chính giữa cũng không có bên cạnh,
cùng tận pháp giới, khắp không gian, và suốt thì gian.
Lược Giải.-
Phật mà đoạn
này tả là tha thọ dụng thân. Thuyết chủ Giải thâm mật
là tha thọ dụng thân ấy. Đó cũng là nói theo sự đề cao
kinh này.
Nói Người Nghe
Chính Văn.-
Cùng ở với đức
Thế tôn có chúng đại thanh văn thuần hóa tất cả; toàn
là con Phật; tâm khéo giải thoát; trí khéo giải thoát; giới
khéo thanh tịnh; hướng cầu cái vui của chánh pháp; nghe chánh
pháp rất nhiều, nghe thì nắm giữ trong trí, và cái nghe như
vậy được dồn chứa mãi; khéo nghĩ cái được nghĩ, khéo
nói cái được nói, khéo làm cái được làm (12) ; tuệ giác
nhanh, tuệ giác chóng, tuệ giác sắc, tuệ giác thoát ra, tuệ
giác quyết trạch siêu việt, tuệ giác lớn, tuệ giác rộng
(13) , tuệ giác không ai đồng đẳng, thành tựu những phẩm
chất quí báu như vậy của tuệ giác; hoàn hảo ba thứ minh
trí; đạt được cái vui của chánh pháp ngay trong hiện tại
và rất là bậc nhất; là ruộng phước vừa sạch vừa lớn;
hoàn thiện không thiếu sự yên tĩnh của cử động; hoàn
mãn không vơi sự ôn hòa của đức nhẫn; khéo léo phụng
hành giáo huấn của đức Thế tôn (14) .
Lược Giải.-
Đoạn này nói
về chúng đại thanh văn, 1 trong 2 chúng người nghe Giải thâm
mật. Hãy chú ý ở chỗ đoạn này không nói những sở trường
của Thanh văn mà quan trọng nhất là "sở tác dĩ biện, bất
thọ hậu hữu", cho thấy kinh này không đề cao Thanh văn định
tánh là các vị chỉ "đãi đắc kỷ lợi". Thanh văn đoạn
này nói là Thanh văn hướng đại, với những đức tính liên
hệ đại thừa.
Chính Văn.-
Lại có chúng
đại bồ tát từ các cõi Phật hội lại ở đây, toàn là
những vị đứng trong đại thừa, đi trong đại thừa, đối
với chúng sinh thì lòng rất bình đẳng, tách rời mọi sự
phân biệt là có thể phân biệt và không thể phân biệt (15)
, chế ngự các loại ma và thù địch, tách rời ý nghĩ của
Thanh văn và Duyên giác, sống bằng sự vui thích mùi vị chánh
pháp quảng đại, vượt qua tất cả năm sự sợ hãi (16) ,
thuần nhất bước vào địa vị không còn thoái chuyển, thể
hiện địa vị làm ngưng khổ não bức bách cho chúng sinh.
Danh hiệu các vị thượng thủ là đại bồ tát Giải thâm
nghĩa ý (17) , đại bồ tát Như lý thỉnh vấn, đại bồ tát
Pháp dũng, đại bồ tát Thiêển thanh tịnh tuệ, đại bồ
tát Quảng tuệ, đại bồ tát Đức bản, đại bồ tát Thắng
nghĩa sinh, đại bồ tát Quan tự tại, đại bồ tát Từ thị,
đại bồ tát Mạn thù (18) ...
Lược Giải.-
Đoạn này nói
về chúng đại bồ tát đến nghe kinh Giải thâm mật. Có 10
câu nói về 10 phẩm chất vĩ đại.
Nói Tâm Ly Ngôn
Và Bất Nhị
Chính Văn.-
