Lúc bấy giờ đức Phật bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Chư đại Bồ Tát ấy khéo an trụ nơi đức tin thanh tịnh như vậy rồi, lại có thể tín thọ mười thứ pháp bất tư nghị của đức Như Lai Chánh Biến Tri, phụng trì kỹ lưỡng thanh tịnh không lầm không nghỉ, chẳng phân biệt sai khác, lại càng hớn hở rất vui mừng phát lý tưởng cho là hi hữu lạ lùng

Những gì gọi là mười pháp bất tư nghị của Như Lai?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Một là tín thọ thân Như Lai bất tư nghị.  Hai là tín thọ âm thanh Như Lai bất tư nghị.  Ba là tín thọ trí Như  Lai bất tư nghị.  Bốn là tín thọ quang minh Như Lai bất tư nghị.  Năm là tín thọ thi la và chánh định Như Lai bất tư nghị.  Sáu là tín thọ thần thông Như Lai bất tư nghị.  Bảy là tín thọ lực Như Lai bất tư nghị.  Tám là tín thọ vô úy Như Lai bất tư nghị.  Chín là tín thọ đại bi Như Lai bất tư nghị.  Mười là tín thọ Phật pháp bất cộng Như Lai bất tư nghị. 

 Đó gọi mà mười thứ pháp  bất tư nghị.  Nếu có đại Bồ Tát vì cầu pháp mà phát khởi chánh cần chẳng khiếp chẳng thối chẳng bỏ rời mà phát tâm như vầy:  nay tôi chưa được pháp bất tư nghị thà khiến gió chuyển xoay thân tôi da thịt gân xương thọ khổ não lớn, hoặc lại máu thịt khô kiệt, chớ tâm tôi vẫn siêng tu tinh tiến không tạm bỏ giữa chừng. 

 Nầy Xá Lợi Phất!  Chư đại Bồ Tát đã được tín giải nếu nghe mười thứ pháp bất tư nghị của Như Lai như vậy thì tín thọ phụng trì kỹ lưỡng thanh tịnh không nghi lài càng hớn hở rất vui mừng phát sanh tưởng nghĩ là hi hữu là lùng”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Thân Phật bất tư nghị
  Là pháp thân hiển hiện
  Không tướng chẳng thấy được
  Chỉ Phật tử tin được
  Các chúng sanh nhiều loại
  Âm thanh bất tư nghị
  Theo tiếng mà thuyết pháp
  Tin cảnh giới chư Phật
  Tất cả loài quần sanh
  Ba đời căn tánh khác
  Phật đều biết rõ cả
  Tin là bất tư nghị
  Chư Phật vô biên quan
  Quang minh chẳng nghĩ bàn
  Chiếu khắp mười phương cõi
  Vô biên biển Phật độ
  Phật giới luật siêu đời
  Chẳng y chỉ thế pháp
  Thần túc bất tư nghị
  Bồ Tát tín thọ được
  Chúng sanh chẳng biết được
  Cảnh giới của Như Lai
  Như Lai thường tại định
  Giải thoát bất tư nghị
  Pháp giới chẳng tạp nhau
  Chỉ Phật lực biết được
  Các trí lực của Phật
  Dường như không vô biên
  Vì lợi một chúng sanh
  Mà trụ vô biên kiếp
  Khiến họ được điều phục
  Đại bi tâm như vậy
  Tất cả các quần sanh
  Nhiều thứ pháp vấn nạn
  Một tiếng làm vui hiểu
  Vô úy bất tư nghị
  Thành nhứt thiết chủng trí
  Thấy rõ tất cả pháp
  Và Phật pháp bất cộng
  Phật trí đều thấy cả 
  Tất cả pháp chư Phật
  Khó nghĩ bàn như vậy
  Có ai kính tin được
  Là khéo trụ đức tin.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Thế nào là đại Bồ Tát đối với thân Như Lai bất tư nghị mà tín thọ phụng trì kỹ lưỡng thanh tịnh không nghi ngờ lại càng hớn hở vui mừng phát sanh tưởng nghĩ là hi hữu là lùng?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Thân Như Lai dứt hẳn tất cả pháp ác bất thiện.  Tại sao?  Vì hay thành tựu tất cả các pháp lành vi diệu.

 Thân Như Lai xa rời tất cả mũi dãi đàm nhớt mủ máu đại tiện tiểu tiện nhơ uế.  Tại sao?  Vì từ lâu xa đức Như Lai đã giải thoát tất cả xương thịt gân mạch.

 Thân Như Lai tự tánh sạch sẽ.  Tại sao?  Vì từ lâu xa đức Như Lai đã rời lìa tất cả phiền não cấu uế.

 Thân Như Lai hơn hẳn thế gian.  Tại sao?  Vì chẳng bị thế pháp ô nhiễm.

 Thân Như Lai là vô lượng công đức, từ lâu đã chứa họp tư lương phước trí.  Là chỗ y chỉ huệ mạng của tất cả chúng sanh.

 Thân Như Lai là chỗ huân tu vô lượng giới thanh tịnh, là chỗ huân tu của vô lượng giới thanh tịnh, là chỗ huân tu của vô lượng chánh định, vô lượng huệ và giải thoát, tri kiến giải thoát.

 Thân Như Lai là chỗ nghiêm sức của các bông hoa công đức.

 Thân Như Lai như hình tượng vi diệu trong gương sạch, như bóng trăng tròn sáng trong nước trong, và chói sáng như ánh nắng.

 Thân Như Lai chẳng thể nghĩ bàn đồng với hư không giới tột cả pháp giới tánh.

 Thân Như Lai thanh tịnh không ô nhiễm rời xa tất cả những uế trược ô nhiễm.

 Thân Như Lai tức là vô vị rời xa tất cả những tướng hữu vi.

 Thân Như Lai là thân hư không, là thân vô đẳng, là thân vô đẳng đẳng, là thân mà tất cả ba cõi đều không so sánh bằng được, là thân không ví dụ được, là thân không gì tương tợ.

 Thân Như Lai thanh tịnh không cấu nhơ rời lìa phiền não tự tánh trong suốt.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Thân Như Lai chẳng thể lấy tiền tế để cầu, chẳng thể lấy hậu tế để cầu, chẳng thể lấy hiện tại để cầu, chẳng thể lấy dòng họ chỗ đang sanh để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy sắc để cầu, chẳng thể lấy tướng để cầu, chẳng thể lấy đẹp tốt để cầu.
 Thân Như Lai chẳng thể lấy tâm để cầu, chẳng thể lấy ý để cầu, chẳng thể lấy thức để cầu. 
Thân Như Lai chẳng thể lấy sự thấy để cầu, chẳng thể lấy sự nghe để cầu, chẳng thể lấy sự tưởng nhớ để cầu, chẳng thể lấy sự biết rõ để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy uẩn để cầu, chẳng thể lấy xứ để cầu, chẳng thể lấy giới để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy sanh để cầu, chẳng thể lấy trụ để cầu, chẳng thể lấy hoại diệt để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy thủ để cầu, chẳng thể lấy xả để cầu, chẳng thể lấy xuất ly để cầu, chẳng thể lấy hành để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy hiển sắc để cầu, chẳng thể lấy tướng mạo để cầu, chẳng thể lấy hình sắc để cầu, chẳng thể lấy đến để cầu, chẳng thể lấy đi để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy tác ý tịnh giới để cầu, chẳng thể lấy tác ý đẳng quán để cầu, chẳng thể lấy tác ý chánh huệ để cầu, chẳng thể lấy tác ý giải thoát để cầu, chẳng thể lấy tác ý tri kiến giải thoát để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy hữu tướng để cầu, chẳng thể lấy vô tướng để cầu, chẳng thể lấy các pháp tướng để cầu.

 Thân Như Lai chẳng thể lấy lực tăng ích để cầu, chẳng thể lấy vô úy tăng ích để cầu, chẳng thể lấy vô ngại biện tăng ích để cầu, chẳng thể lấy thần thông tăng ích để cầu, chẳng thể lấy đại bi tăng ích để cầu, chẳng thể lấy bất cộng Phật pháp tăng ích để cầu.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đại Bồ Tát muốn cầu thân Như Lai thì phải như huyễn như hóa như trăng trong nước, tự tánh như vậy mà cầu thân Như Lai.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Thân Như Lai là thân không giải thoát, vô tướng giải thoát và vô nguyện giải thoát, là thân không biến dị, là thân không động không hoại, là thân không phân biệt, là thân không y chỉ, là thân không tư lự.

 Thân Như Lai là thân an trụ thiện trụ được chẳng biến động.

 Thân Như Lai là thân tự tánh sắc không có sắc, là thân tự tánh thọ không có thọ, là thân tự tánh tưởng không có tưởng, là thân tự tánh hành không có hành, là thân tự tánh thức không có thức.

 Thân Như Lai là thân không có tứ đại vô hữu vô sanh, là pháp hân hi hữu.

 Thân Như Lai chẳng phải cảnh của nhãn, nó chẳng ở trong sắc cũng chẳng ở ngoài; chẳng y cứ nơi nhĩ, chẳng ở trong thanh cũng chẳng ở ngoài; chẳng phải tỷ biết được, chẳng ở trong hương cũng chẳng ở ngoài; chẳng phải thiệt hiển hiện được, chẳng ở trong vị cũng chẳng ở ngoài; chẳng hiện với thân, chẳng trong xúc cũng chẳng ở ngoài.

 Thân Như Lai chẳng y cứ nơi tâm để chuyển, chẳng y cứ nơi ý để chuyển, chẳng y cứ nơi thức để chuyển, thường an trụ bất động, chẳng phải là xoay về cũng chẳng chuyển theo.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Thân Như Lai lượng đồng hư không, tột pháp giới tận hư không giới.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đó gọi là thân Như Lai bất tư nghị đệ nhứt.

 Chư đại Bồ Tát ấy nghe thân Như Lai bất tư nghị như hư không rồi, tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng rất hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Câu chi na do kiếp
  Hành vô lượng hạnh lớn
  Khéo sạch thân ba nghiệp
  Được thân Phật vô đẳng
  Từ tâm khắp mười phương
  Khởi đại bi bố thí
  Thường rời sự tà dâm
  Được thân thắng hư không
  Nơi Thế Tôn phước điền
  Phật tử rộng cúng dường
  Xả thí y phục quý
  Như vô lượng hằng sa
  Phụng trì giới thanh tịnh
  Như trâu ly giữ đuôi
  Dầu thân bị đập nát
  Đại nhẫn đối oán thù
  Tinh tiến ba la mật
  Tu hành tột khổ nhọc
  Phát thệ nguyện rộng lớn
  Cầu thân Phật thường trụ
  Thích quán các định cảnh
  Thích trí huệ phương tiện
  Thích quán pháp giới tánh
  Nguyện thân đồng pháp giới
  Nơi Phật tu hành rồi
  Thành diệu giác vô đẳng
  Được thân hư không lớn
  Trắng trong rời bụi nhơ
  Tánh không không ngã nhơn
  Vô tướng chẳng nói được
  Chứng thân Như Lai nầy
  Quá cảnh giới của nhãn
  Ý tịnh rời sắc thân
  Bổn không không khởi tác
  Người thấy thân chơn như
  Thì thấy mười phương Phật
  Như các thứ ảo thuật
  Hóa voi ngựa người cuồng
  Phỉnh gạt kẻ ngu khờ
  Như vậy xem mười phương
  Vô lượng Phật ba đời
  Đồng ở thân pháp tánh
  Hư không vô đẳng đẳng
  Pháp giới tột thanh tịnh.

 Như vậy nầy Xá Lợi Phất!  Đó gọi là thân Như Lai bất tư nghị.  Đại Bồ Tát tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Lúc đó đức Phật bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Thế nào là đại Bồ Tát ở nơi âm thanh Như Lai bất tư nghị tin nhận vâng theo thanh tịnh không nghi, lại càng hớn hở vui mừng phát ý  tưởng hy kỳ.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai xuất thế thương xót các chúng sanh nên diễn bày chánh pháp để giáo hóa.  Âm thanh của đức Phật phát ra vừa bằng với chúng hội, vì do nơi sức chúng sanh được điều phục.  Âm thanh của Như Lai khắp cả vô lượng thế giới mười phương, vì làm cho lòng chúng sanh hoan hỷ.

Nầy Xá Lợi Phất!  Nhưng chư Như Lai phát ra âm thanh dầu khắp cả thế giới mà chẳng nghĩ là ta vì chúng Tỳ Kheo thuyết pháp, vì chúng Tỳ Kheo Ni thuyết pháp, vì chúng Ưu Bà Tắc thuyết pháp, vì chúng Ưu Bà Di thuyết pháp, vì chúng Bà La Môn, chúng Sát Đế Lợi, chúng Trưởng Giả, chúng chư Thiên, chúng Phạm Thiên v.v... thuyết pháp.  Như Lai cũng chẳng nghĩ rằng nay ta diễn nói khế kinh, trùng tụng, thọ ký, kệ tụng, tự thuyết, duyên khởi, bổn sự, bổn sanh, phương quảng, vị tằng hữu, thí dụ, luận nghị.  Với mười hai phần giáo như vậy, đức Như Lai chưa bao giờ nghĩ là vì chúng mà diễn bày.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai tùy theo các chúng nhóm họp đến, đó là chúng Tỳ Kheo nhẫn đến chúng Phạm Thiên, như các môn chánh cần mà họ đã được nghe, mà vì họ thuyết pháp.  Vì thích nghe pháp nên các chúng sanh ấy đều riêng tự cho được nghe tiếng nói pháp từ miệng đức Phật phát ra.  Nhưng tiếng nói pháp ấy đối với các loại ngôn từ của họ nói đều không chướng ngại, họ đều riêng hiểu biết nơi pháp mà họ được rõ.  Đây thì gọi là âm thanh chẳng thể nghĩ bàn được.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Chư Phật Như Lai do phước thuở trước mà cảm quả báo âm thanh có vô lượng tướng.  Những là âm thanh hiền từ, âm thanh vừa ý, âm thanh vui lòng, âm thanh thanh tịnh, âm thanh ly cấu, âm thanh mỹ diệu, âm thanh thích  nghe, âm thanh rành rẽ, âm thanh chẳng cứng chẳng rít, âm thanh làm cho thân tâm vui đẹp thơ thới, âm thanh làm cho tâm hớn hở, âm thanh làm cho tâm vui mừng, âm thanh phát khởi hỷ lạc, âm thanh dễ hiểu, âm thanh dễ biết âm thanh chánh trực, âm thanh khả ái, âm thanh khả hỷ, âm thanh mừng rỡ, âm thanh đẹp ý, âm thanh sư tử hống, âm thanh sấm nổ lớn, âm thanh biển vang lớn, âm thanh Khẩn Na La Thần ca ngậm, âm thanh ca lăng tần già kêu hót, âm thanh Phạm Thiên, âm thanh trống trời, âm thanh cát tường, âm thanh nhu nhuyến, âm thanh hiển sướng, âm thanh sâu xa như sấm to, âm thanh tất cả chúng sanh các căn đều mừng, âm thanh vừa xứng tất cả chúng hội, âm thanh thành tựu tất cả tướng vi diệu.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Âm thanh của Như Lai đầy đủ những công đức thù thắng như vậy, và còn vô lượng vô biên công đức trang nghiêm. 

 Đây gọi là âm thanh bất tư nghị thứ hai của đức Như Lai.

 Chư đại Bồ Tát ấy nghe âm thanh bất tư nghị của đức Như Lai đầy đủ vô lượng công đức thù thắng tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Đức Phật phát diệu âm
  Gọi là phạm  âm thanh
  Do pháp nầy đầy đủ
  Khiến Phạm Thiên vui mừng
  Đức Phật diễn diệu âm
  Từ đại bi phát ra
  Tương ưng với đức từ
  Cũng tương ưng hỉ xả
  Âm thanh đầy đủ ấy
  Tắt lửa tham chúng sanh
  Dứt trừ độc giận thù
  Phá vỡ những si tối
  Giả sử châu Diêm Phù
  Có vô lượng tiếng người
  Dầu được nghe khắp cả
  Vẫn chẳng ngộ giải thoát
  Tiếng thiên địa hư không
  Nghe chẳng tỏ cũng vậy
  Nếu nghe tiếng của Phật
  Chắc chứng được Niết Bàn
  Loài hai chưn, bốn chưn
  Nhiều chưn và không chưn
  Đều đồng tiếng với họ
  Cho họ rõ thiện ác
  Trong Đại Thiên thế giới
  Âm thanh thượng trung hạ
  Theo các loại âm thanh
  Giáo hóa chứng giải thoát
  Diễn tiếng vô phân biệt
  Không trói không nhiếp thọ
  Tại định nói chơn thế
  Người nghe hết phiền não
  Vô biên chúng sanh nghe
  Âm thanh Phật Pháp Tăng
  Và thí giới văn nhẫn
  Âm thanh Phật như vậy
  Tiếng Phật không hạn lượng
  Thanh Trí đều vô biên
  Tin chắc âm thanh Phật
  Chỉ trí huệ Bồ Tát”.

 Đức Phật lại bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Thế nào là đại Bồ Tát đối với đại trí bất tư nghị của đức Như Lai mà tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý hy kỳ?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Trí thấy biết vô ngại của đức Như Lai chẳng thể nghĩ bàn, ở trong tất cả pháp y cứ nơi đó mà phát khởi.  Chư đại Bồ Tát thì tín thọ vâng thờ được, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai vì phát sanh tín tâm nên y cứ nơi Như Lai trí ba la mật đa mà rộng nói những ví dụ.  Những người có trí bèn được hiểu biết.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử có người đem tất cả thảo mộc cây nhánh gốc lá của trong những thế giới số bằng cát sông Hằng chất lại thành một đống lớn rồi đốt cháy thành than đen.  Đem hết số than đen ấy đổ vào trong biển của hằng sa thế giới.  Sau đó trăm ngàn năm mới lấy đem mài tất cả thành nước mực.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Trí thấy biết vô ngại của đức Như Lai thành tựu, lấy một giọt nước mực trong biển lớn ấy, do sức trí thấy biết nên phân tích biết rõ ràng đó là do cây hay nhánh lá hoa quả v.v... trong thế giới ấy làm thành.  Tại sao?  Vì đức Như Lai khéo thông đạt pháp giới nên biết rõ được giọt mực ấy từ cây lá trong thế giới ấy làm thành.

 Theo thứ đệ như vậy nhẫn đến nói rộng ra.
 Nầy Xá Lợi Phất!  Đó gọi là đức Như Lai Chánh Biến Tri có đủ sức đại thần thông như vậy, có đủ sức đại oai đức như vậy, có đủ sức đại tông thế như vậy.  Thế nên có thiện nam thiện nữ đối với trí thấy biết rộng lớn của đức Như Lai mà tin nhận thanh tịnh, lại sanh lòng ái kính đối với đức Phật, thì căn lành của thiện nam thiện nữ ấy chẳng có ngằn mé, họ mau hết khổ tế.  Tại sao?  Vì đức Như Lai khéo thông đạt pháp giới.  Do vì thông đạt nên nếu có chúng sanh nào đối với đức Như Lai mà phát khởi chút căn lành thì mãi mãi đến lúc hết khổ tế, căn lành ấy vẫn chẳng hư hoại.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nay ta sẽ vì ông mà nói ví dụ nữa.  Khiến cho người trí do đây mà hiểu nghĩa.

 Ví như có nam tử sống trăm tuổi.  Người nầy tán chia một đầu sợi lông ra làm một trăm năm mươi phần, rồi lấy một phần lông thấm một giọt nước đem đến chỗ ta mà nói rằng:   xin gởi giọt nước nầy cho Ngài, sau đây nếu tôi cần dùng xin Ngài ban lại cho tôi.  Đức Như Lai nhận giọt nước ấy đem để trong sông Hằng, nước sông Hằng hòa lẫn cuốn chảy thẳng đến biển lớn.  Sau đó trăm năm, người ấy đến xin ta trả lại giọt nước đã gởi.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai thành tựu trí thấy biết chẳng thể nghĩ bàn.  Do trí nầy mà đức Như Lai thấy biết giọt nước ấy ở trong biển lớn, bèn lấy một phần lông đến trong biển lớn thấm giọt nước ấy để trao lại cho người gởi.

 Nầy Xá Lợi Phất!   Ví dụ ấy có nghĩa là gì?  Đó là chúng sanh đã từng đem một giọt nước nhỏ căn lành gởi vào tay phước điền của Như Lai thì còn mãi chẳng mất.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nếu có thiện nam thiện nữ đối với trí bất tư nghị của đức Như Lai mà tin nhận thanh tịnh sanh lòng ái kính.  Vì tưởng niệm đức Như Lai mà cúng dường nhiều thứ, lại đem hoa đẹp rải lên dưng cúng.  Căn lành của người nầy không ai biết được ngằn mé, mau hết khổ tế.  Tại sao?  Vì đức Như Lai khéo thông đạt pháp giới, nên có ai phát khởi một tâm niệm lành đối với đức Như Lai thì cùng tận khổ tế vẫn chẳng hư hoại”.

 Bấy giờ Trưởng Giả Xá Lợi Phất bạch đức Phật rằng:  “Bạch đức Thế Tôn!  Trí bất tư nghị của đức Như Lai có phải rời thức mà chuyển chăng?”. 

 Đức Phật phán:  “Không phải”.
 Ngài Xá Lợi Phất lại bạch:  “Bạch đức Thế Tôn!  Nếu như vậy thì thế nào là trí và thế nào là thức?”.

 Đức Phật phán:  “Nầy Xá lợi Phất!  Có bốn thứ thức trụ.  Vì thức y cứ nơi đó mà an trụ nên gọi là thức trụ.

 Một là sắc thức trụ, thức duyên nơi sắc, thức trụ trong sắc, do đó mà sanh ra ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

 Hai là thọ thức trụ, thứ duyên nơi thọ, thức trụ trong thọ, do đó mà sanh ra ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

 Ba là tưởng thức trụ, thức duyên nơi tưởng, thức trụ trong tưởng, do đó mà sanh ra ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

 Bốn là hành thức trụ, thức duyên nơi hành, thức trụ trong hành, do đó mà sanh ra ưa thích trụ trước càng thêm lớn mạnh vững chắc rộng lớn.

 Những tướng như vậy gọi đó là thức.

 Lại lấy những gì gọi đó là trí?  Đó là chẳng trụ trong năm thọ uẩn mà tỏ thấu uẩn thì gọi là trí.

Lại nầy Xá Lợi Phất!  Gọi là thức, đó là hay rõ biết địa đại chủng, thủy đại chủng hỏa đại chủng và phong đại chủng thì gọi là thức.

 Gọi là trí, đó là chẳng trụ trong bốn đại chủng khéo thông đạt được pháp giới của thức mà chẳng xen tạp nhau thì gọi là trí.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Gọi là thức, đó là ha rõ biết sắc được biết của nhãn, thanh được biết của nhĩ, hương được biết của tỷ, vị được biết của thiệt, xúc được biết của thân và pháp được biết của ý thì gọi là thức.

 Gọi là trí, đó là nơi trong tịch tịnh chẳng đi nơi ngoài chỉ y nơi trí, chẳng ở nơi một pháp nào mà sanh phân biệt và các thứ phân biệt thì gọi là trí.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Theo cảnh giới mà sanh thì gọi là thức, theo tác ý mà sanh thì gọi là thức, theo phân biệt mà sanh thì gọi là thức.  Còn không lấy không nắm, không có sở duyên, không chỗ rõ biết, không có phân biệt thì gọi là trí.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Gọi là thức, đó là trụ nơi pháp hữu vi. Tại sao?  Vì trong pháp vô vi, thức không hiện hành được.  Nếu rõ thấu được pháp vô vi thì gọi là trí.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Trụ nơi sanh diệt thì gọi là thức.  Không sanh không diệt có chỗ trụ thì gọi là trí.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Các hành tướng như vậy, hoặc là thức hoặc là trí, đó gọi là đại trí bất tư nghị thứ ba của đức Như Lai.

 Nếu chư đại Bồ Tát nghe đại trí bất tư nghị không chướng không ngại trong tất cả pháp y đó mà sanh khởi như vậy liền tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tuởng hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Vô lượng hằng sa cõi
  Cây cỏ lá bông trái 
  Đều đốt thành tro mực
  Ức năm mà nơi biển
  Thập lực trí sâu diệu
  Lấy một giọt bảo lành
  Biết rõ cây cõi nào
  Mài thành giọt mực nầy
  Đem trần thủy mười phương
  Trình bày trước Như Lai
  Trí Phật đồng hư không
  Biết khắp không nghi trệ
  Tâm chúng sanh mười phương
  Hiện hành tham sân si
  Đều biết được như thiệt
  Giải thoát không tăng giảm
  Mười trí lực của Phật
  Soi sáng khắp pháp giới
  Không phân biệt tư lự
  Bồ Tát hay tin nhận”.

 Đức Phật bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Thế nào là đại Bồ Tát đối với đại quang bất tư nghị của đức Như Lai mà tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Vì chư Phật Như Lai thông đạt pháp giới nên chẳng thể nghĩ bàn:  Do vì thông đạt nên tất cả Như Lai phóng quang minh lớn chiếu khắp cõi Đại Thiên mà không chướng ngại.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Ví như trong hư không không có mây mù, mặt nhựt lên cao phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế gian.  Chư Phật Như Lai phóng đại quang minh chiếu khắp tất cả cũng như vậy.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Trong thế gian, ánh sáng ngọn đèn dầu đối với ánh sáng lớn chói sáng hơn nhiều.  Ánh sáng ngọn đuốc sáng hơn đèn dầu.  Đống lửa đình liệu lại sáng hơn lửa đuốc.  Dược thảo phát ánh sáng lại hơn đống lửa.  Ánh sáng tinh tú lại hơn dược thảo.  Trăng tròn chiếu sáng hơn tinh tú nhiều.  Trời nắng giữa trưa sáng gấp bội vầng nguyệt.  Thân trời Tứ Vương cùng cung điện thềm vách đồ trang nghiêm phát ánh sáng hơn mặt trời không gì ví dụ được.  Cứ như vậy mà so sánh đến ánh sáng phát ra từ thân trời Tha Hóa cùng cung điện thềm vách đồ trang nghiêm hơn ánh sáng trước.  Ánh sáng của các trời Phạm Chúng, Phạm Phụ, Phạm Vương, Thiểu Quang, Vô Lượng Quang, Quang Âm, Thiểu Tịnh, Vô Lượng Tịnh, Biến Tịnh, Quảng Quả, Hữu Tưởng, Vô Tưởng, Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Hiện, Thiện Kiến và Sắc Cứu Cánh Thiên phát ra là tối đệ nhứt so với các ánh sáng trước.  Đem ánh sáng trời Sắc Cứu Cánh so với ánh sáng của đức Như Lai Chánh Biến Tri, thì ánh sáng của đức Như Lai hơn kia nhiều, vi diệu chiếu sáng thanh tịnh rộng lớn đệ nhứt, chẳng gì ví dụ được.

 Tại sao?
 Nầy Xá Lợi Phất!  Ánh sáng của Như Lai chẳng thể nghĩ bàn.  Ánh sáng ấy từ vô lượng giới tụ phát sanh, từ đẳng trì tụ phát sanh, từ huệ tụ, giải thoát tụ và giải thoát tri kiến tụ phát sanh.  Từ vô lượng công đức như vậy phát sanh ánh sáng của đức Như Lai.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Bao nhiêu những ánh sáng trong cõi Đại Thiên so với ánh sáng của đức Như Lai chẳng bằng một phần trăm, nhẫn đến chẳng bằng một phần ưu ba ni sa đà, ví dụ toán số đều chẳng đếm được.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Như đem vàng diêm phù đàn để trong vàng thường, nó làm cho vàng thường ấy như đống mực không còn chói sáng.  Ánh sáng của cõi Đại Thiên ở trước ánh sáng của Như Lai thì tất cả sự chói sáng cũng như vậy.

 Lại tất cả những ánh sáng ở thế gian ở trước ánh sáng của đức Như Lai thì không còn gọi được là có sáng có chói nữa.

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Ông phải biết rằng nếu đức Như Lai chẳng vì thương xót các chúng sanh nên nhiếp lấy ánh sáng nơi thân còn một tầm, mà chỉ dùng ánh sáng sanh ra từ một phần ít hạnh nghiệp cũng chiếu được khắp cả cõi Đại Thiên làm cho ánh sáng của mặt nhựt mặt nguyệt không còn phát hiện.  Và như vậy thì chẳng còn phân biệt có ngày có đêm, chẳng còn phân biệt có tháng, nửa tháng, ngày, giờ, thời tiết, năm tháng.  Chỉ vì thương các chúng sanh mà các đức Như Lai hiện chiếu một tầm.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nếu đức Như Lai Chánh Biến Tri phát ý muốn dùng ánh sáng chiếu khắp vô lượng vô biên vô số thế giới thì có thể chiếu khắp.  Tại sao?  Vì đức Như Lai đã được đệ nhứt Bát nhã ba la mật đa vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nay ta vì ông lại nói ví dụ để thuyết minh lại nghĩa ấy.  Những người có trí càng hiểu rõ thêm.

 Ví như có người đem cõi Đại Thiên nghiền nát làm vi trần để trong tay áo rồi đi qua phương Đông quá những thế giới như số vi trần ấy mới bỏ rơi một vi trần, làn lượt đi và bỏ rơi đến hết số vi trần ấy, mà chưa biết hết những thế giới ở phương Đông.  Các phương Nam, Tây, Bắc, Đông Nam, Tây Nam, Đông Bắc, Tây Bắc, trên, dưới cũng như vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Có người nào có thể được biên tế các thế giới ấy chăng?”.
 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Bạch đức Thế Tôn! Không có”.

 Đức Phật phán: “Nầy Xá Lợi Phất!  Bao nhiêu ánh sáng có trong các thế giới ấy vô lượng vô biên chẳng nghĩ bàn được.  Mà ánh sáng của Như Lai là đệ nhứt hơn cả.  Tất cả ánh sáng của tất cả thế giới ấy so với ánh sáng của đức Như Lai không bằng một phần trăm nhẫn đến chẳng bằng một phần ưu ba ni sa đà, toán số ví dụ chẳng thể đếm được.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai phát ý muốn dùng ánh sáng chiếu khắp tất cả thế giới thì có thể chiếu khắp.

 Tại sao?  Vì đức Như Lai đã được đệ nhứt Bát nhã ba la mật đa vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Ánh sáng của đức Như Lai không có chướng ngại.  Bao nhiêu tường vách, hoặc những cây cối, hoặc những núi Luân Vi, núi Đại Luân Vi, núi Càn Đà Ma Đạt Na, núi Mục Chơn Lân Đà, núi Đại Mục Chơn Lân Đà, núi Y Sa Đà La, Tuyết Sơn, Hắc Sơn và núi Tu Di đều chẳng che chướng được ánh sáng của Như Lai. Ánh sáng của đức Như Lai đều có thể soi suốt chiếu khắp cõi Đại Thiên.

 Nầy Xá Lợi Phất những chúng sanh ít trí huệ chẳng tin hiểu được ánh sáng của đức Như Lai.  Hoặc có chúng sanh thấy ánh sáng của đức Như Lai chỉ chiếu có một tầm.  Kế có kẻ thấy chiếu hai tầm.  Kế có kẻ thấy chiếu một câu lô xá.  Kế có người đại trí nhẫn đến thấy ánh sáng của đức Như Lai chiếu khắp cõi Đại Thiên

 Nầy Xá Lợi Phất!  Phạm Thiên Vương chúa của trăm ngàn thế giới có thể thấy ánh sáng của đức Như Lai chiếu khắp trăm ngàn thế giới.  Lần lược như vậy, đến bực đại Bồ Tát lên bực thượng địa có thể thấy ánh sáng của đức Như Lai chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Vì thương xót các chúng sanh nên đức Như Lai lại phóng ánh sáng chiếu khắp các cõi chúng sanh cùng tận hư không.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đó gọi là ánh sáng bất tư nghị thứ tư của đức Như Lai.  Chư đại Bồ Tát nghe đức Như Lai nói ánh sáng lớn ấy chẳng thể nghĩ bàn như hư không rồi không lầm không nghi tin nhận thanh tịnh càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Ánh sáng mặt nhựt nguyệt
  Của Đế Thích Phạm Thiên
  Nhẫn đến Sắc Cứu Cánh
  Không bằng ánh sáng Phật
  Ánh sáng Sắc Cứu Cánh
  Chiếu khắp cõi Đại Thiên
  So một tia sáng Phật 
  Chẳng bằng một phần nhỏ
  Đức Phật phóng ánh sáng
  Chiếu khắp cõi hư không
  Các chúng sanh trí lớn
  Mới thấy được như vậy
  Ánh sáng Phật vô biên
  Bằng với cõi hư không
  Tùy chúng sanh được độ
  Thấy ánh sáng sai khác
  Như có kẻ sanh manh
  Chẳng thấy sáng mặt trời
  Họ chẳng thấy ánh sáng
  Nói mặt nhựt không sáng
  Các chúng sanh hạ liệt
  Chẳng thấy ánh sáng Phật
  Họ chẳng thấy sáng chiếu
  Nói không ánh sáng Phật
  Hoặc thấy sáng một tầm
  Hoặc thấy câu lô xá
  Hoặc đến một do tuần
  Hoặc khắp cõi Đại Thiên
  Hoặc đã trụ Thượng Địa
  Bực Bồ Tát đại trí
  Hoặc ở bực Bát Cửu
  Nhẫn đến bực Thập Địa
  Phật siêu bực Thập Địa
  Vầng sáng vô biên lượng
  Chiếu bất tư nghị cõi
  Để làm các Phật sự
  Chư Phật bất tư nghị
  Phật quang bất tư nghị
  Người tin và được phước
  Cũng là khó tư nghị”.

 Đức Phật lại bảo Ngài Xá Lợi Phất!  “Thế nào là đại Bồ Tát đối với chúng tịnh giới bất tư nghị và chúng sanh định bất tư nghị của đức Như Lai mà tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Các ông phải biết chánh thuyết như vầy:  nếu các chúng sanh ở thế gian phụng trì giới hạnh thanh tịnh vô nhiễm.  Do vì thanh tịnh nên biết người ấy thành tựu thân nghiệp thanh tịnh, thành tựu ngữ nghiệp thanh tịnh, thành tựu ý nghiệp thanh tịnh.  Người ấy dầu ở thế gian mà chẳng bị thế pháp ô nhiễm.  Phải biết người ấy là Bà La Môn, là rời lìa các điều ác, là Sa Môn, là người tịch tịnh, là người tu thiền định đệ nhứt, là người được Thiền ba la mật đệ nhứt.  Chúng sanh ấy là Như Lai.  Nói như vậy là chánh thuyết.

 Tại sao?  Nầy Xá Lợi Phất!  Ta chẳng bao giờ thấy ở thế gian hoặc chư Thiên, hoặc Ma Vương, hoặc Phạm Vương, hoặc Sa Môn, hoặc Bà La Môn và các Trời, các A Tu La v.v... có vô lượng vô biên chúng tịnh giới bất tư nghị, chúng chánh định bất tư nghị bằng đức Như Lai.

 Tại sao?  Nầy Xá Lợi Phất!  Vì đức Như Lai đã được Giới Ba la mật Thiền ba la mật đệ nhứt vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nay ông có muốn nghe đức Phật nói ví dụ về giới ba la mật của đức Như Lai chăng?”.

 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “ Bạch đức Thế Tôn!  Nay đã phải lúc.  nếu các Tỳ Kheo nghe đức Phật nói ví dụ về Giới ba la mật của đức Như Lai, họ sẽ đồng thọ trì như chỗ đã được nghe”.

 Đức Phật phán dạy:  “Lành thay, lành thay!  Nầy Xá Lợi Phất!  Ta sẽ vì ông mà phân biệt giải nói.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Ý ông nghĩ thế nào?  Chúng sanh và đại địa, thứ nào nhiều hơn?”.

 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Bạch đức Thế Tôn!  Như tôi hiểu ý nghĩa của lời đức Phật nói, thì chúng sanh nhiều chớ chẳng phải đại địa”.

 Đức Phật phán dạy:  “Đúng như vậy.  Nầy Xá Lợi Phất!  Chúng sanh nhiều chớ chẳng phải đại địa.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử trong cõi Đại Thiên có bao nhiêu chúng sanh, những loài noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, hoặc có sắc, hoặc không sắc, hoặc có tưởng, hoặc không tưởng, hoặc chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng, tất cả chúng sanh ấy trong khoảng sát na đồng thời được thân người rồi trong khoảng sát na đồng thời đều chứng quả Vô thượng Bồ đề.  Mỗi đức Phật ấy lại hóa làm ngần ấy Phật. Mỗi hóa Phất ấy đều có ngàn đầu, mỗi đầu ấy đều có ngàn miệng, mỗi miệng đều có ngàn lưỡi.  Mỗi hóa Phật ấy đều có đủ thập lực, tứ vô úy, tứ vô ngại và biện tài vô chướng vô ngại vô tận.  Chư Phật ấy dùng bao nhiêu lưỡi ấy thi thố biện tài vô ngại vô tận  y cứ theo tất cả chúng Giới ba la mật của đức Như Lai mà xưng tán vô lượng, dầu trải qua câu chi na do tha trăm ngàn đại kiếp xưng tán luôn cũng không xưng tán hết khắp được chúng Giới ba la mật của đức Như Lai.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Chúng giới ba la mật của đức Như Lai vô lượng vô biên vô tận chẳng thể nghĩ bàn.   Trí huệ vô thượng và biện tài vô chướng vô ngại vô tận của chư Phật cũng vô tận chẳng thể nghĩ bàn.

 Chúng Giới ba la mật của đức Như Lai và trí huệ vô thượng biện tài vô ngại của chư Phật, cả hai đều là bất tư nghị, vô lượng vô số đồng với cõi hư không bình đẳng bình đẳng.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử tất cả chúng sanh trong hằng sa thế giới ở mười phương trong khoảng một sát na đồng thời đều được thân người rồi đều thành bực Vô thượng Bồ đề, cũng nói y theo trên để tỉ lệ nhẫn đến cùng với cõi hư không bình đẳng bình đẳng.

 Tại sao?  Nầy Xá Lợi Phất!  Do vì đức Như Lai đã chứng được Giới ba la mật đệ nhứt vậy”.

 Đức Phật lại bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Nay ông có muốn nghe nói ví dụ về Thiền ba la mật đa của đức Như Lai chẳng?”.

 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Bạch đức Thế Tôn!  Nay đã phải lúc.  Nếu chư Tỳ Kheo nghe đức Phật nói ví dụ về Thiền ba la mật đa của đức Như Lai sẽ đồng phụng trì đúng như chỗ được nghe”.

 Đức Phật phán dạy:  “Nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử có thời kỳ thế gian nầy đến kiếp hỏa thiêu do mặt nhựt thứ bảy.  Vì mặt nhựt ấy mọc ra nên cả cõi Đại Thiên đồng thời bị cháy, cháy mạnh, cháy lớn, cháy khắp lớn mạnh.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Phải biết đức Như Lai ở tại trong những thế giới đang cháy khắp lớn mạnh như vậy, hoặc kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm, những chỗ ấy thành tựu mười sự hy kỳ chẳng thể nghĩ bàn.

 Những gì là mười?
 Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy, chẳng cần đến công lực, đều bằng phẳng như trong lòng bàn tay.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghì thứ nhứt.

 Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy tự nhiên nổi cao sạch đẹp không có lẫn lộn ngói đá.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ hai.

 Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy tự nhiên rộng rãi bằng phẳng trang nghiêm thanh tịnh để cho đức Như Lai thọ dụng.  Đây là sự rất hy kỳ thứ ba.
Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy tự nhiên sanh những cỏ thơm xanh mướt mềm mại trơn láng cuốn về phía hữu.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ tư.

 Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy tự nhiên xuất hiện nước bát công đức:  nhẹ, mát, mềm, đứng lặng, không nhơ, trong sạch, thích uống và uống nhiều không sanh bịnh.  Đây là sự rất hy kỳ thứ năm.

 Chỗ đức Như Lai đi đứng ấy tự nhiên có gió mát hòa huỡn nhẹ nhàng.  Đây là do hạnh nghiệp trước của đức Như Lai cảm với mà có gió mát dịu ấy.  Ví như ngày rất nóng nực, xế trưa có một chàng trai vì quá nóng bức nên chạy đến tắm trong sông Hằng.  Sau khi tắm rửa sạch sẽ, mát mẻ thơ thới, chàng trai ấy leo lên bờ bên kia sông thấy gần đó có khu rừng cây xanh mát, bèn đi vào rừng ấy.  Lại thấy trong ấy có trải sẵn giường nệm rộng rãi mịn nhuyễn, gối chăn mềm mại.  Chàng trai liền lên giường ấy hoặc ngồi hoặc nằm.  Bốn phía giường lại có gió mát thổi nhẹ liên tục. 

 Cũng vậy, nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai ở trong thế giới đang cháy khắp lớn mạnh mà đi đứng nằm ngồi, tự nhiên nơi ấy có gió mát thổi nhẹ liên tục.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ sáu. 

 Chỗ đức Phật đi đứng ấy tự nhiên sông rạch ao hồ xuất hiện các loại hoa dưới nước, những là hoa sen xanh, hoa sen vàng, hoa sen đỏ, hoa sen trắng.  Các hoa ấy thơm ngát màu rất hy kỳ bất tư nghị thứ bảy.

 Chỗ đức Phật đi đứng ấy tự nhiên nơi đất bằng và gò cao đều mọc các thứ hoa đẹp thơm thế gian chưa từng có.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ tám.

 Chỗ đức Phật đi đứng ấy tự nhiên thành chất im cương cứng bền.  Đây là sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ chín.

 Chỗ đức Phật đi đứng ấy, phải biết đó là Phật linh miếu, thế gian chư Thiên, hoặc Ma Vương, hoặc Phạm Vương, hoặc Sa Môn, hoặc Bà La Môn, Trời, Người, A Tu La v.v... đều cung kính cúng dường tôn trọng tán thán.  Đây là thành tựu sự rất hy kỳ bất tư nghị thứ mười.

 Mười sự rất hy kỳ bất tư nghị ấy đều do hạnh nghiệp đời trước của đức Như Lai thành tựu.  Tại sao?  Vì đức Như Lai khéo thông đạt pháp giới.  Do vì thông đạt nên đức Như Lai nhập chánh định ấy, y cứ tâm chánh định ấy mà thọ lạc bất thối.  Dầu trải đến hằng sa đại kiếp, đức Như Lai cũng vẫn chưa từng khởi xuất tâm chánh định.  Y nơi tâm chánh định ấy, trong khoảng thời gian một bữa ăn, đức Như Lai trụ một kiếp ngàn kiếp đến trăm kiếp hoặc trăm kiếp ngàn kiếp đến trăm ngàn câu chi kiếp, hoặc nhiều hơn số kiếp trên.  Tại sao?  Vì đức Như Lai đã thành tựu Thiền ba la mật đệ nhứt vậy.  Do vì đã thành tựu nên đức Như Lai có đủ đại thần lực như vậy, có đủ oai đức lực như vậy, có đủ đại tông thế lực như vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Như các Thiên Tử Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ sanh thức của họ duyên một cảnh đến tám vạn bốn ngàn kiếp, chừng nào mà thọ mạng chánh định chưa dứt, sanh thức của họ chẳng bị cảnh giới thức khác di chuyển.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Các Thiên Tử ấy do sức chánh định thế gian mà còn được an trụ trong thời gian như vậy, huống là Thiền ba la mật của đức Như Lai mà lại không an trụ lâu.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai từ đêm mới chứng Vô thượng Bồ đề nhẫn đến đêm nhập vô dư Niết Bàn giới, trong khoảng thời gian giữa ấy, tâm của đức Như Lai chưa có lúc nào khởi xuất chánh định.  Vì thế nên gọi chánh định ấy là tâm không hồi chuyển, là tâm không sở hành, là tâm không quan sát, là tâm không động lự, là tâm không lưu đảng, là tâm không nhiếp tụ, là tâm không tán loạn, là tâm không cao cử, là tâm không trầm hạ, là tâm không phòng hộ, là tâm không phù tàng, là tâm không hân dũng, là tâm không vi nghịch là tâm không ủy tụy, là tâm không động dao, là tâm không kinh hỷ, là tâm không hôn trầm, là tâm không phân biệt, là tâm không dị phân biệt, là tâm không biến phân biệt.

 Lại chánh định ấy là tâm chẳng theo thức, là tâm chẳng y nhãn là tâm chẳng y nhĩ tỷ thiệt thân ý, là tâm chẳng y sắc, là tâm chẳng y thanh hương vị xúc pháp, là tâm chẳng đến các pháp, là tâm chẳng rời trí, là tâm chẳng quan niệm quá khứ, chẳng quan niệm vị lai, chẳng quan niệm hiện tại.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai an trụ trong chánh định, tâm rời lìa như vậy không có một pháp nào là có thể được, mà ở trong tất cả pháp phát sanh sự thấy biết vô ngại.  Tại sao?  Vì là công dụng vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai chẳng khởi xuất chánh định rời lìa tâm ý thức mà hay làm các Phật sự.  Tại sao?  Vì là công dụng vậy.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Chư đại Bồ Tát ấy nghe giới bất tư nghị và chánh định của đức Như Lai rồi tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:
  “Vô lượng vô đẳng trăm ngàn kiếp
  Ở trong các loài tu giác hạnh
  Giới văn định nhẫn bất phóng dật
  Đạo Sư hay tu nhơn diệu giác
  Nghiệp quả tối thắng rất thanh tịnh
  Tịnh giới quảng diệu vượt các cõi
  Giới đức của Phật như hư không
  Thanh tịnh không nhơ dường hư không
  Từ đêm Phật mới chứng Bồ đề
  Đến đêm Phật nhập đại Niết Bàn
  Tâm Phật không hành không duyên khác
  Chưa bao giờ khởi xuất đại định
  Giới tụ của Phật không thối thuyết
  Giải thoát thần lực cũng như vậy
  Trụ chánh định trải vô lượng kiếp
  Đức Phật không tư cũng không tưởng
  Trí Phật như không chẳng nghĩ tưởng
  Vô duyên minh đạt chiếu ba đời
  Không tâm ý thức không cải biến
  Chỉ có Bồ Tát tin nhận được”.

 Đức Phật lại bảo Ngài Xá Lợi Phất:  “Thế nào là đại Bồ Tát đối với thần lực bất tư nghị của đức Như Lai tin nhận vâng thờ thanh tịnh không nghi càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hỳ kỳ?

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai được thần thông chẳng thể nghĩ bàn chẳng thể tuyên nói.  Nay sẽ vì ông mà phương tiện khai triển.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Đức Như Lai thường nói trong chúng Thanh Văn của đức Phật, người được thần thông thì Trưởng Lão Đại Mục Kiền Liên là đệ nhứt.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nếu đem thần thông ấy để so sánh thì chẳng thấy có thần thông nào của hàng Thanh Văn mà bằng được thần thông của Bồ Tát.  Lại nếu đem so sánh thì chẳng thấy có thần thông nào của Thanh Văn và của Bồ Tát mà bằng được thần thông của Phật.  Đây gọi là thần thông bất tư nghị của đức Như Lai.

 Chư đại Bồ Tát vì muốn được thần thông của Phật càng phải phát khởi thượng phẩm tinh tiến thì có thể chứng được.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Nay các ông có muốn nghe nói ví dụ về thần thông bất tư nghị của Phật chăng?”.

Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Bạch đức Thế Tôn!  Nay đã phải lúc.  Chư Tỳ Kheo nếu được nghe ví dụ về thần thông mà đức Phật tuyên dạy rồi sẽ đồng thọ trì”.

 Đức Phật phán dạy:  “Lắng nghe, ta sẽ vì ông mà tuyên nói.
 Nầy Xá Lợi Phất!  Ý ông nghĩ thế nào?  Tôn giả Đại Mục Kiền Liên có được đại thần thông chăng?”.

 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Bạch đức Thế Tôn!  Ngày trước tôi từng nghe đức Như Lai tuyên bố rằng Tôn giả Đại Mục Kiền Liên là bực thần thông đệ nhứt trong hàng Thanh Văn”.

 Đức Phật phán dạy:  “Đúng như vậy.  Nầy Xá Lợi Phất!  Nay lại vì ông mà nói rộng về ví dụ.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Ví như chư Thanh Văn đông đầy cả cõi Đại Thiên như rừng rậm mía mè lúa đậu tre lau.  Chư Thanh Văn ấy dùng sức tinh tiến thế lực chớp nháng đồng thời hiển hiện thần thông biến hóa.  Muốn đem thần thông ấy so với thần thông của đức Như Lai, thì chẳng bằng một phần trăm, một phần ngàn, nhẫn đến chẳng bằng một phần ưu ba ni sa đà. Tại sao?  vì đức Như Lai đả được thần thông biến hóa ba la mật đệ nhứt vậy.

 Nầy Xà Lợi Phất!  Giả sử đức Như Lai lấy một hột cải ném xuống đất, chúng Thanh Văn ấy đồng thời hiển hiện thần thông biến hóa cũng chẳng lay động được hột cải ấy.  Tại sao?  Vì đức Như Lai đã được thần thông biến hóa ba la mật đệ nhứt vậy. 

 Lại nầy Xá Lợi Phất!  Đừng nói đến cõi Đại Thiên, giả sử tất cả chúng sanh trong hằng sa thế giới ở mười phương, những loài noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, có sắc, không sắc, có tưởng, không tưởng, phi tưởng phi phi tưởng đều là Thanh Văn thành tựu thần thông đệ nhứt như Đại Mục Kiền Liên.  Tất cả Thanh Văn ấy đồng thời đại hiển hiện thần thông biến hóa cũng chẳng lay động được hột cải mà đức Như Lai đả ném xuống đất ấy.  Tại sao?  Vì đức Như Lai đã được thần thông ba la mật đệ nhứt vậy.

 Đây gọi là đức Như Lai có đủ đại thần thông lực, có đủ đại oai đức lực, có đủ đại tông thế lực như vậy”.

 Lúc bấy giờ đấng Bạc Già Phạm lại bảo Ngài Xá Lợi Phất rằng:  “Nầy Xá Lợi Phất!  Ông có từng nghe thời kỳ phong kiếp khởi lên, có ngọn gió lớn tên là Tăng già đà.  Ngọn gió ấy đem cả cõi Đại Thiên nầy từ núi Tu Di, các biển lớn v.v... rời khỏi vị trí cao cả do tuần rồi làm nát ra bột chăng?”. 

 Ngài Xá Lợi Phất thưa:  “Ngày trước tôi ở trước đức Phật thân nghe nói việc ấy”.
Đức Phật nói:  “Nầy Xá Lợi Phất!  Đúng như vậy.  Lúc phong tai khởi lên, lại có ngọn gió lớn tên là Tăng già đa thổi đem cả cõi Đại Thiên những núi Tu Di biển lớn v.v... cao cả trăm do tuần rồi làm nát ra bột.  Hoặc thổi lên cao hai trăm do tuần, hoặc ba bốn năm trăm do tuần, hoặc ngàn hai ba bốn ngàn do tuần, hoặc đến vô lượng trăm ngàn do tuần rồi làm nát ra bụi nhỏ theo gió bay tản mất cả trọn không gì còn, huống là núi đá mà tồn tại được.  Ngọn gió ấy lại thổi tan cung trời Dạ Ma, cung trời Đâu Xuất, cung trời Hóa Lạc, cung trời Tha Hóa Tự Tại, cung trời Ma La, cung trời So Thiền, Nhị Thiền, nhẫn đến cung trời Tam Thiền, Biến Tịnh Thiên đều tan thành vi trần tản mất không gì còn.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử ngọn gió Tăng già đa ấy vụt nổi lên thổi y của đức Như Lai, thì chẳng thổi động được chút y chừng bằng sợi lông nhỏ, huống là thổi động được chéo y hay toàn cả cái y của đức Như Lai.  Tại sao?  Vì đức Như Lai đã thành tựu thần thông bất tư nghị, oai nghi bất tư nghị, diệu hạnh bất tư nghị, đại bi bất tư nghị vậy.

 Lại nữa, nầy Xá Lợi Phất!  Giả sử hằng sa thế giới mười phương có những luồng gió mạnh như vậy nổi lên sắp thổi tan các thế giới ấy.  Bấy giờ đức Như Lai dùng một đầu ngón tay mang các thế giới ấy đến xứ khác, hoặc làm cho gió ấy mất hết sức lực phải thổi vụt trở lại.  Mà ở nơi thần thông biến hóa và tất cả oai lực của đức Như Lai không hề tổn giảm.

 Nầy Xá Lợi Phất!  Thần thông của đức Như Lai chẳng thể nghĩ bàn khó nghe khó tin, chỉ có chư đại Bồ Tát mới tin nhận được và vâng thờ thanh tịnh không lầm không nghi, càng thêm hớn hở vui mừng phát ý tưởng hy kỳ”.

 Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

  “Giả sử các chúng sanh ba cõi
  Tất cả biến thành chúng Thanh Văn
  Đều được thần thông biến hóa lớn
  Đồng với Tôn giả Đại Mục Liên
  Như Lai có đại thần thông lực
  Lấy một hột cải ném xuống đất
  Tất cả Thanh Văn hiện thần thông
  Chẳng lay động được hột cải ấy
  Giả sử trong mười phương thế giới
  Số nhiều như số cát sông Hằng
  Ngọn gió Tăng già đa nổi lên
  Có thể thổi tan các thế giới
  Những ngọn gió Tăng già đa ấy
  Đem thổi y phục của Như Lai
  Tận thế lực gió chẳng động được
  Phần nhỏ y phục như đầu lông
  Đấng Đại Mâu Ni dùng một lông 
  Ngăn gió lớn ấy chẳng cho thổi
  Phật có đủ thần lực dường ấy
  Vô biên vô lượng như hư không.
 
 
 

Xem Tiếp Trang 2