71.
Ðui mắt
Thuở
xưa co một người đàn ông cưới hai người vợ, ba vợ chồng
nằm chung một giường. Nhưng thường khi anh chồng cảm thấy
muốn gần gũi hai chị vợ hai bên thật khó khăn: Hễ anh gần
gũi chị nầy thì chị kia nổi ghen đùng đùng không chịu
được, do đấy anh khổ não vô cùng. Sau đó anh quyết định:
Anh nằm chặn giữa hai người vợ hai bên, quyết định nằm
giữa mãi không xoay qua bên nào.
Một
hôm trời mưa, nhà thì dột nát, nước và bùn văng túa xua,
lọt vào hai con mắt của anh. Anh vẫn giữ vững quyết định
không thay đổi, không chịu nghiêng đầu qua một bên để
tránh. Anh cứ nằm yên không xoay trở bên nào cả, lại hy
vọng hai chị vợ hai bên che chở cho. Kết quả bất hạnh
thay, anh đui cả hai mắt!
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Có người thân cận với bạn tà, bắt
chước làm việc phi pháp. Phải bị sa đọa vào chốn tam đồ,
không thể tự cứu. Thường thường do nơi bạn tà, pháp ác,
mà tán mất con mắt trí huệ.
72.
Sưng môi
Thuở
xưa có một người cùng với vợ đi về nhà nhạc phụ, nhằm
ngay người nhà đang giã gạo. Khi vợ anh vào ra mắt cha mẹ
nàng, anh bèn lén ăn cắp một bốc gạo lớn bỏ trong miệng,
liền khi thấy chị vợ ra tìm anh để nói chuyện cho vui. Miệng
anh đầy những gạo, không thể trả lời, anh lại sợ vợ
biết. Xấu hổ quá! Anh ngậm cứng miệng lại không nói một
lời. Chị vợ lấy làm quái lạ: Tại sao anh không nói? Chị
thắc mắc muốn hiểu lý do, bèn dùng tay rờ hai bên má của
chồng chị, nhận thấy miệng anh sưng đội lên. Chị bèn
đến thưa với cha chị:
- Thưa
cha,
chồng con vừa đến nhà, đột nhiên phát sanh một chứng bệnh
sưng môi, không thể nói được.
Cha
chị nghe thế vội vã đi thỉnh một vị lương y. Vị lương
y đến xem và nói:
- Bệnh
nầy nặng lắm, phải mổ mới có thể trị lành.
Bây
giờ vị lương y cầm dao mổ trên má, gạo ngậm trong miệng
đổ ra ngoài. Sự thế như vậy ai cũng đều biết.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: người có lỗi cần phải nhìn nhận
để cải đổi, mới có thể giúp đở người cải tà, qui
chánh. Nếu sau khi phạm giới, làm ác, mà cứ che giấu không
chịu ra, không chịu phát lời sám hối, thì tội kết mỗi
ngày nặng thêm, quyết phải đọa lạc. Ðến khi mọi người
xét thấy, chỉ bày ra, ăn năn không kịp. Huống chi vô luận
sự bí mật gì trong đời, rồi cũng có ngày bại lộ. Cách
ngôn có câu: "Nếu muốn người không biết trừ khi phi mình
chớ làm". Chúng ta dại gì sợ chút xấu hổ, mà gây thành
trò cười cho kẻ bàng quan.
73.
Ngựa đen đuôi trắng
Thuở
xưa có một người cưỡi con ngựa ô dẩn đội binh đi truy
tầm bọn ăn trộm. Nhưng anh rất nhát gan, không dám tiến
tới trước để chiến đấu. Anh nghĩ ra một biện pháp rất
hay: Lấy máu thoa lên mặt rồi nằm trong đống tử thi giả
đồ chết. Con ngựa của anh bị người trộm dắt đi. Cuộc
đấu chiến kết thúc trước khi anh trở về nhà, anh bèn chặt
một cái đuôi của con ngựa chiến thắng đã chết đem về.
Thấy anh về người nhà hỏi:
- Sao
anh không cưỡi ngựa về?
Anh
đáp:
- Ngựa
tôi đã bị tử trận. Nay các ngươi xem! Tôi có mang đuôi
nó về làm kỹ niệm.
Người
nhà nói:
- Ngựa
của anh da đen, tại sao cái đuôi lại biến thành trắng?
Anh
biết sự giả dối của mình bị đưa ra ánh sáng, một mực
làm thinh không nói một lời.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: dối gạt người sẽ có ngày bị bại
lộ. Có một số người trong tâm thường nghĩ những hành
động hung ác, mà ngoài mặt đối hiện tướng hiền lành;
mục đích của bọn họ dối người để khoe khoang trí mưu
của mình; sự thật bao giờ cũng thắng hơn tài hùng biện.
Chung qui sự giả dối không sao khỏi bị bại lộ hoàn toàn.
74.
Mang bồn tắm
Thuở
xưa có một ông vua quyết định ban hành một thứ pháp luật:
bắt buộc phái Bà La Môn phải tắm rửa cho thân thể được
sạch sẽ, chẳng vậy thì sẽ bị phạt làm công việc khổ
cực nặng nề. Sau khi pháp luật ấy được chế định, bọn
Bà La Môn đi đâu cũng mang bồn tắm theo, khiến cho mọi người
thấy thế, tưởng họ là năng tắm rửa luôn. Giả như có
người đổ vào bồn tắm của họ một chút nước, thì bọn
họ đến chổ vắng người lén đổ đi. Sỡ dĩ bọn họ làm
như vậy là vì bọn họ muốn mờ dối vua để tránh khỏi
làm công việc cực nhọc, kỳ thật thân thể của họ không
nhờ mang bồn tắm theo mình luôn mà được sạch sẽ.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: nếu chỉ có phô trương bề ngoài mà
không có sự thật, kết quả tự dối mình, dối người, không
còn một chút tốt đẹp. Tăng chúng cạo đầu xuất gia ở
trong Phật pháp, nhưng quả chỉ có hình tướng bên ngoài,
trong không có thật đức; giới, định, huệ không tu, thì
cũng bọn Bà La Môn mang bồn tắm trên đây không khác.
75.
Giết lạc đà
Thuở
xưa có một người nuôi một con lạc đà; ngày nọ, anh đổ
lúa trong ghè cho nó ăn, sau khi nó đút đầu vào trong ghe lúa,
tuy được ăn lúa no nê, nhưng không thể rút đầu ra được.
Lúc ấy con lạc đà hoảng sợ phi thường. Anh cũng rất buồn
khổ! Có một cụ già thấy thế nói rằng:
- Thôi
anh! Ðừng buồn nữa, tôi có một phương pháp khiến nó rút
được đầu ra, nhưng cần yếu là anh phải nghe lời tôi dặn.
Anh
hỏi:
- Thưa
cụ phương pháp chi thế?
Cụ
già trả lời:
- Người
hãy nổ lực chém đầu con lạc đà, chẳng phải là rút đầu
con lạc đà ra một cách dễ dàng ư.
Nghe
xong, anh y lời cụ già chỉ bảo, quả nhiên đầu con lạc
đà bị chặt ra, đồng thời vì con lạc đà dãy dụa mà cái
ghè đựng lúa cũng bể luôn. Kết quả đầu lạc đà tuy rút
ra được, nhưng nó đã chết rồi lại thêm bể mất một
cái ghè nửa, anh bị thiệt hại nặng nề.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: người tu Phật pháp chí cầu đạo bồ
đề, cần phải hộ trì tịnh giới, đâu nên đắm mê theo
miếng mồi ngủ dục tanh hôi mà huỷ phá tịnh giới; đến
đỗi bẳn thế của tịnh giới cùng đạo quả tam thừa cả
hai đều mất, chỉ còn tội chướng đọa lạc tổn hao!
76.
Nông
phu mơ tưởng công chúa
Thuở
xưa có một người nông phu trai trẻ đến độ thành dạo
chơi, tình cờ thấy nàng công chúa rất đẹp, có thể nói
là bậc tuyệt thế giai nhân. Sau khi trở về, anh đêm ngày
mơ tưởng, nghỉ không ra biện pháp gì có thể cùng nàng trò
chuyện. Ngày qua ngày, mặt mũi anh trở nên bơ phờ, thân thể
tiều tuỵ, đau tương tư nằm mãi trên giường bệnh tình
mỗi ngày một trầm trọng. Cha mẹ và bạn hữu của anh lo
sợ vô cùng, hỏi:
- Vì
đâu anh phát chứng bệnh hiểm nghèo như thế?
Anh
trả lời:
Hôm
nọ tôi gặp một nàng công chúa xinh đẹp lạ thường, rất
muốn cùng nàng trò chuyện, nhưng không được toại lòng,
do đó ngày đêm tôi mãi tưởng nhớ, lo buôn mà thành bệnh.
Nếu tôi không thể cùng nàng gặp gỡ chuyện trò thì tôi
không sống được.
Bạn
hữu thân thích an ủi anh rằng:
- Chúng
tôi tìm hộ anh một phương pháp, khiến anh được cùng công
chúa luận đàm, anh hãy an tâm vui vẻ chớ có buồn rầu làm
chi.
Nghe
nói anh ta mừng rỡ bệnh cũng bớt lần. Qua hai ngày sau anh
được lành hẳn. Bây giờ bạn hữu, bà con thân thích mới
nói dối với anh rằng:
- Chúng
tôi đã thay thế anh nghĩ ra phương pháp ấy, nhưng hiện tại
công chúa chưa trả lời. Sau khi anh nghe thế cao hứng cười
to nói một mình rằng:
- Nàng
chắc chắn trả lời không mau thì chậm, ta gọi có lẽ nàng
đến ngay.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Trên đời nầy có rất nhiều người
ngu, không biết rõ sự tuần hoàn cho tuổi xuân, hạ, thu, đông
ra sao cả; thời tiết biến thiên cũng chẳng hiểu tí gì.
Nhằm thởi gian không thích hợp để gieo giống, lại tự ý
gieo giống xuống đất phì nhiêu, hy vọng gặt được lúa,
nhưng kết quả hoàn toàn thất bại nặng nề. Người đời
và ngoại đạo tu theo hạnh không chơn chánh, mà mong cầu quả
giác ngộ hoàn toàn; hoặc giả chỉ tu chút ít phước huệ,
liền tự cho là đầy đủ có thể chứng bồ đề. Số người
có quan niệm như thế cùng với người nông phu tưởng nhớ
công chúa đều là hạng sai lầm đáng thương.
77.
Tìm sữa
Thuở
xưa có những người ở tại biên thùy, chưa hề biết con
lừa ra sao cả, dù có gặp tận mặt cũng không nhận ra. Nghe
người ta đồn sữa lừa ngon tuyệt, nhưng bọn họ không ai
biết lừa, cũng không biết phương pháp nào để tìm cho ra
sữa. Sau đó bọn họ chia nhau đi tìm, kết quả tìm được
một con lừa đực. Bây giờ cả bọn tranh nhau, ai cũng muốn
uống sữa trước: Có người cắn trên đầu lừa, có người
nút tai, có người nút đuôi, có người dở chân, tin rằng
sữa sẽ từ những chổ ấy chảy ra. Nhưng bọn họ đều
thất vọng, không uống được một tí sữa lừa.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Một bọn ngoại đạo nghe nói hễ ai
tu hành sẽ được chứng quả, liền tự mù quáng ở nơi địa
phương sầm uất không phải chổ tu hành, tự ức kiến theo
tà đạo: nhịn đói, nhẩy vào lửa, lõa hình, tu theo các lối
tu khổ hạnh vô ích. Kết quả chỉ tự mình chuốc lấy sự
khổ não cho chính mình mà thôi.
78.
Ði không về rồi
Thuở
xưa có một người bảo con trong đêm tối:
- Ngày
mai dậy thật sớm, cha con mình đ chợ mua đồ dùng.
Người
con nghe thế ghi chắc vào lòng. Ðến ngày mai dậy thật sớm,
không hỏi ý cha, tự một mình anh ra chợ. Tới nơi anh không
biết đến đây để làm gì, lang thang qua lại, thân thể mỏi
mệt vô cùng, trong mình lại không có một đồng xu cắt bạc,
bụng đói như cào, mà khôg có tiền để mua thức ăn, nước
uống; đành phải trở về nhà. Ông cha vừa thấy mắng rằng:
- Mầy
thật là đồ ngu si vô trí, sao không chịu đợi tao cùng đi?
Tự ý một mình đi không về rồi, không được việc chi cả,
tự chuốc lấy sự khổ cực nhọc nhằn, tao có đời nào
bảo mầy làm thế.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Người tu trì Phật pháp, nhất định
phải nương gần thầy hay bạn lành, không nên tự ý mình
thông minh, trí thức, rồi tự mình mù quáng tu hành. Nếu không
chịu gần thầy hay bạn tốt, thì cùng với con người đi
không về rồi trên đấy giống nhau.
79.
Gánh ghế cho vua
Thuở
xưa có một ông vua ngồi trong cung cấm, tự cảm thấy buồn
buồn, muốn đến vười vô ưu du ngoạn, bèn bảo vị quan
hầu cận rằng:
- Người
hảy đem một chiếc ghế để trong vườn, ta muốn vào trong
ấy, ngoạn nước thuởng hoa.
Vị
quan nghe bảo biết rằng mình sẽ vác ghế đi, đây là chuyện
rất xấu hổ, bèn tâu với vua rằng:
- Tôi
không thể vác chỉ muốn gánh.
Vua
nghe rồi liền kêu người đem 36 cái ghế lại sắp thành một
gánh, để trên vai vị quan cho ông gánh ra vườn. Bây giờ
ông không gánh nổi, mà cũng rán hết sức gánh đi. Ðấy chỉ
vì ông sợ xấu hổ mất mặt một chút mà chuốc lấy sự
khổ não sấp trăm lần.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Người học Phật phải học theo hạnh
nhẫn nhục, cố gắng cải đổi tánh ngã mạn thói quen cố
chấp của mình. Giả sữ cứ mãi mê vẻ đẹp trên mặt, không
chịu cạo đầu xuất gia, kết quả phải chịu nhiều khổ
não.
80.
Uống thuốc nước rửa ruột
Thuở
xưa có một người bị đau ruột già, thầy thuốc khám bệnh
rồi cho biết: Cần phải rửa ruột mới có thể trị lành.
Sau khi thầy thuốc hòa trộn thứ thuốc nước rửa ruột xong,
ông bèn đi lấy cái thau đựng thuốc. Trong khi thầy thuốc
chưa trở lại, người kia bèn uống thuốc nước ấy sạch
trơn. Uống xong, y phát lên đau bụng dử dội, vừa lúc thầy
thuốc trở về, thấy thế lấy làm quái lạ, mới hỏi anh
rằng:
- Anh
làm sao thế?
Người
kia bèn đem câu chuyện uống thuốc nước rửa ruột thuật
lại cho ông nghe.
Ông
sửng sốt:
- Ông
thật khờ khạo hết chổ nói rồi, thuốc nước ấy chỉ
để rửa chớ uống làm sao được.
Ðoạn
ộng vội vàng lấy thuốc giải cứu cho người kia uống, khiến
cho mửa hết nước rửa ruột vừa uống kia, người ấy mới
khỏi nguy hiểm đến tính mạng.
**
Chuyện nầy tỉ dụ: Phàm ra làm việc chi không nên làm một
cách lộn ngược; người tu Phật pháp phải lựa pháp môn
thích hợp để tu trì, không nên tùy ý tu theo một cách lộn
xộn: Như tu về thiền quán, nếu là có, tu theo pháp bất tịnh
quán, trước tiên, thì phải tu bất tịnh quán nếu tùy tiện
tu pháp sổ tức hay pháp quán nào khác chẳng những không có
lợi ích gì, mà trở lại thêm tổn hại. Không chịu thưa
hỏi với thầy hay, tự mình điên đảo tu các pháp thiền
quán, thì không sao tránh khỏi điều nguy hiểm đáng thương.
