Chương
3
Quán
Từ Bi
Những câu sau đây cần được tụng lên. Tôi sẽ giải
thích thêm về từng đề mục để giúp cho việc quán tưởng
được dễ dàng. Bắt đầu, hãy chú ý vào hơi thở trong
giây lát.
Giờ
bắt đầu bằng câu thứ nhất:
MONG
CHO TÔI KHÔNG CÓ OÁN THÙ
Hãy quán sát xem ta đã có những oán thù, những mâu thuẫn,
ghét bỏ, giận hờn với ai. Nếu đã có những tình cảm
đó hoặc ở trong hiện tại hay quá khứ, ta cần quán tưởng
để chuyển hóa chúng thành lòng từ bi.
MONG
CHO TÔI KHÔNG LÀM TỔN HẠI AI
Hãy quán sát xem ta đã làm tổn hại đến chúng sinh nào
trong quá khứ hay có ý định làm thế. Nếu có, ta phải
thay đổi thế nào để việc đó đừng xảy ra nữa.
MONG
CHO TÔI KHÔNG BỊ KHỔ THÂN VÀ TÂM
Hãy quán sát xem ta đang có những vấn đề gì nơi thân tâm,
tìm ra những nguyên nhân sâu xa của chúng. Sau đó thực
hành buông xả khổ đau bằng cách không bám víu.
MONG
CHO TÔI CÓ THỂ BẢO VỆ HẠNH PHÚC CỦA MÌNH
Hãy quán sát xem hạnh phúc đối với ta là gì? Khi đã
chắc chắn hạnh phúc bao gồm những gì, ta phải làm gì để
bảo vệ nó khỏi bị phá hoại, đánh đổ?
MONG
CHO TẤT CẢ MỌI CHÚNG SINH ĐỀU KHÔNG CÓ HẬN THÙ
Chúng ta cũng cầu mong cho người khác có được những lợi
ích mà ta đã quán sát cho mình. Trước hết, chính ta
cần biết phải làm gì. Sau đó ta mới có thể giúp người
khác hành động như thế, và hạnh phúc của ta cũng sẽ lan
toả ra ngoài.
MONG
CHO TẤT CẢ CHÚNG SINH KHÔNG BỊ TỔN HẠI
Chúng ta cũng muốn chia xẻ với người khác những kinh nghiệm
ta đã trải qua. Nếu chúng ta tự tại, chúng ta cũng có
thể khiến tình cảm đó phát khởi nơi người khác.
Sự quán sát của ta bao gồm trong việc tìm ra phương cách
để ý nghĩ, lời nói và hành động của ta không làm thương
tổn ai.
MONG
CHO TẤT CẢ CHÚNG SINH KHÔNG BỊ KHỔ THÂN VÀ TÂM
Ở đây ta có thể xét xem tâm từ bi của ta đối với người
khác như thế nào? Chúng ta có thực sự đồng cảm với
họ không?
MONG
CHO TẤT CẢ CHÚNG SINH ĐỀU ĐƯỢC HẠNH PHÚC
Nếu ta có lòng thương yêu, bi cảm đối với người khác,
ta sẽ không bao giờ phá hoại hạnh phúc của họ.
Ta sẽ cẩn trọng, sẽ giúp họ bảo vệ hạnh phúc của họ.
Chúng ta cần quán sát xem mình thật sự có cảm nghĩ như thế
không, đến mức độ nào, và tìm cách phát triển thêm.
Hướng
Dẫn Quán Từ Bi – I
Bắt đầu, hãy chú ý vào hơi thở trong giây lát.
Hãy để tình thương tràn đầy trong tim cho bản thân và cho
tất cả những khổ đau (dukkha) đã xảy ra hay sẽ xảy ra
trong cuộc đời. Hãy cảm nhận sự thiếu vắng của
giác ngộ, cảm nhận những khó khăn trong thực tập.
Hãy để những cảm giác nầy bao trùm, che chở bạn.
Hãy truyền tình thương trong lòng bạn đến người ngồi cạnh
bạn. Hãy đồng cảm với những khổ đau đã và
sẽ xảy đến trong cuộc đời họ, đồng cảm với những
khó khăn họ phải đương đầu trong khi hành thiền. Hãy
làm cho người ấy cảm thấy được chăm sóc, thương yêu.
Hãy truyền tình thương đến tất cả mọi người trong thiền
đường. Hãy nhớ rằng tất cả chúng sinh đều khổ
đau. Hãy nhớ rằng tất cả mọi người đều muốn được
thương yêu, lo lắng. Hãy bảo bọc họ bằng tình thương
của bạn.
Hãy nghĩ đến cha mẹ của mình. Hãy thông cảm với những
khó khăn, đau khổ của họ. Hãy bao bọc họ bằng tình
thương, bằng sự đồng cảm, hãy biểu lộ lòng lo lắng,
quan tâm đến với họ.
Hãy nghĩ đến tất cả bạn bè của bạn, hãy để tình thương
yêu tràn đầy trong lòng. Hãy biểu lộ cho họ biết rằng
bạn quan tâm, thông cảm với họ. Hãy để tình thương
yêu đó bảo bọc họ.
Hãy nghĩ đến những người bạn hiềm khích. Hãy nghĩ
đến họ với tình thương trong lòng bạn. Hãy thông cảm
với những khó khăn, hạn chế, khổ đau ((dukkha) của họ.
Hãy để tình thương cảm nầy thực sự đến với họ, bao
bọc họ.
Hãy nghĩ đến tất cả những cuộc đời khốn khổù hơn
ta. Có thể họ đang nằm viện, ở trong tù, trong các
trại di tản, trong các nước bị chiến tranh tàn phá; có thể
họ đang đói, bị tàn tật, đui mù, không nơi nương thân,
không bạn bè thân thích. Hãy để tấm lòng tràn đầy
tình thương cảm của ta đến tất cả những người ấy,
hãy bao bọc, thông cảm, chia xẻû nỗi đau của họ, muốn
cứu giúp họ.
Hãy chú tâm trở lại bản thân, hãy để tình thương yêu
trùm phủ, bao bọc ta, hãy để ta có cảm giác được giúp
đở, thương yêu, chấp nhận, tự tại.
Cầu mong tất cả chúng sinh đều có lòng thương yêu lẫn
nhau.
Hướng
Dẫn Quán Từ Bi –II
Bắt đầu, hãy chú ý vào hơi thở trong giây lát.
Hãy phát khởi trong lòng niềm vui được có duyên đi theo con
đường đạo dẫn tới hạnh phúc, an lành, viên mãn tuyệt
đối. Cảm nhận niềm vui trong lòng ta, hãy để niềm
vui đó chan hoà trong ta.
Tiếp đến, hãy chia sẻ niềm vui với người tọa thiền cạnh
bạn, mừng cho họ cùng đi trên con đường đạo, cùng biết
hành đạo. Hãy để niềm vui đó bảo bọc, chan hoà trong
họ.
Hãy chia sẻ niềm vui đó đến với tất cả mọi người trong
thiền đường, hãy vui mừng rằng họ cũng có cơ hội để
tinh tấn hành thiền, đem pháp vào đời sống. Hãy để
niềm vui đó tràn lan đến tất cả mọi người.
Hãy tưởng nghĩ đến cha mẹ bạn. Hãy chia sẻ niềm
vui với họ về tất cả những gì họ trân trọng trong đời,
bất kể là bạn có đồng ý với họ hay không. Hãy vui
mừng rằng họ có những duyên lành trong cuộc sống.
Hãy để niềm vui đó chan hoà trong họ.
Hãy nghĩ đến những người gần gũi, thân cận với bạn.
Hãy vui niềm vui của họ, dầu đó là gì. Hãy vui mừng
biết rằng họ đã có được niềm vui, hạnh phúc trong đời.
Hãy để niềm vui đó chan hoà trong họ.
Hãy nghĩ đến bạn bè; hãy hoan hỷ với những thành tựu
của họ, với tất cả những gì khiến họ hạnh phúc.
Hãy tán thán tình bằng hữu. Hãy mang niềm vui đến với
họ, để niềm vui đó chan hoà trong họ.
Hãy nghĩ đến những người bạn hiềm khích. Hãy hoan
hỷ với những thành tựu, sở hữu của họ. Hãy mang
niềm vui đến với họ, để niềm vui đó chan hoà trong họ.
Hãy mở rộng lòng để mang niềm vui đến với tất cả mọi
chúng sanh. Hãy hạnh phúc với hạnh phúc của người.
Hãy vui, niềm vui của họ. Hãy chia sẻ niềm vui trong
lòng bạn với họ, để niềm vui đó chan hoà trong họ.
Hãy để niềm vui đó lan tỏa xa rộng.
Hãy chú tâm trở lại bản thân. Hãy để niềm vui chan
hoà trong lòng bạn, mang đến cho bạn những nghị lực, sức
sống mới, vì bạn đã nhận thức được rằng con đường
tâm linh là con đường đầy niềm vui viên mãn. Hãy để
niềm hạnh phúc vì đã phần nào được bước trên con đường
đạo chan hoà trong lòng bạn.
Cầu mong tất cả chúng sinh đều có lòng thương yêu lẫn
nhau.
Hướng
Dẫn Quán Từ Bi –III
Bắt đầu, hãy chú ý vào hơi thở trong giây lát.
Hãy tưởng tượng có một bông hoa sen trắng đang nở từng
cánh rộng trong lòng bạn. Giữa hoa, tỏa ra một luồng
ánh sáng vàng rực trùm phủ lấy bạn, mang đến cho bạn sự
ấm áp, sáng láng, một cảm giác tự tại, chan hoà niềm thương
yêu.
Hãy để luồng ánh sáng đó lan tỏa đến người đồng tọa
thiền cạnh bạn, mang đến cho họ sự ấm áp, sáng láng,
một cảm giác tự tại, chan hoà niềm thương yêu.
Hãy mở rộng lòng. Hãy để luồng ánh sáng đó bùng
phát mạnh hơn, lan tỏa đến mọi người trong thiền đường,
mang đến cho họ sự ấm áp, sáng láng, một cảm giác tự
tại, chan hoà niềm thương yêu. Như một quà tặng đến
họ.
Hãy nghĩ đến các vị thầy của bạn, dù họ còn sống hay
đã khuất. Hãy để luồng ánh sáng trong lòng bạn lan
tỏa đến họ, mang đến cho họ sự ấm áp, hạnh phúc, cảm
giác tự tại, chan hoà niềm thương yêu.
Hãy nghĩ đến bậc sinh thành của bạn, dù họ còn sống hay
đã khuất. Hãy để luồng ánh sáng trong lòng bạn lan
tỏa đến họ, mang đến cho họ tình thương và ánh sáng.
Hãy để tình cảm ấm áp, lòng biết ơn bao bọc họ.
Hãy nghĩ đến những người gần gũi, thân cận với bạn.
Hãy để luồng ánh sáng trong lòng bạn lan tỏa đến họ,
mang đến cho họ tình thương, sự thân thiện, hạnh phúc,
chan hoà tự tại mà không đòi hỏi họ phải trả đáp lại
bạn.
Hãy nghĩ đến những người bạn tốt của ta. Hãy để
luồng ánh sáng trong lòng bạn lan tỏa đến họ, mang đến
cho họ tình bằng hữu chân thật, thân ái, hạnh phúc, chan
hoà tình thương, lòng lo lắng cho họ, mà không đòi hỏi họ
phải trả đáp lại.
Hãy nghĩ đến những người bạn đã gặp gỡ hôm nay hay trong
quá khứ, dầu họ có quen biết hay là người xa lạ: hàng
xóm, bạn đồng nghiệp, người trên đường, ngoài phố, người
gặp gỡ trên chuyến du lịch. Hãy để luồng ánh
sáng trong lòng bạn lan tỏa đến họ, mang đến cho họ sự
thân ái, tình thương yêu, bày tỏ lòng quan tâm, chăm sóc đến
họ, biến họ thành một phần của cuộc đời bạn.
Hãy nghĩ đến những người gây khó khăn cho bạn, khiến bạn
khó gần gũi, thương yêu. Hãy nghĩ đến họ như một
người thầy. Hãy để ánh sáng trong lòng bạn lan tỏa
đến những người ấy, để không còn hiềm khích trong lòng
bạn. Hãy bày tỏ lòng biết ơn với họ vì đã tạo
cơ hội cho bạn thực tập, bằng tâm hỉ xả, bao dung.
Ban cho họ tình thương, lòng từ bi, vì biết rằng họ cũng
như ta, tất cả đều có cùng những nỗi khổ đau.
Hãy nghĩ đến những người cùng quê. Hãy mở rộng lòng
để ánh sáng vi diệu kia có thể lan tỏa đến họ, tràn vào
nhà họ, vào tim họ, chan hòa trong họ sự ấm áp, sáng láng,
tự tại. Ban cho họ tình thương, lòng từ bi, biến họ
thành một phần của cuộc sống, của trái tim bạn.
Hãy trở về nơi thân, hãy để ánh sáng vi diệu đó bao trùm
bạn với sự tự tại, đầy niềm vui, thỏa mái, thanh tịnh
từ nội tâm.
Hãy để làn áng sáng vi diệu đó trở về với bông sen đang
khép cánh. Hãy đặt bông sen đó giữa tim bạn, biến
nó thành một với trái tim bạn.
Cầu
mong tất cả chúng sinh đều được an lành.
Đức Phật đã nói đến bao nhiêu điều lợi ích khi ta thực
hành lòng từ bi. Ba điều đầu tiên là “Ta sẽ ngủ
ngon giấc, không mơ thấy ác mộng và thức dậy với tâm hồn
sảng khoái”. Tôi cũng mong các bạn ngủ ngon giấc, không
ác mộng, và thức dậy sảng khoái.
Năm
Điều Quán Tưởng Hằng Ngày.
Đức Phật khuyên ta mỗi ngày cần quán tưởng đến năm điều.
Tất cả chúng ta đều biết những điều ấy, nhưng ta thường
dễ quên. Ta thường tự dối rằng chúng không hiện hữu.
Để rồi khi chúng xảy ra, như một định luật, ta lại cho
đó là tai nạn, dầu chúng chỉ là những định luật tự
nhiên. Đây là quán tưởng, không phải thiền quán, ta
cần phân biệt hai thứ nầy.
Trong thiền quán, ta cố giữ tâm trụ vào một điểm, một
đề mục của thiền quán, để giúp cho tâm trở nên tĩnh
lặng, thanh tịnh, hòng có được sức mạnh để đạt được
tuệ giác.
Trong quán tưởng, chúng ta chọn một đề tài là một vấn
đề chung của nhân loại, không phải là vấn đề của cá
nhân, và xem chúng ảnh hưởng đến ta như thế nào. Phân
tích thái độ của ta đối với chúng. Chính các phản
ứng đó chuyển tải tầm quan trọng của vấn đề đến với
ta.
Quán tưởng có nghĩa là ta đào sâu một vấn đề, cho dầu
đó là một vấn đề ta đã quá quen thuộc, ta vẫn có thể
có những nhận thức mới về nó. Ta nhìn vấn đề ở
một khía cạnh khác. Chúng ta có thể có được tuệ
giác, vì đã bỏ được những suy nghĩ viễn vông, vì biết
chuyên tâm vào một vấn đề. Trí tuệ được phát triển
như thế đó: không phải là do suy nghĩ về một vấn đề,
mà quán tưởng đến chân lý của vấn đề, xem xét những
ứng dụng của nó trong cuộc sống của ta; nhìn dưới mọi
khía cạnh, kết nối nó với thực tế, để có được một
quan điểm mới mẽ hơn.
Có thể so sánh với việc ta ngồi ở cửa sổ quan sát một
cái cây, với việc ta đứng lên quan sát nó trở lại.
Trước ta chỉ thấy có nửa thân cây, sau đó ta có thể nhìn
cây toàn diện. Cây không thay đổi, nhưng cái nhìn của
ta về cây thì đã khác.
Tôi khuyên các bạn hãy xướng những câu sau đây, vì nó giúp
bạn dễ nhớ. Sau mỗi câu, tôi bổ túc thêm một số
điều để giúp bạn dễ quán tưởng hơn. Bạn không
cần phải tuân theo những điều ấy, vì chúng chỉ là phương
tiện để hướng dẫn. Nếu bạn có những cách khác,
cũng tốt thôi. Quán tưởng về nội tâm của riêng mình
sẽ hiệu quả hơn.
Trước hết hãy trở về với hơi thở trong chốc lát.
Xong, xướng những câu sau:
TÔI
SẼ BỊ HOẠI DIỆT, TÔI KHÔNG TRÁNH KHỎI SỰ HOẠI DIỆT
Trước hết hãy xét xem câu nầy có đúng sự thật không,
nếu đúng, xét xem trong cuộc sống ta có quan tâm đến điều
nầy không. Hãy xét xem trong tâm thức ta có phản đối
sự thật đó không? Ta có ước ao giá mà nó đừng xảy
ra. Nếu là thế, ta phải xét xem tại sao ta không tuân
theo định luật tự nhiên nầy.
THÂN
TÔI SẼ BỊNH, TÔI KHÔNG THOÁT KHỎI BỊNH YẾU
Lần nữa, ta lại xét xem điều đó đúng sự thật không?
Ta đã từng bao giờ bịnh hoạn chưa, ta có chắc không bịnh
nữa không? Điều nầy có nghĩa gì đối với thân, với
cái mà ta vẫn gọi là ‘tôi’. Thân ta có làm theo ý
ta không? Hay là nó chỉ nghe theo những luật riêng của
nó, khi bịnh yếu không cần hỏi đến ý ta?
TÔI
SẼ CHẾT, TÔI KHÔNG THOÁT KHỎI CỬA TỬ
Tất cả chúng ta đều biết đó là chân lý. Nhưng cần
phải xét xem ta có luôn nghĩ rằng điều đó có thể xảy
ra bất cứ lúc nào, xét xem ta có sống theo suy nghĩ đó không.
Hãy tự hỏi xem mình có chuẩn bị, có ở trong tư thế sẵn
sàng, nếu không, ta còn bám víu vào gì nữa? Chúng ta
cần làm gì để chuẩn bị cho cái chết, để cái chết không
còn là nỗi đe dọa của ta?
TẤT
CẢ NHỮNG GÌ TÔI COI LÀ QUÝ BÁU, LÀ NIỀM VUI, LÀ CỦA TÔI,
SẼ KHÔNG CÒN, SẼ ĐỔI THAY.
Hãy nhìn lại quá khứ, chúng ta có thể nhớ lại rằng có
những vật, những kỷ niệm, những hoàn cảnh, những con người
mà ta trân quý, yêu thương, đã thay đổi, đã hoại diệt.
Nếu thế, những thứ bây giờ ta trân qúy sẽ ra sao?
Liệu chúng có ở bên ta mãi?
Điều
Ghi Nhớ Thứ Năm: Nghiệp
TÔI
LÀ CHỦ CỦA NGHIỆP
Khi ta chấp nhận sự thật nầy, ta sẽ có trách nhiệm với
tất cả những gì xảy ra cho ta. Chúng ta cần quán tưởng
xem ta có thực sự là chủ của nghiệp, để buông bỏ bất
cứ ý nghĩ nào cho rằng người khác đã tạo ra điều gì
đó cho ta.
TÔI
THỪA TỰ NGHIỆP CỦA MÌNH
Mỗi chúng ta tự tạo ra nghiệp của mình. Nếu chúng
ta luôn ghi nhớ điều đó, thường suy tưởng về điều đó,
ta sẽ thấy dễ làm điều thiện, điều hữu ích.
TÔI
SINH RA DO NGHIỆP CỦA MÌNH
Chính ước muốn được có mặt, được sống khiến ta sinh
ra trong hoàn cảnh của mình. Hòan cảnh đó là một kinh
nghiệm học hỏi của ta.
TÔI
LIÊN HỆ VỚI NGHIỆP CỦA MÌNH
Ở đây ta có thể quán rằng nghiệp là liên hệ thân thích
nhất, gần gũi như da thịt của mình. Đó là điều ta
phải chấp nhận, phải sống với nó.
DẦU
TÔI TẠO NGHIỆP THIỆN HAY ÁC, TÔI SẼ LÀ NGƯỜI PHẢI LÃNH
CHỊU
Nhận thức nầy mang chúng ta trở lại với thực tại, khi
biết rằng ta không ngừng tạo nghiệp, và thường là ta phải
chịu quả ngay sau đó, do ta tự tạo ra cho mình.
