QUY Y
Tín
đồ Phật giáo là một người bị thôi thúc bởi động cơ
lo sợ phải chịu đau khổ trong vòng luân hồi sanh tử và
trong sự chuyển sinh vào cảnh giới thấp hơn mà quay về quy
y với Tam bảo: Phật,Pháp (giáo pháp) và Tăng (đoàn thể những
người tu hành).Người Phật tử,xuyên qua kinh nghiệm tu hành,biết
rằng Tam Bảo có năng lực hỗ trợ họ khỏi bị đọa lạc
xuống cảnh giới thấp.Vị sư Po-to-Wa[1] vào thế kỷ thứ
mười một có lần nói rằng khi ngài viếng thăm một tu viện:
dù trong số những vị tu sĩ cao niên đang ngồi cầu nguyện
trong ấy,vẫn có vài vị chưa hẳn đã là những Phật tử.Rất
nhiều người trong họ thiếu sự hiểu biết thích đáng về
Tam Bảo.Vì quy y là tăng cường nguyện vọng thành tựu Niết
Bàn.
“Phật”
là một bậc hoàn toàn thoát ly mọi phiền não và lỗi lầm,là
đặc chất của tất cả mọi phẩm hạnh cao quí,là một bậc
đã đạt được trí tuệ viên mãn siêu việt để có thể
loại trừ được mọi vô minh tăm tối. “Pháp” là kết
quả của sự giác ngộ của ngài.Sau khi chứng ngộ, Đức
Phật giảng dạy,và điều mà ngài giảng dạy, được gọi
là Phật pháp. “Tăng” được hình thành từ đoàn thể những
người tu hành theo giáo pháp truyền thừa bởi Đức Phật.Trên
đây là định nghĩa căn bản của Tam Bảo.Phạm vi sinh hoạt
của Đức Phật là thuyết pháp và khai hiển chánh đạo giác
ngộ.Hoạt động hay chức năng của giáo pháp là diệt trừ
đau khổ và nguyên nhân gây khổ: phiền não.Chức năng của
đoàn thể Tăng già là hoan hỷ đảm trách sứ mệnh hoằng
pháp và tu hành theo giáo pháp.Bạn nên quy ngưỡng tôn kính
Phật. Đối với pháp bạn cần có thái độ khát vọng cầu
thỉnh để nỗ lực tạo được phần nào kinh nghiệm cho chính
nội tâm mình;và bạn nên quy ngưỡng tăng đoàn như các thiện
hữu cao quý dìu dắt mình trên quá trình của chánh đạo.
“Phật” là vị đại đạo sư chỉ bảy cho ta hướng đến
con đường giác ngộ. “Pháp” là thật sự quay về nương
tựa vào nơi mà ta có thể tìm thấy được sự bao che,bảo
hộ tránh khỏi mọi khổ đau ách nạn,và “Tăng” thì
bao gồm những thiện tri thức trong suốt mỗi giai đoạn của
con đường tu tập đạo chân chính giác ngộ.
Một
trong những lợi ích khi quy y là có thể thanh tịnh được
mọi tội,mọi nghiệp tạo tác từ quá khứ.Bởi vì quy y sẽ
buộc ta phải tuân theo những điều hướng dẫn của Đức
Phật để tiến bước trên con đường của những hành vi
lương thiện. Đa số những hành vi xấu ác mà bạn đã lỡ
phạm trong quá khứ đều có thể được giải trừ hoặc giảm
khinh;còn công đức tích lũy thì được gia tăng.Quy y với
Tam Bảo,chẳng những ta được sự hỗ trợ để tránh đi
những tổn hại trong hiện đời mà còn tránh được cảnh
đọa lạc thống khổ trong cảnh giới thấp hơn và có thể
nhanh chóng đạt thành Phật quả.Không bao giờ được từ
bỏ Tam Bảo dù phải trả giá bằng chính thân mạng của ta.
Ở Tây Tạng đã xảy ra nhiều trường hợp Trung Cộng đã
tìm cách cưỡng bách người dân từ bỏ tín ngưỡng.Nhiều
người đã bày tỏ thà chịu hy sinh tính mạng chứ không thể
bỏ được niềm tin tôn giáo Đây mới đích thực là sự
phát tâm quy y chân chánh.
Ngài
Tsong-Kha-Pa nói: nếu sự sợ hãi[2] và lòng xác tin[3] của
bạn chỉ là lời nói không thôi thì quy y cũng chỉ là ngôn
ngữ suông.Nhưng nếu sự lo sợ và niềm tin vững chắc vào
Tam Bảo của bạn dựa trên nền tảng và dựa vào gốc rễ
sâu dầy rằng Tam Bảo có khả năng bảo hộ bạn tránh khỏi
niềm lo sợ như vậy thì sự quay về nương tựa của bạn
cũng sẽ có năng lực rất cao.
Chính
bản thân những đối tượng mà ta quy y cũng phải đạt được
cảnh giới hoàn toàn không còn sợ hãi và khổ lụy nữa.Nếu
chính những đối tượng ấy còn chưa đạt được đến cảnh
giới như vậy thì họ không thể nào có đủ năng lực hỗ
trợ chúng ta; giống như người đang ngã quỵ không thể giúp
bạn đứng lên được.Vì thế,những đối tượng mà ta trông
chờ được bảo vệ cần phải thoát khỏi mọi khổ đau sợ
hãi:nếu không thì họ cũng chẳng có khả năng cho dù bị
có tâm nguyện muốn bảo hộ chúng ta. Đức Thích Ca Mâu Ni
Phật không những đã tự thoát ly mọi khổ đau sợ sệt mà
Ngài còn có năng lực thiện xảo vô thượng có thể hướng
dẫn mọi loài chúng sanh tiến bước trên con đường chân
chính để được khai ngộ.Ta có thể thấu hiểu điều này
dựa trên những giáo pháp khác nhau mà Đức Phật đã tùy
ứng giảng dạy theo căn cơ sở thích và khuynh hướng của
mọi loài chúng sanh.Ngài đã lưu lại nhiều giáo pháp có thể
đáp ứng cho chúng ta với bất cứ trình độ tri thức nào.Khi
đã liễu ngộ được tầm mức quan trọng của sự việc như
vậy,ta cũng sẽ tùy hỷ tán thán mọi tôn giáo trên thế giới,bởi
vì mục tiêu tối thượng của những giáo điều của họ
cũng chỉ là giúp đỡ tha nhân.Ngài Tsong-Kha-Pa nói: Nếu
bạn tưởng nghĩ đến những đặc chất vĩ đại đã cụ
thể hóa đối với ba đối tượng ấy thì không thể nào
bạn không được hỗ trợ che chở. Điều ta cần có là cảm
giác sợ hãi cùng cực đối với những thống khổ của cảnh
giới thấp và vững tin rằng Tam Bảo có năng lực bảo vệ
chúng ta khỏi khổ.Ta phát khởi lòng tin kiên định này xuyên
qua sự quán chiếu các phẩm hạnh cao thượng của Phật,Pháp
và Tăng.
Lòng
từ bi của chư Phật thì không có thiên vị.Ngài chẳng hề
phân biệt trong số những hữu tình chúng sanh ai đã giúp hoặc
ai đã không giúp Ngài.Ngài nỗ lực hành hoạt “cho” và
“vì” sự an vui phúc lợi của chúng sanh một cách vô tư
không thiên vị.Những công hạnh như vậy chỉ có Chư Phật
mới được toàn bích.Vì thế nơi nương tựa quy y chính là
Đức Phật và nhiều hình thức hóa thân xuất phát[4] của
ngài cùng với những giáo pháp đã được truyền dạy,cũng
như tất cả đoàn thể những người đã học theo và dấn
thân tu hành theo ngài đều chính là nơi nương tựa để quy
y.
Kim
ngôn của Chư Phật trùm khắp đến nỗi nếu ngài được
hỏi một hoặc nhiều điều khác nhau cùng một lúc,kinh sách
nói rằng ngài có khả năng thấu triệt nội dung tinh yếu
của vấn đề và có thể dùng một câu giải đáp duy nhất
mà kết quả nội dung trả lời có thể tương ứng nhất
trí với từng trình độ lý giải của người hỏi.
Trí
huệ Phật có thể thấu triệt được mọi hiện tượng theo
định ước,truyền thống tập tục một cách tuyệt đối
giống như xem mọi sự vật trong lòng bàn tay của ngài.Do đó,
mọi đối tượng tri thức đều có thể liễu tri và
nằm gọn trong tuệ giác siêu việt của Đức Phật.
Tâm
Phật bao tùm tất cả,là Nhất Thiết Trí.Tâm trí Phật không
có một biệt lệ nào trong việc thấu triệt vạn hữu sum
la (mọi hiện tượng thế giới) vì ngài đã đạt đến được
cảnh giới hoàn toàn thoát ly mọi chướng ngại của tri thức.Các
chướng ngại của tri thức là những dấu ấn hoặc những
khuynh hướng thiên lệch còn sót lại trong nội tâm bởi phiền
não từ vô thỉ đến nay: đó là sự vô minh đối với bản
tánh thực tại,sự tham đắm chấp trước,và lòng sân hận.Khi
rũ bỏ hết những nét in ấn trên đây,ta sẽ đạt đến cảnh
giới Nhất Thiết Trí bởi vì ta không còn vướng mắc bởi
bất cứ chướng ngại tri nhận nào.Khi nội tâm đã đạt
đến Nhất Thiết Trí,tâm linh ta sẽ liễu tri được vạn
hữu vũ trụ một cách vô chướng ngại.
Khi
chứng kiến niềm đau nỗi khổ của mọi loài chúng sanh,tâm
Phật tự nhiên cảm kích và bừng lên một lòng bi mẫn bất
tận.Khởi đầu của Bồ Đề đạo,Chư Phật phát khởi tâm
từ bi rộng lớn đối với tất cả chúng sanh,và đã khai
triển tâm từ bi ấy đến cứu cánh tuyệt đích xuyên suốt
quá trình tu hành.Từ Bi Tâm,một trạng thái tâm linh có phẩm
cao đạo hạnh dựa trên bản tánh hằng sáng của nội tâm,có
khả năng tăng trưởng một cách vô tận.
Chư
Phật luôn dùng thân,ngữ và ý trong việc mưu cầu lợi ích
cho chúng sanh.Các ngài đáp ứng nguyện vọng và dẫn đạo
chúng sanh trên từng giai đoạn tu hành bằng phương tiện thiện
xảo thích ứng với tùy loại như cầu,sở thích,căn cơ khác
nhau.Ngài Tsong-Kha-Pa nói rằng nếu bạn có niềm tin vững chắc
nơi “Phật” thì nhờ sự nhớ tưởng đến các phẩm
hạnh khác của ngài và lòng nhân từ vô lượng của ngài
mà niềm tin đối với “Pháp” là lời khai thị và “Tăng”
là đoàn thể những người tu hành sẽ tự nhiên phát sinh.Như
thế, toàn bộ luật nghi,quy phạm trong kinh điển Phật giáo
sẽ như là lời khuyên bảo cho mỗi cá nhân.Vì thế khi phát
khởi lòng tin tưởng kiên định nơi Phật thì bạn cũng sẽ
phát khởi niềm tin sâu xa đối với những giáo pháp của
ngài.
Bạn
không nên chỉ trích phê bình tượng đắp hoặc hình Phật
bất kể các tôn tượng đó được làm bằng chất liệu gì
hay hình trạng thế nào.Bạn hãy kính trọng tôn tượng như
kính trọng Chư Phật.Khi đã quy y Phật rồi,bạn không nên
quan tâm đến hình tướng mà chỉ nên kính trọng các tôn
tượng bất kể tôn tượng ấy được làm thành bằng
chất liệu gì.Bạn tuyệt đối không dùng tượng Phật để
buôn bán hoặc để thế chấp vay mượn.
Có
lần ngài Atisha được một trong các vị đệ tử của ngài
yêu cầu Ngài bình phẩm về tôn tượng của đức Bồ Tát
Văn Thù Sư Lợi,vị Bồ Tát đại biểu cho đại trí và nói
rằng nếu ngài Atsha nghĩ rằng pho tượng này đẹp thì ông
sẽ mua ngay.Ngài Atisha bảo rằng: Không nên bình phẩm về
thân tướng Bồ Tát Văn Thù nhưng pho tượng này chỉ đạt
được mức độ trung bình nếu xét về khía cạnh nghệ thuật
điêu khắc.Và rồi Ngài Atisha bảo rằng khía cạnh thủ công
điêu khắc hoàn toàn ở mức trung bình,dường như Ngài ngụ
ý là pho tượng trông không được đẹp lắm.Do đó,những
người nghệ sĩ điêu khắc cần nên hết sức cẩn tắc.Những
điêu khắc gia mang trọng trách rất lớn kho tô vẽ hoặc điêu
khắc nhằm làm thế nào để các Phật tượng được tướng
hảo trang nghiêm.Nếu không thì sẽ rất nguy hiểm bởi vì
có nhiều người đã tự tích tập nghiệp chứng bất thiện,chỉ
vì không thể nhịn cười được trước những hình tượng
kỳ dị không cân xứng.
Phương
pháp hướng dẫn ta đạt đến cảnh giới Nhất Thiết Trí
là Đạo Đế. Đạo Đế và Diệt Đế đã tạo thành một
sự quy y chân chính-Phật Pháp.Phật Pháp là điều mà ta không
thể hấp thụ,thấm nhuần ngay tức khắc được mà cần phải
được chứng nghiệm xuyên qua một tiến trình dài lâu.Trong
tiến trình quy y tu tập,bạn phải hết sức khéo léo để
hành thiện đồng thời cần tránh xa các hành vi xấu xa tiêu
cực. Đó gọi là thực hành theo giáo pháp Phật.Nếu khiếp
sợ những nỗi thống khổ ở các cảnh giới hạ đẳng thì
bạn nên chuyển hóa và ngăn ngừa tâm thức mình đừng để
sa vào các hành vi bất thiện thường khiến bạn bị đọa
lạc. Điều này tùy thuộc rất nhiều vào sự tu hành của
bạn có nghiêm cẩn không?Hoặc bạn có quyết chí tích tập
công đức và tránh xa những hành vi tổn đức không?Và điều
này cũng còn tùy thuộc vào điều, đó là bạn có tin tưởng
sâu xa vào luật nghiêp báo hay không?
Có
hai loại kinh nghiệm khác nhau; ưa thích và không ưa thích;
và loại nào cũng có căn nguyên riêng của nó.Sự đau khổ,một
loại kinh nghiệm không ưa thích, được gọi là vòng tuần
hoàn luân hồi (samara),có căn nguyên xuất phát từ các phiền
não và ác nghiệp, đã ép buộc chúng ta phải tạo nghiệp.Hình
thức mong cầu một sự hân lạc,một niềm hạnh phúc chân
thật; đó là một loại kinh nghiệm ưa thích,và cũng chính
là cứu cánh Niết Bàn và tất cả đều là thành quả của
sự tu hành Phật pháp.Còn căn nguyên của đau khổ và đọa
lạc xuống cảnh giới thấp kém hơn là mười ác nghiệp (tường
thuật ở chương thứ 7).Sự giàu có phong lưu và thác sanh
vào cảnh giới tốt đẹp đúng như sự mong muốn là do trì
giới thanh tịnh hoặc do tu hành theo mười thiện hành. Để
tránh bị thọ sanh và thọ khổ ở cảnh giới thấp kém hơn,bạn
phải diệt trừ tận gốc nguyên nhân đau khổ ấy bằng cách
chuyển đổi thân ngữ, ý hướng về hành vi lương thiện
đạo đức.Trình độ cả quyết nghiêm mật tu hành của bạn
tùy thuộc rất nhiều nơi niềm tin sâu xa vào luật nhân quả;
vả chăng bạn có hoàn toàn tin tưởng rằng những khổ họa
không như ý là hậu quả của các hành vi tiêu cực; và tin
rằng các thành quả như ý, chẳng hạn như: hạnh phúc,hỷ
lạc,giàu sang đều là quả báo của các hành vi tích cực
chánh chân.Vì thế, điều tối trọng yếu trước tiên,là
hãy phát triển niềm tin kiên định rằng pháp tắc nghiệp
báo không thể sai lầm được.
Quy
y Phật pháp,như một lời phát nguyện để khẳng định;người
Phật tử cần tỏ bày sự ngưỡng trọng đối với các kinh
sách Phật giáo.Bạn không nên bước ngang qua dù là một trang
kinh,và Pháp bổn thì cần phải được cất giữ nơi
sạch sẽ.Bạn không nên có thái độ chiếm hữu,buôn bán
hay cầm thế kinh sách để vay mượn.Không nên mang kính đeo
mắt và bút viết đặt trên kinh điển.Khi lật trang kinh,bạn
không nên liếm tay.Tương truyền,mỗi khi có người mang Pháp
bổn đi ngang qua thì ngài Geshe Chen-nga-wa[5] thường đứng lên;sau
này vì tuồi tác lớn,ngài không làm sao đứng lên cung tống
được thì ngài thường lặng yên chắp tay tỏ ý tôn kính.Khi
ngài Atisha còn ở tây bộ Tây Tạng,có một vị hành giả
Mật Tông chưa từng thỉnh pháp với ngài.Một hôm,ngài Atisha
chứng kiến một tăng nhân Tây Tạng khác đã dùng thức ăn
trong răng mình để làm dấu trang sách kinh đang đọc.Ngài
Atisha bảo vị kia không nên làm như vậy.Kết quả là vị
hành giả Mật Tông quá cảm kích trước sự quyết tâm quy
y và phụng hành giới luật học xứ của ngài Atisha,nên tương
truyền rằng vị hành giả Mật Tông sau này đã trở
thành đệ tử của ngài Atisha.Chúng ta cũng nên tin Tăng Bảo,
đoàn thể của các bậc tu hành.Khi nói đến tăng già,chủ
yếu là ta đề cập đến những bậc tôn kính trong đại chúng
vì nhờ cần mẫn chuyên tu mà đã liễu ngộ được Phật
pháp ngay chính từ trong nội tâm và đã thấu triệt được
bản tính của mọi thực tại.Tăng Bảo chân chính là những
người thường xuyên thực hành Phật pháp; những người duy
trì thích đáng cá giới thể; những người rất xuất sắc
trong việc trì giới; những người luôn chân thành chánh trực,tâm
tư thì thuần tịnh và ngập tràn từ bi.
Quy
y tăng rồi,bạn tuyệt đối không nên thóa mạ bất cứ vị
tăng hay ni nào đang theo đuổi đời sống xuất gia.Hãy tôn
kính họ và không nên phân biệt phái hệ hoặc tranh đua cao
thấp ngay chính trong tăng đoàn với nhau. Ở những nơi như
Thái Lan,Tăng Bảo rất được quý kính.Vì được mọi người
kính trọng, nên các tăng sĩ không nên cư xử kém thanh nhã
khiến người tại gia bị mất niềm tin.Thông thường,tôi
không nghĩ phải cần có một đoàn thể tăng sĩ đông đảo
to lớn như ở Tây Tạng trước kia mới tốt.Dù chỉ là một
đoàn thể nhỏ gồm những vị tăng thuần chánh thanh tịnh
cũng còn tốt đẹp hơn.Trở thành tu sĩ hay không chỉ là một
vấn đề lựa chọn cá nhân;nhưng sau khi lựa chọn con đường
xuất gia làm một vị tăng hay ni rồi, điều đương nhiên
là tốt hơn không nên làm ô danh đạo.Nếu không,không những
chỉ bất tịnh cho chính bạn mà còn đồng thời khiến người
khác thối thất tín tâm và tích lũy ác nghiệp một cách vô
ích.Tương truyền ngài Drom-ton-pa không hề bước ngang dù chỉ
là một mảnh vải đỏ hoặc vải vàng bởi nó tượng trưng
cho y bào tăng ni.
Ngài
Tsong-Kha-pa dạy rằng: Bắt đầu thọ tam quy là bước vào
ngưỡng cửa của Phật giáo.Nếu sự quy y của chúng ta thực
sự được cảm nhận một cách sâu đậm chứ không phải
chỉ là những ngôn từ suông thì chúng ta sẽ không còn cảm
thấy bị thương tổn trước những hãm hại ác độc của
loài người và điều này sẽ trợ duyên cho việc tu hành của
chúng ta được trở nên dễ dàng. Đã hiểu rõ được những
ích lợi này rồi, ta hãy cố gắng nung nấu nỗi lo sợ bị
khổ và hãy dõng mãnh phát khởi tín tâm kiên định vào khả
năng phò trợ của Tam Bảo trong việc giúp tu thoát khổ.Ta
hãy cố gắng để sự hành trì tu tập trong ý nghĩa quy
y càng kiên cường càng tốt và tuyệt nhiên không nên vi phạm
giới luật đã tiếp thọ.Vì thế,với sự tỉnh thức trước
cái chết và niềm lo sợ các cảnh giới thấp kém hơn,ta sẽ
khám phá rằng Tam Bảo có năng lực che chở ta,rằng Tam Bảo
là cội nguồn chân chính để ta quy y nương tựa.
Phật
là vị đạo sư chỉ dạy cách quy y chân chánh và Tăng già
giống như là những người bạn đồng hành hướng dẫn con
đường tiến đến giác ngộ.Thọ giới quy y chính thật ra
là quy y với Giáo pháp bởi vì nhờ sự liễu tường giáo
pháp mà ta trở nên tự tại giải thoát khỏi mọi khổ đau.Phật
pháp gồm có Diệt Đế và Đạo Đế.Sự vắng mặt của phiền
não hoặc ly trừ được phiền não gọi là Diệt Đế (Chỉ
Diệt).Nếu ta không áo dụng một phương thuốc thích đáng
để sửa đổi lỗi lầm và đối trị phiền não thì chúng
sẽ tiếp tục sanh khởi.Nhưng,một khi phiền não đã được
khai trừ tận gốc rễ với phương thuốc giải khổ thì nó
sẽ không bao giờ phát khởi trở lại nữa. Cảnh giới như
thế,nghĩa là thoát vòng phiền não hay diệt trừ sự ô nhiễm
trong tâm linh, được gọi là một loại Chỉ Diệt.Một cách
đơn giản,những gì ta muốn buông bỏ,chẳng hạn như khổ
và căn nguyên của khổ, đều có thể vận dụng sức đối
nghịch để giải trừ buông bỏ chúng được.Sự Chỉ Diệt
cuối cùng còn được xem như là Niết Bàn, đó là một cảnh
giới hoàn toàn tự do giải thoát.
Chư
Phật,những bậc toàn nhiên chứng ngộ thì bất khả tư nghì
( không thể nghĩ bàn); Phật Pháp,những lời dạy của Chư
Phật,là bất khả tư nghì,và Tăng cũng bất khả tư nghì.Vì
thế, nếu bạn phát khởi lòng kính tín bất khả tư nghì
,thì kết quả cũng sẽ bất khả tư nghì.
Trong
kinh dạy rằng: Nếu có thể thực hành để có thể trông
thấy được những ích lợi của sự phát tâm quy y Tam Bảo
thì toàn thể vũ trụ cũng quá nhỏ để gồm thâu các sự
ích lợi ấy,ví như đại hải không thể đo lường bằng
bàn tay của bạn.Dùng chánh niệm để quán chiếu những lợi
ích thù thắng này, bạn hãy hoan hỷ với những cơ hội được
cúng dường và cơ hội quy y Tam Bảo.Và bạn có thể làm giảm
nhẹ những ảnh hưởng của các hành vi bất thiện và nghiệp
chướng.Tất cả những hành vi bất thiện và nghiệp chướng
kể trên sẽ được hoàn toàn tiêu trừ và bạn sẽ được
xem như là một chúng sanh cao siêu toàn bích,một “hoàn nhân”
hay một “vô thượng nhân” làm đẹp lòng Tam Bảo.
[1]
Po-To-Wa:Bác Đa Va
[2]
Dịch chứ: sợ hãi luân hồi đau khổ
[3]
Dịch chú:niềm tin vững chắc vào Tam Bảo
[4]
Chú thích của dịch giả: đó là Phật pháp,xá lợi,kinh tượng
v.v
[5]
Geshe Chen-nga-wa:Cách Tây Gian Nga Wa
