NAM
MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT
Kính
bạch chư Tôn đức,
Kính
thưa quý Đại biểu,
Thưa
toàn thể Hội nghị,
Cho
phép chúng tôi, thay mặt Viện Nghiên cứu Phật học Việt
Nam, kính gởi đến chư Tôn đức, quý Đại biểu và toàn
thể Hội nghị lời chào mừng trân trọng và lời cầu chúc
tốt đẹp nhất.
Kính
thưa Quý vị,
Cuộc
sống luôn đặt ra những vấn đề buộc chúng ta phải quan
tâm giải quyết. Mỗi lúc, mỗi thời, các vấn đề không
ngừng phát sinh, ngày càng nhiều, càng phức tạp, cứ chồng
chéo lên nhau, khiến chúng ta có cảm giác rằng không bao giờ
chúng ta có thể giải quyết hết. Cái này hiện diện kéo
theo cái kia, cái kia sinh bao hàm cái nọ, nhân quả nối kết
trùng trùng, khiến một vấn đề phát sinh dường như bao hàm
mọi vấn đề. Thật là phức tạp.
Đức
Phật Sakya Muni từng dạy: “Này Ànanda, chính vì không giác
ngộ, không thâm hiểu pháp Duyên sinh này mà chúng sanh hiện
tại bị rối loạn như một ổ kén, rối ren như một ống
chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja, không thể nào
ra khỏi khổ xứ, sanh tử.”
Lời
tuyên bố trên của Đức Phật cho thấy Phật giáo ý thức
rất rõ tính phức tạp của các vấn đề nảy sinh trong một
thế giới được xem là trùng trùng duyên khởi như thế giới
của chúng ta, đồng thời cũng gợi mở một hướng tiếp
cận và giải quyết xác đáng bằng việc kêu gọi con người
sự nắm bắt quy luật Duyên sinh của mọi hiện hữu.
Đức
Phật dạy chúng ta nắm bắt quy luật Duyên khởi để hành
động hay quyết định mọi vấn đề liên quan đến đời
sống của chúng ta. Chúng ta có thể nói rằng Duyên khởi là
nguyên lý nhân quả phổ quát theo đó mọi sự việc hay hiện
tượng phát sinh và kết thúc đều do nhân duyên. Nguyên lý
này bảo cho chúng ta rằng tất cả mọi sự việc hay hiện
tượng đều do nhân duyên mà sinh, chuyển biến vô thường,
không có tự tánh độc lập hay ngã. Con người và cả thế
giới này cũng do duyên sinh, chuyển biến vô thường, không
có tự tánh độc lập hay ngã. Đây là nguyên lý mà chính
Đức Phật Sakya Muni đã tự thân chứng ngộ và tuyên thuyết,
và dựa vào đó mọi tư duy và hành xử Phật giáo đã được
đặt để và vận dụng xuyên suốt mấy ngàn năm qua.
Do
chứng ngộ sự thật Duyên khởi, Đức Phật không lẫn tránh
hiện thực của mọi vấn đề phát sinh mà trong mọi hoàn
cảnh Ngài luôn luôn an nhiên tích cực làm tất cả mọi việc
tốt lành cho cuộc đời. Ngài cho rằng đã là con người thì
phải chịu quy luật sinh diệt già, bệnh, chết, nhưng con người
có thể sống hạnh phúc an lạc và xây dựng cuộc sống an
lạc trên cõi đời này nếu biết cách. Vấn đề là định
hướng hành động thế nào trước một quy luật như vậy.
“Không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ
tâm ý trong sạch” – đấy là lời khuyên hành động của
Đức Phật. Nhận thức quy luật Duyên sinh vô thường về
tự thân và về cuộc đời cho phép chúng ta đi đến một
quyết định hành động như vậy.
Trong
kinh tạng Pàli, có một câu chuyện đối thoại rất hay giữa
Đức Phật và vị vua Pasenadi nước Kosala xoay quanh quy luật
vô thường, sinh diệt của cuộc đời và thái độ của người
hiểu biết trước thực trạng ấy. Đức Phật hỏi vua Pasenadi:
- Thưa
Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu có người đến
với Đại vương từ phương Đông, rồi một người khác đến
từ phương Tây... từ phương Bắc... từ phương Nam, thân tín
đáng tin cậy. Người ấy đến Đại vương và thưa: “Tâu
Đại vương, mong Đại vương biết cho, con từ phương Nam lại
và thấy tại đấy một ngọn núi cao như hư không, đang di
chuyển và chà đạp, đè bẹp lên tất cả loại hữu tình.
Tâu Đại vương, Đại vương hãy làm những gì cần phải
làm”. Như vậy, thưa Đại vương, một khủng bố lớn khởi
lên cho Đại vương, sự diệt tận nhân loại thật khủng
khiếp, được tái sanh làm người thật khó khăn, thời Đại
vương có thể làm được gì?
- Như
vậy, bạch Thế Tôn, một khủng bố lớn khởi lên, sự diệt
tận nhân loại thật khủng khiếp, được tái sanh làm người
thật khó khăn, thời con có thể làm được những gì, ngoại
trừ sống đúng pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh lành,
làm các công đức!
Kính
thưa Quý vị,
Chúng
tôi dẫn câu chuyện trên đây để nói lên rằng việc nắm
bắt sự thật duyên sinh, vô thường là một cơ hội và thách
thức lớn để con người hoàn thành các mục tiêu tốt đẹp
nhất của cuộc đời mà nói theo thuật ngữ Phật học là
“để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng
ngộ những gì chưa chứng ngộ.” Chúng ta không thể thay đổi
sự thật sinh diệt vô thường của cuộc đời, nhưng chúng
ta quyết không tạo điều ác, không làm rối loạn thêm cho
cuộc đời bởi những hành vi thiếu cân nhắc hay vị kỷ.
Mặt khác, nhận thức duyên sinh, vô thường là cơ hội để
chúng ta nỗ lực làm điều tốt, làm điều lành, kiến tạo
hạnh phúc an lạc cho tự thân và cho cuộc đời. Đức Phật
nhấn mạnh sự thật duyên sinh, vô thường để khuyến khích
các học trò đệ tử mình sống tốt, sống thiện, tránh tranh
chấp tranh cãi, sống nhiệt tâm, tinh cần, tinh tấn để chiến
thắng tham sân si, thực nghiệm an lạc Niết bàn cho tự thân
và làm lợi ích cho cuộc đời.
Kính
thưa Quý vị,
Chúng
tôi nêu rõ hai nguyên lý nhận thức và hành động của đạo
Phật với hy vọng gợi ý tưởng về tiêu chí cuộc Hội thảo
khoa học của chúng ta. Chúng ta sẽ tập trung bàn thảo các
vấn đề dựa trên tinh thần những lời dạy của Đức Phật.
Dĩ nhiên, tất cả chúng ta đều hiểu rằng Phật giáo khó
có thể cung cấp giải pháp toàn triệt cho tất cả vấn đề
phức tạp hiện nay của con người và thế giới. Rõ ràng,
người ta không thể kỳ vọng tìm thấy ở Phật giáo những
biện pháp cụ thể cho việc giải quyết các vấn đề nảy
sinh hàng ngày của một thế giới phức tạp. Tuy nhiên, giá
trị to lớn của giáo lý Đức Phật nằm ở sự kiện rằng
giáo lý ấy nhấn mạnh việc nắm bắt sự thật Duyên khởi
hay quy luật hiện hữu cộng sinh và đề cao cơ sở đạo đức
của tất cả mọi hành vi con người, hai nền tảng căn bản
trên đó mọi dự án văn hóa, giáo dục, kinh tế, chính trị
và xã hội có thể được thiết lập. Với nhận thức như
vậy, chúng tôi nêu ra hai nguyên lý cơ bản nói rõ quan điểm
và tinh thần hành động rất đặc trưng mang tính phổ quát
của Phật giáo. Còn bàn giải pháp chi tiết cho từng vấn
đề thế nào thì đấy sẽ là công việc của cuộc Hội thảo.
Kính
thưa Quý vị,
Phật
giáo nói chung và Phật giáo Việt Nam nói riêng đã có bề
dày lịch sử hơn 2000 năm rất đáng tự hào bởi những cống
hiến vô cùng lớn lao cho hạnh phúc của con người và hòa
bình thế giới. Lịch sử ấy mãi mãi là bài học lớn để
mọi người con Phật chúng ta ở khắp mọi nơi tìm thấy chính
mình và tìm thấy nguồn cổ vũ động viên lớn trong mọi
hoạt động phụng Đạo giúp đời. Muôn vàn ý tưởng và
gương sáng tốt lành chúng ta có thể tìm thấy ở đạo Phật
và mong muốn biến chúng thành hiện thực để giúp ích cho
cuộc đời nhiều hơn. Chúng tôi tin rằng những bài học lịch
sử và kinh nghiệm quý giá của đạo Phật sẽ giúp ích cho
chúng ta rất lớn trong việc tìm ra hướng đi đích thực của
Phật giáo trong thời đại mới. Chúng tôi cũng hết sức vui
mừng nhận thấy tấm lòng mong mỏi và tin tưởng như vậy
ở chư Tôn đức và quý Đại biểu thể hiện qua sự hiện
diện quý báu của Quý vị tại buổi Hội thảo ngày hôm nay
cũng như qua những bản tham luận tâm huyết mà Quý vị đã
hoan hỷ gởi đến cho chúng tôi. Chúng tôi thật sự tin tưởng
và cho rằng các tham luận và ý kiến phát biểu của Quý vị
tại cuộc Hội thảo lần này sẽ góp phần to lớn vào việc
gợi mở hướng đi thiết thực và thật sự hữu ích của
Phật giáo trong thời đại mới mà nhiều người chúng ta hằng
quan tâm.
Vì
lý do sức khỏe, chúng tôi thật sự xin lỗi không thể tham
gia đầy đủ cuộc Hội thảo quan trọng này. Thay vào đó,
chúng tôi đã mời Giáo sư Tiến sĩ Lê Mạnh Thát, Phó Viện
trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, thay mặt chúng
tôi và bổn Viện chủ trì cuộc Hội thảo.
Xin
chân thành cảm ơn toàn thể Quý vị và kính chúc Hội thảo
thành công viên mãn.
NAM
MÔ CÔNG ĐỨC LÂM BỒ TÁT MA HA TÁT
