Văn
hóa và giáo dục Phật giáo là phương tiện để ươm mầm
và nuôi dưỡng hạt giống bồ đề tâm trong từng cá thể
xã hội. Khi những hạt mầm lớn lên sẽ là những con người
đi vào cuộc đời bằng tâm bồ đề, bằng trí giác ngộ,
bằng trái tim từ bi để không những thắp sáng lý tưởng
cao cả của Phật Đạo, mà còn là những nhân tố hữu ích
để góp phần xây dựng và phát triển xã hội.
Xã
hội nhân loại hiện nay đang sống trong thời đại mà mọi
lĩnh vực hoạt động đều không thể nào tách ra khỏi những
mối tương quan tương duyên trùng trùng lẫn nhau từ bình diện
cá nhân, tập thể và xã hội cho đến quốc gia và quốc tế.
Chính vì thế mà sự kiện "toàn cầu hóa" đã được khởi
sinh và ngày càng phổ quát.
Ngày
nay, dù là hoạt động trong lĩnh vực tôn giáo, như việc hoằng
pháp độ sinh, thì cũng không thể nào tách khỏi ra được
mối tương quan tương duyên với nhiều lĩnh vực hoạt động
khác như cơ cấu chính trị của xã hội, tình trạng giáo
dục và bối cảnh văn hóa của con người, mức độ phát
triển hay lạc hậu về kinh tế của xã hội, điều kiện
an ninh về mặt xã hội và quốc phòng của đất nước sở
tại, v.v…
Vì
thế, phát triển văn hóa, giáo dục Phật giáo không chỉ là
"làm văn hóa, giáo dục thuần túy" mang ý nghĩa rằng chỉ
biết làm văn hóa, làm giáo dục và bỏ mặc mọi tình huống
thống khổ của nhân sinh, xã hội. Đó không phải là nội
dung của văn hóa và giáo dục Phật giáo.
Làm
văn hóa và giáo dục trong tinh thần đạo Phật là thực hiện
sứ mệnh hoằng dương Chính pháp để cứu độ quần sinh.
Điều ấy có nghĩa là chính văn hóa và giáo dục tự nó phải
cưu mang đầy đủ nội dung của giác ngộ và giải thoát.
Chính vì thế, làm văn hóa và giáo dục là sứ mệnh, là trách
nhiệm trọng đại mà mỗi Tăng, Ni và Phật tử đều phải
thi thiết. Như vậy văn hóa và giáo dục Phật Giáo là phương
tiện để khai mở trí tuệ giác ngộ và giải thoát, đồng
thời trang trải đức từ bi bao la trong mọi trái tim của con
người.
Hay
nói cách khác, văn hóa và giáo dục Phật giáo là phương tiện
để ươm mầm và nuôi dưỡng hạt giống bồ đề tâm trong
từng cá thể xã hội. Khi những hạt mầm lớn lên sẽ là
những con người đi vào cuộc đời bằng tâm bồ đề, bằng
trí giác ngộ, bằng trái tim từ bi để không những thắp
sáng lý tưởng cao cả của Phật Đạo, mà còn là những nhân
tố hữu ích để góp phần xây dựng và phát triển xã hội.
Trong ý nghĩa vừa nêu trên, văn hóa và giáo dục Phật giáo
cưu mang khả tính khai phóng tâm trí của nhân sinh để nhận
thức được giá trị nhân bản, giá trị làm người hướng
đến mục tiêu cao thượng. Đó cũng chính là nền tảng cho
những giá trị phổ quát mà nhân loại hiện nay đang nỗ lực
phát huy như tự do, dân chủ và nhân quyền. Như thế, làm
văn hóa và giáo dục đúng nghĩa của đạo Phật chính là
thực hiện sứ mệnh hoằng truyền Chính Pháp và mang lại
lợi lạc lâu dài để cải thiện xã hội, chuyển hóa nhân
sinh, xây dựng cộng đồng và phát triển đất nước.
Xã
hội Việt Nam gần đây với chính sách mở cửa đi vào con
đường kinh tế thị trường, nhưng nền tảng xã hội đã
bị suy yếu, các giá trị văn hóa, tôn giáo, đạo đức tâm
linh đã bị phá sản, cho nên càng mở cửa lại càng dẫn
vào tình trạng hỗn loạn, nhiễu nhương về mặt đạo đức
xã hội! Trước thực trạng ấy của xã hội và đất nước,
công tác văn hóa và giáo dục Phật giáo trong tinh thần trí
tuệ, khai phóng, tự do, từ bi, nhân bản và nhân quyền là
những nhu cầu cần thiết và cấp bách. Chính đây là phương
thức kiến hiệu nhất chấn hưng nền tảng đạo đức xã
hội.
Hơn
nữa, thực tế xã hội Việt Nam ngày nay, số lượng tuổi
trẻ sinh sau năm 1975 đã chiếm đến khoảng 60% dân số cả
nước. Với một khối lượng thanh thiếu niên to lớn như
vậy, vai trò giáo dục phải được đặt lên hàng đầu. Đặc
biệt là Phật Giáo Việt Nam cần phải nhận định thật sáng
suốt trách nhiệm của mình trước tiền đồ của dân tộc
và đạo pháp mà thế hệ trẻ là thành phần chủ lực. Phật
Giáo Việt Nam nếu không gánh vác trách nhiệm giáo dục cho
thế hệ trẻ hôm nay thì cũng đồng nghĩa là tự mình đóng
kín cánh cửa đi vào tương lai. Công tác giáo dục phải được
thực hiện theo đúng chức năng và nội hàm của nó.
Công
tác văn hóa và giáo dục đúng nghĩa, thực hiện đúng chức
năng là chất lượng tinh ròng và thuần khiết để giữ gìn
giềng mối tổ tiên, lý tưởng cao cả của tiền nhân và
con đường sáng chói của Đạo Pháp qua suốt hai ngàn năm
lịch sử. Chủ nghĩa rồi cũng suy tàn, thể chế chính trị
rồi cũng đổi thay, nhưng tri kiến và tâm huyết sắt son đối
với đạo pháp và dân tộc do công tác văn hóa và giáo dục
trưởng dưỡng sẽ còn được truyền thừa mãi đến ngàn
sau.
Thích
Nguyên Siêu
10-11-2007
11:23:46
