Bài
tham luận này được hình thành từ kinh nghiệm thực tế từ
nhiều năm qua của ban Giáo dục Tăng Ni Trung Ương GHPGVN, từ
những khó khăn, tồn tại về các mặt,từ những tài liệu
giáo dục và những ý kiến đóng góp rất thực tiễn của
chư Tăng Ni, Phật tử, các chuyên gia giáo dục trong và ngoài
nước.
Chúng
tôi xin nêu ra đây một số điểm chủ yếu làm nền tảng
cho phương hướng củng cố và phát triển ngành Giáo dục
Tăng Ni mà chúng tôi tin rằng nếu được thực hiện, ngành
sẽ đạt những thành tựu khả quan chỉ trong vòng 5 năm và
sau đó, sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ.
1.
Xác định mục đích, yêu cầu của việc giáo dục và đào
tạo Tăng Ni
Ngành
giáo dục Tăng Ni có nhiệm vụ đào tạo Tăng Ni thành những
tu sĩ Phật giáo chân chính. Học để tu, để hoằng pháp và
giúp đời; trong đó tu là chính, tu từ khi bước chân vào
chùa cho đến khi chấm dứt cuộc đời. Học để trau giồi
đạo đức và trí tuệ, để thuận lợi hơn trên con đường
tiến đến giải thoát tối hậu.
Một
trong những yêu cầu của giáo dục là tạo cho người học
sự thích nghi, sự tự phát triển. Giáo dục nhà chùa không
nhằm nhồi nhét kiến thức, kỹ năng của con người trong
thời đại mới mà nhằm giúp Tăng Ni thích nghi với thời
đại mới mỗi khi phải chung đụng với đời. Nhưng điều
cần khẳng định là giáo dục Tăng Ni là giáo dục nhà chùa,
lấy sự phát triển tâm linh, đạo đức, thiền định làm
mục tiêu cho mọi sinh hoạt.
Trung
ương Giáo hội quản lý mọi sinh hoạt của các ban ngành,
viện, các ban Trị sự Tỉnh Thành hội Phật giáo, các cơ
sở giáo dục và đặc biệt là chư vị Bổn sư của các Tăng
Ni sinh cần nhất trí với chủ trương đào tạo Tăng Ni đạo
hạnh, cần đẩy mạnh việc đưa Tăng Ni vào hệ thống giáo
dục do Giáo hội thiết lập, cần lấy đó làm tiêu chuẩn
để bổ nhiệm chức vụ, giao phó công tác Phật sự. Tăng
Ni sinh có thể trở thành những con người tài ba, có những
đóng góp hiệu quả cho đất nước, nhưng nếu không được
đào tạo trong hệ thống giáo dục của Giáo hội thì đấy
không phải là đối tượng ưu tiên để được Giáo hội
bổ mhiệm hay giao phó công tác Phật sự.
2.
Xây dựng một hệ thống giáo dục Tăng Ni chặt chẽ, hợp
lý và có hiệu năng.
Hiện
nay cơ sở giáo dục của Giáo hội gồm các lớp sơ cấp,
28 trường Trung cấp, 8 lớp Cao đẳng Phật học, 4 lớp Học
viện Phật giáo. Qua đó một số trường Trung cấp chỉ có
vài chục Tăng Ni, cơ sở vật chất còn thiếu thốn. Đặc
biệt, chương trình giảng dạy dù đã được ban hành lại
không được thực hiện đồng bộ, do thiếu giảng viên. Học
viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh đã thay đổi
chương trình học và điều lệ chiêu sinh, gây ra sự bất
ngờ mất cân đối tại một số trường Trung cấp Phật học
và hầu như tách khỏi sự quản lý của Ban Giáo dục Tăng
Ni Trung ương. Sự liên hệ của ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương
với Học viện Phật giáo Khmer Nam tông vừa mới được thành
lập cũng chưa được liền lạc. Nói chung, chúng ta chưa có
một hệ thống giáo dục Tăng Ni chặt chẽ, hợp lý, cần
phải có sự củng cố, sắp xếp như sau:
- Các
lớp Sơ cấp: Lâu nay tạm thời các lớp Sơ cấp được giao
cho Ban đại diện Phật giáo và trường Trung cấp Phật học
tổ chức, quản lý, nay cần tăng cường và phát triển, tiến
đến thành lập các trường Sơ cấp Phật học, có chương
trình giáo dục đồng bộ.
- Các
trường Trung cấp: Cần nghiên cứu, bàn luận để tiến đến
việc tinh giản một số trường Trung cấp đang gặp khó
khăn, đang có ít Tăng Ni sinh để xây dựng thành một trường
lớn hơn, tiện nghi hơn chung cho một vài tỉnh lân cận trong
việc giáo dục và đào tạo. Như vậy, số trường Trung cấp
sẽ giảm bớt, chỉ còn lại những trường lớn, đúng tiêu
chuẩn giáo dục.
- Các
lớp Cao đẳng: Cần củng cố, phát triển để trở thành
các trường Cao đẳng. Cấp Cao đẳng cần phải được quan
niệm là một cấp chuyên ngành chứ không phải là cấp Cao
đẳng Phật học như hiện nay. Nếu các Học viện cải tiến
để có chương trình Phật học chuyên sâu hơn thì việc chuyên
ngành hóa cấp Cao đẳng là rất cần thiết. Chẳng hạn, chúng
ta sẽ thành lập các trường Cao đẳng Sư phạm, Cao đẳng
Hành chánh Trụ trì, Cao đẳng Dịch thuật Kinh sách, Cao đẳng
Hoạt động Xã hội, Cao đẳng Nghi lễ Phật giáo,v.v… Một
khi đã được tổ chức tốt, đào tạo có hiệu quả, các
trường Cao đẳng có thể được gộp lại thành một viện
Đại học với các Phân khoa như đã chuyên hóa ở các trường
Cao đẳng.
- Các
Học viện: Nên thống nhất chương trình giảng dạy, quy chế
thi cử, tuyển sinh cho tất cả các Học viện hiện nay. Học
viện Phật giáo Nam tông Khmer do những đặc điểm riêng chưa
thể đồng bộ thực hiện chương trình chung, cũng cần nỗ
lực đồng bộ từng phần. Việc thành lập một Đại học
Phật giáo là rất tốt, nhưng vấn đề tổ chức, thực hiện
cần phải được thảo luận, nhất trí trong Giáo hội. Trong
xu thế nhà nước đang đẩy mạnh và phát triển nền
giáo dục xã hội như hiện nay, Giáo hội cần có một hệ
thống giáo dục riêng theo hình thức dân lập thì cũng nên
khởi từ nhà trẻ, mẫu giáo, tiểu học mà để đáp ứng
nhu cầu của các thế hệ con em Phật tử. Đó là chưa kể
Hiến chương của Giáo hội cần phải sửa đổi cho được
thích hợp, vì hiện nay Ban giáo dục Tăng Ni của Giáo hội
chưa có chức năng đảm nhiệm giáo dục đào tạo những
học sinh , sinh viên như các trường Đại học khác.
3.
Áp dụng chương trình giảng dạy, cho từng cấp , từng môn
học.
Chương
trình giảng dạy cho từng cấp học tư Sơ cấp đến
Học viện đã được vạch ra, đã thông qua Giáo hội nhưng
do hoàn cảnh, điều kiện hạn chế của nhiều địa phương
nên việc thực hiện chương trình chưa thống nhất và đồng
bộ. Mặt khác, cũng có thể có những bất hợp lý trong chương
trình, do đó cần phải tổ chức hội nghị, hội thảo, và
nhất là cần có sự góp ý của những vị đang thực hiện
giáo dục để chương trình có thể hợp ly, khả thi hơn, sau
đó áp dụng đồng bộ tại các cơ sở giáo dục.
Một
thiếu sót lớn là hiện nay chúng ta chưa có sách giáo khoa
cho từng môn, từng cấp học. Đây là một công trình quy mô,
đòi hỏi sự đóng góp cụ thể của các giảng viên, của
các nhà chuyên môn. Ban Giáo dục Tăng Ni đã không ngừng kêu
gọi các giảng viên bộ môn gửi cho ban các tài liệu soạn
thảo cho bộ môn đang được giảng dạy, để ban có thể
tập hợp thành sách giáo khoa, nhưng từ mấy năm qua, chúng
tôi chưa nhận được tài liệu nào.
Số
lượng đầu sách giáo khoa cho từng môn, từng năm, từng cấp
học sẽ rất lớn, việc soạn thảo phải rất nhiều năm
và việc in ấn cũng cần phải có một ngân khoản lớn. công
trình đòi hỏi sự đóng góp, giúp đỡ của toàn thể thành
viên của Giáo hội, củaTăng Ni Phật tử trong và ngoài nước.
Dù sao, chúng ta cũng phải khởi đầu tiến hành để sau này
có thể tiến đến một hệ thống giáo trình và sách giáo
khoa thống nhất, được thực hiện đồng bộ, sao cho vào
cùng một thời điểm, các cơ sở giáo dục cùng cấp đều
giảng dạy một bài giống nhau đối với từng môn học.
4.
Tăng cường biện pháp thúc đẩy hiện năng giáo dục và đào
tạo
a/
Cơ sở vật chất và nhân sự: Trước hết, một ngôi trường
phải có đông Tăng Ni sinh, cơ sở vật chất tốt và ban Giám
hiệu, ban Giảng huấn, nhân viên văn phòng, cũng như nhiều
ban khác như ban Giám thị, ban Bảo trợ, ban Kế hoạch v.v…
phải gồm nhiều thành viên có kinh nghiệm, có chuyên môn.
Đặc
biệt là việc tổ chức nội trú. Sinh hoạt nội trú là biện
pháp tốt nhất để theo dõi việc học hành, đặc biệt là
phẩm hạnh của Tăng Ni sinh. Có nội trú, nhà trường mới
giữ được truyuền thống tu học nhà chùa. Chúng ta phải
dứt khoát tổ chức cho được việc nội trú, phải dứt khoát
xem nội trú là điều kiện tiên quyết để thành lập một
trường học, không tổ chức được nội trú thì không nên
mở trường.
b/
Củng cố hệ thống lãnh đạo, điều hành: Trung ương Giáo
hội cần tăng cường việc giám sát, chỉ đạo hoạt động
của ngành. Ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương phải có các thành
viên ở các ban Giáo dục Tăng Ni ở các Tỉnh thành hội có
cơ sở giáo dục. Các cơ sở Giáo dục cần phải báo cáo
và đề nghị cụ thể về tình hình giáo dục của cơ sở
cho ban Giáo dục Tăng Ni. Thêm vào đó, chúng ta cần thành lập
các ban Thanh tra Trung ương, địa phương để giúp đỡ các
cơ sở giáo dục thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra.
Ban
Giáo dục Tăng Ni phải theo dõi các hoạt động của các cơ
sở giáo dục, không để tình trạng tự phát, tự ý thay đổi
quy định chung. Lại nữa, cần tiến đến tổ chức các kỳ
tuyển sinh, khai giảng, bế giảng đồng bộ vào cùng một
thời điểm, đề thi đồng nhất cho từng cấp, từng môn
học trong tất cả các cấp học.
c/
Vận động thành lập quỹ Giáo dục Tăng Ni và kêu gọi sự
giúp đỡ trang bị giáo dục
Mọi
hoạt động đều cần có tài chính, nhất là đối với việc
phát triển cơ sở, sinh hoạt giáo dục. Ban Giáo dục Tăng
Ni sẽ xin Trung ương Giáo hội giúp đỡ, tạo điều kiện
để Ban có thể vận động tài chánh, gây quỹ giáo dục nhằm
phụ trợ chi phí cho các cơ sở giáo dục.
Ngoài
ra, qua liên hệ quốc tế cũng như vận động trong nước,
chúng ta có thể xin các tổ chức, cơ quan thân hữu, các cá
nhân thiện tâm giúp đỡ các trang thiết bị phục vụ giáo
dục để các trường Phật học của chúng ta ngày một hoàn
thiện hơn về cơ sở vật chất.
Kính
thưa Đại hội!
Mỗi
Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn quốc là mỗi cột mốc
đánh dấu một chặng đường phát triển và thành tựu,
mở đầu một nhiệm kỳ mới với những kế hoạch phát triển
mới. Trước khi chấm dứt nhiệm kỳ,ban Giáo dục Tăng Ni
Trung ương GHPGVN xin kính trình Đại hội bài tham luận
này, kính mong được xem xét, được thuận ý áp dụng.
Nam-mô
Thường Tinh Tấn Bồ-tát Ma-ha-tát.
HT.
Thích Chơn Thiện *
(*)
HT. Thích Chơn Thiện - Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng
Trị sự, Trưởng ban Giáo dục Tăng ni Trung ương. Đây là
Tham luận tại Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam lần
VI
12-09-2007
11:23:46
