Ký
ức ngàn năm
Trước
lăng mộ Tần Thủy Hoàng
TT
-
Chỉ cần search chữ “Tibet” (Tây Tạng), 6.780.000 trang web
(nước ngoài), 11.900 (trang web tiếng Việt) có liên quan đã
hiện lên trong chớp mắt. Ngoài đường hàng không thông dụng
gần như tuyệt đối, muốn đến Lhasa (Tây Tạng) bằng đường
bộ trên lý thuyết có bốn đường: từ Vân Nam, Thành Đô,
Tây Ninh (tỉnh Thanh Hải), Urumqi (Tân Cương).
Chuyến
đi hay đấy, nhưng... khùng!
Đường
từ Vân Nam chưa nghe có ai đi vì quá quanh co, hiểm trở, sương
mù dày đặc. Từ Urumqi đi Lhasa phải qua hai con đèo cao trên
6.000m, mất vài ngày. Đường 109 từ Thanh Hải đi Lhasa khả
thi nhất vì tốn ít thời gian hơn.
Khi
biết chúng tôi dự định đi Tây Tạng, mọi người ai cũng
bảo: “Hay đấy! Nhưng... khùng”. Họ nói có cơ sở vì mùa
xuân, hạ, thậm chí thu là mùa du lịch. Nhưng gần như không
có sách hoặc người nào khuyên nên đi du lịch vào mùa đông,
nhất là Tây Tạng, nơi mà nhiệt độ xuống đến âm vài
chục độ là bình thường.
“Đi
giữa thảo nguyên bao la, hoang vu không một bóng người, xa
xa là dãy núi phủ tuyết trắng xóa. Biết thêm về một Tây
Tạng khác vào đông... chẳng phải có cảm giác mạnh hơn
sao?”. Nói vậy không có nghĩa là đi “mò”.
Càng
gần ngày đi chúng tôi càng theo dõi liên tục Đài Phượng
Hoàng, CCTV4 (chương trình truyền hình Trung Quốc) để xem nhiệt
độ. Năm nay trời lạnh quá nhanh, mới cuối tháng mười mà
có nơi nhiệt độ đã xuống 00C. Trước đó vài ngày tuyết
đã phủ trắng xóa tại Thanh Hải, Cách Nhĩ Mộc (những địa
danh sẽ đi qua). Bò, cừu, người chết hàng loạt vì lạnh
đột ngột.
Chuẩn
bị sẵn mười đôi vớ, tám chiếc áo lạnh, áo thu đông,
khăn len che kín đầu và tai... cũng chỉ là “liệu pháp tinh
thần”, hạn chế đến thấp nhất những gì không hay có
thể xảy ra. Tôi lại phải lọ mọ lôi lại đống dây nhợ,
sách cũ từ thời còn sinh hoạt tại Hội Du khảo trẻ TP để
“dượt” lại những kỹ năng: xem sao, nút dây, dựng lều,
tìm đường... phòng khi bất trắc.
Gần
hai tháng trước khi đi, tôi thường rủ đám bạn đạp xe
lên Hóc Môn, Củ Chi để khởi động, luyện lại gân cốt,
sức dẻo dai...Tất cả đều chuẩn bị sẵn sàng một cách
tốt nhất cho chuyến đi được dự báo là khá gian nan.
Trung
tuần tháng mười một, tôi và anh Kim Sơn lên đường. Ra đến
Hà Nội thì được biết chuyến tàu liên vận từ Hà Nội
đến Nam Ninh - Trung Quốc (2 chuyến/tuần) đã hết vé. Không
thể chờ đợi, chúng tôi quyết định lên xe đò xuống Hạ
Long rồi bằng tàu cánh ngầm đến biên giới Móng Cái qua
cửa khẩu Đông Hưng, rồi đi xe lên Nam Ninh, đi tàu lên Tây
An. Thật khó tin: đi lên vùng đất cao nhất thế giới lại
được khởi đầu bằng tàu biển (?!).
Sang
- hèn vùng đất thánh
Điểm
đầu tiên của con đường lữ hành đi về vùng đất chư
thiên chính là Trường An (ngày nay là thủ phủ Tây An của
tỉnh Thiểm Tây).
Nơi
đây, năm 641, vua Tây Tạng là Tùng Tán Cương Bố (Songtsen
Gampo) đem quân đến vây thành Trường An và “ép” vua Đường
Thái Tông gả công chúa Văn Thành - người mang đến Tây
Tạng một báu vật: bức tượng Phật Thích Ca bằng vàng (hiện
đang được thờ tại ngôi đền Đại Chiêu - Jokhang - linh
thiêng nhất Tây Tạng).
Đây
cũng chính là điểm xuất phát của con đường tơ lụa cổ
đại với từng đoàn thương nhân, ngựa, lạc đà mang theo
không chỉ hàng hóa mà còn là một nền văn hóa phương Đông
đến tận trời Âu…
Khi
chúng tôi đến nơi thì cố đô Tây An vẫn còn chưa thức
giấc. Cái lạnh cắt da, thay đổi một cách đột ngột trong
năm nay khiến mọi người chẳng muốn ra đường. Vừa bước
ra khỏi nhà ga, đập vào mắt chúng tôi là một bức tường
thành sừng sững với giàn giáo ngổn ngang.
Thì
ra, có lẽ muốn gây ấn tượng thêm về cổ thành Trường
An năm xưa, chính quyền Tây An đã xây mới (giả cổ) một
bức tường thành vĩ đại (“nhái lại” như khuôn đúc bức
tường thành còn sót lại thời Đường).
Con
đường vắng lặng như tờ. Chỉ vài bóng người thấp thoáng,
lầm lũi đạp xe trên đường. Còn những hàng cây khẳng khiu
trụi lá trước gió đông khắc nghiệt, tòa thành xám xịt
“thật” đang sừng sững như nghênh chào chúng tôi - hai gã
trai từ phương nam xa tít mù đến thành đô xưa để khởi
đầu cho chuyến đi dài thăm thẳm.
Mở
cuốn Lonely planet (sách hướng dẫn du lịch nổi tiếng thế
giới) tìm một chỗ trọ giá thấp nhất tôi bỗng giật mình:
phòng đôi bình thường 680 tệ/ngày (khoảng 1,3 triệu VND),
trong khi thực tế thì… biến hóa khôn lường. Tại nhà ga,
sân bay luôn có sẵn một đội tiếp thị về chỗ ở, nơi
du lịch... hùng hậu, xinh xắn, khả năng ngoại ngữ tốt.
Họ
sẵn sàng giới thiệu những chỗ trọ với giá cả khá mềm
(thậm chí chấp nhận lỗ tiền phòng) nhưng sau đó đưa ra
những tour du lịch tại Tây An. Nơi ở rẻ, các cô gái xinh
xắn nói chuyện ngọt như mía lùi thì ai lại nỡ từ chối
tham gia những tour du lịch họ đưa ra. Khách gật đầu và...
dính chấu. Lỡ tham gia tour của họ là bạn phải chấp nhận
trả thêm rất nhiều khoản phí phát sinh.
Với
kinh nghiệm của người bạn đường Kim Sơn - một “con ma
xó” quá hiểu biết về Trung Hoa (nên được gọi là Sơn
“Trung Quốc”), chúng tôi chẳng trông mong gì tìm được
một nhà trọ mặt đường vừa túi tiền kẻ lang bạt.
Sau
hơn một tiếng lết bộ trong các ngõ nhỏ cùng với chiếc
balô du lịch nặng trĩu, cuối cùng chúng tôi cũng tìm được
cho mình một chỗ trọ lý tưởng: phòng hai giường có hệ
thống sưởi với giá bất ngờ: chỉ 40 tệ/ngày (khoảng 80.000
VND), rẻ hơn 15 lần so với Lonely planet (dĩ nhiên chất lượng
không thể sánh bằng), chỉ hơi phiền là phải dùng nhà vệ
sinh công cộng... dơ không chịu nổi!
Đối
mặt Binh Mã Dũng
Bộ
xe ngựa bằng đồng cực kỳ tinh xảo đã gây kinh ngạc thế
giới về kỹ thuật đúc đồng từ thời Tần
Nói
đến Tây An là người ta nói đến Binh Mã Dũng - khu lăng mộ
Tần Thủy Hoàng. Nằm cách Tây An khoảng 30km, muốn đến đấy
bằng cách rẻ nhất thì tìm xe buýt số 306 giá chỉ 8 tệ/
người (khoảng 16.000 VND) cho cả hai chuyến đi lẫn về, 10
phút có một chuyến. Bãi xe lớn chứa cả vài trăm chiếc
xe chật ních trước lăng mộ Tần Thủy Hoàng.
Mùa
đông nhưng nơi đây vẫn đông đúc khách vì đó là nơi yên
nghỉ của người mà hơn 2.000 năm trước đã kết nối các
tường thành của sáu nước để biến nó thành một kỳ quan
thế giới mà không một người Trung Hoa nào không cảm thấy
tự hào khi nhắc đến: Vạn lý trường thành! Cũng chính ông
đã tạo ra đội binh mã dũng được xem như kỳ quan thứ tám
của thế giới.
Khi
đến nơi, dù đã nghe nói khá nhiều nhưng chúng tôi cũng thật
sự sững sờ: ba căn hầm khổng lồ, mỗi hầm lớn như một
sân vận động đang chứa hàng ngàn người lính đất nung
to bằng người thật với vóc dáng cực kỳ uy mãnh. Mỗi bức
tượng đều có gương mặt diễn tả tâm trạng khác nhau,
sống động đến không ngờ.
Tùy
theo chức vụ mà trang phục, thế đứng của mỗi bức tượng
được tái hiện phù hợp. Thế mà nhà khảo cổ đứng cạnh
cho biết đây chỉ là một phần nhỏ nằm ngoài rìa ngôi mộ,
đỉnh mộ chính là ngọn đồi nằm cách đây khoảng 1km.
Sau
khi khai quật được ba hầm mộ vĩ đại (cả nghĩa đen lẫn
nghĩa bóng) này, Chính phủ Trung Quốc đã thông báo tạm ngưng
vì “chưa có biện pháp thật sự hữu hiệu để bảo vệ
những di sản này”. Dù hiện nay mỗi hầm mộ đã được
xây hẳn một cụm công trình để bảo vệ rất kín đáo và
nghiêm túc. Đây là di tích lịch sử được bảo vệ nghiêm
ngặt nhất ở Trung Quốc, đồng thời cũng là di tích được
khai thác dè dặt nhất.
Năm
ngoái có người bạn cũng tham quan Binh Mã Dũng về khoe với
tôi tấm hình chụp chung với các tượng đất nung rất đẹp.
Lúc đó tôi cũng hơi ngạc nhiên vì sao một di sản quốc gia
lại có thể để mọi người bá vai bá cổ chụp hình “thân
tình” đến thế. Đến đây mới biết những tấm hình đó
đã được chụp tại studio ngay trong khu lăng mộ. Studio này
làm sẵn những bức tượng nhái (giống như đúc) để phục
vụ du khách. Giá khá mắc nhưng khách đông nườm nượp. Âu
cũng là một cách kinh doanh hay.
Tuy
nhiên, một trong những điều kinh ngạc nhất khi đến đây
không phải là những di tích của khu lăng mộ (điều này tôi
đã hình dung được qua sách báo, phim ảnh) mà chính là cụm
công trình bảo tồn, trưng bày hiện vật. Chỉ riêng nó đủ
là một công trình kiến trúc có giá trị. Tất cả đều được
làm đến mức hoàn hảo.
Có
phòng chiếu video vòm với 10 màn ảnh cực lớn, tái hiện
lịch sử khu lăng mộ, trong các phòng trưng bày có các máy
vi tính để có thể tra cứu bất cứ thông tin liên quan, có
cảnh sát túc trực bảo vệ 24/24…Vì thế, dù giá vé vào
cổng 90 tệ/người (khoảng 180.000 VND) nhưng ai cũng cảm thấy
xứng đáng.
Sử
sách có ghi rằng lăng mộ Tần Thủy Hoàng được khảm đầy
kim cương và ngọc trai, phía trên trần thể hiện mặt trăng,
mặt trời và những vì sao. Chim chóc được tạc bằng đá
quý, đặt trong các khu rừng thông làm bằng ngọc lục bảo,
các dòng sông chảy trong lăng mộ chứa đầy thủy ngân…
Thực
hư thế nào không biết nhưng đối diện thực tế mới thấy
điều đó còn quá bé nhỏ so với giá trị văn hóa thật sự
mà nó đem lại.
* Xem
Tiếp:: Đường lên nóc nhà thế giới Trang
02
