ÐỨC PHẬT
Ðức
Phật tên Tất-Ðạt-Ða (P. Siddhattha, S. Siddhàrtha), họ Cồ-Ðàm
(P. Gotama, S. Gautama), sống ở Bắc Ấn vào thế kỷ thứ sáu
trước Tây lịch. Phụ thân Ngài là vua Tịnh Phạn (Suddhodana)
cai trị vương quốc của bộ tộc Thích-ca (Sàkya; trong xứ
Nepal ngày nay). Mẹ ngài là hoàng hậu Ma-gia (Màyà). Theo tục
lệ tảo hôn thời ấy, năm 16 tuổi ngài cưới công chúa xinh
đẹp đức hạnh tên Da-giu-đà-la (Yasodharà). Vị thái tử
trẻ sống trong cung điện đầy xa hoa lộng lẫy. Nhưng khi
va chạm với thực tại cuộc sống và khổ đau của loài người,
ngài quyết định đi tìm một giải pháp, con đường ra khỏi
nỗi khổ bao la này. Năm 29 tuổi sau khi người con duy nhất
La-hầu-la (Ràhula) ra đời, Ngài từ bỏ cung điện, trở thành
một người khổ hạnh lên đường tìm đạo giải thoát.
Trong 6 năm Ngài
lang thang khắp thung lũng sông Hằng (Ganges), gặp những vị
thầy danh tiếng, học lý thuyết và thực hành phương pháp
của họ, khép mình vào những lối tu khổ hạnh khắt khe.
Không thỏa mãn với những lý thuyết và thực hành ấy, Ngài
từ bỏ mọi giáo lý và phương pháp truyền thống để đi
theo con đường riêng. Cuối cùng, một buổi chiều ngồi dưới
một cội cây (từ đấy cây này được gọi là cây Bồ đề
có nghĩa là "trí tuệ") bên bờ sông Ni-liên (Neranjarà) ở
Buddha-Gaya (Bồ-đề đạo tràng, gần Gaya trong xứ Bihar ngày
nay) ngài đã đạt giác ngộ. Từ đấy Ngài được tôn xưng
là đức Phật, "Người đã Giác ngộ". Năm ấy Ngài
35 tuổi.
Sau khi chứng đạo,
đầu tiên Phật thuyết pháp cho một nhóm 5 nhà khổ hạnh,
những người bạn cũ của Ngài, tại vườn Nai (Lộc uyển)
ở chư thiên đọa xứ (Isipatana, tức Sarnath ngày nay) gần
Ba-la-nại (Benarès). Từ ấy ngài giáo hóa suốt 45 năm cho tất
cả mọi tầng lớp nam nữ, vua chúa và thường dân, Bà la
môn và cùng đinh, thương gia và hành khất, tu sĩ và bọn cướp
- hoàn toàn không phân biệt. Ngài không công nhận những dị
biệt về giai cấp hay tập đoàn xã hội, và Ðạo ngài mở
rộng cho tất cả mọi người nam cũng như nữ, bất cứ ai
sẵn sàng hiểu và tin theo.
Năm 80 tuổi, Phật
nhập diệt ở Câu-thi-na (Kusinàrà, nay là Uttar Pradesh).
Hiện nay đạo
Phật được lan truyền tại Tích Lan, Miến Ðiện, Thái Lan,
Cao Miên, Lào, Việt Nam, Tây Tạng, Trung Hoa, Nhật Bản, Mông
Cổ, Triều Tiên, Ðài Loan và một vài nơi ở Ấn độ, Hồi
quốc và Nepal và cả ở Liên Xô. Tín đồ Phật giáo trên
thế giới có trên 500 triệu.
