-03-
Ðức Thanh Tịnh
Muốn xây dựng một
xã hội tốt đẹp mà không lo hoán cải con người, ấy chỉ
là việc mò trăng đáy giếng. Nhằm mục đích xây dựng xã
hội, đạo Phật bắt đầu hoán cải từng cá nhân, chẳng
những trong hạng thành niên, mà đến hàng trẻ thơ non dại.
Nền tảng tạo thành một con người tốt đẹp là thanh tịnh.
Thanh tịnh là trong sạch. Trong sạch không có nghĩa thoát ly
ngoài cảnh trần tục, mà chỉ ở ngay trong cõi đời ô trược,
nhưng không bị nhiễm ô, thế mới thật là trong sạch. Như
hoa sen tuy nằm giữa đống bùn nhớp nhúa, mà hương vị vẫn
thơm tho. Vì thế khi nói đến đức thanh tịnh, đạo Phật
hằng mượn hoa sen để biểu thị. Ðức Phật nghiễm nhiên
ngự trên đài sen. Muốn thực hiện đức thanh tịnh, người
Phật tử tập dần từ thô đến tế, từ cạn đến sâu theo
thứ tự: hành độâng thanh tịnh, ngôn ngữ thanh tịnh, và
tư tưởng thanh tịnh.
Hành động thanh tịnh.
Trước nhất người Phật tử giữ
gìn thân thể sạch sẽ, sự ăn mặc vén khéo giản dị, cho
đến khi đi đứng phải đoan chính; tránh mọi xa hoa, phù phiếm
và vô độ. Mặc một bộ đồ bóng dợn, ướp nước hoa nồng
nặc... cử chỉ ấy, đối với người Phật tử vẫn thấy
không thanh tịnh chút nào.
Người Phật tử lập đức thanh
tịnh, không bao giờ ỷ tài năng thế lực đánh đập, lấn
hiếp người hay vật khi thấy họ thân cô, thế quả. Càng
tránh xa hơn, đối với sự giết hại dù con vật nhỏ bé
vô cớ, người Phật tử không nỡ giết. Vì đó là hành động
xấu xa. Cho đến một cái nhìn ngạo nghễ, một cử chỉ khinh
khi, người Phật tử cũng không khi nào có. Bởi vì một hành
động xấu xa dù lớn, dù bé cũng có thể làm hoen ố đời
trắng trong của người Phật tử. Họ tránh xa những cử chỉ
xấu như người hiền tránh xa những đám ẩu đả và đôi
chối.
Những hành động bạo ác, người
Phật tử không bao giờ làm, nhưng với cử chỉ lành, hành
động tốt, họ tích cực hoạt động. Vì hành động thanh
tịnh không phải chỉ bảo thủ riêng mình mà phải cứu giúp
nâng đỡ mọi người. Bởi thế nên bàn tay Phật tử lúc
nào cũng chực vuốt thẳng những nét nhăn trên trán cho kẻ
thảm sầu, thoa dịu những vết thương cho người đau khổ
và lau khô giòng lệ lăn trên má của cô nhi... Bàn tay ấy
sẽ mở lồng cho đàn chim sắp bị nhổ lông được vỗ cánh
tung bay về bầu trời cao rộng, vỗ về một con vật bị người
hành phạt đau thương, cho đến lượm gai trên đường rộng
và nhặt đá trên lộ quan... Tựu trung, mọi hành động trên
đều nhằm mục đích cứu người, cứu vật.
Ngôn ngữ thanh tịnh.
Lời nói là một lợi khí rất sắc
bén, nó có thể giết người, giết mình một cách dễ dàng,
nếu là lời nói ác. Nên Phật dạy: "Người đời luỡi
búa bén nằm sẵn trong miệng, sở dĩ giết mình do lời nói
ác." Lời nói ác không chỉ mắng chửi, trù rủa... mà
là nói lời ngọt như đường, êm như nhạc, nhưng để lừa
bịp người, cũng là nói ác. Lời nói ác tức là bất tịnh,
ô uế, nên người Phật tử không bao giờ để nó thốt ra
nơi cửa miệng mình. Nếu lỡ vô tình hay bại trận vì cơn
nóng giận đã thốt ra những lời thô ác, người Phật tử
lấy làm nhục nhã, xấu hổ, phải chí thành sám hối và tuyệt
đối không dám tái phạm.
Lời nói có thể là lưỡi kiếm
bén giết người nếu trong tay kẻ bạo ác, thì nó cũng có
thể là cây đuốc sáng đưa người ra khỏi rừng mê, hay hoàn
linh đơn cứu người trong cơn bệnh ngặt nếu trong tay nhà
đạo đức, kẻ từ tâm. Vì thế người Phật tử cấm chỉ
nói lời thô ác, nhưng thao thao nói những lời hiền hòa, êm
dịu và chân thật. Rất cần những lời nói hiền hòa để
khỏa bằng hầm hố thù hiềm đã đào sâu giữa mình và người,
hoặc người với người. Có những lời êm dịu, ta mới khuyên
lơn được những người uất hận khi gặp cảnh nghịch lòng,
kẻ thất chí vì tình đời phụ bạc và tát vơi được phần
nào nguồn lệ thảm của người tật nguyền, khốn khổ...
Nhờ lời nói chân thật mới xiển dương được chân lý và
vạch rõ lẽ chánh tà. Tóm lại, tất cả lời nói có tánh
cách giúp ích người, có lợi cho xã hội đều là lời thanh
tịnh, người Phật tử phải hằng tập và nói những lời
ấy.
Tư tưởng thanh tịnh.
Ðộng cơ chính gây nên tội ác,
hoặc khiến đời sống con người phải ngầu đục, nhớp
nhơ trong biển sanh tử là tư tưởng; ngược lại, tạo vô
lượng phước đức đưa con người đến quả thanh tịnh giải
thoát cũng do tư tưởng. Tư tưởng thủ một vai trọng yếu
nhất trong đời người. Người nên, hư, tốt, xấu, tiến,
thối... đều do tư tưởng quyết định. Vì thế người Phật
tử phải gạn lọc đào thải những tư tưởng xấu, tăng
trưởng những tư tưởng tốt, để tâm hồn được thanh tịnh.
Muốn đào thải những tư tưởng
xấu, ta phải anh dũng chiến thắng bọn giặc tham lam, sân
hận, tự ái, ngã mạn..., xua đuổi chúng ra ngoài tâm giới
ta. Bọn chúng được kêu một danh từ gọn hơn là "phiền
não", ngày nào bọn phiền não còn lẫn trong tâm ta, thì ngày
ấy trí ta rối loạn, tâm ta vẩn đục. Phiền não là sóng,
là cấu bợn, mà tâm là nước. Sóng dừng, cấu bợn lặng,
tức là tâm nước trong. Sự ngầu đục trong tâm hồn ta bởi
phiền não tạo nên, ta có thể dùng một vài bằng chứng để
minh xác nó. Một tên bợm móc túi, sở dĩ dám thò tay móc
túi người trước "thập mục sở thị" là vì nó chỉ thấy
có tiền... hay nói bằng cách khác, nó trở thành tôi mọi
của lòng gian tham sai sử. Nên chi lúc ấy, nó có thấy gì
tù tội, biết gì xấu xa. Một bằng chứng nữa, khi ta gặp
cảnh nghịch ý, cơn giận dữ nổi lên, khi đó ta còn đủ
lý trí suy xét phải quấy nữa chăng, hay mặc tình để cho
con quỉ giận dữ thúc đẩy? Nếu còn suy nghĩ kịp thì cơn
giận tan, bởi đã nô lệ bọn quỉ sân hận, nên mới xảy
ra cuộc xô xát bằng miệng, bằng tay. Người Phật tử muốn
gạn lọc tư tưởng thanh tịnh quyết phải quả cảm, tích
cực thanh trừng bọn giặc phiền não còn trú ẩn trong tâm
mình.
Chẳng những thế, Phật tử cần
tăng trưởng tư tưởng từ bi hỉ xả. Tâm ta chẳng khác một
mảnh đất mầu mỡ, nếu không có lúa khoai thì cỏ dại mọc.
Cũng thế, khi ta nhổ hết cỏ dại phải giâm giống lúa khoai,
nếu để đất trống thì cỏ sẽ mọc lại. Trong khi cực
lực chiến đấu với những phiền não, Phật tử không quên
tăng cường tâm từ bi, hỉ xả... vì đó là nước cam lồ
để gột rửa những nghiệp cấu bợn phiền não đang khắn
chặt trong tâm hồn ta. Và nó cũng là đám mưa tưới mát muôn
loài đang bị lửa phiền não thiêu đốt.
Tóm lại, trong ba món thanh tịnh,
tư tưởng là quan trọng hơn cả, do đó người Phật tử tu
đức thanh tịnh, xem tư tưởng là phần thiết yếu nhất,
gạn lọc tư tưởng thanh tịnh rồi, ngôn ngữ, hành động
tùy đó mà thanh tịnh. Như nước ở hồ lọc trong rồi, khi
mở vòi nào cũng đều chảy nước trong cả.
CON NGƯỜI THANH TỊNH HOÀN CẢNH
CŨNG THANH TỊNH
Một khi thân tâm ta thanh tịnh, hoàn
cảnh sẽ tùy thuộc thanh tịnh. Hoàn cảnh không nhất định
tốt, xấu, nhơ, sạch tùy hành động tư tưởng con người
mà chuyển theo. Một nhóm người văn minh trí thức dù ở nơi
thôn dã hoang vắng, nhưng một thời gian cảnh ấy sẽ trở
thành tốt đẹp, thị tứ. Trái lại, một bọn người rừng
chẳng hạn, cho ở giữa đô thành hoa lệ, một thời gian đô
thành ấy sẽ biến ra cảnh nhớp nhúa xấu xa, nếu họ không
được cải thiện... Bởi thế, đạo Phật muốn cải thiện
xã hội, cải thiện quốc gia trước tiên phải cải thiện
con người. Muốn cải thiện con người, đầu tiên phải cải
thiện tư tưởng. Như vậy tư tưởng, ngôn ngữ và hành động
con người thanh tịnh thì chính cõi Ta-bà này đã thành Tịnh
độ rồi, hay thế giới này chính là thế giới Cực Lạc
vậy. Ta muốn sanh về Tịnh độ, thì chính ta phải thanh tịnh
trước đã. Kinh có câu: "Tam nghiệp hằng thanh tịnh, đồng
Phật vãng Tây phương." Nghĩa là: "Thân, miệng và ý
hằng trong sạch, sẽ đồng như chư Phật sanh về cõi Phật."
Thế mà, có một số người ước mơ sanh về cõi Cực Lạc
mà miệng vẫn nói ác, tâm vẫn tham, giận... thật là trái
lẽ. Tu bằng cách đó chỉ làm trò cười cho thiên hạ mà
thôi. Người Phật tử chân chánh không mơ ước gì hơn, ước
mơ con người mình được thanh tịnh, không tranh đấu nào
bằng tranh đấu với phiền não ở nội tâm. Thắng được
phiền não, toàn thân đều thanh tịnh, thế là vạn vật tùy
tâm, sống một cuộc đời tự do tự tại.
Từ trên đến đây, đã thấy đức
thanh tịnh là căn bản của người tu Phật, chẳng những căn
bản của người tu, mà đức thanh tịnh cũng là cội nguồn
của một xã hội văn minh; văn minh đúng với thật nghĩa của
nó. Cho nên, bất luận trong đạo, ngoài đời nếu ai muốn
cải thiện đời mình, cải thiện xã hội đều phải tu tập
đức thanh tịnh cả... Nhưng gần nhất và cần yếu nhất
là Phật tử, đã biết đi chùa, lễ Phật nghe kinh mà không
áp dụng triệt để đức thanh tịnh vào đời sống của mình,
thật là phản bội với tên Phật tử.
