From: Hoa Nguyen <thanhhuy@email.msn.com>
Date: Sat Jan 20, 2001 4:29pm
Subject: Vào Ðịnh : Theo Zen (5)

Theo tác giả Katsuki Sekida)
 

Khi một thiền sinh nắm được thoại đầu Mu (Vô) trong toàn định thì được bảo thử làm lại điều đó trong ánh sáng của lý trí. Ðiều gì biết được bằng trực giác thì làm nẩy sinh lòng tin tưởng chủ quan, nhưng nó nên được lý trí soi sáng để thành tựu một tri thức được xác nhận là khách quan. Một sự hiểu biết được xác nhận là khách quan trong Zen phải được thể hiện trong vài khái niệm và ý tưởng. Có hai cách vận dụng khái niệm : (1) thuần túy là công việc của trí tuệ, khái niệm này tạo chồng lên khái niệm khác. hoặc là (2) tạo ra bằng nối kết mỗi khái niệm với chính kinh nghiệm thực tế của chúng tạ Ðây là phương pháp dùng trong Zen. Bất cứ đang tu tập với công án nào, chúng ta không coi nó là điều khảo sát bằng trí tuệ trừu tượng. Nó phải trở nên một phần của chúng tạ Làm sao làm được điều này?

Chúng ta có thể lấy thí dụ thứ nhất sau đây : " Không nghĩ thiện không nghĩ ác, thì ngay lúc đó Tự Tánh ban đầu của bạn là gì ?". Giải quyết vấn đề này bằng cách tìm ý tưởng hay khái niệm học từ trong sách và từ các thứ triết học thì không có ích chị Ðiều gì bạn học được là vay mượn từ kẻ khác, và không bắt nguồn từ chính kinh nghiệm bản thân. Vậy ta phải giải quyết thế nào với công án ? Hãy đọc lại công án, đưa cả tâm trí vào, trong một hơi thở ra dùng phương pháp thở cắt quãng ( tức mỗi hơi thở ra dừng lại hai lần). Bạn đọc lại từng âm, từng tiếng, và đặt hết sự chú ý lên trên mỗi tiếng. Mỗi lần thay đổi âm, bạn hãy làm căng những cơ hô hấp ở bụng. Khi một tiếng hay một câu được giữ trong trí trong một thời gian dài, mà không trộn lẫn với những nhân tố khác, thì dường như nó thấm nhập vào từng phần của não bộ . Sự thấm nhập của ý niệm vào khắp não sản sinh ra một hiệu quả kỳ diệụ Chúng ta đọc sách với độ mau bình thường không làm xảy ra sự thấm nhập như thế. Nhưng đôi khi nó xảy đến khi chúng ta đọc một bài thơ của một thi sĩ mà chúng ta đặc biệt ngưỡng mộ, hay đọc Kinh Thánh, dừng lại trên mỗi chữ và dành cho nó nhiều thời gian. Vào những lúc đó, bạn có thể đọc từng lời, cẩn thận và tán thưởng sâu xa; thình lình đoạn văn như mang ý nghĩa vô hạn, dường như là lời mặc khải đến từ trời . Bất cứ ai đã từng đọc Kinh Thánh với lòng sùng mộ phải có được cái kinh nghiệm như vậỵ Chúng ta gọi cách đọc này "ngôn ngữ Ðịnh" , và đó là điều chúng ta phải làm khi đọc một công án Thiền.

Ý niệm không ngừng hoạt động khi đã thâm nhập được vào nãọ Ngay cả trong khi không còn được chú ý tới nữa, ý niệm vẫn kiên trì hoạt động ngấm ngầm và gây ra một hiệu quả nào đó. Khi thời cơ đến, hiệu quả này sẽ bùng lên trên bình diện ý thức, và chiếm lấy sự chú tâm. Cái gọi là cảm hứng là một thí dụ về chuyện đó đã xảy rạ Nó không phải thực sự đến từ bên ngoài, nhưng từ sản phẩm của ý niệm đã lên men. Khi bạn đọc lại, như tả ở trên, "Cái gì là tự Tánh lúc ban đầu ?" thì thình lình, vào lúc nào đó, Tự Tánh sẽ bật tung ra và đứng trước bạn với tất cả vẻ uy nghi rực rỡ. Tự Tánh là sự hiện hữu thanh tịnh, đã được nhận biết ở bên trong khi bạn đi vào cơn Ðịnh sâu, và bây giờ nó bật lên, trở ra vùng tập trung của ý thức.. Nhưng nó đã biểu lộ như thể nó đến từ bên ngoàị Cái hình thức nó mang theo thay đổi tùy người .Chúng ta có thể xem vài thí dụ

Tiếng Củi Ðổ :

Có nhà sư thình lình thấy được Tự Tánh khi nghe tiếng của đống củi đổ xuống . Trong âm thanh đó, ông nghe mọi thứ đều sụp đổ _ vọng tưởng, thói quen tư duy của ý thức _ để cho sự hiện hữu tinh tuyền phô bày rạ Nhưng sự thật là sự sụp đổ đó đã xảy ra từ lâu trong cơn toàn Ðịnh của ông. Nhận biết được Tự Tánh chỉ là thấy biết nó lần đầu, như thể sự sụp đổ xảy ra ngay vào lúc ông nghe tiếng củi đổ xuống. Sự hiện hữu thanh tịnh đã hiện bày tiếp theo sự sụp đổ , và mang dáng vẻ phổ biến; cùng lúc, nó lại là biến cố xảy ra bên trong con người ông. Vào lúc như thế, người ta nghe tiếng đống củi đổ xuống như tiếng cả vũ trụ này sụp đổ. Nhà sư nghe núi đồi , thung lũng, rừng cây, và mọi vật rơi đổ vào trong vùng nội tâm với tiếng thét gào dữ dộị Nhiều kinh nghiệm như thế được các thiền sinh kể lại, và có rất nhiều thí dụ trong sách chuyện về Thiền. Ðây là những câu chuyện về Kiến Tánh. Kiến Tánh là một sự biến xảy ra trong Cận hành Ðịnh, khi ý thức tiếp chạm với thế giới bên ngoàị

Thấy Hoa Ðào Nở :

Một nhà sư (tên Chí Cần) khám phá ra Tự Tánh khi ông thấy hoa đào nở. Không lạ gì khi có nhiều người có ấn tượng sâu đậm vì cảnh hoa đào nở. Nhưng nói chung, điều này xảy ra trong vùng hoạt động thông thường của ý thức , và đó là do ảnh hưởng của thói quen lâu dài nhìn ngắm sự vật như là công cụ mà không thấy được vẻ đẹp tinh tuyền của chính sự vật. Trong toàn Ðịnh, trái lại, cái thói quen này của ý thức rơi đổ, và người ta đăm đăm nhìn thế giới bên ngoài, không nháy mắt. Lúc đó mọi vật được nhận thấy là đang phát ra ánh sáng rực rỡ.

Kinh nghiệm này không xảy ra tình cờ cho nhà sư đang có nan đề. Từ lâu ông đã trải qua nhiều lần toàn Ðịnh, và đã làm cho thói quen của ý thức rơi rụng để hiển lộ cái hiện hữu tinh tuyền. Nhưng người ta ít khi có ý thức về chính kinh nghiệm chủ quan của mình khi đang trong trạng thái Ðịnh. Tuy nhiên, bởi vì kinh nghiệm này có tính chất phổ quát, nên nó phóng chiếu lên những sự vật của ngoại giới, và không tránh được chuyện một ngày kia nhà sư có dược ý thức về chuyện Kiến Tánh. Nhà sư thấy sự hiện hữu thanh khiết được phóng rọi lên những cánh hoa đàọ

Tiếng viên Sỏi Chạm Vào Thân Tre :

Một nhà sư (tên Hương Nghiêm ?) đang quét ngôi mộ Tổ, nhận ra được Tự Tánh khi nghe tiếng viên sỏi bị chỗi quét văng chạm vào thân trẹ Kinh nghiệm Kiến Tánh thường liên hệ với hoạt động thấy, nghe, sờ chạm, và các cảm giác khác. Trong tình trạng thuần khiết, giác quan nhận biết trực tiếp được sự hiện hữu của ta và của người khác. Ðây là sự nhận thức tinh tuyền (tức "hiện lượng" theo Duy Thức học). Nhưng tình trạng thuần tịnh của nó thường bị nhiễm ô trong đời sống hàng ngày, và bị làm dơ xấu bởi tham dục và kiến chấp vị ngã, do đó không có được sự nhận thức tinh tuyền. Mục tiêu rất đơn giản : nếu cách hoạt động quen thuộc của ý thức rơi rụng đi thì mọi thứ sẽ tốt đẹp. Trở lại câu chuyện, khi nhà sư đang quét, thình lình có tiếng viên sỏi chạm vào thân tre tạo ra một âm thanh r ràng, rung động. Viên sỏi trở thành sống động, thân tre và âm thanh cũng sống động. Hình dáng, màu sắc, mọi thứ ở mọi nơi, đều tràn đầy sự hiện hữụ Và ông nghe chính tiếng gọi của hiện hữụ Ngoại giới vẫn có thực đó, chung quanh chúng tạ Nhưng sự hiện hữu này thường bị che phủ bởi chính con mắt của tạ Cách làm việc quen thuộc của ý thức làm chúng ta nhìn sự vật một cách máy móc, và nghĩ là chúng đã chết. Chỉ khi nào cái nhìn máy móc này bị bỏ rơi, thì sự hiện hữu sẽ phô bày ra, không chút che đậỵ Nhà sư trên đã tiếp xúc trực tiếp với sự hiện hữụ Âm thanh phát ra từ thân tre cũng là tiếng kêu gọi bên trong của thiền sư, và cùng lúc đó tiếng gọi này lan ra khắp thế giớị

Tại Sao Bồ Ðề Ðạt Ma Không Râu ?

Có một công án hỏi :" Tại sao Bồ Ðề Ðạt Ma không có râu ?". Bồ Ðề Ðạt Ma tiêu biểu cho Phật Pháp chân thực .Thường hình vẽ của ông có râụ Nhưng công án này nói Ðạt Ma không râụCái ý thật sự là muốn nói Pháp chân thật không những không có râu, mà còn không mắt, không mũi, không miệng, không mặt, không tay chân, không thân thể. Trong sách Hekigan Roku, trường hợp 88 viết :" Mù, điếc, câm, nó được ngăn cách tuyệt đốí khỏi hoạt động của ý thức ". Sự ngăn cách tuyệt đốí chẳng gì khác hơn là toàn Ðịnh. Nhưng công án này không phải chỉ nói về toàn Ðịnh , mà cũng nói về những việc làm tích cực trong đời sống. Khi bị mù, điếc và câm thì làm sao bạn có thể hoạt động trong đời sống thực tế ? Trong cuộc tranh giành danh lợi, có thể nào bạn là kẻ điền rồ : leo lên vực thẳm mà không dùng tay, nhảy ra khỏi đầu sào cao trăm trượng ?

Nếu bạn buông tay không bám vào vực, bạn sẽ bị rơi xuống và mất mạng, nhưng trong những việc làm về tâm bạn nên làm vậỵ Bạn phải ném bỏ đi những gì ý thức đã tích lũy từ thời thơ ấu, nghĩa là cái bản ngã vọng chấp của bạn. Trong toàn Ðịnh, dễ dàng để buông bỏ, nhưng trong đời sống thực tiễn , buông bỏ cái ngã là điêù khó khăn. Bạn tự bảo đừng ghét người khác, dập tắt sự tức giận, không để bị cám dỗ, diệt trừ lòng ham muốn có được danh tiếng , quyền lực, vinh quang hảo, vân vân, những bạn không thể theo đúng điều luật của bạn. Bạn cũng không thể bỏ đi râu, đừng nói là bỏ được mắt, mũi, miệng, và chính cái mặt. Nhưng người thật sự giác ngộ không có mặt mũi khi nói chuyện, thưong lượng, và thảo luận những vấn đề nghiêm túc của đời sống. Họ không có gì để giữ lại, giữa những hoạt động bận rộn của ý thức. Giữa ngọn lửa cháy bừng của sự sống, họ giữ được tâm trí thật thanh tịnh, và chiếu sáng như đoá hoa sen trong lò lửạ

Nguyễn Hòa 

From:"Hoa Nguyen" <thanhhuy@email.msn.com> Save Address - Block Sender
Reply-To: hoasen-1@egroups.com
To: <hoasen-1@egroups.com>, <vn-buddhism@egroups.com> Save Address
Subject: [hoasen-1] Vào Ðịnh: Theo Zen (6)
Date:Mon, 22 Jan 2001 22:51:17 -0800

(Theo thiền sư Katsuki Sekida)

Thời Gian Tâm Lý và Toàn Ðịnh

Trong toàn Ðịnh không có thời gian. " Không thời gian" có nghĩalà chỉ có hiện tạị Ðiều này không phải chỉ đúng khi trong Ðịnh đạt tới nhờ tập Thiền, nhưng cũng đúng khi ta can dự vào những công việc nghiêm trọng. Thí dụ, khi dự một kỳ thi quan trọng, bạn nhận thấy thời gian qua mau quá. Một giờ mà như chỉ có năm phút. Thật ra, bạn bị công việc thu hút vào một tình trạng giống như Ðịnh, và thời gian tâm lý của bạn thành ngắn lạị Bạn đặt hết sự chú ý vào công việc, không còn chỗ cho hành động phản tỉnh của ý thức. Tâm trí hoàn toàn bị thu hút, bạn không có ý thức về bạn, vềý tưởng, hay cách hành xử. Bạn không có thời gian. Hay, nói cách khác, chỉ có thời gian của hiện tại, và trong thời gian hiện tại đó nhiều chuyện đến rồi đi, nhiều sự việc xảy ra rồi kết thúc.

Thời gian hoàn toàn biến mất trong Ðịnh, và không gian cũng biến mất. Nhân quả cũng mất. Chỉ còn lại một chuỗi sự việc xảy rạ Cái tình trạng không có thời gian, không gian, nhân quả này được nhận biết đơn giản, không cần bàn cãi, là kinh nghiệm tiếp liền theo trong toàn Ðịnh.

Trong toàn Ðịnh, thời gian, không gian và nhân quả rơi rụng đi, và do đó cách suy tư quen thuộc của ý thức bị sụp đổ. Vậy điều gì xảy ra tiếp theo ? Có một nhận thức đến bất chợt về sự không có đối lập giữa nhị nguyên, khi chúng ta thực nghiệm về tính nhất thể của mọi vật. Từng lúc tiếp theo nhau, chỉ có hiện tại đến rồi đi trong thời gian Ðịnh, làm thành một dòng liên tục của hiện tạị Chỉ trong hiện tại mới có thể nói là chúng ta hiện hữụ Do bản chất của Ðịnh, chúng ta không nhận biết được điều này, nhưng sau đó chúng ta nhận biết lại , khi xuất Ðịnh. Do kinh nghiệm này, chúng ta biết rằng đời sống trong hiện tại là tuyệt đối độc lập và là sự hiện hữu chân thật của chúng tạ

Mặt khác, khi nhìn lại vào bên trong , chúng ta nhận thấy mỗi ý niệm xảy ra đều ảnh hưởng đến tất cả ý niệm tiếp theo saụ Ngay cả một ý niệm ngắn nhất , kéo dài trong một phần nhỏ nhất của một giây, dù có được nhận biết hay không, cũng không thể đi qua mất mà không để lại hiệu quả của nó lên ý niệm tiếp theọ Chúng ta có thể nói đây là sự biểu hiện của Nghiệp. Mỗi hành động để lại ảnh hưởng trên hành động kế tiếp. Giây phút hiện tại này thừa hưởng tất cả sự biến xảy ra trong quá khứ, không loại trừ bất cứ điều gì, đã truyền lại cho chúng ta từ những chu kỳ nhiều vô số của hiện hữụ Trong ý nghĩa đó, hiện tại này tùy thuộc hoàn toàn vào quá khứ. Nó lại vọng cầu ở tương lai, và sự mong vọng này gây ra sự lệ thuộc vào tương lai nữạ

Không Có Ngã Nhưng Có Nhân Quả

"Không có con người, nhưng có nhân quả" là một thiền ngữ có ý nói tất cả hiện tượng là kết quả của chuỗi liên tục về nhân quả , và không có một thực thể gọi là Ngã. Lúc này tiếp theo lúc khác, sự hiện hữu này tự kế tục và luôn luôn thay đổị

Nguyễn Hòa

x