NỘI DUNG
Đề
Tựa
Phần
I - NỀN TẢNG CỦA LUÂN LÝ
Chương
1 Xã hội Tân tiến và Truy tầm Hạnh phúc Nhân loại
Chương
2 Không Phép lạ, Không Bí mật
Chương
3 Căn nguyên Tùy thuộc và Bản chất của Thực tế
Chương
4 Tái định Mục tiêu
Chương
5 Cảm xúc Tối thượng
Phần
II - LUÂN LÝ VÀ CÁ NHÂN
Chương
6 Luân lý về Nhẫn
Chương
7 Luân lý về Hạnh
Chương
8 Luân lý về Từ bi
Chương
9 Luân lý và Đau khổ
Chương
10 Nhu cầu Nhận thức
Phần
III - LUÂN LÝ VÀ XÃ HỘI
Chương
11 Trách nhiệm Toàn cầu
Chương
12 Trình độ Dấn thân
Chương
13 Luân lý trong Xã hội
Chương
14 Hòa bình và Giải giới
Chương
15 Vai trò Tôn giáo trong Xã hội Tân tiến
Chương
16 Lời Kêu gọi
ĐỀ TỰA
của Đức
Đạt-lai Lạt-ma
Mất
đi quê hương vào tuổi mười sáu và trở thành một người
tỵ nạn vào tuổi hai mươi bốn, tôi đã đối diện với
rất nhiều khó khăn suốt dòng đời. Khi quán chiếu lại,
tôi thấy rất nhiều điều tưởng chừng không vượt qua nổi,
chẳng những chỉ vì không thể tránh, lại còn không sao có
được một giải pháp thuận lợi. Tuy nhiên, trên mặt tâm
an bình và sức khỏe vật lý, tôi có thể tự cho rằng mình
đảm đang tương đối tốt. Nhờ vậy, tôi có thể ứng phó
nghịch cảnh bằng trọn vẹn tiềm năng — tinh thần, vật
lý và tâm linh. Tôi đã không thể làm cách khác hơn nữa.
Nếu tâm tôi tràn ngập ưu tư và vô vọng, sức khỏe sẽ
bị tổn hại. Tôi cũng phải giới chế các hành động của
mình.
Nhìn
chung quanh, tôi thấy không phải chỉ có chúng tôi, các người
tỵ nạn Tây tạng, và thành viên của các cộng đồng lưu
lạc khác, mới gặp phải khó khăn. Khắp mọi nơi và trong
bất cứ xã hội nào, người ta đều chịu đựng đau khổ
và nghịch cảnh — ngay cả những người thừa hưởng tự
do và phồn vinh vật chất. Thật vậy, dường như sự thiếu
hạnh phúc mà loài người chúng ta phải chịu đựng đa phần
do chính chúng ta tác tạo. Do vậy, theo nguyên tắc, điều đó
có thể tránh. Nhìn chung, tôi còn thấy, các cá nhân với hành
vi hợp luân lý thường hạnh phúc và mãn nguyện hơn những
người bỏ quên luân lý. Điều này minh xác niềm tin của
tôi, nếu chúng ta có thể tái định hướng tư tưởng và
cảm xúc của mình, và chỉnh đốn phẩm hạnh, chẳng những
có thể đối phó cùng các nỗi khổ dễ dàng hơn, còn ngăn
ngừa được sự khởi dậy của chúng ngay từ đầu.
Tôi
sẽ cố trình bày trong quyển sách này điều tôi ngụ ý qua
chuyên từ "hành vi luân lý tích cực." Làm việc đó, tôi nhìn
nhận rất khó tổng hợp thành công, hoặc yếu lược thật
chính xác về luân lý và đạo đức. Rất hiếm hoi, hoặc
hầu như không thể có, một trường hợp trắng và đen phân
minh. Cùng một hành động sẽ có nhiều sắc độ và mức
độ giá trị đạo đức khác nhau trong các trạng huống khác
nhau. Đồng thời, điều cốt yếu là chúng ta phải đạt một
thỏa hiệp chung liên hệ đến những gì tạo thành hành vi
tích cực và những gì tạo thành hành vi tiêu cực; những
gì đúng và những gì sai; những gì thích đáng và những gì
không thích đáng. Trong quá khứ, sự tôn trọng loài người
dành cho tôn giáo còn có nghĩa là sự thật hành đạo lý được
bảo tồn qua đa số tín đồ theo một đạo này hay đạo khác.
Tình thế đó không còn trong hiện tại. Do đó chúng ta phải
tìm ra vài phương cách khác hầu thiết lập các nguyên tắc
luân lý cơ bản.
Xin
độc giả đừng giả định rằng, như một Đạt lai Lạt
ma, tôi sẽ đề ra một giải pháp đặc biệt nào đó. Không
có gì trong các trang sau này lại chưa từng được nói đến
trước đây. Thật vậy, tôi cảm thấy những quan ngại và
ý tưởng trình bày nơi đây đã từng được chia sẻ bởi
rất nhiều người tư duy và nỗ lực truy tìm giải pháp cho
các vấn đề và nỗi khổ đau loài người phải trực diện.
Khi đáp ứng các đề nghị của một số bằng hữu, và cống
hiến quyển sách này cho quần chúng, hy vọng của tôi là được
lên tiếng cho hàng triệu người, thuộc thành phần đa số
thầm lặng, không có cơ hội phát biểu quan điểm của họ
ngoài công chúng.
Tuy
nhiên, xin độc giả ghi nhớ, việc học tập chính thức của
tôi vốn hoàn toàn tôn giáo và có tính cách tâm linh. Từ thuở
bé, ngành học chủ yếu (và liên tục) của tôi là triết
học và tâm lý học Phật giáo. Đặc biệt, tôi được học
các tác phẩm của chư vị triết gia tôn giáo truyền thống
Geluk, truyền thống mà các Đạt lai Lạt ma trực thuộc vào.
Là người xác tín vào thuyết đa nguyên tôn giáo, tôi còn
học cả những tác phẩm chính của các truyền thống Phật
giáo khác. Nhưng tôi tương đối ít được trình bày về tư
tưởng thế tục và thời đại. Tuy vậy, đây không phải
là một quyển sách tôn giáo. Lại càng không phải quyển sách
về Phật giáo. Mục đích của tôi là kêu gọi một khuynh
hướng về luân lý trên nền tảng toàn cầu hơn là đề ra
các nguyên tắc tôn giáo.
Với
lý do đó, tạo một tác phẩm cho đại chúng là một việc
thiếu thử thách, và phải là công trình làm việc nhóm. Một
khó khăn đặc thù phát sinh từ sự kiện ngữ học, là rất
khó chuyển dịch thành ngôn ngữ hiện đại một số chuyên
từ Tây tạng chủ yếu phải dùng.
Quyển
sách này không muốn được viết như một luận án triết
học, do đó tôi cố gắng giải thích những điều trên bằng
cách nào hầu độc giả không chuyên môn hiểu được; và
thật sáng sủa dễ chuyển dịch ra nhiều thứ tiếng. Nhưng
khi làm thế, cố gắng thông đạt không tối nghĩa cùng các
độc giả với ngôn ngữ và văn hóa khả dĩ khác biệt cùng
tôi, có thể khiến một vài sắc thái ý nghĩa trong tiếng
Tây tạng bị mất, một số không định ý lại cứ thêm vào.
Tôi tin cậy vào sự biên tập thận trọng sẽ giảm thiểu
được điều đó. Khi một lệch lạc như thế được phát
hiện, tôi hy vọng sẽ sửa chữa trong đợt phát hành kế
tiếp. Đồng thời, tôi xin cảm ơn Dr. Thupten Jinpa, qua mọi
trợ lực của ông trong lãnh vực này, kể cả chuyển dịch
sang Anh ngữ, cùng rất nhiều đề nghị. Tôi cũng xin cảm
ơn Mr. AR Norman trong công trình biên tập. Tất cả thật quý
báu.
Cuối
cùng, tôi xin gởi lời cảm ơn đến tất cả quý vị khác
đã giúp đỡ đưa công trình này đến kết quả.
—
Dharamsala, tháng Hai 1999
WP:
Thanh Mai
