CHƯƠNG
MỘT
KHÁI
NIỆM LỊCH SỬ CỦA THỜI ÐẠI CHUYỂN TIẾP
TỪ
TIỂU THỪA QUA ÐẠI THỪA.
Lịch
sử Phật giáo trong sáu, bảy thế kỷ đầu tiên có thể xem
là bao trùm ba thời kỳ như sau:
A-
Phật giáo Tiểu thừa nguyên thủy hay thuần túy, được gìn
giữ phần lớn trong các tập Pàli Nikàya, Vinaya (kinh bộ và
luật bộ) hay trong những đoạn văn Sanskrit tương đương đã
tìm được.
B-
Phật giáo Tiểu thừa hỗn tạp được đại diện bởi những
học phái thành hình khoảng một thế kỷ sau đức Phật nhập
diệt. Tài liệu của thời đại này rất khan hiếm, được
hạn chế trong một số kinh sách, hoặc rõ ràng thuộc một
học phái đặc biệt nào hay có những bằng chứng cụ thể
xác nhận thuộc một học phái nào. Những tài liệu này cũng
được tìm thấy trong những biên khảo đặc biệt đề cập
đ?n lịch sử của một số học phái hay những giáo lý của
các học phái này.
C-
Thời hưng khởi của Phật giáo Ðại thừa hay như Rosenberg
đã viết, thời kỳ chống đối giữa Tiểu thừa và Ðại
thừa. Tài liệu của thời kỳ này phần lớn được tìm thấy
trong các tập Prajnàpàramità (Bát nhã Ba-la-mật), Saddharma Pundarìka
(Diệu pháp liên hoa kinh), Dasabhùmikasù tra (Thập địa kinh),
Gandavyùha (Hoa nghiêm), Lankàvatàra (Nhập lăng già) và các luận
tác của các Ngài Nàgarjuna (Long thọ), Asvaghosa (Mã minh), Asanga
(Vô trước) và một số vị khác, khi các tập này đề cập
đến vị trí tương đối của Tiểu thừa và Ðại thừa.
