DIỄN
VĂN, THUYẾT TRÌNH VÀ THAM LUẬN
ĐA DẠNG
VĂN HOÁ VÀ SỰ XUNG ĐỘT:
GIẢI PHÁP
CỦA PHẬT GIÁO
ĐĐ.
TS Thích Giác Hiệp
Giảng
viên Học Viện Phật Giáo Việt Nam
 |
|
Bài
viết đưa ra những ảnh hưởng, xung đột văn hóa Đông-Tây
và các giải pháp của Phật giáo.
Với
sự phát triển văn hóa Tây phương, cuộc sống của người
Đông phương thay đổi về vật chất cũng như tâm linh. Sự
phát triển của khoa học kỹ thuật làm thay đổi đạo đức,
giá trị tôn giáo, tư tưởng và văn hóa Đông phương. Đặc
biệt, chủ nghĩa cá nhân gây khủng hoảng văn hóa và sinh
thái trên thế giới. Tuy nhiên, sự ảnh hưởng văn hóa Tây
phương, cũng có nhiều mặt tích cực, như: thông tin toàn cầu,
giao lưu văn hóa, con người sẽ hiểu lẫn nhau hơn về hệ
thống đạo đức, giá trị, lối sống.
Ảnh
hưởng tiêu cực
Chủ
nghĩa vật chất Tây phương tác động một cách tiêu cực
lên văn hóa Đông phương từng ngày một. Lối sống vật chất
khiến con người luôn mong cầu, càng mong cầu càng khổ đau.
Nguyên do con người không hiểu hết được những hậu quả
mình làm. Họ suy nghĩ hạnh phúc là thỏa mãn dục vọng, giàu
có, danh vọng, tham vọng, vật thực, giải đãi. Do vậy, họ
luôn tìm kiếm dục vọng và sở hữu. Các nhu cầu này không
bao giờ thỏa mãn, vì chúng ta luôn luôn truy cầu. Khi dục
vọng không được đáp ứng, khổ đau khởi lên. Chúng ta phải
nhận rõ tác hại của dục vọng. Chân hạnh phúc là trạng
thái tịch tĩnh của thân tâm, khi dục vọng bị loại trừ.
Sự giải thoát đến gần khi chúng ta nhớ và thực hành hạnh
thiểu dục, tri túc, lối sống đơn giản. Đó cũng là lối
tốt để thoát khỏi sự trói buộc của vật chất và dục
vọng. Các vấn đề sau là nguyên nhân tạo ra khủng hoảng:
Vật
chất hóa mọi thứ: Vì mục đích lợi nhuận con người có
thể tận dụng mọi thứ, ngay cả hình ảnh đức Phật cũng
bị họ tận dụng như một công cụ quảng cáo. Bất cứ một
sự kiện nào người ta cũng mong đợi. Cuộc sống không gì
ngoài tiền.
Căng
thẳng, xung đột gia tăng do tác động của rượu, thuốc,
phim ảnh, âm nhạc…Một số người xem phim hành động, âm
nhạc kích động, hành động theo những gì mình xem, từ đó
dẫn đến phạm tội. Thế hệ trẻ lao vào các thú vui
vô bổ.
Khai
thác thiên nhiên một cách quá mức
Thất
nghiệp gia tăng vì máy móc hiện đại
Khoảng
cách giữa giàu nghèo ngày một tăng
Ảnh
hưởng tích cực:
Giao
thoa văn hóa đem lại cuộc sống cao, qua sự trao đổi kinh
nghiệm, xem trọng các trào lưu tư tưởng và văn hóa của
nhau. [1] Thật sự Đông phương đã học được nhiều thứ
từ sự giao lưu văn hóa với Tây phương, như:
Hệ
thống dân chủ, công bằng
Nhân
quyền
Bình
đẳng giới tính
Tách
tôn giáo khỏi chính trị
Phát
triển hạ tầng
Phát
triển hệ thống giáo dục
Tiếp
thu thông tin văn hóa, tôn giáo
Giải
pháp Phật giáo
Khó
có thể tránh khỏi sự tương tác, xung đột giữa các nền
văn hoá. Một khi không thể ngăn chặn sự ảnh hưởng lẫn
nhau, chúng ta nên tiếp thu những yếu tố tích cực và loại
bỏ yếu tố tiêu cực, hoà hợp trong đa dạng, tránh đồng
hóa. Mỗi nền văn hóa và truyền thống có những đặc thù
tích cực. Điều quan trọng làm thế nào để nhận rõ được
chúng. Làm thế nào để tiếp thu một nền văn hóa, các nền
văn hóa tồn tại song hành, hòa hợp không hợp nhất. Đó
là nhiệm vụ của chúng ta, áp dụng lời Phật dạy. Sự xung
đột xuất phát từ tự ngã, chính con người tự giải quyết,
thông qua các tiêu chuẩn đạo đức của Phật giáo, không
gây khổ đau cho tha nhân: Không làm các điều ác,chăm làm
các điều thiện, làm điều thiện cho tha nhân.
Ba
chuẩn mực này là căn bản trong các lời dạy đạo đức,
giúp chúng ta sống cuộc sống hạnh phúc. Các chuẩn mực này
sẽ nuôi dưỡng phát triền tình thương rộng khắp, thoát
khỏi cá nhân chủ nghĩa. Đặc biệt giáo lý tính Không, Vô
Ngã có thể giúp mọi người thoát khỏi sự trói buộc của
dục vọng. H.S. Prasad đề cập: “Chúng ta có thể nói rằng
nhận rõ được tư tưởng tánh Không Trung luận có thể thay
đổi tư tưởng, quan điểm, thói quen, khuynh hướng, giá trị
và thái độ, những yếu tố cần thiết phát triển đạo
đức. Giáo lý tánh Không là công cụ giá trị thiết lập
hòa bình, hài hòa, cân bằng sinh thái và công bằng, thực
hành đạo đức, phát triển xã hội và cuộc sống ở mức
độ cao.”[2]
Ngày
nay, các nền văn minh gặp gỡ trên tinh thần cảm thông, trao
đổi, điều đó góp phần làm tăng sự hợp tác, học hỏi
lẫn nhau giữa văn hóa và tôn giáo.[3] Như trường hợp Lão
giáo, Khổng giáo, Phật giáo ở Trung Quốc tồn tại hài hòa.
Vấn đề được giải quyết khi nguyên nhân chính của sự
xung đột bị loại, tức ngã. Xung đột có thể diễn ra ở
nhiều mức độ, như cá nhân, cộng đồng, xã hội, quốc
gia…Hãy thực hành hạnh lợi tha, đem lại lợi ích cho mọi
người, giảm thiểu xung đột, như ngài Tịch Thiên nói đến
trong Nhập Bồ-đề Hành luận: “Tôi nguyện là người bảo
vệ cho kẻ bơ vơ, người chỉ đường cho lữ khách trên đường,
là chiếc thuyền, cây cầu cho tất cả ai muốn qua biển sinh
tử.”[4]
Kết
luận
Chúng
ta không thể phủ nhận những thành tựu do văn hóa Tây phương
đem lại, tuy nhiên cũng cần xem lại những tác hại do nó
gây ra. Các vấn đề đều có mặt tích cực và tiêu cực.
Điều quan trọng làm thế nào để giảm thiểu các yếu tố
tích cực và phát huy tối đa các giá trị tích cực.
Tham
khảo:
1.
Beck, Heirich & Schmirber, Giesela, (ed.) Creative Peace Through Encounter
of World Culture, Delhi: Sri Satguru Publications, 1996.
2.
Ghosh, Lipi, Prostitution in Thailand: Myth and Reality, New Delhi: Munshinram
Manoharlal Publishers, 2002.
3.
Hiroichi Yamaguchi and Haruka Yanagisawa, (ed.) Tradition and Modernity:
India and Japan towards the Twenty-First Century, New Delhi: Munshinram
Manoharlal Publishers, 1997.
4.
Marks, Joel & Ames, Rogers T. (ed.) Emotion in Asian Thought, Delhi:
Sri Satguru Publications, 1997.
5.
Sharma, Parmananda, tr. Santideva’s Bodhicharyavatara, New Delhi: Aditya
Prakashan, 2001.
TÓM
TẮT TIỂU SỬ
Thế
danh: Lê Văn Điểu
Pháp
danh: Thích Giác Hiệp
Sinh
năm 1968, Bình Định
Xuất
gia: 1982
Học
vấn:
1975-1984:
Tiểu học, Trung học, Bình Định
1992:
Cơ bản Phật học, Tp. Hồ Chí Minh
1994:
Cử nhân Anh ngữ, Cao Cấp Phật Học, Tp. Hồ Chí Minh
1999:
Cao học Phật học, Đại học Delhi.
2004:
Tiến sĩ Phật học, Đại học Delhi.
Hoạt
động giáo dục:
Giảng
viên Học Viện Phật giáo Việt Nam tại Tp. Hồ Chí Minh và
Hà Nội
Giảng
viên Trường Cao Đẳng Phật học TP. HCM.
Giảng
viên Lớp Cao Cấp Giảng Sư, TP. HCM.
Giảng
viên Lớp Luyện Dịch Hán-Nôm Huệ Quang.
Uỷ
viên Ban Phật giáo Quốc Tế, Thành hội Phật giáo TP. HCM.
Uỷ
viên Ban Hoằng pháp, Thành hội Phật giáo TP. HCM.
Lĩnh
vực chuyên môn:
Luận
Câu-xá, Luận Nhiếp Đại Thừa, Luận Thành Thật, kinh Giải
Thâm Mật, bộ phái Phật giáo.
Hội
nghị:
Hội
Thảo Khoa Học Sa-môn Trí Hải và Phong Trào Chấn Hưng Phật
Giáo Việt Nam, Hà Nội.
Hội
nghị quốc tế, đại học Hoa Phạm, Đài Loan.
Hội
nghị Thanh niên Tôn giáo Thế giới, Malaysia.
Hội
nghị Phật giáo trong thời đại mới, Việt Nam.
Hội
nghị Phật giáo nhập thế, Việt Nam.
Hội
nghị Phật giáo thế giới, Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc
lần 4, Thái Lan.
Địa
chỉ:
339
Nam Kỳ Khởi Nghĩa, F.7, Q.3, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
ĐT:
+84-918-548-333, Fax: +84-8-8480-685.
Email:
thichgiachiep@yahoo.com
Website:
http://phatgiao.vn; http://vinhnghiemvn.com.
[1]
L.Ghosh, Prostitution in Thailand: Myt and Reality, New Delhi: Munshinram
Monoharlal Publishers, 2002:21
[2]
Ibid: 284
[3]
H.Beck & G. Schmirber (ed.) Creative Peace Through Encounter of World
Culture, Delhi: Sri Satguru Publications, 1996: 249. [4] P. Sharma, (trans.),
Santideva’s Bodhicharyavatara, (New Delhi: Aditya Prakashan, 2001), 77.
(http://vesakday2008.com/indexnew.html)
Trở
Về Mục Lục: Diễn
Văn, Thuyết Trình và Tham Luận.
