Chùa
thường được gọi là chùa Mã Tộc, ngôi chùa Phật giáo
Nam tông Khmer tọa lạc ở số 73B đường Lê Hồng Phong, phường
3, thị xã Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng. Chùa được dựng vào
khoảng thế kỷ XVI và đã được trùng tu nhiều lần. Ơở
các cây trong vườn chùa từ lâu đã có những đàn dơi sinh
sống rất đông nên chùa còn được gọi là chùa Dơi. Chùa
tôn trí pho tượng đức Phật bằng đá, cao 1,50m và nhiều
bộ kinh luận viết trên lá cây thốt nốt. Nhà sư trụ trì
Kim Rênh đã tổ chức trùng tu ngôi chùa trong 2 năm 1994-1995.
Ngày nay, chùa là điểm chiêm bái và tham quan du lịch nổi
tiếng ở Sóc Trăng.
Chùa
Dơi ở Sóc Trăng thuộc đồng bằng sông Cửu Long tên cổ
là Mahatup, còn gọi là chùa Mã Tộc. Ngôi chùa nằm trong một
khu vườn rộng khoảng 3 ha, um tùm các loại cây ăn quả như
xoài, vú sữa, sầu riêng, măng cụt... Gọi là chùa Dơi vì
ngôi chùa nổi tiếng với một đàn dơi hàng vạn con. Ban ngày
dơi treo mình trên các cành cây ngủ yên lành. Có nhiều cây
dơi treo dốc đầu ngủ, chi chít nhễ lá. Khoảng thời gian
từ tháng năm đến tháng tám là mùa sinh sản, mỗi dơi mẹ
ôm một dơi con mà ngủ. Đi lại trong vễờn chùa phải thật
yên tĩnh, một tiếng ồn cũng có thể làm dơi mẹ giật mình,
đánh rơi con.
Dơi
trong chùa thuộc loại dơi quạ (Flying-fox). Con dơi mới đẻ
sải cánh đã dài tới 50 cm, dơi trưởng thành sải cánh khoảng
1 m và nặng xấp xỉ 1,5 kg. Đã từ hàng trăm năm nay, đàn
dơi chọn vườn chùa làm nơi cư trú và nghỉ ngơi ban ngày.
Hoàng hôn xuống, chúng thức giấc bay lên, ríu rít gọi nhau,
lượn qua lượn lại mấy vòng, rồi mới từ giã ngôi chùa
đi kiếm ăn. Có một điều rất lạ là dơi không hề ăn một
trái chín nào ở vườn chùa. Chúng tung cánh bay đi xa, kiếm
ăn trên những miệt vườn khắp vùng sông Tiền, sông Hậu,
để rồi sáng sớm lại trở về ngủ trong vườn chùa. Có
những cành cây ăn trái của nhà dân ngả sang vườn chùa thì
đàn dơi cũng tránh, không con nào chịu ngủ trên những cành
cây đó.
Đây
là một điều thực tế, không phải là huyền thoại. Trong
tình hình môi trường đang bị hủy hoại, chim thú đang bị
săn bắt tàn bạo như hiện nay, thì chùa Dơi vẫn còn là một
môi tường tốt và thanh bình cho hàng vạn con dơi. Đất lành
chim đậu, có thể nói các nhà sư ngày trước đã tìm được
một nơi đất lành để dựng chùa, mời gọi được đàn
dơi về đây.
Phía
sau vườn chùa hiện nay có hai ngôi mộ chôn hai con heo, được
xây bằng xi-măng và được vẽ hình khá trân trọng cùng ghi
ngày chết, tuổi thọ của heo. Sư cả Kim Rênh, vị sư trụ
trì đời thứ 19 của chùa Dơi cho biết, trước đây, một
số hộ chăn nuôi ở Sóc Trăng có những con heo con mới sinh
ra bàn chân có 5 móng, họ sợ, vì thông thường heo chỉ có
3 móng, không dám nuôi mà cũng không dám giết bèn đem gửi
ở chùa. Có đến 7, 8 con heo 5 móng như
vậy
- cả đực lẫn cái. Đặc biệt, cứ một vài tháng một lần,
cả bầy heo lớn trước nhỏ sau tự động kéo nhau "đi dạo"
một vòng từ chùa ra chợ Sóc Trăng cả vài cây số rồi tự
động trở về chùa! Năm ngoái hai con heo lớn tuổi nhất (7
tuổi) già chết, chùa đem chôn sau vườn. Sau đó có người
khách từ thành phố Hồ Chí Minh xuống viếng chùa đã bỏ
tiền ra mua vật liệu thuê người xây mộ và vẽ hình hai
chú heo. Hiện chùa vẫn còn nuôi 4-5 con heo 5 móng, con già nhất
còn sống cũng đã 5 tuổi, khá mập và nặng nề, chỉ nằm
một chỗ...
Nhưng
chùa Dơi không chỉ nổi tiếng bởi những thứ đó. ở đồng
bằng sông Cửu Long có chừng 600 ngôi chùa của đồng bào
dân tộc Khmer, thì chùa Dơi nổi lên như một quần thể kiến
trúc đẹp vào bậc nhất. Mái chùa gồm hai tầng lớp ngói
mầu. Phía đầu hồi, bốn đầu mái được chạm trổ tinh
xảo hình rắn Naga cong vút. Trên đỉnh chùa có một ngọn
tháp nhọn. Hàng cột đỡ bao quanh chùa, mỗi cột có một
tượng tiên nữ Kemnar đôi tay chắp trước ngực như đang
cất lời đón chào khách thăm viếng. Trong chính điện (sanctury)
có một pho tượng Phật Thích Ca bằng đá nguyên khối trên
một tòa sen cao khoảng hai mét. Khắp trên tường chùa là những
bức tranh miêu tả cuộc đời Đức Phật, từ lúc ra đời
tới khi được khai minh rồi nhập Niết bàn. Bên cạnh đó
còn có một pho tượng sinh động miêu tả Đức Phật cưỡi
trên rắn thần Muchalinda.
Trong
khu vườn rộng còn có nhiều bảo tháp (stupa) chứa di hài
các nhà sư quá cố, có lò hỏa táng, nhà ở của các sư và
nhà hội Sa La như kiểu nhà rông hay hội trường...
Ban
ngày đi thăm vườn chùa rợp bóng mát, nhìn hàng vạn con dơi
treo mình ngủ trên cây mới thấm thía cái giá trị của sự
bình yên, của một môi trường trong lành đang ngày càng trở
nên cần thiết cho chim thú và cho chính con người.
CHÙA DƠI
Xuân
Minh
Ở
một vùng đất có sự hiện diện khá rõ nét của cộng đồng
dân tộc gốc Khmer - Sóc Trăng có đến 89 ngôi chùa mang đậm
nét kiến trúc của người Khmer Nam Bộ. Cách thị xã Sóc Trăng
chưa đầy 2 km có một ngôi chùa đã được nhiều khách thập
phương trong nước và nước ngoài tìm đến là ngôi chùa mang
tên Chùa Dơi được xây dựng vào năm 1569 (432 tuổi) với
tên khai sinh theo ngôn ngữ Khmer là Sêrây Têchô Mahatúp (nên
còn được gọi theo tiếng Việt là chùa Mã Tộc). Đây là
ngôi chùa có thâm niên xếp vào hàng thứ 4 trên địa bàn
thị xã Sóc Trăng, xếp sau chùa Wat Chruitưm - Chăs xây dựng
năm 1464. Cao niên lâu đời nhất phải kể đến chùa Wat Prasath
- Kong ở huyện Mỹ Xuyên - Sóc Trăng xây dựng năm 1224 - 777
tuổi.
Nhà
sư Kim Rông pháp hiệu Rat-ta-na Xô-oa-nac trụ trì chùa đã lâu
cho biết: khách thập phương tìm đến chùa, trước là lên
điện Phật thắp hương, tham quan những bảo vật quý thờ
trong trong chùa như tượng Phật và tượng tứ linh: long, li,
quy, phượng... đều nặn từ đất sét, sau đó khách xin ra
vườn chùa để được chiêm ngưỡng đàn dơi...
Chùa
Mã Tộc đậm nét đặc thù cấu trúc Khmer và được biết
đến nhiều hơn qua tên gọi quen thuộc Chùa Dơi do nét độc
đáo của môi trường sinh thái, với sự hiện diện của hàng
triệu con dơi lấy nơi này làm quê hương.
Sư
cả Kim Rênh - pháp danh Rách Tắc NắSúvanh Nắ, Đại đức
trụ trì đời thứ 19 chùa Sêrây Têchô Mahatúp cho biết "Đây
là ngôi chùa thờ duy nhất một chư vị Phật Thích Ca của
cộng đồng dân tộc Khmer Nam Bộ tại tỉnh Sóc Trăng. Diện
tích ban đầu là 7ha nhưng nay chỉ còn tập trung khoanh vùng
khu vực chùa quản lý 4 ha, còn lại dành cho dân canh tác. Được
sự hỗ trợ và động viên của chính quyền sở tại chùa
thường xuyên tổ chức lớp học chữ Khmer nhằm đa dạng
hoá đồng thời gìn giữ bản sắc dân tộc trong cộng đồng
dân tộc Việt Nam.
Trong
khuôn viên chùa có hàng triệu con dơi. Theo gia phả để lại
họ hàng dơi xuất hiện ở đây từ 200 năm về trước, dường
như chúng đã chọn nơi này làm cửa sinh theo triết lý nhà
Phật, là cửa sinh vì không hề bao giờ nhìn thấy một xác
dơi chết (không có cửa tử). Nếp sinh hoạt cộng đồng động
vật này là chúng treo mình trên những cành cây trong khuôn
viên chùa suốt từ 6 giờ sáng đến 6 giờ 30 chiều dơi bay
đi kiếm ăn cách chùa khoảng 50 - 60 km sau đó trở về chùa
vào đúng 4 giờ sáng. Đặc biệt là một sinh vật ăn trái
cây nhưng tập đoàn dơi không bao giờ động chạm đến cây
trái của chùa, thậm chí khi trở về cũng chỉ đeo bám vào
các cành cây trong phạm vi chùa, không hề hiện diện ở bất
cứ cành cây nào mọc chìa ra bên ngoài. Thông thường dơi
ở đây sinh sản vào khoảng tháng 5 - tháng 9, và dơi nhỏ
bao giờ cũng ôm theo mẹ ngay cả khi vận động kiếm ăn. Dơi
lớn nhất ở chùa có trọng lượng từ 1 - 1,5kg với sải
cánh rộng đến 1,5m.
Trong
thênh thang đất trời của khuôn viên Chùa Dơi với thiên nhiên
xanh và với đàn dơi đông đến kỳ lạ treo mình ngơi nghỉ,
du khách cảm thấy vô cùng thích thú.
Chùa
Dơi
i
TTO
- Khi nói đến Chùa Dơi - Sóc Trăng bạn thường nghĩ ngay đến
một ngôi chùa đầy dơi, nhưng ngôi chùa của người Khơme
có nhiều ấn tượng không chỉ bởi những chú dơi thích cư
ngụ tại đây.
Ngay
từ cổng vào cho đến kiến trúc mái chùa đã cho thấy nét
tinh xảo đặc trưng. Những họa tiết vẽ trên cột, trần
khu nhà có tượng Phật nằm tuy không có nhiều tiểu tiết,
nhưng cũng đủ mô phỏng tín ngưỡng của người Khơme. Những
bức họa lớn do các phật tử từ nhiều nơi thực hiện gấn
kín hết các bức tường phía ngoài.
Qua
khu nhà có tượng Phật ngồi, bạn còn bất ngờ hơn bởi
những họa tiết cực kỳ tinh xảo. Những chiếc cột được
khắc họa tỉ mỉ, những bức tường vẽ miêu tả những
câu chuyện về đức Phật cùng với cuộc sống của người
Khơ-me cổ sẽ khiến bạn phán phục.
Cổng
vào chùa Dơi
Chúng
tôi lần lượt chụp ảnh bên các ô cửa hiếm hoi được
thiết kế chỉ để ánh sáng lọt vào vừa đủ. Ánh sáng
cộng với những họa tiết ấn tượng trên cánh cửa tạo
khung cảnh rất huyền bí cho mỗi bức ảnh mà bạn chụp.
Gác
lại những chi tiết về chuyện người ta lấy phân dơi để
bán làm phân bón cây cảnh hay làm thuốc với giá khá cao,
chúng tôi ghé thăm xem nơi đây còn bao nhiêu chú heo 5 móng
như người ta kể. Bạn sẽ thấy những nấm mộ chôn những
chú heo đáng thương. Chỉ còn một con heo 5 móng duy nhất sống
chung với những chú heo “bình thường” khác.
Ngoài
không gian để thờ cúng, Chùa Dơi còn có khoảng không gian
rất rộng cho nhiều loại cây cối khác nhau. Chính nét thanh
tịnh và độc đáo của chùa mà mỗi ngày đều có rất nhiều
du khách viếng thăm nơi đây.
N.T.U
