Hà
Nội có Chùa Một Cột được xây dựng đời nhà Lý đầu
thế kỷ XI. Sài Gòn có "Nam Thiên nhất trụ" (Trời Nam một
trụ) gọi nôm na là chùa Một Cột. Chùa tọa lạc ở đường
Ðặng Văn Bi, quận Thủ Đức, TPHCM.
Chùa
do Hòa thượng Thích Trí Dũng dựng vào năm 1958. Kiến trúc
sư Nguyễn Gia Đức vẽ thiết kế. Chánh điện được bài
trí tôn nghiêm. Các pho tượng Phật, hương án, bao lam ở điện
Phật do nghệ nhân Bá Nhâm thực hiện trong những năm 1970.
Trước ngôi chánh điện là đài Liên Hoa (thường gọi là
chùa Một Cột), dạng kiến trúc như đài Liên Hoa chùa Diên
Hựu (Hà Nội), bên trong thờ tượng Bồ-tát Quan Âm. Khuôn
viên chùa rộng khoảng 1 hecta. Ở đây có nhiều pho tượng
lớn lộ thiên như: tượng đức Phật Di-đà, đức Phật Thích-ca,
đức Phật Di-lặc, tượng Bồ-tát Quan Âm, Bồ-tát Địa Tạng...
Sau ngôi chánh điện là nhà lưu niệm và bảo tháp Nam Thiên.
Kinh phí xây dựng chùa do hòa thượng và bà Ðỗ Thị Vinh
(pháp danh Ðức Hiển) tự lo toàn bộ công trình, không dùng
tiền công quả của Phật tử. Chùa khởi công xây dựng ngày
8-4-1958, hoàn tất 1977.
Theo
tinh thần văn bia hòa thượng, dựng Nam Thiên nhất trụ tuân
thủ khuôn mẫu Thăng Long nhất trụ ở Hà Nội, ước mơ của
vua Lý. Xây dựng chùa này cốt để các tín ngưỡng phương
Nam chiêm ngưỡng lễ Phật, nhớ về cội nguồn tổ tiên,
hun đúc hy vọng quốc thái dân an, quê hương hưng thịnh.
Trụ
chùa Một Cột đúc vĩnh cửu bằng xi măng cốt thép. Mái lợp
ngói uốn cong như chùa Một Cột Hà Nội, nhưng thấp hơn,
nhỏ hơn. Quanh chùa là hồ nước hình vuông có tên là Hồ
Long Nhãn (hồ mắt rồng). Dưới hồ thả rùa, cá kiểng nhiều
màu bơi lượn. Nước hồ xanh màu Hồ Gươm. Trong hồ có xuồng
nhỏ làm vệ sinh môi trường mặt nước. Khuôn viên chùa rộng
rãi, thoáng mát bởi vòng cây xanh cổ thụ, đường đi lối
lại vệ sinh sạch sẽ càng thư giãn bởi có hoa kiểng.
Chùa
Nam Thiên Nhất Trụ nhìn từ góc độ này rất giống chùa
Một Cột Hà Nội
Nhà
lưu niệm Hòa thượng Thích Trí Dũng mô phỏng chùa Một Cột.
Quanh hồ sen thơm ngát. Nhà lưu niệm trưng bày bút tích hòa
thượng bày tỏ nguyện vọng được tặng Nhà nước cổ vật
mà hòa thượng đã giữ gìn 30 năm qua. Thư kể rằng, khi thi
công đào móng chùa, nhà chùa phát hiện một tảng đá lớn.
Trên mặt tảng đá có một cái đĩa kim loại khác thường
(không biết kim loại gì). Ðĩa có đường kính 0,38m, dày 1m,
nặng 6,200 kg. Trong đĩa có chữ "Ngũ Tử đăng Khoa" (năm con
đỗ đại khoa).
Nhiều
đòan thể, tổ chức, cá nhân mặc cả để có được chiếc
đĩa quý giá ấy. Có lúc chiếc đĩa được trả giá tới
200 lượng vàng và 5 triệu đồng tiền mặt. Tuy nhiên, báu
vật của tiền nhân đất Nam Thiên nhất trụ Sài Gòn Gia Ðịnh
không hề lay chuyển trước kinh tế cám dỗ.
Nam
Thiên nhất trụ - chùa Một Cột ở Sài Gòn – là nét độc
đáo trong đời sống văn hóa tinh thần người Sài Gòn –
Gia Định. Nam Thiên nhất trụ hiện diện vẻ đẹp bên trong
của người Sài Gòn biết giữ gìn, phát triển bản sắc văn
hóa dân tộc…
V.T
Chùa
Một Cột ở miền Nam
Tọa
lạc tại đường Nguyễn Văn Bi, quận Thủ Đức, Nam Thiên
Nhất Trụ là ngôi chùa Một Cột được nhiều người biết
đến không những bởi kiến trúc độc đáo mà còn là nơi
lui tới của nhiều chư tăng phật tử ở phương Nam.
Cổng
Nam Thiên Nhất Trụ
Với
khuôn viên rộng khoảng một héc ta, chùa Nam Thiên Nhất Trụ
được Hòa thượng Thích Trí Dũng tổ chức xây dựng năm
1958. Kiến trúc sư Nguyễn Gia Đức đã vẽ thiết kế ngôi
chùa này dựa theo kiến trúc chùa Diên Hựu (chùa Một Cột
ở Hà Nội) được dựng lên vào đời nhà Lý. Chùa Nam Thiên
Nhất Trụ là nơi để nhân dân và các chư tăng phật tử
ở miền Nam có dịp đến chiêm ngưỡng lễ Phật, nhớ về
cội nguồn tổ tiên, cầu cho quốc thái dân an, quê hương
hưng thịnh. Từ cổng tam quan đi vào, hồ Long Nhã vuông, rộng,
án ngữ giữa sân chùa. Hồ vừa có cá chép vừa có rùa sinh
sống, điểm trong làn nước trong xanh và thanh tịnh ấy là
những khóm sen hồng, sen trắng vươn những chiếc lá non với
nhiều bông hoa khoe sắc. Trụ vững giữa hồ là ngôi chùa
Một Cột với mái ngói thâm nâu, vòm mái uốn cong đầu đao
trông rất uy nghi, cổ kính. Trụ chùa Một Cột được đúc
vĩnh cửu bằng xi măng cốt thép. Chiếc cầu dẫn vào chùa
trông rất lạ mắt, hai bên là những chậu mai vàng và những
hàng sứ trắng. Bên trong chùa thờ
Đức
Bồ Tát Quan Thế Âm, hương khói nghi ngút. Vòng ra đằng sau,
chánh điện được bài trí trang nghiêm, gian giữa thờ Đức
Phật Thích Ca Mâu Ni, các pho tượng Phật, Bồ Tát, Hộ Pháp;
Sau chánh điện là nhà lưu niệm và bảo tháp Nam Thiên. Trong
nhà lưu niệm có lưu bút tích của hoà thượng Thích Trí Dũng.
Khuôn viên chùa có nhiều pho tượng lớn lộ thiên như tượng
Phật A Di đà, Phật Di Lặc, Bồ Tát Địa Tạng...Giữa chùa
là một màu xanh của cây lá. Vào trong chùa, mọi ồn ào, tất
bật của cuộc sống bên ngoài không còn nữa mà thay vào đó
là sự thanh tịnh đến lạ lùng.
Giữa
sự đông đúc của phố thị, Nam Thiên Nhất Trụ đứng sừng
sững trong một khoảng không gian xanh, là một điểm nhấn
ấn tượng trong lòng thành phố. Nơi đây là một trong những
danh lam thắng cảnh để nhân dân miền Nam chiêm ngưỡng. Cùng
với nhiều ngôi chùa khác ở thành phố Hồ Chí Minh, Nam Thiên
Nhất Trụ là một trong những công trình kiến trúc đẹp,
mang đậm nét độc đáo trong đời sống văn hoá tinh thần
người Sài Gòn.
PHƯƠNG
THẢO
