CHÙA
BỐI KHÊ
Mùa
Sen Kỳ Lạ
Tam
quan và gác chuông chùa Bối Khê
TTCT
- Những ngày chớm hạ này theo quốc lộ 21B, tới chùa Đại
Bi (thường được gọi là chùa Bối Khê) ở thôn Bối Khê,
xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây - cách Hà Nội chừng
20km, du khách sẽ được ngắm những hoa sen trắng, thơm ngào
ngạt ẩn dưới tầng tầng cành lá trong không gian cổ kính
của một ngôi chùa có từ thời nhà Trần.
Không
vươn lên từ mặt nước hồ, những hoa sen kỳ lạ chùa Bối
Khê bung ra tinh khiết trắng từ những cành lá xanh. Búp sen
nho nhỏ giống hệt búp sen thường thấy.
Thoạt
nhìn, hoa sen chùa Bối Khê nhang nhác hoa trà, lá giông giống
lá cây sanh nhưng tỏa hương thơm đặc trưng của hoa sen nước,
có phần đậm đà hơn. Mùa hoa sen từ tháng 4 - tháng 6 âm
lịch, hoa nở tới 1 - 2 tuần mới tàn.
Chỉ
có ở chùa Bối Khê (?)
Tương
truyền những cây hoa sen kỳ lạ này đã có hàng trăm năm
trong khuôn viên chùa. Dân làng không ai rõ, gọi là sen cạn.
Trước đây chùa có hai cây sen tổ cao chừng 5m nhưng một
cây đã chết vì sâu mọt. Có hồi trên báo chí từng tranh
luận về câu ca dao Hôm qua tát nước đầu đình/ Bỏ quên
cái áo trên cành hoa sen, còn theo lời ông Nguyễn Mạnh Hùng,
bảo vệ chùa Bối Khê: “Mọi người bảo làm gì có cành
sen, nhưng chỉ chùa làng tôi có cành sen”.
Hiện
trong khuôn viên chùa cũng chỉ có vỏn vẹn ba cây sen. Hai cây
sen con cao chừng 2m, trồng trước tam bảo, được chiết từ
cây sen tổ cạnh hậu cung thờ thánh. Theo ông Hùng, hai cây
sen con mỗi năm chỉ nở chừng 10 hoa. Khi chúng tôi đến chùa,
hai cây sen con mới nở chừng 1-2 hoa và đang có nụ, thế mà
trong không gian ầm ầm tiếng cưa đục, xây trát đại tu ngôi
chùa cổ vẫn ngát hương. “Chùa cũng đã có ý định nhân
giống sen trồng nơi khác trong làng nhưng không sống được”
- ông Hùng bảo.
Ngôi
cổ tự độc đáo
Hoa
sen trắng trên cây con
Chùa
Bối Khê ẩn dưới tầng lá mát rượi bóng đề, đa cổ thụ
ba người ôm không xuể, kề bên là hàng loạt di tích cổ
kính khác. Trên gác chuông chùa có treo quả chuông đồng đường
kính 60cm, cao 1m, đúc năm Thiệu Trị thứ 4 (1844). Chùa được
dựng vào thời Trần, khoảng năm 1338, toàn bộ kiến trúc
được sắp xếp cân xứng hợp thành kiểu nội công ngoại
quốc. Qua khỏi gác chuông là sân gạch rộng xanh mát những
cây đại, móng rồng, sen cạn... Hai bên là hai hồ sen, cũng
là giếng nước sinh hoạt cho dân làng trước đây, nay là
nơi biểu diễn văn nghệ trong dịp hội chùa.
Trong
số 58 pho tượng của chùa có những tượng đẹp không kém
tượng chùa Mía, chùa Dâu, chùa Thầy..., chẳng hạn tượng
Ngọc hoàng Thượng đế, thập điện Diêm vương, và nhất
là tượng Phật Quan Âm 12 tay cao chừng 2m ngồi trên tòa sen
đặt trên bệ đá chạm khắc hình rồng, chim thần, hoa lá
có niên đại 1382, triều vua Trần Phế Đế.
Chùa
còn nhiều hiện vật quí hiếm: nhang án hoa sen bằng đá được
làm vào thời Trần (1382), đèn gốm trang trí hình cánh sen,
rồng đắp nổi và tượng Quan Âm Nam Hải thời Mạc, cùng
nhiều bia đá mà cổ nhất là bia sự tích “Bối động thánh
tích bi ký” có niên đại Thái Hòa 11 (1453)...
Hằng
năm chùa mở hội vào ngày 12 tháng giêng âm lịch. 14 thôn
lân cận rước kiệu thánh làng mình về tế lễ thánh Bối
Khê, sau đó rước kiệu thánh lên đình Kim thờ Hai Bà Trưng.
Một dự án trùng tu chùa với tổng kinh phí 15,87 tỉ đồng
được khởi công vào tháng 11-2005 và phải mất ba năm mới
hoàn thành.
Dù
được công nhận là di tích quốc gia hạng đặc biệt, là
một trong sáu di tích quan trọng hàng đầu của Hà Tây (cùng
với chùa Hương, chùa Thầy, chùa Tây Phương, chùa Đậu, làng
cổ Đường Lâm), lại nằm trong vòng cung du lịch chùa Hương
- Quan Sơn - làng nghề Hà Tây nhưng đến nay chùa Bối Khê
vẫn vắng vẻ khách thập phương, người hành hương, chiêm
bái di tích. Một ngôi chùa cổ kính nhất, độc đáo vào bậc
nhất VN, ngát hương sen kỳ lạ vẫn chưa được mấy người
biết đến.
PHẠM
AN PHÚ
CHÙA
ĐẠI BI (CHÙA HIỆP THUẬN)
Chùa
thường gọi là chùa Hiệp Thuận, tên nôm là chùa Bà Tề,
tọa lạc ở thôn Hiệp Thuận, xã Hiệp Thuận, huyện Phúc
Thọ, tỉnh Hà Tây. Chùa cách Hà Nội khoảng 25km về phía
Tây Bắc. Chùa được dựng vào thời Hậu Lê và đã được
trùng tu nhiều lần.Có một số tài liệu cho biết chùa được
dựng từ thời Tiền Lê, tên "Bà Tề" ẩn chứa sự cổ kính
và chưa giải thích được. Tòa Tam bảo ngôi chùa hiện nay
có kiến trúc chữ "Công", nội thất bài trí khá nhiều tượng.
72 pho tượng đất nung sơn son thếp vàng, nhiều tượng có
2 bộ như 2 tượng Cửu Long, 2 tượng Chuẩn-đề, 2 bộ tượng
Văn-thù, Phổ Hiền v.v... Đặc biệt, chùa có tôn trí 3 pho
tượng Tam Thế bầng gỗ cao 0,93m, ngang gối 0,63m được tạc
theo phong cách tượng trong vùng Đông Nam Aá. Chùa có quả đại
hồng chung khắc chữ "Bà Tề tự chung" đúc năm Gia Long thứ
12 (1813), khánh Bà Tề đúc năm Minh Mạng thứ 3 (1822), chân
tảng đá chạm hình 16 cánh sen vào thời Lê. Chùa đã được
Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.
