TỔ
ĐÌNH QUANG HOA
Bao
giờ thôi hết điêu tàn ?
THÍCH
GIÁC THIỆN
Tổ
đình Quang Hoa nguyên toạ lạc ấp Luật Bình, thôn Hoàng Oanh
đông, thuộc Thời tú, huyện Tuy Viễn, phủ Qui Ninh, trấn
Bình Định, trạm Bình Điền (nay là thôn Luật Bình, xã Phước
Quang, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định). Cách thành Đồ
Bàn khoảng 8 dặm về hướng Đông Nam, đối diện núi Tình
Giang độc lập. Chùa xưa nay vẫn toạ tý, ngọ hướng, Bình
nhâm phân kim, kiến trúc kiểu Á đông.
Chùa
Quang Hoa nói theo Ngự-Tử Kim-Phê thì phải là “Quang Hoa Hộ
Quốc Trường An Quan Tự”. Chùa Quang Hoa là hậu thân của
Hoa Phong Quang Tự. Hoa Phong Quang Tự lại là hậu thân của
Quang Minh Thiền Tự. Quang Minh Thiền Tự do Đức Tổ Nguyệt
Ân Thiền Sư, huý Minh Lượng (người Phúc Kiến), thế hệ
thứ 36 sáng lập. Ngài thuộc dòng phái Lâm Tế Nghĩa Huyền,
chi phái ngài Tuyết Phong Tổ Định Thiền Sư. Ngài Nguyệt
Ân sang Việt Nam và sáng lập chùa Quang Minh vào năm nào, thời
đại nào, không còn tự tích để tra cứu (?). Tuy nhiên, năm
Bính Tý (1696) niên hiệu Chánh Hoà thứ 17, ngài Giám Huyền
Thiền Sư – đời thứ 36, chi phái Tổ Minh Hoằng, huý
Như Diệu là vị tổ thứ 3 của chùa Quang Minh nhằm vào thời
chúa Nguyễn Phúc Chu – miếu hiệu Đức Minh vương, ngự đề
một câu đối hiện thờ tại chùa rằng: Quang Minh Tự là
một ngôi “danh lam cổ tích”. Căn cứ theo Kim Phê thì
phải trên dưới vài trăm năm người xưa mới gọi “danh
lam cổ tích” ! Theo các nhà phân tích thì Chùa Quang Minh có
niên đại khai sơn trước chùa Thiên Mụ – Huế khá xa, hay
ít ra cũng khoảng 20 năm.
Theo
các tài liệu còn lại trong chùa: Khoảng đầu thế kỷ 17,
ngài Giám Huyền khai sơn chùa Dũng Tuyền núi Phương Phi - Phù
Cát, nay là chùa Linh Phong - Phù Cát. Năm Quí sửu (1733), ngài
Bích Phong, huý Từ Giác trụ trì có một Phật tử là Phó
Đề Lãnh Tạo Thành Hầu, phát tâm cúng dường toàn bộ ngân
khoản để tái thiết tự viện. Ngày 27 tháng 9, niên hiệu
Cảnh Hưng thứ 5 được Ngự Tứ Kim Phê cải hiệu là “Quang
Hoa Hộ Quốc Trường An Quan Tự” cho đến ngày nay, hiện
ta gọi tắc là chùa Quang Hoa. Từ năm 1800 đến 1880, thời
kỳ Gia Long phục quốc, chùa cực thịnh, nhất là về điền
địa. Đương thời chùa có hơn 200 mẫu ruộng, vườn chùa
rộng 15390 mét vuông, chùa được miễn thu thuế ruộng và
không sai 30 Tăng chúng. Đó là thời kỳ cực thịnh, vàng son
nhất của chùa Quang Hoa. Sau thời kỳ Gia Long đến nay, vì
nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan, chùa ngày một dần đi
đến chỗ suy vi. Hiện vườn chùa chỉ còn 757 mét vuông và
ruộng đất chỉ còn 540 mét vuông.
Đức
Tổ Nguyệt Ân Thiền Sư sáng lập chùa Quang Hoa xong, sau đó
ngài ra Hội An, Quảng Nam - Đà Nẵng sáng lập chùa Vạn Đức,
là một trong ba ngôi Tổ Đình tại Hội An ngày nay.
Trải
qua 11 đời kế thừa truyền đăng Tổ ấn, các lần trùng
tu Tổ Đình Quang Hoa gần nhất được chư Tôn Đức tỉnh
nhà và phật tử trong vùng ghi lại như sau:
- Ngài
Viên Nghĩa huý Trừng Thâm, thế hệ 42 (đệ tử ngài Thanh
Chánh – chùa Tịnh Lâm, Phù Cát) đã trùng tu Tổ Đình Quang
Hoa tương đối khang trang trong đời trụ trì của mình. Ngài
sanh năm Giáp Thìn (1844) và viên tịch ngày 19 tháng 6 năm Canh
Tý (1960). Tháp Ngài hiện ở hướng Đông Nam vườn chùa.
- Đại
đức Thích Bửu Thắng huý Thị Ân, thế hệ 42 (đệ tử ngài
Như Quang, hiệu Tâm Dung chùa Thiên Lộc), trong đời trú trì
của Đại đức chùa gặp phải nhiều trận thiên tai, toàn
bộ chùa bị hư hoại và xuống cấp trầm trọng. Đứng trước
những khó khăn của một vùng kinh tế nông thôn hẻo lánh,
Đại Đức đành phải dùng một số ít ruộng của chùa thế
chấp để có thể tái thiết lại điện Phật làm nơi kinh
kệ cho đồng bào phật tử trong vùng. Đại đức viên tịch
ngày 24 tháng 4 năm Tân Tỵ (2001).
Đương
kim trụ trì là Đại Đức Thích Vạn Phước – đệ tử cố
Thượng toạ Thích Đồng Hạnh (Tổ đình Hưng Long) – kế
thừa Phật sự (kể từ ngày 24 tháng 4 năm Quí Mùi-2003).
Đến
thăm chùa Quang Hoa, hiện tại các phòng ốc, tường rào của
chùa bị hư hoại khá nặng, khả năng tài chánh cho việc trùng
tu chỉ là con số “không” (0), trong khi nguồn thu nhập chính
của cư dân trong vùng chỉ trông vào mảnh ruộng những lúc
không bị thiên tai - mất mùa... Đứng trước những suy tàn
của một ngôi cổ tự trong tỉnh nhà, đọc lại những trang
sử vàng son một thời, sao khỏi chạnh lòng!!! Chúng tôi tự
hỏi thầm với lòng rằng: “Bao giờ một ngôi chùa Quang Hoa
khang trang được “đứng dậy từ những đổ nát, điêu tàn”,
dù là chỉ trong khiêm tốn, để bà con trong vùng có thể hôm
sớm được về với lời Kinh tiếng Kệ? Bao giờ tiếng chuông
chùa Quang Hoa ngân nga trở lại trong sương mai đưa bà con cư
dân trong vùng ra đồng bắt đầu một ngày đồng án; lại
vọng ngân những cung điệu vỗ về, thức tỉnh nhân tâm những
lúc chiều về?”. Dẫu biết tất cả đều vô thường, ngôi
chùa cũng phải biến thiên theo những thăng trầm của vận
mệnh, nhưng chúng tôi vẫn tin rằng Phật pháp mầu nhiệm,
chùa Quang Hoa sẽ được phục hoạt trong một tương lai không
xa, cái tên “Quang Hoa Hộ Quốc Trường An Quan Tự” không
còn bị chìm vào quên lãng!
Mỗi
một viên gạch đóng góp của phật tử mười phương vô cùng
ý nghĩa vào những lúc như thế này!
Tổ
Đình Phổ Bảo – Bình Định, tháng 01 năm 2004
THÍCH
GIÁC THIỆN
Nguồn: http://www.lebichson.net/
