CẦU SIÊU CÓ PHẢI
LÀ NGHI LỄ PHẬT GIÁO KHÔNG?
Ly
Khanh hỏi; Thích Giác Hoàng trả lời
Câu
hỏi:
Xin
cho biết ý nghĩa cầu siêu thất tuần cho người qúa cố.
Đó có phải là nghi lễ Phật giáo không? Tân (Ly Khanh).
Trả
lời:
Quý
Phật tử cư sĩ mến,
Câu
hỏi của Phật tử gồm có 2 phần, chúng tôi xin lần lượt
trả lời theo thứ tự.
1.
Ý nghĩa cầu siêu thất tuần cho người quá cố
Vì
Phật giáo cho rằng, không phải con người chết là hết. Sau
khi xác thân này hư hoại thì thần thức tuỳ theo nghiệp báo
mà tái sanh vào các cõi tương ứng với nghiệp nhân mà người
kia đã gieo tạo, ngoại trừ các bậc đại giác như Đức
Phật, các bậc Bồ-tát, các bậc A-la-hán đã cắt đứt dòng
tham ái, đã thoát khỏi vòng sanh tử luân hồi. Thế giới
tình thức này không chỉ có cảnh giới con người, mà còn
có các cảnh giới khác nữa, nếu tính từ dưới lên thì
có: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, a-tu-la, nhân và thiên.
Việc
cúng cầu siêu thất tuần cho người quá cố chỉ được tổ
chức tại các nước theo truyền thống Bắc Phương Phật
giáo. Theo Kinh Địa Tạng, phẩm thứ 8 “Chúa Tôi Xiêm
La Xưng Tụng” trình bày sự kiện trong vòng 49 ngày, người
chết như ngây như điếc, tâm thức không biết đường đi
lối về, nên thân nhân cầu thỉnh chư Tăng, Ni vì lòng bi
mẫn trì tụng tôn kinh để nhắc nhở thần thức của người
mới mất. “Kính bạch đức Thế Tôn ! Kẻ nam, người nữ
nơi mặt địa cầu đến lúc lâm chung, thần thức của họ
tối tăm mờ mịt, chẳng biện biệt được điều lành, điều
dữ, đến đỗi mắt tai không còn nghe thấy. Những người
thân quyến của kẻ lâm chung hãy nên sắm sửa sự cúng-dường
lớn, chuyển đọc kinh sám, niệm danh hiệu Phật, danh hiệu
Bồ-tát, thì duyên lành ấy có thể giúp cho người thân đã
mất lìa các nẻo ác, chúng ma, quỷ thần thảy đều lui tan”
(bản dịch mới Kinh Bổn Nguyện của Bồ-tát Địa Tạng do
Thầy Thích Thiện Thông dịch).
Như
vậy, cúng 49 ngày thật sự có ý nghĩa chỉ đối với những
người đã mất chưa quyết là được tái sanh về cảnh giới
nào, hoặc đang trong trạng thái mê mê tỉnh tỉnh của thân
trung ấm. Việc cúng cầu siêu như vậy có tác dụng nhắc
nhở, gợi cho người quá vãng hướng tâm về các thiện sự
đã làm hoặc thiết tha thực hiện những tư tưởng tốt đẹp,
nhờ đó thần thức được tái sanh về cảnh giới tốt đẹp
hơn. Nhân tiện, xin giới thiệu đến Phật tử bài Ý Nghĩa
Cầu Nguyện của đại đức Thích Viên Giác và bài Ý Nghĩa
của Cầu Nguyện, Cầu An và Cầu Siêu của đại đức Thích
Nhật Từ, để quý Phật tử đọc thêm, và bài Năm Hình Ảnh
trước Cửa Tử của Hoà Thượng Rastrapal, do Hải Trần dịch
ra tiếng Việt.
Cúng
cầu siêu trong vòng 49 ngày như vậy thật sự luôn luôn cần
thiết không?
Theo
thiển ý của chúng tôi, các lễ cầu siêu không chỉ là lúc
thân quyến cùng tưởng niệm đến người quá cố, cùng chia
sẻ nỗi mất mát lớn lao, mà quan trọng còn là dịp tốt
cho thân bằng quyến thuộc của người quá cố làm nhiều
công đức như cúng dường Tam Bảo, hoặc bố thí cho người
nghèo khổ, v.v… Trong thực tế, cũng như nhiều trường hợp
trong Kinh đề cập, nhiều Tăng Ni, hoặc nam nữ cư
sĩ sau khi bỏ thân này liền được sanh về các cảnh giới
chư Thiên do nghiệp nhân thiện lành, hoặc lập tức bị sanh
vào cảnh giới a-tu-la, ngạ quỷ, địa ngục vì những nghiệp
nhân quá xấu ác. Như vậy, việc cúng cầu siêu cho người
quá cố trong trường hợp này chỉ là để thể hiện lòng
biết ơn hoặc lòng hiếu thảo của người còn sống đối
với người đã khuất mà thôi. Tương tự, cho trường hợp
cúng 49 ngày, cúng kỵ 100 ngày hoặc kỵ giỗ hàng năm của
người đã khuất cũng là để bày tỏ lòng nhớ ơn hoặc
nhân dịp đó làm trai cúng dường để cầu an, siêu trong gia
đình, làm duyên cho con cái hoặc thân nhân đến với giáo
pháp cao thượng.
Kinh
Địa Tạng, phẩm thứ 7, cũng nói rõ vấn đề này, nếu
người cư sĩ tại gia vì người chết mà cúng dường thì
bảy phần công đức người chết chỉ hưởng một phần.
Sáu phần công đức còn lại những người thân nhân tổ chức
cúng dường sẽ được hưởng. Điều này rất phù hợp với
tinh thần của Đạo Phật: tha lực chỉ là phần hỗ trợ,
nghiệp lực của mỗi người phải tự nhận lấy, không ai
có thể gánh chịu thế cho nhau được.
2.
Việc cúng cầu siêu như vậy có phải là nghi lễ của Phật
giáo không?
Nói
một cách tổng quát, việc tổ chức cúng cầu nguyện như
vậy là một trong những nghi lễ Phật giáo. Nhưng cũng xin
trình bày là đạo Phật nhắm đến mục tiêu vì lợi ích
cho chúng sanh, vì mục tiêu làm vơi bớt nỗi đau khổ của
chúng sanh, chứ không phải vì nhu cầu cần có hình thức bày
biện để làm đẹp mắt, vui tai hoặc cho dễ coi đối với
xã hội. Do đó, nếu chúng ta chấp nhận chữ nghi lễ với
định nghĩa là một hình thức bày tỏ lòng biết ơn, tôn
kính hay thương xót nguời đã khuất thì các hình thức cúng
cầu siêu như vậy thuộc về nghi lễ của Phật giáo. Cũng
xin nói thêm rằng, nghi lễ của Phật giáo không phải là một
tập tục của một dòng họ hay thuộc xã hội nào, không hề
liên hệ đến đời sống tâm linh của người sống hoặc
người đã khuất mà nghi lễ của Phật giáo xuất phát
từ tinh thần độ sanh của hàng xuất gia cũng như trách nhiệm
của người Phật tử tại gia. Ngoài ra, những chuyện bày
biện màu mè, hình thức âm thanh sắc tướng, nhưng không liên
hệ mục tiêu như đã trình bày thì không phải là nghi lễ
của Phật giáo.
Mến
chúc quý Phật tử đạo tâm tăng trưởng, thâm tín Phật Pháp
và chuẩn bị hành trang thật tốt cho những hành trình thật
xa mà ai cũng sẽ phải đi qua.
