Từ bi
I.-
MỞ ÐỀ
Tình
thương là nguồn an ủi vô biên của chúng sanh đang đau khổ,
là bể nước cam lồ mát ngọt để cho những người đang
bị lửa trần gian thiêu đốt mặc tình nhảy ùm tắm gội.
Song phải là tình thương hoàn toàn vị tha, không nhuốm một
tí xíu mùi vị kỷ. Nếu là tình thương vị kỷ, chẳng những
không làm vơi được nỗi khổ của chúng sanh, trái lại còn
dìm họ chìm sâu trong biển khổ. Tình thương vị tha là vô
biên không giới hạn, tràn ngập mọi loài, chan hòa trong muôn
loại. Người mang tình thương này ra chan rải cho chúng sanh,
quả là một từ mẫu đang săn sóc bầy con dại. Bao nhiêu
khổ đau, mọi điều ách nạn vừa gặp tình thương này chúng
đều tan biến. Cao cả thay! Quí báu thay! Ðẹp đẽ thay! Những
ai đã cưu mang ôm ấp tình thương vô bến hạn này.
II.-
ÐỊNH NGHĨA
Từ
là ban vui, Bi là cứu khổ. Ban vui cứu khổ cho người gọi
là từ bi. Sự vui khổ của người xem như vui khổ của chính
mình, chia vui sớt khổ cho nhau đấy là lòng từ bi. Vì thế,
ban vui cứu khổ cho người mà không thấy ta là kẻ ban ân,
kia là kẻ thọ ân. Tận tâm tận lực vì người, không có
một niệm một mảy may vì mình là từ bi. Ðây mới thật
là tình thương chân thật. Nếu có một điểm nhỏ xíu vì
mình là không phải tình thương chân thật. Có vì mình mà
thương người, chính đó là thương mình không phải thương
người. Một tình thương vì mình thì không hẳn là thương,
bởi trái sở cầu của mình liền giận. Hoàn toàn vì người
hoàn toàn cho người, mới là tình thương vô biên không giới
hạn. Tình mẹ thương con chưa hẳn là từ bi, vì con không
nghe lời mẹ liền giận. Tình thương từ bi là tình thương
đồng hóa khổ vui của người như của mình. Mình khổ càng
kíp lo giải quyết cho hết khổ, mình không cần biết ơn mình,
mình không kể ơn với mình. Cảm thông sự khổ vui của mọi
người như thế, khởi tình thương ban vui cứu khổ là lòng
từ bi. Cứu giúp để mong đền đáp là sự đổi chác không
phải lòng từ bi. Thương yêu để thỏa mãn nhu cầu riêng
tư mình, là lợi dụng tình thương, không phải từ bi. Mọi
sự xót thương cứu giúp người, không xen lẫn một tí vì
mình thật là lòng từ bi.
III.-
MỚI TẬP TỪ BI
Muốn
phát tâm từ bi, chúng ta phải tập cảm thông sự khổ vui
với mọi người. Thấy người khổ cảm như chúng ta chịu
khổ, nỗi khổ của người xem như nỗi khổ của chúng ta.
Dùng mọi khả năng sẵn có dẹp khổ cho người cũng như tiêu
diệt khổ của chính bản thân mình. Người hết khổ là chúng
ta hết khổ, không cần một đòi hỏi nào, ngoài sự hết
khổ của người. Ðã xem cái khổ của người như của mình,
nên nhiệt tình sốt sắng cứu giúp mà không điều kiện.
Người khỏi khổ là mình an vui, không có một hậu ý nào
đối với người mình cứu giúp. Nếu có hậu ý, chỉ mong
đem lại cho họ sự an vui vĩnh cửu. Thấy người vui cũng
như mình được vui, những cái vui của mình đã sẵn sàng
chia sớt với người, bằng cách giải bày, bằng cách chia
sẻ, bằng cách mong mỏi. Chia sớt với nhau cùng được vui
chung thật là hạnh phúc chân thật ở trần gian. Chỉ để
một mình vui, ai sao mặc kệ, là kẻ ích kỷ xấu xa, chính
họ không bao giờ thấy sự an vui chân thật. Chúng ta phải
thấy cái vui của mình là cái vui của mọi người, cái vui
của người chính là cái vui của mình. Cùng khổ cùng vui mới
là tình thương chan hòa tràn ngập. Chỉ biết cái vui khổ
riêng tư của mình là tự đóng khung trong một nhà giam riêng
biệt, kẻ ấy suốt đời không bao giờ biết vui. Chúng ta
trải lòng mình ra hòa nhịp với mọi con tim, chứa chan tình
thương không bến hạn. Bởi cảm thông nhau trên nỗi khổ
vui, chúng ta mới có nhiệt tình tích cực cùng sớt khổ chia
vui. Mọi bức tường ngăn cách giữa bản ngã con người, chúng
ta mạnh dạn đạp đổ cho sự cảm thông không bị cuộc hạn.
Thông cảm được sự khổ vui của mọi người, chúng ta bắt
đầu phát tâm từ bi. Vì thế, mới tập từ bi là tập cảm
thông.
Tuy
nhiên lòng từ bi là không giới hạn, song mới tập từ bi
phải phát xuất từ gần lan dần ra xa. Chúng ta tập cảm thông
từ những người sống chung, thân thuộc với chúng ta, dần
dần đến những người xa lạ bên ngoài. Nếu những người
chung sống với mình không thể cảm thông được, chỉ cảm
thông được với những người xa lạ bên ngoài, đó là trá
hình từ bi, chớ chưa phải thực chất từ bi. Chúng ta phải
tập lòng từ bi cho có căn bản, sự kết quả chắc chắn
sẽ đúng như nguyện.
IV.-
ÐÃ TẬP TỪ BI
Lòng
từ bi đã phát hiện nơi chúng ta, mọi sân hận tham lam theo
đó tiêu diệt. Người từ bi không thể nổi nóng chưởi đánh
kẻ khác. Ðã thấy sự đau khổ của người chính là đau
khổ của mình, vô lý mình lại làm khổ mình. Chỉ thấy kẻ
khác với mình không liên hệ nhau mới đành lòng làm họ khổ.
Quả thật cảm thông được nỗi khổ đau của người, lòng
sân vừa dấy khởi liền tắt ngủm. Bởi nước từ bi tràn
ngập thì không có lý do lửa sân nổi dậy. Lửa sân cháy
hừng hực, chính là lúc nướùc từ bi đã khô cạn. Tự người
gặp cảnh khổ, người có lòng từ bi còn không nỡ lấy mắt
ngó, cần phải tìm đủ cách để giải khổ cho người. Nếu
khả năng chúng ta không thể giải cứu được, lòng vẫn xót
xa đau đớn. Huống là, đích thân mình làm khổ cho người,
lòng từ bi không cho phép dùng ngôn ngữ hành động làm khổ
kẻ khác. Bao giờ chúng ta thích làm khổ mình, chừng đó mới
vui vẻ làm khổ người. Gặp khổ chúng ta biết rầu buồn
than thở, nỡ nào làm khổ kẻ khác cho đành. Kết quả đầu
của lòng từ bi là diệt sạch sân hận của chính mình.
Người
từ bi đâu đành tranh giành hơn thua được mất với người.
Bởi kẻ được thì vui người mất phải khổ, giành giật
nhau là làm khổ cho nhau. Lòng từ bi là cứu khổ, vô lý lại
đi làm khổ người. Tham lam là thu góp, giành giật. Từ bi
là ban bố cứu giúp. Mang lòng từ bi thì mọi hành động có
tánh cách tranh đua giành giật không còn. Chính của mình còn
mang ra ban bố cho người, không thể có giành giật của người
đem về mình. Lòng từ bi với tham lam là hai con sông chảy
ngược. Có cái này thì không thể có cái kia. Lòng từ bi đi
đến đâu thì đau khổ tan đến đấy, như ánh nắng soi đến
đâu thì băng tuyết đều tan. Từ bi không dung đau khổ, dĩ
nhiên từ bi không chứa chấp tham lam. Từ bi tràn lấn tham
lam phải rã rời.
Với
mọi lớp người trong mọi cảnh huống, chỉ một bề mang
tình thương chân thật đến với họ, không một hành động
ngôn ngữ để cho họ phải phiền hà, thuần túy ban vui cứu
khổ. Hành động như thế là thuận hạnh từ bi. Lòng từ
bi này một bề thể hiện tình thương, chiều theo sở nguyện
của người. Làm trái ý người là khiến họ đau khổ, thuận
hạnh từ bi là không trái ý nguyện của chúng sanh.
Song
tâm ý chúng sanh điên đảo, có cái khổ trá hình an vui họ
lại thèm thuồng ưa muốn, người sẵn lòng từ bi, có khi
cần đổi cái khổ nhỏ cho họ cái vui lớn, vẫn phải làm.
Hoặc những chúng sanh ngỗ nghịch mãi tạo tội không chán,
người từ bi cần phải ngăn chận bằng cách trừng trị dữ
dằn. Hiện tướng dữ để điều phục đưa người về chỗ
an vui, là nghịch hạnh từ bi. Hạnh từ bi này vừa mới trông
như kẻ ác, nhưng mai kia mới thấy rõ lòng từ. Người thể
hiện lòng từ bi này cần phải sáng suốt, thật là làm một
việc khó làm. Dù thuận hạnh hay nghịch hạnh cũng là một
nguồn ban vui cứu khổ. Bản chất từ bi là nhẹ nhàng mát
mẻ, nên mọi chúng sanh bị nhiệt não gặp từ bi đều được
an lành.
V.-
CỨU KÍNH TỪ BI
Lòng
từ bi được viên mãn khi nào mọi vọng thức không còn. Vì
vọng thức chạy theo nghiệp phân biệt có yêu có ghét, khó
mang tình thương chân thật bình đẳng lại cho chúng sanh. Khi
nghiệp thức đã sạch, chỉ một tâm thể thênh thang bình
đẳng bao trùm tất cả chúng sanh, không phân biệt ngã nhân
bỉ thử, làm gì có thương ghét nảy sanh. Sống với tâm thể
này chỉ tràn trề lênh láng một tình thương. Tình thương
mà không phân biệt, không còn chủ khách đối đãi, bao dung
không giới hạn, mới là tình thương chân thật hay viên mãn
lòng từ bi. Còn thấy đối đãi là còn phân biệt; còn dụng
công, mọi sự đối đãi đã tiêu dung, biết lấy đâu làm
giới hạn. Cho nên ví lòng từ bi thênh thang như trời cao,
bát ngát như bể cả. Từ bi trong chỗ không phân biệt không
dụng công nên gọi là vô duyên từ.
VI.-
KẾT LUẬN
Từ
bi là tình thương hoàn toàn bất vụ lợi. Bọn ác quỉ sân
hận tham lam tật đố gặp từ bi đều chấp tay quì gối qui
hàng. Có mặt từ bi ở đâu thì mọi khổ đau tan biến ở
đó. Từ bi ngọt ngào như dòng sữa mẹ, từ bi mát dịu như
ngọn gió chiều thu, từ bi trong sáng như ánh trăng rằm, từ
bi phát sanh muôn ngàn công đức như lòng tốt phì nhiêu nuôi
dưỡng vạn vật. Chúng ta tôn trọng kính mến những ai đã
mang sẵn lòng từ bi, tán thán ca ngợi ai mới phát tâm từ
bi, ước mơ mong mỏi ai sẽ học tập từ bi. Mọi người chúng
ta gắng công khơi dậy dòng suối từ bi, để một ngày kia
chảy tràn ngập trần gian đang nhiệt não. Hạnh phúc ở nhân
gian nếu có, khi nào nguồn nước từ bi tràn về. Tất cả
chúng ta đừng mong đấng nào cứu khổ, chỉ chấp tay cầu
nguyện mọi người đều phát tâm từ bi. Ngọn lửa khổ đau
dập tắt, khi trận mưa từ được gội nhuần. Chân thành
mong ước mọi người đều phát lòng từ bi.
