Ngũ
giới
I.-
MỞ ÐỀ
Con
người là đối tượng của đạo Phật, bao nhiêu luật, bao
nhiêu pháp môn, đức Phật đều vì con người lập bày. Ðem
lại sự an vui hạnh phúc cho con người, là mục tiêu chánh
yếu của đạo Phật. Song quan niệm đạo Phật, không phải
được nhiều của cải, nhiều tình yêu v.v... là con người
có hạnh phúc. Hạnh phúc là người sống biết tiết chế,
biết tôn trọng hạnh phúc của mọi người, biết thành thật
thương mến nhau. Một dân tộc văn minh là biết tôn trọng
sanh mạng của nhau, tôn trọng những quyền tự do căn bản
của con người. Vì thế, ngũ giới là nền tảng căn bản
đem lại hạnh phúc cho con người, xây dựng con người sống
đúng ý nghĩa văn minh của nhân loại. Ngũ giới là cơ bản
đạo đức của người Phật tử, khi bắt đầu bước chân
trên con đường giác ngộ giải thoát. Thiếu căn bản đạo
đức này, dù chúng ta có nói đạo đức cao siêu đến đâu
cũng là lối nói rỗng. Sự tu hành thiết thực phải gầy
dựng cơ bản trước, sau mới tiến lên những bậc cao siêu.
Ðó là tầm quan trọng của ngũ giới.
II.-
ÐỊNH NGHĨA
Ngũ
giới là năm điều ngăn cấm do đức Phật chế ra, bảo các
Phật tử phải tuân hành theo. Sau khi qui y người ấy đã tự
nhận là đệ tử Phật, để đủ tư cách một Phật tử cần
phải gìn giữ năm giới. Năm điều răn cấm này, Phật vì
thương xót chúng sanh mà chế ra, cốt khiến đời sống họ
được an lành hạnh phúc. Gìn giữ năm giới này là vì mình,
không phải vì Phật. Hình thức năm giới:
1.
Không sát sanh: Không sát sanh nghĩa là không được giết hại
mạng sống của con người. Chúng ta tự quí sanh mạng của
mình, vô lý lại sát hại sanh mạng kẻ khác. Trên lẽ công
bằng nhân đạo không cho phép chúng ta làm việc ấy. Nếu
làm, chúng ta đã trái lẽ công bằng thiếu lòng nhân đạo,
đâu còn xứng đáng là đệ tử Phật. Giết hại mạng sống
người có ba: trực tiếp giết, xúi bảo người giết, tùy
hỉ trong việc giết hại. Phật tử không tự tay mình giết
mạng người, không dùng miệng xúi bảo đốc thúc kẻ khác
giết, khi thấy họ giết hại nhau chỉ một bề thương xót
không nên vui thích. Ðó là giữ giới không sát sanh. Nhưng
suy luận rộng ra, chúng ta quí trọng mạng sống, những con
vật cũng quí trọng mạng sống, để lòng công bằng tràn
đến các loài vật, nếu không cần thiết, chúng ta cũng giảm
bớt giết hại sanh mạng của chúng.
2.
Không trộm cướp: Của cải tài sản của chúng ta, không muốn
ai xâm phạm đến, của cải tài sản của người, chúng ta
cũng không được giựt lấy hay lén lấy. Bởi cướp giựt
hay lén lấy của người là hành động trái nhân đạo, phạm
luật pháp chánh quyền, phải bị trừng phạt. Trộm cướp
là do lòng tham lam ác độc, chỉ nghĩ lợi mình, quên nỗi
đau khổ của người, mất cả công bằng và nhân đạo, người
Phật tử quyết định không được làm.
3.
Không tà dâm: Người Phật tử có vợ chồng đôi bạn như
mọi người thế gian khác. Khi có đôi bạn rồi tuyệt đối
không phạm đến sự trinh bạch của kẻ khác. Nếu phạm thì
mắc tội tà dâm. Bởi vì đây là hành động làm đau khổ
cho gia đình mình và gia đình người, tạo thành nguy cơ tán
gia bại sản. Do một chút tình cảm riêng tư của mình, khiến
nhiều người khổ đau liên lụy, quả là thiếu lòng nhân.
Ðể bảo đảm sự an ổn của gia đình mình và hạnh phúc
của gia đình người, Phật tử nhất định không phạm tà
dâm.
4.
Không nói dối: Nói lời trái với sự thật để mưu cầu
lợi mình, hoặc hại người là nói dối. Do động cơ tham
lam ác độc, sự kiện xảy ra thế này lại nói thế khác,
sửa trái làm mặt, đổi phải thành quấy, khiến ngườimắc
họa. Người nói như thế trái với đạo đức, mất cả lòng
nhân, không xứng đáng là một Phật tử. Phật tử là người
đạo đức nên ăn nói có mẫu mực, thấy biết thế nào nói
thẳng thế ấy, không điêu xảo dối trá. Trừ trường hợp
vì lợi người lợi vật, không nỡ nói thật để người
bị hại hoặc khổ đau, do lòng nhân cứu người cứu vật
nói sai sự thật mà không phạm. Không nói dối là giữ lòng
tin đối với mọi người chung quanh.
5.
Không uống rượu: Ðạo Phật chủ trương giác ngộ, muốn
được giác ngộ trước phải điềm đạm tỉnh sáng, uống
rượu vào gan ruột nóng bức, tâm trí quay cuồng, mất hết
bình tĩnh không còn sáng suốt, trái hẳn mục đích giác ngộ.
Chính vì nóng bức cuồng loạn, có những người khi say sưa
tội lỗi họ cũng dám làm, xấu xa gì họ cũng không sợ,
mất hết lương tri. Vì thế, người biết đạo đức phải
tránh xa không uống rượu. Uống rượu chẳng những làm mất
trí khôn, lại gây nên bệnh hoạn cho thân thể, còn di hại
cho con cái sau này đần độn. Quả là một họa hại cho cá
nhân và xã hội. Người Phật tử vì sự nghiệp giác ngộ,
vì lợi ích cho mình cho người quyết hẳn không uống rượu.
Trừ trường hợp mắc bệnh y sĩ bảo phải dùng rượu hòa
thuốc uống mới lành, Phật tử được uống thuốc rượu
đến khi lành bệnh thì chấm dứt, cần phải trình cho chư
Tăng biết trước khi uống.
III.-
LỢI ÍCH BẢN THÂN
Người
biết giữ gìn năm giới đã tạo thành căn bản đạo đức
và sự an lành cho bản thân. Không sát sanh, bản thân ta không
bị người giết, hoặc tù tội về giết người, cũng không
có thù hận về nợ máu với nhau. Thế là sống chúng ta không
kinh hoàng sợ hãi do thù hằn gây nên. Không trộm cướp, bản
thân ta không mắc tội tù về trộm cướp, ở đâu hay đi
đến chỗ nào khỏi sợ người theo dõi nghi ngờ. Tới lui
tự do, đến đi an ổn, không phải hạnh phúc là gì? Không
tà dâm, bản thân ta khỏi phải lao thần tổn trí, khỏi sợ
ai bàn tán dở hay, mọi người đều tín nhiệm và tin cậy
ta. Bản thân ta trinh bạch, khiến người tự quí mến. Tự
mình an ổn, gia đình cũng an ổn. Không nói dối, chính ta không
phải hối hận, lời nói tự có giá trị, gây được niềm
tin của mọi người. Người hay nói dối sẽ bị xã hội đánh
giá thấp, đề xướng điều gì đều bị nghi ngờ, làm việc
gì ít ai tán trợ. Không uống rượu, chính ta khỏi bị cái
tệ điên cuồng mất trí, khỏi gây cho cơ thể bệnh hoạn
suy yếu, khỏi bị người khinh thường trong lúc say sưa. Trái
lại, bản thân ta điềm đạm bình tĩnh, thân thể khỏe mạnh,
đối với mọi người đều được quí kính, sanh con cũng
thông minh sáng suốt. Ðó là lợi ích bản thân ngay trong hiện
tại. Nếu về mai sau, không sát sanh thân tráng kiện sống
lâu; không trộm cướp, được tài sản sung túc; không tà
dâm, thân thể đẹp đẽ; không nói dối, ăn nói khôn ngoan
mọi người yêu chuộng; không uống rượu, trí tuệ sáng suốt.
IV.-
LỢI ÍCH GIA ÐÌNH XÃ HỘI
Mọi
người trong nhân loại đều tự nhận sanh mạng là tối thượng.
Biết tôn trọng sanh mạng là nếp sống văn minh, chà đạp
trên sanh mạng là con người dã man. Biết giữ năm giới là
nguồn hạnh phúc của gia đình, là nếp sống văn minh của
xã hội. Ðức Phật nhìn thẳng vào con người, đem lại cho
con người một đời sống an lành, một gia đình hạnh phúc,
một xã hội văn minh, Ngài chế ra năm giới.
Sanh
mạng là giá trị tối thượng của con người mọi người
đều phải tôn trọng, vì tôn trọng sanh mạng con người,
Phật cấm Phật tử không được sát sanh. Sanh mạng con người
được tồn tại vững bền, nhờ tài sản nuôi dưỡng, vì
tôn trọng tài sản của người, Phật cấm Phật tử không
được trộm cướp. Sự sống của con người cần có gia đình,
gia đình là tổ ấm của nhân loại, tổ ấm ấy bị lung lay
là mất hạnh phúc, vì tôn trọng hạnh phúc của gia đình,
Phật cấm Phật tử không được tà dâm. Sự sống chung đụng
trong gia đình và ngoài xã hội cần phải tin tưởng nhau, thiếu
lòng tin thì không thể thông cảm thân yêu, vì đem sự tin
yêu lại cho mọi người, Phật cấm không được nói dối.
Trật tự của gia đình và xã hội là sự an ổn, một duyên
cớ gây xáo trộn trong gia đình và ngoài xã hội là làm mất
trật tự chung, vì tôn trọng trật tự của gia đình và xã
hội, Phật cấm Phật tử không được uống rượu.
Chỉ
trong năm giới thôi, nếu gia đình nào gìn giữ trọn vẹn
là gia đình ấy có hạnh phúc, trên thuận dưới hòa, tin yêu
thuần cẩn. Nếu mọi người trong xã hội ứng dụng triệt
để là một xã hội văn minh, chan hòa sự cảm thông và thương
mến. Chúng ta vì lợi ích bản thân, vì hạnh phúc của gia
đình, vì sự an lạc của xã hội, nỗ lực gìn giữ năm giới.
Gìn giữ năm giới là tôn trọng nhân bản, là nếp sống văn
minh, là nền tảng đạo đức vậy.
V.-
KẾT LUẬN
Sự
khổ đau tột độ của con người không gì hơn, khi họ nghĩ
đến sanh mạng họ bị đe dọa, tiền của họ bị mất mát,
người yêu họ bị xâm phạm. Chính đây là nỗi thống khổ
khắc nghiệt nhất của con người. Vì cứu khổ đem vui lại
cho con người, Phật cấm người Phật tử không được làm
ba điều ấy. Tình thương vĩnh viễn không có, nếu con người
không tin tưởng và cảm thông nhau. Ðiều này cũng là nỗi
đau khổ thứ yếu của con người. Bởi vì trong cuộc sống
mà không có tình thương, là loài người đang lạc loài ở
giữa bãi sa mạc hay chốn rừng hoang, còn đâu sự đùm bọc
thân yêu chia sớt cay đắng ngọt bùi. Muốn đem tình thương
cho nhân loại, trước tiên phải có tin tưởng thông cảm nhau,
nên Phật cấm người Phật tử không được nói dối. Chính
bao nhiêu đó, chúng ta đã thấy lòng từ bi lênh láng của
đức Phật. Tinh thần cứu khổ ban vui của đạo Phật đã
thể hiện rõ ràng trong năm giới này. Vì thương mình thương
người, Phật tử chúng ta phải cố gắng gìn giữ và khuyên
người gìn giữ. Ðó là căn bản của Ðạo làm người hiện
tại và mai sau.
